skkn phương pháp tìm hiểu tác phẩm thơ văn của hồ chí minh từ quan điểm sáng tác của người.

Tụi mạnh dạn đề xuất “Phương phỏp tỡm hiềutỏc phẩm thơ văn của Hồ Chớ Minh từ quan điểm sỏng tỏc của Người” tụi mongrằng phương phỏp này sẽ là một trong những chiếc chỡa khúa mở ra mọi g

A/ Đặt vấn đề

I/ Lời mở đầu

Chỳng ta đều biết rằng mụn ngữ văn là mụn học vụ cựng quan trọng trongviệc đào tạo con người, bồi dưỡng trớ tuệ, tõm hồn và nhõn cỏch cho học sinh.Nhà văn Nga lỗi lạc M.Go – ro – ki đó từng viết : “Văn học là nhõn học” Giỏo

sư Hà Minh Đức từng khẳng định “Văn học khụng chỉ là một nguồn tri thức màcũn là nguồn năng lượng tinh thần lớn lao, cú ý nghĩa cổ vũ, tiếp sức cho conngười trong cuộc sống” (Lý luận văn học trang 50 – NXBGD 1997) Điều này

đó được thực tế chứng minh từ ngàn năm về trước

Từ tầm quan trọng của văn học đối với việc hỡnh thành và phỏt triển nhõncỏch cho học sinh, mỗi giỏo viờn dạy văn khụng chỉ xỏc định cho mỡnh mộtnhiệm vụ đơn giản là cung cấp cho học sinh một lượng tri thức nhất định, màquan trọng hơn là người giỏo viờn thụng qua cỏc bài giảng của mỡnh làm chohọc trũ “tự cảm thấy mụn văn thật sự cần thiết cho sự khụn lớn tinh thần” (Nghĩ

từ cụng việc dạy văn (Trang 185) – Đỗ Kim Hồi – NXBGD) của cỏc em, làmcho cỏc em thấy được thấm vào từng trang văn là tõm hồn, là trớ tuệ, là nhữngnghĩ suy, trăn trở, là tõm sự của nhà văn trước cuộc đời, là tấc lũng mà nhà vănmuốn gửi gắm đến cỏc thế hệ độc giả của mỡnh

Xuất phỏt từ điều đú, mỗi giỏo viờn phải biết phỏt huy tối đa sức mạnhcủa mỗi giờ dạy văn của mỡnh, để mỗi giờ văn trụi qua trong niềm vui, sự hứngkhởi và thớch thỳ của học trũ và học sinh thật sự cảm thấy khụn lớn sau mỗi giờdạy văn Vậy làm thế nào để đạt hiệu quả cao trong mỗi giờ dạy văn? Đõy cũng

là điều trăn trở của biết bao thầy cụ giỏo dạy văn

Từ thực tế dạy học ngữ văn trong trường THPT suốt mười năm qua cựngvới việc tỡm hiểu cỏc phương phỏp dạy học văn của nhiều nhà nghiờn cứu, cộngvới mong muốn gúp phần nhỏ cụng sức của mỡnh trong việc nõng cao chấtlượng của mỗi giờ dạy ngữ văn Tụi mạnh dạn đề xuất “Phương phỏp tỡm hiềutỏc phẩm thơ văn của Hồ Chớ Minh từ quan điểm sỏng tỏc của Người” tụi mongrằng phương phỏp này sẽ là một trong những chiếc chỡa khúa mở ra mọi giỏ trịthơ văn của Hồ Chớ Minh, là một trong những con đường ngắn nhất, đơn giảnnhất và hiệu quả nhất trong quỏ trỡnh chiếm lĩnh giỏ trị tỏc phẩm thơ văn của HồChớ Minh, đặc biệt là cỏc tỏc phẩm thơ văn của Hồ Chớ Minh được dạy trongchương trỡnh ngữ văn THPT

