skkn một số kinh nghiệm bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi ngữ văn trung học phổ thông thpt triệu sơn 2

MỤC LỤC TRANGSỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 2 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ KINH NGHIỆM BỒI DƯỠNG ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Người thực h

MỤC LỤC TRANG

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 2

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM BỒI DƯỠNG ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Người thực hiện: Hoàng Thị Chiên Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực môn: Ngữ văn

THANH HOÁ NĂM 2013

lượng giải học sinh giỏi trước khi thực hiện các giải pháp của đề tài. 5

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP TÔI ĐÃ VÀ ĐANG LÀM ĐỂ BỒI DƯỠNG

III.1 Người giáo viên phải luôn giữ được ngọn lửa nhiệt tình, đam mê với

nghề nghiệp

6

III.2 Chủ động phân loại học sinh, phát hiện ra những học sinh có khả

năng về môn văn

7

III.3 Tiến hành tuyển chọn đội tuyển học sinh giỏi 8 III.4 Lập kế hoạch bồi dưỡng đội tuyển và phân công người dạy rõ ràng 8 III.5 Sưu tầm, giới thiệu các tài liệu tham khảo yêu cầu học sinh tự học,

tự tìm hiểu ở thư viện và nhiều nguồn khác

8

III.6 Giáo viên vừa cung cấp, vừa yêu cầu học sinh sưu tầm ghi chép vào

một cuốn sổ riêng những lời nhận định, đánh giá sắc nét, độc đáo của các

nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu lý luận phê bình văn học và những câu

thơ, đọan thơ hay của nhiều tác giả văn học qua các giai đọan văn học gắn

với các chuyên đề mà giáo viên bồi dưỡng.

9

III.7 Giáo viên lựa chọn một số chuyên đề quan trọng gắn với chương

trình thi để giúp học sinh đi vào nắm bắt kiến thức của các chuyên đề đó

có chiều sâu và rộng

11

III.8 Chọn lọc một số đề thi qua các kì thi học sinh giỏi tỉnh Thanh Hoá,

tỉnh bạn, kì thi quốc gia qua một số năm để hướng dẫn học sinh cách tiếp

cận đề, nắm yêu cầu đề ra, định hướng lập ý và tìm ý cho một bài văn

nghị luận.

15

III.9 Ra đề làm bài văn trên lớp, kể cả bài viết ở nhà để học sinh viết theo

thời gian ấn định.Giáo viên chấm bài, giúp học sinh phát huy ưu điểm và

khắc phục nhược điểm.

16

III.10 Giáo viên gần gũi, quan tâm đến học sinh, thường xuyên động viên

học sinh bằng những lời chân thành, khích lệ các em cố gắng. 17III.11 Gặp gỡ và truyền đạt một số bí quyết để học sinh có thể đạt giải 18

A ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Ở thời đại nào cũng vậy, người tài đều có vai trò quan trọng, ảnh hưởng

đến sự sống còn của mỗi quốc gia Ở Việt Nam ta, điều đó lại càng được khẳngđịnh rõ nét qua lịch sử của dân tộc

Người xưa từng nói “ Hiền tài là nguyên khí của quốc gia Nguyên khí

thịnh thì thế nước mạnh rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu rồi xuống thấp Vì vậy các đấng thánh đế minh vương chẳng ai không lấy việc bồi dưỡng nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí làm việc đầu tiên ”(Hiền tài là nguyên khí của quốc gia - Thân Nhân Trung.)

Tiếp nối truyền thống ấy, ngày nay Đảng và Nhà Nước ta luôn coi giáo

dục là “quốc sách hàng đầu”, luôn xác định “ Nâng cao dân trí, đào tạo nhân

lực, bồi dưỡng nhân tài” là mục tiêu quan trọng mà ngành giáo dục hướng tới.

