Tiết 31: Sự bảo toàn năng lượng trong các hiện tượng cơ và nhiệt

Trong các hiện tượng cơ và nhiệt luôn xảy ra sự truyền cơ năng, nhiệt năng từ vật này sang vật khác, sự chuyển hoá giữa các dạng của cơ năng cũng như giữa cơ năng và nhiệt năng.. SỰ TRUY

Kiểm tra bài cũ:

* Năng suất toả nhiệt của nhiên liệu là gì?

* Vận dụng: Cho biết năng suất toả nhiệt của than đá là 27.206 J/kg

q = 27.206 J/kg

Tính nhiệt lượng toả ra khi đốt cháy hoàn toàn 5 kg than đá?

 Năng suất toả nhiệt của nhiên liệu là đại lượng cho biết nhiệt lượng toả ra khi đốt cháy hoàn toàn 1 kg nhiên liệu đó.

 Nhiệt lượng toả ra khi đốt cháy hoàn toàn 5 kg than đá là:

Q = q.m = 27.107.5 = 135.107 J

m = 5 kg

Tóm tắt:

Q = ?

Giải:

Trong chương trình Vật lý 8 ta đã được làm quen với các dạng năng lượng nào?

Năng lượng

Cơ năng

Nhiệt năng

Thế năng

Động năng

Trong các hiện tượng cơ và nhiệt luôn xảy ra

sự truyền cơ năng, nhiệt năng từ vật này sang vật khác, sự chuyển hoá giữa các dạng của cơ năng cũng như giữa cơ năng và nhiệt năng.

Trong quá trình chuyển hoá đó, các dạng năng lượng trên tuân theo một trong những định luật tổng quát nhất mà chúng

ta sẽ nghiên cứu trong bài học này

I SỰ TRUYỀN CƠ NĂNG, NHIỆT NĂNG TỪ VẬT NÀY SANG VẬT KHÁC:

TiÕt 31:

Bµi 27:

Sù b¶o toµn n¨ng l îng trong c¸c hiÖn t îng c¬ vµ nhiÖt

C1: Hãy mô tả sự truyền cơ năng, nhiệt năng trong các hiện tượng sau đây và tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống:

Hòn bi thép lăn từ máng nghiêng xuống chạm vào

xe lăn làm cho xe lăn chuyển động

* Hiện tượng:

* Sự truyền năng lượng:

Hòn bi truyền ……… cho miếng gỗ động năng (1)

I SỰ TRUYỀN CƠ NĂNG, NHIỆT NĂNG TỪ VẬT NÀY SANG VẬT KHÁC:

TiÕt 31:

Bµi 27:

Sù b¶o toµn n¨ng l îng trong c¸c hiÖn t îng c¬ vµ nhiÖt

* Hiện tượng:

* Sự truyền năng lượng:

Thả miếng nhôm đã được nung

nóng vào cốc nước lạnh.

Miếng nhôm truyền cho cốc nước lạnh nhiệt năng (2)

I SỰ TRUYỀN CƠ NĂNG, NHIỆT NĂNG TỪ VẬT NÀY SANG VẬT KHÁC:

TiÕt 31:

Bµi 27:

Sù b¶o toµn n¨ng l îng trong c¸c hiÖn t îng c¬ vµ nhiÖt

* Hiện tượng:

* Sự truyền năng lượng:

Viên đạn từ nòng súng

bay ra, rơi xuống biển,

nguội đi và chìm dần.

Viên đạn truyền và

cho nước biển.

cơ năng (3) nhiệt năng (4)

* Hãy tìm thêm ví dụ, ngoài những ví dụ trong bài về sự truyền cơ năng, nhiệt năng từ vật này sang vật khác?

 Nhận xét 1: Cơ năng, nhiệt năng có thể truyền

từ vật này sang vật khác.

II SỰ CHUYỂN HÓA GIỮA CÁC DẠNG CỦA CƠ NĂNG,

GIỮA CƠ NĂNG VÀ NHIỆT NĂNG:

I SỰ TRUYỀN CƠ NĂNG, NHIỆT NĂNG TỪ VẬT NÀY SANG VẬT KHÁC:

TiÕt 31:

Bµi 27:

Sù b¶o toµn n¨ng l îng trong c¸c hiÖn t îng c¬ vµ nhiÖt

* Hiện tượng:

* Sự chuyển hoá năng lượng:

Khi bỏ tay giữ con lắc, con lắc

chuyển động nhanh dần từ A đến

B, chậm dần từ B đến C, rồi lại

chuyển động nhanh dần từ C đến

B, chậm dần từ B đến A

Khi con lắc chuyển động từ A đến B đã chuyển hóa dần thành Khi con lắc chuyển động từ B đến C đã chuyển hóa thành