II/ Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

em chưa hiểu được một cách toàn diện giá trị của tác phẩm văn thơ của Hồ ChíMinh

Về phía thầy cô giáo: Nhiều thầy cô chưa khơi được hứng thú học tập từhọc sinh, chưa thật sự say mê với nghề nghiệp của mình, chưa linh hoạt trongmỗi giờ dạy văn, khai thác giá trị tác phẩm theo công thức, theo lối mòn đã cósẵn như xuất xứ, chủ đề, bỗ cục, phân tích, tổng hợp vì thế chưa tìm được mộtphương pháp tối ưu cho giờ dạy văn của mình, dẫn đến mỗi giờ dạy văn trôi quatrong đơn điệu, nhàm chán và nặng nề

Vì sao lại có thực tế này? Có nhiều nguyên nhân có thể là do khách quan(đời sống khó khăn khiến học không có nhiều thời gian để đọc, tìm tòi, suyngẫm tác phẩm), hoặc do ý thức nghề nghiệp (chưa xác định đúng vị trí và vaitrò của người giáo viên văn cũng như ý nghĩa của môn văn với đời sống tinhthần trong các em) Vì vậy mà các thầy cô giáo không chịu tìm tòi, nghiên cứu

để lựa chọn phương pháp dạy học tối ưu cho từng tiết dạy mà tiến hành nhữnggiờ dạy “chay” đơn điệu, nhàm chán và khô khan

2/ Kết quả của thực trạng trên

Nhà thơ Tố Hữu đã từng viết rất hay rằng: Dạy văn, học văn là một niềmhạnh phúc lớn lao Vậy mà thực tế trong dạy văn và học văn hiện nay thật đángbuồn Học sinh thì ngày càng “bỏ rơi” môn văn “Năm 1980, tại hội nghị giảngdạy văn vụ giáo dục phổ thông cấp III đã công bố số liệu điều tra cho thấy trên80% số học sinh được hỏi ý kiến trả lời là không thích văn và trên 70% số học

sinh được khảo sỏt thuộc loại kộm văn” Cú thể núi rằng dự đó hơn 30 năm trụiqua nhưng thực tế học văn vẫn chưa được cải thiện bao nhiờu Tại trường THPTThiệu Húa cú tổng số 1.447 học sinh, nhưng chỉ cú khoảng 150 học sinh chọnhọc và thi văn, điều này cú nguyờn nhõn của nú: Nguyờn nhõn khỏch quan (do

cơ chế thị trường, nhu cầu xó hội, thời đại cần nhiều cử nhõn, thạc sĩ, tiến sĩkhoa học ứng dụng ) và ngay cả nguyờn nhõn chủ quan từ phớa thầy cụ giỏo(như đó nờu ở trờn)

Vậy làm thế nào để khắc phục được thực trạng đỏng buồn trờn, trước khichờ đợi sự thay đổi của cơ chế những thầy cụ giỏo cú tõm huyết với học sinh,với nghề nghiệp của mỡnh đó phải trăn trở, nổ lực suy nghĩ để tỡm ra nhữngphương phỏp tiếp cận cỏc tỏc phẩm văn chương tốt hơn, để khơi gợi hứng thỳhọc tập ở học sinh, làm thức dậy ở cỏc em lũng yờu đời, yờu người, sự đam mờvới văn chương nghệ thuật

Để gúp phần làm phong phỳ thờm cho những giờ dạy văn, là một giỏoviờn trẻ, tụi mạnh dạn ỏp dụng “Phương phỏp tỡm hiểu tỏc phẩm văn thơ của HồChớ Minh từ quan điểm sỏng tỏc của Người” vào dạy học cỏc tỏc phẩm văn thơcủa Hồ Chớ Minh trong chương trỡnh ngữ văn THPT với hy vọng gúp thờm mộtphần nhỏ cụng sức của mỡnh để mang lại sự thành cụng cho mỗi giờ dạy văn.Phương phỏp dạy học này đó được cỏc thầy cụ giỏo trong tổ văn của trườngTHPT Thiệu Húa đúng gúp ý kiến, xõy dựng Tụi mong muốn tiếp tục nhậnđược ý kiến gúp ý của đụng đảo bạn bố, đồng nghiệp để tụi cú được phươngphỏp tốt nhất khi dạy học cỏc tỏc phẩm văn học của Hồ Chớ Minh

B/ Giải quyết vấn đề I/ Vị trớ thơ văn của Hồ Chớ Minh trong chương trỡnh ngữ văn THPT.