Bộ giáo dục và đào tạo đã có rất nhiều chủ trương mới về công tác bồidưỡng học sinh giỏi Đó là chú trọng tiếp tục xây dựng hệ thống các trườngchuyên một cách hoàn thiện hơn; khuyến khích và tôn vinh những học sinh cóthành tích cao trong học tập; các học sinh có năng khiếu được học với chươngtrình nâng cao phù hợp với năng lực và nguyên vọng của các em; những nămtrước, học sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia từ giải ba trở lên còn được tuyểnthẳng vào Đại học theo nguyện vọng

Chính vì vậy mà có thể nói công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là công tác mũinhọn và trọng tâm của ngành giáo dục Nó có tác dụng tích cực, thiết thực vàmạnh mẽ trong việc nâng cao chất lượng cho đội ngũ giáo viên và kích thíchtinh thần say mê học tập của học sinh, nâng cao chất lượng và khẳng định uy tín,thương hiệu nhà trường, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng giáodục nói chung

2 Năm nào cũng vậy, Sở giáo dục và đào tạo Thanh Hoá đều tổ chức kì

thi chọn học sinh giỏi các cấp, trong đó có thi học sinh giỏi THPT Kì thi nàynhằm lựa chọn và tôn vinh những học sinh có thành tích cao trong các môn học.Đồng thời, kết quả của cuộc thi này cũng là một căn cứ , một kênh thông tinquan trọng để Sở giáo dục và đào tạo đánh giá chất lượng giáo dục của mỗitrường học trong phạm vi toàn tỉnh Vì thế, hàng năm, trường THPT Triệu Sơn 2vẫn coi công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là một trong những nhiệm vụ trọng tâmcủa thầy và trò

3 Nghề dạy học là một nghề “Cao quý nhất trong những nghề cao quí

nhất” Người dạy học không chỉ dạy chữ mà còn dạy người Thầy cô giáo vừa là

người giúp các em lĩnh hội tri thức và vân dụng nó một cách linh hoạt vào cuộcsống, vừa chính là những kỹ sư xây đắp tâm hồn bao thế hệ học sinh Ngườigiáo viên dạy môn Ngữ văn càng có nhiều ưu thế nhất trong việc này

Niềm vui sướng đối với người thầy người cô là đào tạo ra những học sinhhọc giỏi, chăm ngoan, thành đạt, có đạo đức, có nhân cách tốt đẹp, biết cư xửđúng với chuẩn mực đạo lí dân tộc Nhưng một trong những niềm sung sướngvinh dự, hạnh phúc nhất trong cuộc đời người giáo viên là đào tạo và bồi dưỡngđược những học sinh giỏi Để có được học sinh giỏi thì ngoài năng lực, tố chấtcủa học sinh còn cần có công lao bồi dưỡng của người thầy Là một giáo viên

Ngữ văn đứng lớp giảng dạy gần mười năm và đã từng tham gia bồi dưỡng họcsinh giỏi qua một số năm học, tôi đã cảm nhận được điều đó

4 Phương pháp dạy và học văn đã được nói và bàn luận rất nhiều từ trước

đến nay trên sách báo, trong các bản tham luận, các sáng kiến kinh nghiệm bày

tỏ những băn khoăn, trăn trở của mỗi giáo viên dạy môn văn khi đứng lớp Mộttiết dạy bình thường trên lớp cũng cần phải chuẩn bị kỹ lưỡng mới có thể dạy tốt

và mang lại hiệu quả được Nhưng một tiết dạy bồi dưỡng học sinh giỏi còn cóyêu cầu cao hơn rất nhiều Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là nhiệm vụ nặng

nề nhưng cũng rất đỗi vinh dự cho người giáo viên khi tham gia bồi dưỡng Câu

hỏi mà bất cứ ai khi tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi cũng luôn đặt ra là: Làm

thế nào cho thật sự đạt kết quả tốt nhất trong khoảng thời gian hơn mấy tháng ngắn ngủi? Làm sao để các em phát huy hết năng lực của mình trên một thời gian làm bài trong ba giờ ấn định ? Làm thế nàơ để công lao vất vả của thầy và trò không bị uổng phí ? Làm sao để mang lại niềm vinh dự cho bản thân của các em và thành tích của nhà trường ? Mối băn khoăn đó luôn thường trực

trong suy nghĩ của tôi trong những năm qua

5 Tôi đã tìm hiểu và tham khảo nhiều sách báo, tìm kiếm trên in-ter-net

để thu thập những kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi THPT Tôi đã đọc đượcnhững kinh nghiệm quí báu của thầy Đỗ Nguyên Thương ở Sở Giáo dục và đàotạo Phú Thọ trên báo Văn học và tuổi trẻ số 7+8+9 năm 2012, những kinhnghiệm của thầy Lê Đức Đồng ở Sở giáo dục và đào tạo Sóc Trăng ( trên báoDân trí) nhưng nhìn chung chưa thấy có nhiều chuyên đề trình bày thật sự hệthống, thấu đáo, đầy đủ về vấn đề này.Và đặc biệt trong những tài liệu đó chưa

