Bệnh quai bị

VÀI NÉT SƠ LƯỢC Bệnh quai bị ở Việt Nam: hiện vaccin phòng ngừa chưa được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng nên bệnh còn lưu hành khá cao  Thường gây nên những vụ dịch nhỏ n

BEÄNH QUAI BÒ

I VÀI NÉT SƠ LƯỢC

 Bệnh quai bị ở Việt Nam: hiện

vaccin phòng ngừa chưa được

đưa vào chương trình tiêm

chủng mở rộng nên bệnh còn

lưu hành khá cao

 Thường gây nên những vụ dịch

nhỏ như trong nhà trẻ, trường

học nhất là các trường nội trú,

bán trú.

 T lệ tử vong và biến chứng ỉ

không cao, tuy nhiên các biến

chứng của nó được cho là khá

II NGUYÊN NHÂN

 Bệnh quai bị là một bệnh truyền

nhiễm cấp tính do một loại siêu vi trùng thuộc họ paramyxoviridae gây ra

 Biểu hiện của bệnh chủ yếu là sốt và sưng đau một hoặc nhiều tuyến nước

bọt dưới lưỡi hoặc tuyến dưới hàm trên.

III BỆNH CÓ LÂY TRUYỀN KHÔNG VÀ LÂY

TRUYỀN NHƯ THẾ NÀO?

 Bệnh rất dễ lây truyền và dễ gây ra dịch nhất là ở những nơi tập trung đông đúc: trường học, ký túc xá…

 Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp do nước bọt bị nhiễm trùng khi người bệnh nói chuyện, ho

hoặc hắt xì hơi

 Nước bọt của người bị bệnh có thể lây cho người khác một tuần trước khi sưng tuyến mang tai và hai tuần sau khi sưng tuyến

mang tai

Thời điểm lây truyền mạnh nhất là 2 ngày trước khi viêm tuyến mang tai

IV TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH QUAI BỊ

Khi bị lây nhiễm quai bị có thời gian

ủ bệnh 2 – 3 tuần và hoàn toàn không có triệu chứng gì cả Rồi diễn tiến qua các giai đoạn sau:

1 Giai đoạn khởi phát:

2 Giai đoạn toàn phát

 Tuyến mang tai sưng to, đỏ, đau nhức

 Ban đầu là 1 bên sau lan dần bên tuyến còn lại, đến khoảng

1 tuần hết sưng

 Chỗ sưng của tuyến mang tai thường đỏ nhưng không nóng và ấn có cảm giác đàn hồi.

Lưu ý: Dấu hiệu để nhận biết bệnh

quai bị sớm nhất trước khi tuyến

mang tai sưng là người bệnh có cảm giác khó nuốt và rất đau đớn khi nhai thức ăn hoặc uống các loại nước vị

chua Đây là dấu hiệu rất có giá trị để phát hiện quai bị những thể không

điển hình

V BỆNH QUAI BỊ CÓ BIẾN CHỨNG GÌ

NGUY HIỂM KHÔNG

Tuy tỉ lệ tử vong và biến chứng của quai bị rất thấp ( khoảng 0,001%) nhưng nó có những biến chứng nguy hiểm như:

1 Viêm não – Màng não: Hay gặp ở trẻ em, xảy ra

từ ngày thứ 3 – thứ 10 sau khi sưng tuyến mang tai

- Biểu hiện: Sốt cao, nhức đầu, ói nhiều, co giật

( giống sốt bại liệt) nếu qua khỏi ít để lại di

chứng não

.

2 Viêm tinh hoàn: Hay gặp ở bé trai trong tuổi dậy thì, xảy ra từ ngày thứ 7 – thứ 10 sau khi sưng tuyến mang tai

- Biểu hiện: Viêm tinh hoàn một bên, sốt

cao, lạnh run, nôn ói đau bụng, tinh hoàn sưng to, đau nhức Nếu không điều trị kịp thời sẽ để lại di chứng teo tinh hoàn và vô sinh khi bé lớn lên và lập gia đình

3 Các biến chứng khác hiếm gặp

- Viêm tuỵ cấp, viêm buồng trứng ở bé gái

- Phụ nữ có thai bị bệnh quai bị có thể: Sẩy thai, sinh non, thai chết lưu…

VI CHĂM SÓC VÀ ĐIỀU TRỊ

 Người bệnh nên đến cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị đúng cách

 Trường hợp viêm tuyến mang tai không có biến chứng có thể chăm sóc tại nhà

 Nằm nghỉ nhiều

 Trẻ còn đi học nên nghỉ ở nhà

 Đắp ấm vùng tuyến mang tai, vệ sinh răng miệng sạch sẽ

 Ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu và nhiều chất dinh dưỡng để tăng sức đề kháng

 Chú ý: vệ sinh cá nhân và chất tiết của

người bị bệnh

 Lưu ý: cần tránh bôi hoặc đắp những loại thuốc dân gian lên vùng tuyến mang tai bị sưng: Vôi trầu, lá cây… để tránh tình trạng nhiễm độc

VII PHÒNG NGỪA

1 Đặc hiệu:

 Nếu tiêm ngừa vaccin 3 trong 1 ( Sởi,

Quai bị và Rubella) cho tất cả mọi người trên 1 tuổi ở bất cứ thời điểm nào

2 Không đặc hiệu:

 Người bệnh phải ở nhà: Không đi học, đi

làm…

 Hạn chế tiếp xúc với người bệnh, phải

mang khẩu trang…

 Phải cách ly người bệnh ít nhất 10 ngày

sau khi tuyến mang tai sưng to

 Ở trường học khi có học sinh mắc quai bị nhất thiết nhà trường phải cho em nghỉ học tạm thời để tránh lây cho học sinh khác

 Trong thời gian dịch phát triển mọi người

nên:

 Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng

 Làm sạch đường hô hấp bằng cách súc miệng với dung dịch nước muối hoặc các dung dịch

sát khuẩn khác có bán ở hiệu thuốc tây.

 Hạn chế tiếp xúc với người bệnh

 Hạn chế đến những nơi đông người, nhất là các phòng chật chội nơi đang có dịch

 Tăng cường sức khoẻ bằng cách: ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tập thể dục và nghỉ ngơi hợp lý

 Cần đến khám ngay tại các cơ sở ý tế khi có