Hồ Chớ Minh chưa từng cú ý định xõy dựng cho mỡnh một sự nghiệp vănchương nghệ thuật Tuy nhiờn bờn cạnh sự nghiệp cỏch mạng vĩ đại Người đó đểlại một di sản văn học lớn lao Văn thơ Hồ Chớ Minh là sự hội tụ kết tinh tõmhồn trớ tuệ của Người Vỡ thế những tỏc phẩm văn thơ của Hồ Chớ Minh khụngchỉ cú ý nghĩa to lớn đối với sự nghiệp cỏch mạng Việt Nam mà cũn cú ý nghĩatrong việc bồi dưỡng tõm hồn, tỡnh cảm, trớ tuệ cho học sinh, làm thức dậy ở cỏc

em lũng yờu nước, niềm tự hào dõn tộc

Cú lẽ, cũng vỡ lý do đú mà thơ văn của Hồ Chớ Minh đó được đưa vàochương trỡnh ngữ văn THPT với nhiều tỏc phẩm và ở cả ba thể loại : Thơ,

truyện, văn chính luận Trong sách giáo khoa ngữ văn cơ bản lớp 11: Dạy họctác phẩm “Nhật ký trong tù”, “Chiều tối” của Hồ Chí Minh, đọc thêm tác phẩm

“Lai Tân” của Hồ Chí Minh; sách giáo khoa ngữ văn nâng cao lớp 11: Dạy tácphẩm “Chiều tối” của Hồ Chí Minh, “Lai Tân” của Hồ Chí Minh Đọc thêm tácphẩm “Vi hành” của Hồ Chí Minh và “Giải đi sớm” của Hồ Chí Minh Trongsách giáo khoa ngữ văn lớp 12 (cả sách cơ bản và sách nâng cao) dạy học

“Tuyên ngôn độc lập” (tác giả - tác phẩm)

Như vậy, với việc đưa nhiều tác phẩm văn thơ của Hồ Chí Minh vàochương trình ngữ văn THPT, các nhà soạn giả đã một lần nữa khẳng định vai trò

to lớn của văn thơ Hồ Chí Minh trong lịch sử văn học dân tộc và trong việc bồidưỡng tâm hồn trí tuệ cho học sinh: Những tác phẩm văn học của Hồ Chí Minh

đã thể hiện chân thật và sâu sắc tư tưởng, tình cảm, tâm hồn và trí tuệ cao cả củaNgười Hiểu thấu đáo mọi giá trị thơ văn của Hồ Chí Minh học sinh sẽ tìm thấynhững bài học cao quý

Khát vọng giải phóng dân tộc khỏi ách nô lệ của chủ nghĩa thực dân đãthu hút phần lớn tâm huyết của Hồ Chí Minh vào thể loại văn chính luận Cáctác phẩm thuộc thể loại này được viết với mục đích đấu tranh chính trị, tiến côngtrực diện kẻ thù, thức tỉnh và giác ngộ quần chúng thể hiện những nhiệm vụcách mạng của dân tộc qua những chặng đường lịch sử Tiêu biểu cho văn chínhluận của Hồ Chí Minh trong những thập niên đầu của thế kỷ XX là “Bản án chế