có một số suy nghĩ giống như cá nhân tôi trong quá trình bồi dưỡng học sinhgiỏi

Với tất cả mọi nỗ lực của mình trong suy nghĩ, tìm tòi, trao đổi, thảo luậnvới các đồng nghiệp trong trường và các đồng nghiệp khác trong ngành; cùngvới việc cọ xát thực sự trong thực tiễn trải nghiệm công tác bồi dưỡng học sinhgiỏi văn ở khối 12 qua một số năm học; cùng với cả niềm mong ước và hy vọng

là được trao đổi cùng đồng nghiệp, nhận được sự góp ý chân thành của nhữngngười trong nghề, và góp một phần nhỏ bé của mình trong việc nâng cao chất

lượng giáo dục tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài : Một số kinh nghiệm bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi môn Ngữ văn trung học phổ thông.

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là một nhiệm vụ rất quan trọng, lớn lao,khó khăn, nặng nề nhưng rất đỗi vinh dự Học sinh giỏi thường là học sinh có tốchất đặc biệt - khác các học sinh khác về kiến thức, khả năng cảm thụ vănchương, khả năng tư duy và nhất là khả năng viết bài ( nhiều em có thể viết bàigửi các báo, có những đề tài nghiên cứu phù hợp với lứa tuổi)

Như vậy tiết dạy bồi dưỡng học sinh giỏi đòi hỏi giáo viên phải có sựchuẩn bị và đầu tư nhiều hơn là tiết dạy bình thường trên lớp, thậm chí phải cóquá trình tích lũy kinh nghiệm qua thời gian mới có thể đạt hiệu quả và thuyếtphục học sinh, làm cho các em thực sự hứng thú và tin tưởng Đó là yêu cầu củaban giám hiệu, lãnh đạo nhà trường và cũng là mục tiêu của người bồi dưỡng.Giáo viên tham gia bồi dưỡng phải có sự học tập và trau dồi không ngừng nghỉ,cùng với lòng nhiệt huyết, quyết tâm cao mới có thể đáp ứng được yêu cầu củacông việc

Qua một số năm bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi (chủ yếu là học sinhlớp 12), tôi đã đúc rút ra một số kinh nghiệm, dù chỉ thực hiện tập trung trongmấy tháng ít ỏi mà có thể có được những thành công nhất định Vậy nên vớichuyên đề này tôi mạnh dạn đưa ra những suy nghĩ của mình với mong muốnthiết tha là được trao đổi kinh nghiệm với các đồng nghiệp, chia sẻ, học tập lẫnnhau để cùng tiến bộ; góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên vàhiệu quả học tập của học sinh nói chung Đó cũng là nội dung, mục đích hướngtới của sáng kiến kinh nghiệm

II THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI

II.1 Những thuận lợi và khó khăn đối với giáo viên khi thực hiện đề tài.

Khi nghiên cứu và thực hiện đề tài này, bản thân tôi đã có những thuận lợi

và khó khăn nhất định

II.1.1 Thuận lợi:

- Các yếu tố chủ quan có ảnh hưởng tích cực tới đề tài:

+ Là một giáo viên nhiệt tình và tâm huyết, tôi thường xuyên nghiên cứu giảngdạy, dành nhiều thời gian để suy ngẫm về chuyên môn, về tính hiệu quả của giờlên lớp, đặc biệt là giờ dạy bồi dưỡng học sinh giỏi

+ Bản thân tích cực chịu khó trao đổi với đồng nghiệp trong và ngoài trường đểhọc hỏi và rút ra được những kinh nghiệm cần thiết áp dụng vào quá trình bồidưỡng Vì thế qua từng năm công tác kinh nghiệm giảng dạy cũng được tích luỹphong phú hơn

- Yếu tố khách quan ảnh hưởng tích cực đến vấn đề liên quan đến đề tài:

+ Ban giám hiệu, lãnh đạo nhà trường có sự quan tâm, động viên đúng mức đếncông tác bồi dưỡng học sinh giỏi; đồng nghiệp nhiệt tình, hỗ trợ đắc lực tronggiảng dạy

II.1.2 Khó khăn:

- Chất lượng đầu vào (lớp 10) không cao, ít có những học sinh đam mê và có tư

chất văn chương thực sự

- Tài liệu, sách báo tham khảo ở thư viện còn hạn chế Chưa có đủ tư liệu để họcsinh và giáo viên tham khảo, nghiên cứu một cách thoải mái, dễ dàng.