(5) (6)

(7) (8)

thế năng

thế năng động năng

động năng

* Hiện tượng:

* Sự chuyển hoá năng lượng:

(9)

Dùng tay cọ sát miếng đồng lên mặt bàn, miếng đồng

nóng lên.

của tay đã chuyển hóa thành của miếng đồng.

cơ năng nhiệt năng (10)

* Hiện tượng:

* Sự chuyển hoá năng

lượng:

Đun nóng ống nghiệm,

không khí và hơi nước

trong ống nghiệm nóng

lên, dãn nở, đẩy nút bật

lên và lạnh đi

của

không khí và hơi nước

đã chuyển hóa

thành

của nút.

Nhiệt năng

cơ năng

(11) (12)

* Hãy tìm thêm ví dụ, ngoài những ví dụ

trong bài về sự chuyển hoá giữa các dạng

của cơ năng cũng như giữa nhiệt năng và cơ năng?

Nhận xét 2: Cơ năng, nhiệt năng

có thể chuyển hoá từ dạng này

sang dạng khác.

III SỰ BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG TRONG CÁC HIỆN TƯỢNG CƠ NHIỆT:

Hãy tìm thêm ví dụ về sự biểu hiện của định luật trên

TiÕt 31:

Bµi 27:

Sù b¶o toµn n¨ng l îng trong c¸c hiÖn t îng c¬ vµ nhiÖt

Năng lượng không tự sinh ra cũng không tự mất

đi, nó chỉ truyền từ vật này sang vật khác, chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác

* Định luật:

IV VẬN DỤNG:

C5: Tại sao trong hiện tượng hòn bi va vào thanh gỗ, cả hòn bi và thanh gỗ sau khi va chạm chỉ chuyển động được một đoạn ngắn rồi dừng lại Cơ năng của chúng đã biến đi đâu?

 Vì cơ năng của chúng đã chuyển hóa thành nhiệt năng làm nóng viên bi, thanh gỗ, ván trượt

và cả không khí xung quanh.

TiÕt 31:

Bµi 27:

Sù b¶o toµn n¨ng l îng trong c¸c hiÖn t îng c¬ vµ nhiÖt

IV VẬN DỤNG:

C6: Tại sao trong hiện tượng dao động của con lắc, con lắc chỉ dao động trong một thời gian ngắn rồi dừng lại ở vị trí cân bằng? Cơ năng của con lắc

đã chuyển hoá thành dạng năng lượng nào?

 Vì một phần cơ năng của con lắc đã chuyển hóa thành nhiệt năng, làm nóng con lắc và không khí

TiÕt 31:

Bµi 27:

Sù b¶o toµn n¨ng l îng trong c¸c hiÖn t îng c¬ vµ nhiÖt

*CỦNG CỐ:

này sang vật khác, chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác

không tự mất đi, nó chỉ truyền từ vật này sang vật khác, chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác.

Có thể em chưa biết:

học Joule (1818 - 1889) người Anh đã

làm nhiều thí nghiệm để chứng minh sự

tương đương giữa công và nhiệt lượng,

nghĩa là chứng minh sự bảo toàn năng

lượng trong các hiện tượng cơ và nhiệt

nổi tiếng nhất của ông : Khi các vật nặng

M rơi xuống, chúng thực hiện công làm

quay các lá kim loại L đặt trong nước, do

đó làm cho nước nóng lên Các phép đo

chính xác cho thấy công do các quả nặng

thực hiện được đúng bằng nhiệt lượng

mà nước nhận được, nghĩa là cơ năng

của các quả nặng giảm đi bao nhiêu thì

Trong thí nghiệm của Joule cho thấy công mà các quả nặng thực hiện làm quay các tấm kim loại đặt trong nước làm nước nóng lên đúng bằng nhiệt lượng mà nước nhận được Thí nghiệm trên

đã chứng tỏ điều gì?

Hãy chọn câu không đúng

A Năng lượng được bảo toàn

B Nhiệt năng là một dạng năng lượng

C Cơ năng có thể chuyển hóa thành nhiệt năng

D Nhiệt năng có thể chuyển hóa thành cơ năng

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ:

 Học thuộc bài cũ.

 Bài tập: 27.3 -> 27.6 Sách Bài tập Vật Lý 8.

 Đọc trước bài 28 “Động cơ nhiệt ”

CHÂN THÀNH CẢM ƠN QUÝ

THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM

HỌC SINH THAM DỰ TIẾT HỌC!