độ thức dân Pháp” xuất bản lần đầu ở Pa ri năm 1925, cuốn sách đã tố cáo mộtcách đanh thép tội ác của thực dân Pháp đối với nhân dân các nước thuộc địa.Tác phẩm lay động tâm tư người đọc không chỉ ở những sự việc được mô tảchân thực, ở những bằng chứng không thể chối cải được mà còn ở thái độ tìnhcảm sâu sắc, mãnh liệt của tác giả và nghệ thuật châm biếm, đã kích sắc sảo,giàu chất trí tuệ Tác phẩm tiêu biểu cho văn chính luận của Hồ Chí Minh còn là

“Tuyên ngôn độc lập” (Tác phẩm được đưa vào chương trình ngữ văn 12THPT) Đó là một văn kiện chính trị có ý nghĩa lịch sử trọng đại, đồng thời làmột áng văn chính luận mẫu mực, bố cục ngắn gọn, súc tích, lập luận chặt chẽ,

lý lẽ đanh thép, bằng chứng xác thực, ngôn ngữ hùng hồn giàu tính biểu cảm

“Tuyên ngôn độc lập còn là áng văn thể hiện những tình cảm cao đẹp của Ngườiđối với dân tộc và nhân loại Tiếp theo “Tuyên ngôn độc lập” là những áng vănchính luận nổi tiếng như “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” (1946), “Không

có gì quý hơn độc lập tự do” (1966) Học văn chính luận của Hồ Chí Minh họcsinh không chỉ được tiếp xúc với một trí tuệ sắc sảo, một tâm hồn cao đẹp màcòn biết đến một nghệ thuật viết văn chính luận bậc thầy.

Truyện và ký viết những năm 20 của thế kỷ XX trên đất Pháp là vũ khíđấu tranh chính trị, tấn công trực diện kẻ thù, vạch trần bộ mặt tàn ác, xảo trá,bịp bợm của chính quyền thực dân, châm biếm một cách thâm thúy, sâu cay, vuaquan phong kiến ôm chân thực dân Tiêu biểu là tác phẩm “Vi hành” tác phẩmđược biết với bút pháp mới mang màu sắc hiện đại trong lối viết nhẹ nhàng vàđầy tính trào lộng

Cùng với văn chính luận, truyện và ký là thơ ca của Hồ Chí Minh Trongmảng thơ ca của Người tác phẩm được chú ý nhiều nhất là tập thơ “Nhật kýtrong tù” (được viết năm 1942 – 1943) có nhiều tác phẩm trong tập “Nhật kýtrong tù” được đưa vào chương trình ngữ văn THPT “Nhật ký trong tù” chủ yếughi lại tâm trạng cảm xúc và suy nghĩ của tác giả, phản ánh tâm hồn và nhâncách cao đẹp của người chiến sỹ cách mạng trong hoàn cảnh thử thách nặng nềcủa chốn lao tù Qua tập thơ, học sinh có thể nhận ra bức chân dung tự họa của

Hồ Chí Minh Đó là con người có nghị lực phi thường, tâm hồn luôn khát khao

tự do, hướng về tổ quốc, vừa nhạy cảm trước vẻ đẹp thiên nhiên, dễ xúc độngtrước nổi đau của con người, vừa có con mắt sắc sảo, phát hiện những mâuthuẫn hài hước của một xã hội mục nát để tạo ra tiếng cười đầy trí tuệ

“Nhật ký trong tù” là tập thơ sâu sắc về tư tưởng, độc đáo, đa dạng về bútpháp, kết tinh giá trị tư tưởng và nghệ thuật thơ ca của Hồ Chí Minh, tìm hiểunhững tác phẩm trong tập thơ “Nhật ký trong tù”, học sinh sẽ có được những bàihọc quý giá trong cuộc đời

Như vậy, thơ văn của Hồ Chí Minh không chỉ có tác dụng to lớn đối với

sự phát triển của cách mạng Việt Nam mà còn có vị trí đặc biệt trong lịch sử vănhọc và đời sống tinh thần của dân tộc Việt Nam

II/ Một số định hướng cụ thể về phương pháp tìm hiểu các tác phẩm thơ văn của Hồ Chí Minh

1-Quan điểm sáng tác thơ văn của Hồ Chí Minh.