- Do xu hướng lựa chọn nghề nghiệp gần đây của xã hội mà tinh thần học tập và

sự quan tâm của học sinh chưa cao đối với môn Ngữ văn ( Bởi vì môn Ngữ văntrong nền kinh tế thị trường có đầu ra khá thấp so với các môn tự nhiên, điềukiện và cơ hội xin việc làm rất khó đối với những ngành có bộ môn Ngữ văn).Học sinh sôi nổi tham gia vào đội tuyển học sinh giỏi văn ít so với các đội tuyển

tự nhiên, nhiều em học được văn nhưng lại gặp sự phản đối từ gia đình

- Chất lượng đội tuyển không đồng đều, áp lực trong việc phải có nhiều giải vàđạt giải cao

II.2 Thực trạng về việc bồi dưỡng học sinh giỏi và số lượng, chất lượng giải học sinh giỏi trước khi thực hiện các giải pháp của đề tài.

Tôi bắt đầu công tác giảng dạy môn Ngữ văn vào tháng 10 năm 2004 tạitrường THPT Quan Hoá, đến tháng 8 năm 2008 tôi chuyển công tác về trườngTHPT Triệu Sơn 2 Tính đến nay tôi cũng đã dạy học năm thứ chín Trong thờigian dạy học tại trường THPT Quan Hoá tôi cũng đã có hai năm học được giaotrách nhiệm chính trong việc bồi duỡng học sinh giỏi Tôi cũng đã có nhiều cốgắng song hiệu quả công việc chưa cao

Kết quả cụ thể là:

+ Năm học 2005 - 2006: đội tuyển gồm 03 em nhưng không đạt một giải nào.+ Năm học 2006 - 2007: đội tuyển 02 em thì có một em đạt giải khuyến khíchcấp tỉnh

Tại trường THPT Triệu Sơn 2, những năm học từ 2006 - 2007 trở vềtrước, số lượng giải học sinh giỏi văn hàng năm cũng khá thấp, dao động từ 2/10đến 4/10 học sinh

Từ năm học 2007 - 2008 đến nay, sau khi tôi và một số đồng nghiệp ápdụng sáng kiến kinh nghiệm vào thực tiễn bồi dưỡng học sinh giỏi thì kết quảthay đổi rõ rệt Học sinh chủ động và lạc quan khi tham gia vào đội tuyển, họctập sôi nổi có hứng thú và tin tưởng vào kết quả khi làm bài Số lượng và chấtlượng giải đều tăng lên ( Sẽ chứng minh ở phần kiểm nghiệm) Đó là điều vuimừng không thể nói hết bằng lời

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP TÔI ĐÃ VÀ ĐANG LÀM ĐỂ BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI CÓ HIỆU QUẢ

Muốn bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi đạt kết quả cao, theo tôi cần phải chú ý đến rất nhiều yếu tố: đó là có sự chỉ đạo kịp thời, sát sao, sự quan tâm sâu sắc từ phía Ban giám hiệu và các tổ chức trong nhà trường ; là sự ủng hộ, tạo điều kiện

của gia đình học sinh, của giáo viên chủ nhiệm nhưng quan trọng nhất vẫn làhai yếu tố giáo viên đứng lớp và học sinh

Biết rằng phương pháp để tiếp nhận và tìm hiểu văn học vô cùng phongphú, khó có thể nói hết được Mỗi giáo viên bồi dưỡng và người tìm hiểu vănhọc đều có góc nhìn và cảm nhận riêng Song trong khuôn khổ chuyên đề nàytôi chỉ xin tập trung vào những việc mà bản thân tôi đã và đang làm cũng nhưnhững điều tôi chiêm nghiệm được qua thực tiễn đào tạo, bồi dưỡng học sinhgiỏi

III.1 Người giáo viên phải luôn giữ được ngọn lửa nhiệt tình, đam mê với nghề nghiệp

Như trên đã nói, thực tế dạy học văn ngày nay gặp rất nhiều rào cản, mànhững rào cản đó xuất phát từ nhiều phía: có thể là do chương trình quá nặng, dogiáo viên dạy kém nhiệt tình, tâm huyết, hoặc do xu hướng, thực trạng của nềnkinh tế thị trường đã khiến nhiều gia đình định hướng cho con em họ khôngtheo những môn khoa học xã hội trước khá nhiều bất lợi như thế, người giáoviên phải làm thế nào để dạy tốt môn văn và khiến học sinh yêu thích, say mê?