Hồ Chí Minh đã để lại cho dân tộc Việt Nam bên cạnh sự nghiệp cáchmạng là những sáng tạo văn chương quý báu Muốn hiểu được đúng đắn tácphẩm văn chương của Hồ Chí Minh trước hết học sinh phải nắm chắc quan điểm

sáng tác nghệ thuật của Người Lưu ý rằng, đây không phải là quan điểm của HồChí Minh về nghệ thuật nói chung mà chỉ nói đến quan điểm của Người đối vớinhững sáng tác văn học của chính mình

Hồ Chí Minh chưa bao giờ có ý định xây dựng cho mình một sự nghiệpvăn chương và chưa bao giờ nhận mình là văn nghệ sĩ Người viết văn làm thơchẳng qua vì nhận thấy thơ văn có thể là một thứ vũ khí sắc bén giúp ngườitrong đấu tranh cách mạng Vậy đối với Người, sáng tác văn học trước hết làmột hành vi cách mạng Mỗi bài viết của Người đều trước hết nhằm vào mộtmục đích chính trị nào đấy rất cụ thể Vì thế khi cầm bút, Hồ Chí Minh bao giờcũng xuất phát từ mục đích, đối tượng tiếp nhận để quyết định nội dung và hìnhthức của tác phẩm Người luôn tự đặt câu hỏi “Viết cho ai ?” (đối tượng) “Viếtlàm gì?” (mục đích), sau đó mới quyết định “viết cái gì?” (nội dung) và viết nhưthế nào? (hình thức) Và tùy từng trường hợp cụ thể Người đã vận dụng phươngchâm đó theo những cách khác nhau Vì thế những tác phẩm của Người chẳngnhững có tư tưởng sâu sắc, nội dung thiết thực mà còn có hình thức nghệ thuậtsinh động, đa dạng

2-Tính thống nhất giữa quan điểm sáng tác và thực tiễn sáng tác văn thơ của

Hồ Chí Minh.

Quan điểm sáng tác của Hồ Chí Minh được thể hiện nhất quán trong toàn

bộ sự nghiệp thơ văn của Người Trong cuộc đời cách mạng hơn nửa thế kỷ của

Hồ Chí Minh lúc ở trong nước, lúc ở ngoài nước, trải qua vô vàn tình huốngkhác nhau, nhiệm vụ chính trị mỗi lúc một khác, những đối tượng cần thuyếtphục cũng muôn màu sắc Người phải tùy từng trường hợp cụ thể mà xác địnhmục đích và đối tượng của mỗi bài viết cho thích hợp Để đáp ứng những mụcđích và đối tượng khác nhau như thế văn thơ Hồ Chí Minh phải luôn thay đổi từnội dung đến hình thức, từ tư tưởng đến phong cách viết

* Tính thống nhất thể hiện trong truyện, ký: Chẳng hạn những truyện ngắn

như “Vi hành”, “Những trò lố hay là Varen và Phan Bội Châu”, “Lời than vãncủa bà Trưng Trắc” ra đời đầu những năm 20, người viết bằng tiếng Pháp vàtheo một bút pháp rất hiện đại của Châu Âu, đó là vì các sáng tác ấy nhằm tố cáonhững âm mưu xảo quệt của bọn thực dân Pháp, trước hết nhằm tác động vàonhân dân Pháp và những người biết tiếng Pháp ở Pa ri