Đó là câu hỏi làm trăn trở mỗi trái tim, đánh động lương tâm nghề nghiệp củabiết bao thầy cô và cả những nhà quản lí giáo dục

Cá nhân tôi nhận thấy, muốn làm cho học sinh yêu thích môn Ngữ văn,nhất là trong thời điểm nhạy cảm này, điều trước tiên là người giáo viên dạy vănphải luôn giữ được ngọn lửa đam mê của tình yêu nghề nghiệp và thổi bùngngọn lửa ấy vào các em học sinh

Người giáo viên phải thật sự yêu bộ môn văn và xem việc giảng dạy làtrách nhiệm, sứ mệnh cao cả, vinh quang.Bởi vì việc thầy cô yêu nghề, yêu mônvăn sẽ là tiền đề tốt nhất để động viên, khơi gợi hứng thú học tập của học sinh;

đó cũng là động lực để thầy cô cố gắng tìm tòi, suy ngẫm, tìm ra những phươngpháp hợp lí, phù hợp nhất đối với tưng đối tượng học sinh để giảng dạy có hiệuquả, làm cho các em cảm nhận được cái hay, cái đẹp của văn chương

Thật vậy, kinh nghiệm quí giá này tôi rút ra được sau năm học 2006 –

2007, lúc đó tôi còn dạy học ở THPT Quan Hoá

Thật ra, nói một cách khách quan, chất lượng học sinh miền núi bao giờcũng có những hạn chế nhất định so với học sinh miền xuôi Vì thế mà trong các

kì thi, nhất là thi học sinh giỏi toàn tỉnh thường không có giải hoặc giải khôngcao Tuy nhiên lí do chính là do bản thân tôi chưa có nhiều kinh nghiệm bồidưỡng học sinh

Năm học 2005 - 2006, đội tuyển văn của trường THPT Quan Hoá rất ít vìkhông có nguồn từ trước đó Khi được giao nhiệm vụ bồi dưỡng học sinh giỏi,tôi không cho thi mà trực tiếp chọn luôn 03 học sinh ( căn cứ vào kết quả và

năng lực của các em trên lớp) Có thể nói là tôi đã “bắt cóc” ba em vào đội

tuyển.Tôi hướng dẫn cho học sinh tự học, tôi đã dạy một số chuyên đề nhưngcũng không hết được vấn đề cơ bản Tôi cũng không tự tin là học sinh của mình

có thể đạt giải, vì từ trước tới thời điểm đó chưa có một học sinh nào đạt giải

học sinh giỏi tỉnh môn văn Hơn nữa tôi nghĩ “Học sinh của mình xuất phát

điểm rất thấp, có dạy thì cũng không thể tiến bộ vượt bậc được, làm sao có thể

đọ sức được với những học sinh miền xuôi giỏi giang, lại học ngày học đêm?”.

Vì thế, nhiều lúc lòng nhiệt tình và sự quyết tâm của tôi không còn nữa Kết quảnăm đó không em nào đạt giải

Đến năm học 2006 – 2007, tôi tiếp tục dạy lớp 12 và có nhiệm vụ bồidưỡng đội tuyển Năm đó tôi chỉ chọn 02 học sinh là Phạm Văn Long vàNguyễn Hà Phương, cả hai em đều dân tộc Thái Tôi đã động viên các em rấtnhiều để khích lệ tinh thần, và ba cô trò đều cố gắng (phần vì trách nhiệm nặng

nề, phần vì trong thâm tâm tôi vẫn mong học sinh của mình có thể đạt giải) Cókhi học sinh phải học cả ban đêm Tôi giao bài tập cho các em viết rồi đọc, sửachữa kết quả năm đó em Hà Phương đạt giải khuyến khích cấp tỉnh Niềm vui

vỡ oà trong tôi Tôi nhận ra rằng không có gì là không thể, nếu mình nhiệt tình,biết động viên học sinh và luôn khát khao chiến thắng thì sẽ góp phần quantrọng đem lại thành công Dù rằng kết quả còn vô cùng khiêm tốn nhưng nó làđộng lực giúp tôi bước tiếp hành trình gian nan của mình