* Tính thống nhất thể hiện trong thơ ca: Trong những bài thơ như “Ca

dân cày”, “ca binh lính”, “Ca công nhân”, “Ca sợi chỉ”, “Hòn đá” ra đời khiNgười trở về nước, tại Pắc Bó (1941) cho tới cách mạng tháng 8/ 1945, thì từnội dung đến hình thức lại rất đơn giản, dễ dãi, giống như những bài vè dângian Đó là vì Người nhằm tuyên truyền đường lối chính sách của mặt trận ViệtMinh vào đối tượng là nhân dân lao động ở Việt Bắc phần lớn là văn hóa thấpkém, thậm chí mù chữ

Việt Nam độc lập đồng Minh

Có bản chương trình đánh Nhật đuổi Tây Thương thay những bạn dân cày

Chân tay bùn lấm suốt ngày gian lao

Mục đích ấy, đối tượng ấy thì phải viết như vậy mới có thể đưa đượcchính trị vào lòng đại chúng hồi bấy giờ

Tuy nhiên khi viết những bài như “Tặng Võ Công” (tặng cụ Võ LiêmSơn), “Tặng Bùi Công”, (tặng Bùi Bằng Đoàn) thì lại viết khác hẳn với nhữngbài “ca dân cày”, “ca binh lính” Thơ viết bằng chữ Hán, lời hay ý đẹp mangmàu sắc cổ điển của thơ Đường, thơ Tống Đó là vì thơ đó nhằm động viên cụ

Võ Liêm Sơn, cụ Bùi Bằng Đoàn là những nhân sĩ trí thức thuộc thế hệ am hiểuthơ chữ Hán và ham thích thơ Đường, thơ Tống

“Khán thư sơn điểu thê song hãn Phê trát xuân hoa chiếu nghiễn trì Tiệp báo tần lai lao dịch mã

Tư công tức cảnh tặng thân thi.”

Dịch:

Xem sách chim rừng vào cửa đậu Phê văn, hoa núi ghé nghiên soi Tin vui thắng trận dồn chân ngựa Nhớ cụ, thơ xuân tặng một bài

Mục đích viết bài thơ này của Hồ Chí Minh là để động viên chính trị,động viên những người trí thức nên Bác phải viết như thế mới thích hợp

Tính thống nhất giữa quan điểm sáng tác và thực tiễn sáng tác thể hiệntrong tập thơ “Nhật ký trong tù” của Hồ Chí Minh Trong tập thơ “Nhật kýtrong tù” ta thấy có nhiều bài ý tứ rất sâu sắc, khó lòng đọc vài lần mà hiểu thấu

được như “Chiều Tối”, “Lai Tân”, “Giải đi sớm”, đặc biệt là bài “Cảnh chiềuhôm”

Muốn hiểu vì sao Hồ Chí Minh viết như vậy lại phải xem Người viết đểlàm gì ? Viết cho ai? Câu trả lời có trong những vần thơ mở đầu tập thơ “Nhật

ký trong tù”

“Ngâm thơ ta vốn không ham Nhưng mà trong ngục biết làm chi đây Ngày dài ngâm ngợi cho khuây

Vừa ngâm, vừa đợi đến ngày tự do”

Vậy là Hồ Chí Minh viết cho mình Mục đích để đỡ nóng lòng sốt ruộttrong thời gian bị giam hãm giữa lúc tổ quốc, nhân dân đang ngóng đợi ngườitừng giây, từng phút Mục đích ấy, đối tượng ấy, nên nội dung thơ hết sức sâusắc, phong phú độc đáo Vì đó là tiếng nói tâm hồn Hồ Chí Minh, là tài năng độcđáo Hồ Chí Minh

* Tính thống nhất thể hiện trong văn chính luận

Về thể loại văn chính luận mà tiêu biểu là tác phẩm “Tuyên ngôn độclập”, ở tác phẩm này tác giả viết với lý lẽ rất chặt chẽ, đanh thép, mở đầu dẫn lờivăn bản “Tuyên ngôn độc lập” và “Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền” của