Ngày nay, ngày càng nhiều những phương pháp, kĩ thuật dạy học mới rađời, các thầy cô giáo có thể tham khảo nhiều cách thức khác nhau và áp dụngvào công tác giảng dạy Tuy nhiên dù sử dụng phương pháp nào đi nữa thì thầy

cô cũng chỉ có thể thành công khi chủ động được kiến thức và thật sự tâm huyếtvới nghề

III.2 Chủ động phân loại học sinh, phát hiện ra những học sinh có khả năng

về môn văn

Đây là công việc mà tôi cũng như các đồng nghiệp trong tổ Văn trườngTHPT Triệu Sơn 2 đã và đang làm để có thể phát hiện và lựa chọn được nhữnghọc sinh có tư chất, những ứng viên vào đội tuyển

Để có được những học sinh giỏi văn trong đội tuyển của nhà trường,trong quá trình dạy tôi luôn chú ý để tìm ra những hạt nhân sáng giá nhất Đầutiên, tôi chú ý đến những em có đầu vào lớp 10 cao hơn những em khác ( từ 7điểm trở lên) Sau đó tôi theo dõi quá trình học tập lớp 10, 11 của các em quacác điểm kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kì, qua kết quả thi học sinh giỏitrường (nếu có), rồi gặp gỡ, động viên để tạo nguồn cho đội tuyển

Bằng việc làm này, hằng năm tôi và đồng nghiệp đã lựa chọn được một sốhọc sinh có tố chất, yêu thích môn văn để chuẩn bị cho việc thành lập đội tuyểnchính thức khi các em học lớp 12 Ví dụ năm học 2008 - 2009 tôi chọn được 02

em ngay từ lớp 10 đều có lòng đam mê và tố chất học văn là Lê Thị Huyền vàMai Thị Lạng ( lớp 10A5) Cả hai em này đều trở thành thành viên đội tuyểnhọc sinh giỏi năm học 2010 - 2011, đều đạt giải cao và đậu Đại học với số điểmmôn văn là 8,0

III.3 Tiến hành tuyển chọn đội tuyển học sinh giỏi.

Tuyển chọn đội tuyển học sinh giỏi là khâu quan trọng bậc nhất quyếtđịnh chất lượng đội tuyển.Vì thế từ năm học 2008 – 2009, khi được giao nhiệm

vụ bồi dưỡng học sinh giỏi ( cùng với một đồng nghiệp nữa), tôi rất chú trọngviệc này Làm thế nào lựa chọn được những em học sinh yêu và đam mê vănhọc? Làm sao chọn lựa được những em có tư chất tốt và siêng năng, cần cùluyện tập để gặt hái được những kết quả tốt nhất? Những câu hỏi ấy cứ làm tôitrăn trở mãi Và tôi cùng với đồng nghiệp đã tiến hành lựa chọn đội tuyển chínhthức bằng cách: cho học sinh đăng kí dự thi tuyển, sau đó tiến hành thi chọn rấtnghiêm túc, chặt chẽ, theo cấu trúc đề học sinh giỏi Tôi chấm và chọn ra nhữngbài viết đạt từ 10,0 điểm trở lên ( thang điểm 20) Tiếp tục dạy một thời gianngắn (2 tuần), rồi cho thi tiếp vòng 2, chọn lấy 15 em theo thứ tự điểm từ caoxuống thấp Tôi lại dạy 2 tuần nữa, chọn ra 12 học sinh Cuối cùng chọn 10 họcsinh trong đội tuyển chính thức Lúc này khoảng cuối tháng 11, còn khoảng hơn

3 tháng là đến kì thi

Chúng tôi tập trung dạy rất tích cực (theo kế hoạch đã chuẩn bị) để mộtmặt vừa cung cấp kiến thức cho các em, mặt khác rèn kĩ năng làm bài và giúpcác em ổn định tâm lí khi thi

III.4 Lập kế hoạch bồi dưỡng đội tuyển và phân công người dạy rõ ràng

Song song với việc thành lập đội tuyển, tôi đã lập bản kế hoạch bồi dưỡngđội tuyển và dự kiến người dạy hỗ trợ với mình ( Căn cứ vào sở trường của mỗingười mà phân công chuyên đề dạy phù hợp) để trình tổ trưởng chuyên môn vàBan giám hiệu xét duyệt

Trong kế hoạch tôi dự kiến các chuyên đề ôn luyện, số tiết thựchiện Thông thường kế hoạch của tôi gồm các nội dung sau: Tên chuyên đề;thời gian thực hiện; người thực hiện; số tiết cho từng chuyên đề; thời gian kiểmtra chất lượng lần 1, 2, 3, 4; người chấm bài

Khi làm được điều này, tôi thấy chủ động trong việc dạy học, không còngặp phải tình trạng dạy chồng chéo lên nhau, ai thích gì dạy nấy, hay dạy học

gấp rút về sau mà bỏ quá nhiều thời gian “chết” như các năm trước đó nữa.