Mỹ và của Pháp Đó là vì khi Hồ Chí Minh đọc bản “Tuyên ngôn độc lập” thì ởhai đầu đất nước bọ đế quốc Mỹ và Pháp đang lăm le theo gót quân Anh và quânTưởng Giới Thạch – Trung Quốc sang xâm lược nước ta Chúng lấy lý do ViệtNam vốn là thuộc địa của Pháp đã được nước Pháp “khai hóa, bảo hộ” bấy lâunay phải thuộc về chúng Đối tượng của “Bản tuyên ngôn độc lập” đâu chỉ mìnhquốc dân đồng bào Việt Nam mà cả công luận thế giới và các thế lực thù địchđang muốn quay trở lại xâm lược Việt Nam Với đối tượng như vậy nên bản

“Tuyên ngôn” phải có lý lẽ đanh thép, bác bỏ luận điệu xảo trá của bọn cướpnước Và để lại bác bỏ luận điệu xảo trá của Pháp và Mỹ thì không gì hơn là dẫn

lý lẽ của chính tổ tiên họ

Cũng văn chính luận, nhưng khi Người viết cho đồng bào mình thì lời lẽcũng hết sức nôm na, giọng văn thân mật, lý và tình kết hợp với nhau như tácphẩm “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”

Như vậy, qua việc tìm hiểu một cách khái quát về tính nhất quán giữaquan điểm sáng tác và thực tiễn sáng tác văn thơ của Hồ Chí Minh, học sinh dễ

dàng hiểu được giá trị nhiều mặt trong thơ văn của Hồ Chí Minh, giúp học sinhnhận thức được giá trị to lớn của văn thơ Hồ Chí Minh trong mọi thời đại

Cuối cùng tôi xin lưu ý lần nữa rằng: Quan điểm sáng tác của Hồ ChíMinh không phải là quan điểm nghệ thuật nói chung mà Hồ Chí Minh chỉ nóiđến quan điểm sáng tác văn học của của riêng mình, quan điểm sáng tác văn họccủa Hồ Chí Minh rất phù hợp trong một giai đoạn lịch sử đặc biệt của dân tộc,đáp ứng được những đòi hỏi cơ bản của thời đại và đã trở thành những gợi ýquan trọng cho một thế hệ văn nghệ sĩ trong giai đoạn văn học 1945 – 1975.Trong thư gửi các họa sĩ nhân dịp triển lãm hội họa (1951), Người khẳng định

“Văn học nghệ thuật cũng là một mặt trận, anh chị em là chiến sĩ, trên mặt trậnấy”

Sau đây tôi xin được trình bày giáo án thể nghiệm soạn theo áp dụng Sángkiến kinh nghiệm Rất mong được anh chị em đồng nghiệp tham khảo góp ý

III/ Thể nghiệm việc vận dụng quan điểm sáng tác văn thơ của Hồ Chí Minh vào dạy tác phẩm “Tuyên ngôn độc lập” của Hồ Chí Minh

1- Thiết kế thể nghiệm bài giảng tác phẩm “Tuyên ngôn độc độc lập” cuả Hồ Chí Minh theo quan điểm sáng tác của Người

A-Mục tiêu bài học

- Thấy được giá trị nhiều mặt và ý nghĩa to lớn của bản “Tuyên ngôn độc lập”.

- Hiểu được vẻ đẹp của tư tưởng và tâm hồn tác giả qua bản “Tuyên ngônđộc lập”

B-Phương thức thực hiện.

- Sách giáo khoa ngữ văn lớp 12 (tập 1)

- Sách tham khảo:

+ Sách giáo viên ngữ văn 12 ( tập I)

+ Phan Trọng Luận: Thiết kế bài học Ngữ văn 12: Tập một (Nhà xuất bản giáodục)

+ Phan Trọng Luận, Trần Đình Sử và các tác giả khác: Hướng dẫn thực hiệnchương trình SGK lớp 12 môn Ngữ văn (Nhà xuất bản giáo dục 2000)

+ Gợi ý của giáo viên và sự tham gia của học sinh trong các thao tác đọc, phântích, khái quát, luyện tập

C-Phương pháp dạy học

Giáo viên tổ chức giờ học theo phương pháp lấy học sinh làm trung tâm,thầy đóng vai trò chủ đạo, người thiết kế, trò là người thi công Thầy là người tổchức hướng dẫn để học sinh chiếm lĩnh giá trị tác phẩm, thông qua phương phápđọc sáng tạo, kết hợp với phương pháp gợi mở đặt câu hỏi

D-Tiến trình giờ học.