III.5 Sưu tầm, giới thiệu các tài liệu tham khảo yêu cầu học sinh tự học, tự tìm hiểu ở thư viện và nhiều nguồn khác

Tài liệu tham khảo rất quan trọng đối với việc mở rộng kiến thức cho họcsinh Đối với học sinh giỏi, tài liệu có tầm quan trọng đặc biệt Sau khi đã tuyểnchọn, lập đội tuyển học sinh giỏi, thời gian bồi dưỡng còn hơn 3 tháng là đếnngày thi Nhưng nếu xác định trước những học sinh sẽ vào đội tuyển lớp 12 thì

từ cuối năm 11, và trong hè tôi đã hướng dẫn cho học sinh các lọai sách, tênsách để học sinh tìm đọc hoặc cho học sinh mượn đọc một số sách cần thiết màtôi có hoặc là mượn và trao đổi cùng các đồng nghiệp

Tôi liên tục lên mạng in-ter-net để tìm thêm tư liệu, tuyển chọn, biên soạnrồi phô-tô cho các em đọc Cuốn tạp chí tôi tin tưởng và tâm đắc từ khi còn là

sinh viên - tạp chí Văn học và tuổi trẻ của nhà xuất bản Giáo dục, số ra hàng

tháng được tôi giới thiệu đến các em và coi đây là một ấn phẩm uy tín, chấtlượng cho cả cô và trò tham khảo Đối với một học sinh giỏi thì yêu cầu kiến

thức phải thực sự phong phú và sâu rộng Có như vậy các em mới tự tin, chủđộng, mạnh dạn và phóng túng trong khi làm bài Kiến thức mỏng và nghèo nànthì không thể tránh khỏi những lúng túng, ngượng ngập trong bài viết bởi thiếu

sự liên hệ, mở rộng, nâng cao

Vì thế, tôi đã nhắc nhở học sinh đọc thêm những tài liệu có liên quan Đó

là các tác phẩm tiêu biểu của những tác giả lớn trong chương trình học nhưng lạikhông được in trong sách giáo khoa để các em có phông viết rộng hơn, linhhoạt hơn Chẳng hạn như khi học Nam Cao, một học sinh giỏi văn không chỉ

biết tác phẩm Chí Phèo, Đời Thừa, Lão Hạc mà cần phải đọc rộng và am hiểu

thêm nhiều truyện ngắn của Nam Cao trước và sau cách mạng tháng Tám Khi

dạy về đoạn trích Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm, tôi giới thiệu cả trường ca

Mặt đường khát vọng; khi dạy đến Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành, tôi

yêu cầu học sinh đọc Đất nước đứng lên; dạy Vợ chồng A Phủ, học sinh cần đọc

cả tập Truyện Tây Bắc của Tô Hoài

Ngoài việc nắm và cảm thụ tác phẩm văn học, học sinh còn cần phải đọccác sách nghiên cứu lý luận phê bình về văn học mới thực sự có điều kiện thâmnhập một cách đầy đủ về tác phẩm đó Ví dụ khi học thơ Mới với các bài thơ

Vội vàng của Xuân Diệu, Tràng giang của Huy Cận, Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn

Mặc Tử, giáo viên không thể không hướng dẫn học sinh đọc thêm các tập thơ

của Xuân Diệu trước cách mạng tháng tám, tập thơ Lửa Thiêng của Huy Cận, các tập thơ của Hàn Mặc Tử và cần đọc kỹ cuốn Thi nhân Việt Nam của Hoài

Thanh - Hoài Chân để học tập, cảm nhận những lời bình giảng độc đáo, súc tích

Và còn nhiều những tài liệu nghiên cứu phê bình của các tác giả nổi tiếng khác

về văn học rất giá trị mà học sinh cần phải đọc

Tôi còn tăng cường biện pháp kiểm tra, nắm bắt vấn đề tự học và nghiêncứu của học sinh Nếu có học sinh chưa thực hiện đầy đủ, còn có những lỗ hổngkiến thức thì giáo viên phải đôn đốc, nhắc nhở và có biện pháp cần thiết để họcsinh làm việc Nói tóm lại, không đọc hay đọc ít là một hạn chế rất lớn khôngtránh khỏi đối với một học sinh giỏi Đọc nhiều, đọc rộng sẽ phát huy đượcnhiều mặt tích cực nhất là ở những học sinh có ít nhiều năng khiếu văn chương