Lời dẫn vào bài của giáo viên: Cùng với sự nghiệp cách mạng vĩ đại của

mình, Hồ Chí Minh còn để lại cho dân tộc Việt Nam một di sản văn học vô giá.Trong di sản văn học ấy có tác phẩm văn học khi đọc lên đã làm triệu triệu tráitim Việt Nam phải rơi nước mắt Tác phẩm ấy không chỉ đánh dấu bước ngoặt

to lớn trong lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam mà còn là mộtáng văn tâm huyết của Hồ Chí Minh, hội tụ vẻ đẹp tư tưởng tình cảm, trí tuệ củaNgười, đồng thời kết tinh khát vọng cháy bỏng về độc lập tự do của dân tộc ViệtNam Đó là tác phẩm “Tuyên ngôn độc lập” của Hồ Chí Minh, một tác phẩmvăn chính luận mẫu mực Để hiểu rõ giá trị mọi mặt của “Tuyên ngôn độc lập”chúng ta sẽ cùng tìm hiểu tác phẩm này

* Tri n khai b i h c: ển khai bài học: ài học: ọc:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

* Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu chung về bản “Tuyên ngôn

độc lập”

- Thao tác 1: Tìm hiểu hoàn cảnh sáng

tác của bản “Tuyên ngôn”

+ GV: Bản “Tuyên ngôn” ra đời trong

hoàn cảnh của Việt Nam và thế giới

+ GV nói thêm: Sự kiện lịch sử trọng

đại này đã trở thành nguồn cảm hứng

dạt dào cho thơ ca

“Hôm nay sáng mùng hai tháng chín

Thủ Đô hoa vàng nắng Ba Đình

Muôn triệu tim chờ chim cũng nín

Bỗng vang lên tiếng hát ân tình”

(Tố Hữu)

+ Ngày 26/ 8/ 1945 : Chủ tịch Hồ ChíMinh từ chiến khu Việt Bắc về tới HàNội

+ Ngày 28/ 8/ 1945 : Bác soạn thảo

“Tuyên ngôn độc lập”

+ Ngày 2/ 9/ 1945: Bác đọc bản

“Tuyên ngôn độc lập” khai sinh ranước Việt Nam dân chủ cộng hòa

- Thao tác 2: Hướng dẫn học sinh xác

định đối tượng và mục đích hướng đến

của bản Tuyên ngôn

+ GV: Nói thêm về hoàn cảnh ra đời

của bản Tuyên ngôn: Tuyên ngôn độc

lập ra đời giữa lúc hai đầu đất nước

đều có kẻ thù ngoại bang đe dọa, phía

Bắc là 20 vạn quân Tưởng đang ngấp

nghé ở cửa biên giới, chuẩn bị kéo vào

miền bắc nước ta, thay mặt quân đồng

minh vào giải giáp quân đội Nhật, phía

sau đội quân này là sự nhòm ngó muốn

can thiệp vào Đông Dương của đế

- Nhân dân trên toàn thế giới: (Phầncuối tác phẩm, Bác đã viết” “Vì những

lẽ trên chúng tôi chính phủ lâm thờicủa nước Việt Nam dân chủ cộng hòatuyên bố với thế giới rằng ”

- Các thế lực thù địch và cơ hội quốc tếđang có dã tâm tái nô dịch nước ta, đặcbiệt là thực dân Pháp và đế quốc Mỹ