III.6 Giáo viên vừa cung cấp, vừa yêu cầu học sinh sưu tầm ghi chép vào một cuốn sổ riêng những lời nhận định, đánh giá sắc nét, độc đáo của các nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu lý luận phê bình văn học và những câu thơ, đọan thơ hay của nhiều tác giả văn học qua các giai đọan văn học gắn với các chuyên đề mà giáo viên bồi dưỡng.

Trong quá trình giảng dạy, tôi đã yêu cầu học sinh sưu tầm ghi chép từtrong sách vở, tài liệu những lời nhận định hay, những đánh giá độc đáo, đặc sắccủa những tác giả tên tuổi về tác phẩm văn học, về vấn đề mang tính lý luận vănhọc, hay những câu thơ, đoạn thơ, đoạn văn hay của nhiều tác giả gắn với cácchuyên đề mà tôi bồi dưỡng Nội dung này tôi đã yêu cầu học sinh ghi vào mộtcuốn sổ riêng để các em đọc lại nhiều lần và ghi nhớ Những tư liệu này rất quýgiá đối với học sinh Nó vừa giúp các em mở mang vốn tri thức, khám phá vấn

đề theo chiều rộng, chiều sâu, vừa là những dẫn chứng quan trọng, hấp dẫn, tiêu

biểu, tạo nên những điểm nhấn, điểm sáng, giàu sức thuyết phục hơn trong cácbài làm

Ví dụ như khi dạy chuyên đề về Xuân Diệu và thơ ông, tôi đã cung cấpcho học sinh những lời nhận định của một số tác giả trong và ngoài nước Cụ thểlà:

- “Xuân Diệu là một nhà thơ lớn, đặc sắc, độc đáo của nền thơ hiện đại Việt Nam cho tới nay và những năm tháng trước mắt liệu có ai vượt được Xuân Diệu trong lĩnh vực thơ tình?Và không ai có thể thay thế được Xuân Diệu

”

(Tố Hữu.)

Bà Bra-gri-a-ma, nhà thơ nữ lừng danh ở chân núi Vi-to-sa (Bun ga ri) khi

tuyển thơ tình trên thế giới đã khoe với các bạn Việt Nam: “Tôi mở đầu tuyển

tập hàng trăm tác giả này bằng nhà thơ Nga Pu-skin và kết thúc bằng nhà thơ Xuân Diệu - Việt Nam, Xuân Diệu là nhà thơ tình lớn của phương Đông vậy!”

- “Nhà thơ Xuân Diệu mất đi thấy có mang theo một mảng đời văn tôi”

( Nguyễn Tuân)

- “Xuân Diệu là một người của đời, một người ở giữa loài người Lầu thơ của ông xây dựng trên đất của một tấm lòng trần gian”

(Thế Lữ, lời tựa cho tập Thơ thơ).

- “ Xuân Diệu say đắm tình yêu, say đắm cảnh trời, khi vui cũng như khi buồn người đề nồng nàn, tha thiết Xuân Diệu mới nhất trong các nhà thơ Mới” ; “ Với Thế Lữ thi nhân ta còn nuôi giấc mộng lên tiên, một giấc mộng rất xưa Xuân Diệu đốt cảnh bồng lai xua ai nấy về hạ giới ”

( Hoài Thanh, Thi nhân Việt Nam)

Khi dạy đến chuyên đề Kim Lân và tác phẩm Vợ nhặt, tôi cung cấp cho

Dạy về Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc Tường, để làm

rõ vẻ đẹp trầm mặc của sông Hương, tôi tìm cho học sinh bài Sông Hương một

nét thơ của tác giả Lam Hồ trên Văn học và tuổi trẻ:

“ Sông trầm mặc như muôn đời vẫn thế Chảy vô tình để bồ kết đưa hương Nét thơ Đường thả giữa lòng xứ Huế Hay câu Kiều của dân tộc yêu thương?”

Hay những câu thơ nói lên đặc trưng dòng chảy Hương giang khi qua thànhHuế: