Với một khối lượng tác phẩm đọc thêm chiếm một tỉ lệ giờ đáng kểtrong chương trình ngữ văn THPT thì việc trang bị những phương pháp, biệnpháp dạy học hiệu quả sẽ tháo gỡ được bài toán th
Trang 1ĐẶT VẤN ĐỀ
1, Lí do chọn đề tài
Đổi mới phương pháp dạy học đang là một đòi hỏi bức thiết, một trongnhững vấn đề được quan tâm hàng đầu của giáo dục nước ta Phương phápdạy học hiệu quả sẽ quyết định trực tiếp đến sản phẩm giáo dục Ngay từ Vănkiện Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương khoá VIII đã nêu lên
yêu cầu: “Đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học” (1, tr 41).
Cùng với xu thế chung của đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới phươngpháp dạy học Văn học cũng được đặt ra như một đòi hỏi mang tính cấp bách
Chương trình ngữ văn Trung học phổ thông (THPT) đã thể hiện quanđiểm: đối với phần văn học không chỉ chú trọng đến các tác phẩm học chínhthức mà còn cần quan tâm đến cả những tác phẩm đọc thêm Các tác phẩmđọc thêm có vai trò vô cùng quan trọng trong việc bổ sung và mở rộng kiếnthức cho học sinh song song với các tác phẩm học chính thức
Với một khối lượng tác phẩm đọc thêm chiếm một tỉ lệ giờ đáng kểtrong chương trình ngữ văn THPT thì việc trang bị những phương pháp, biệnpháp dạy học hiệu quả sẽ tháo gỡ được bài toán thời lượng cho giáo viênđồng thời nâng cao khả năng tự học, khả năng sáng tạo của học sinh
Thực tế giảng dạy ngữ văn cho thấy còn một số giáo viên lúng túngtrong việc giảng dạy các tác phẩm đọc thêm, một số giáo viên do chưa nhậnthấy tầm quan trọng của các tác phẩm đọc thêm nên đã dạy qua loa các tácphẩm này Bởi vậy, học sinh cũng có thái độ xem nhẹ hoặc không quan tâmđến văn bản đọc thêm
Vì những lí do trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả đọc – hiểu tác phẩm đọc thêm cho học sinh lớp
12 – ban cơ bản” với mong muốn đóng góp một số phương pháp để các tiết
dạy văn bản đọc thêm có hiệu quả cao hơn
2, Mục đích nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu nhằm cung cấp một số biện pháp giúp giáo viênnâng cao chất lượng giảng dạy các tác phẩm đọc thêm
Trang 23, Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu các tác phẩm đọc thêm trong chương trình SGKTHPT lớp 12 ban cơ bản
4, Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu tài liệu, tổng kết lí luận và thực tiễn
Phương pháp so sánh thống kê
Phương pháp xử lí thông tin định tính
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I/ Cơ sở lí luận của đề tài
1.1 Lí thuyết đoc – hiểu tác phẩm văn chương
Trong công trình nghiên cứu “Đọc và tiếp nhận văn chương”, tác giả
Nguyễn Thanh Hùng đã khẳng định: “Đọc văn chương là đọc cái phần chủ quan của người viết bằng cách đồng hóa tâm hồn, tình cảm, suy nghĩ của nó vào trang sách Đọc là đón đầu những gì mà mình đọc qua từng chữ, từng câu, từng đoạn, rồi quay về những gì đọc đã qua để chứng kiến và đi tìm hợp lực của tác giả, để tác phẩm được tái tạo trong tính cụ thể và giàu tưởng tượng” [4, tr 29]
Như vậy, đọc – hiểu tác phẩm văn chương có nét khu biệt so với hoạtđộng đọc đại trà Đọc – hiểu tác phẩm văn chương không đơn giản là hoạtđộng tiếp cận ngữ nghĩa đơn thuần Nó đòi hỏi người đọc phát huy phẩmchất trí tuệ, khả năng tri giác ngôn ngữ và đặc biệt là khả năng liên tưởng,tưởng tượng để thấu hiểu chia sẻ, đồng cảm với người viết Đồng thời, ngườiđọc cũng có thể thể hiện vai trò bạn đọc đồng sáng tạo Đọc – hiểu tác phẩmvăn chương dù ở hình thức đơn giản hay sâu sắc cũng đòi hỏi sự đắm mìnhvào tác phẩm, đọc nó bằng cả vốn văn hóa và trái tim để hiểu giá trị nộidung, giá trị nghệ thuật và chiều sâu tư tưởng của tác phẩm, để chuyển mãvăn bản nghệ thuật thành bức tranh đời sống
Thực tế, đọc văn chương là một hoạt động thẩm mĩ thông qua haiphương diện:
Trang 3Thứ nhất: kĩ thuật đọc: gồm phát âm, ngữ điệu, nhịp điệu, điệu bộ để
có những ấn tượng ban đầu về tác phẩm
Thứ hai: nội dung đọc: đọc để thông hiểu nội dung ý nghĩa trên cơ sởtri giác văn bản
Quá trình đọc – hiểu tác phẩm văn chương cần trải qua những kĩ năng
cơ bản: đọc đúng, đọc hay, đọc diễn cảm và hiểu cặn kẽ những điều mìnhđọc
1.2 Đọc hiểu các tác phẩm văn chương trong nhà trường
Một trong những khái niệm cơ bản để xây dựng chương trình môn ngữvăn là khái niệm đọc – hiểu Đọc - hiểu giúp học sinh tham gia xây dựng bàimột cách chủ động và sáng tạo hơn Đôi khi chính nhờ đọc – hiểu mà họcsinh phát hiện ra những ý nghĩa thẩm mĩ mới mẻ cho tác phẩm mà chính giáoviên cũng chưa phát hiện được Vì vậy, đọc - hiểu là phương pháp học văntích cực hơn so với phương pháp bình giảng, giảng nghĩa thường thấy trong
cách dạy văn trước kia Tác giả Trần Đình Chung khẳng định: “Giảng nghĩa, bình văn cũng là đọc – hiểu, nhưng đó là đọc – hiểu của người dạy, còn đọc – hiểu của người học sẽ là chiếm lĩnh văn học bằng đối thoại, lấy câu hỏi do thầy thiết kế là phương tiện” [3, tr 5].
Tác phẩm văn học chỉ thực sự có ý nghĩa khi bạn đọc biến nó thành sựkiện trong tâm hồn mình Cũng vậy, một tác phẩm văn chương trong nhàtrường (bao gồm cả tác phẩm văn học học chính thức và tác phẩm đọc thêm)phải được học sinh chủ động tìm hiểu mới có thể trở thành một một sự kiệntrong tâm hồn người học Từ đó học sinh mới có thể say mê và hứng thú vớicác tác phẩm văn chương
1.3 Đặc điểm của các tác phẩm đọc thêm trong chương trình ngữ văn lớp 12 – ban cơ bản
Chương trình ngữ văn lớp 12 tập trung vào hai giai đoạn văn học: giaiđoạn từ sau Cách Mạng Tháng Tám năm 1945 đến năm 1975 và giai đoạn từnăm 1975 đến hết thế kỷ XX
Văn học từ cách mạng tháng 8/1945 đến 1975 là nền văn học mới rađời phát triển dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản nên thống nhất về khuynhhướng tư tưởng, tổ chức và quan niệm Đây là giai đoạn hình thành kiểu nhà
Trang 4văn mới: Nhà văn - chiến sĩ Văn học giai đoạn này phát triển trong hoàncảnh đất nước trải qua nhiều sự kiện lớn (Đấu tranh chống thực dân Pháp, đếquốc Mĩ, xây dựng cuộc sống mới ở miền Bắc ) vì vậy văn học hình thànhnhững tư tưởng, tình cảm rất riêng và có đặc điểm riêng Văn học từ cáchmạng tháng 8/1945 đến 1975 có 3 đặc điểm cơ bản: Nền văn học chủ yếuvận động theo hướng cách mạng hoá, gắn bó sâư sắc với vận mệnh chungcủa đất nước; nền văn học hướng về đại chúng; nền văn học chủ yếu mangkhuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn.
Văn học từ năm 1975 đến hết thế kỷ XX phát triển trong hoàn cảnh đấtnước đã thoát khỏi chiến tranh nên nhà văn có điều kiện, cơ hội đi vào khámphá những “miền đất” mới mà thời trước chưa có dịp nói đến Đất nước bướcvào kỉ nguyên độc lập, tự do và thống nhất nhưng phải đương đầu với nhiềuthử thách mới, nghiệt ngã mới đặc biệt gặp muôn vàn khó khăn về kinh tế dohậu quả chiến tranh để lại Lúc này, nguyện vọng của nhà văn và người đọc
đã khác trước Cái nhìn của nhà văn không đơn giản, một chiều mà đa diện,góc cạnh, có tính chất đối thoại Người đọc cũng mong chờ những khám phámới của văn học và đáp ứng được nhiều nhu cầu phong phú trong đó có nhucầu giải trí và thể nghiệm tâm linh
Chương trình Ngữ văn lớp 12 - ban cơ bản trích học 32 tác phẩm vănhọc, trong đó 12 tác phẩm được phân phối vào phần đọc thêm Chiếm tỉ lệ37.5% - một tỷ lệ đáng kể trong chương trình giảng dạy ngữ văn lớp 12, từ
đó cho thấy nhóm biên soạn SGK dành sự quan tâm không nhỏ đến phầnĐọc thêm
II/ Cơ sở thực tiễn của đề tài
2.1 Khảo sát tư liệu dạy học
Khảo sát: sách giáo khoa Ngữ văn lớp 12, sách giáo viên Ngữ văn 12chương trình cơ bản, và phân phối chương trình có thể nhận thấy:
Phần văn bản đọc thêm trong sách giáo khoa Ngữ văn lớp 12 chươngtrình cơ bản, Phan Trọng Luận tổng chủ biên - NXB Giáo dục, 2012 đượcbiên soạn gồm các nội dung sau:
- Tiểu dẫn: giới thiệu những nét chính về tiểu sử, sự nghiệp sáng tác,xuất xứ của tác phẩm
Trang 5- Phần văn bản đoạn trích: nêu các câu hỏi về bố cục, cảm xúc, hìnhtượng thơ, nghệ thuật nhằm hướng dẫn đọc thêm.
- Trong SGK đối với các văn bản đọc thêm, mục kiến thức cần đạt vàghi nhớ không có nên các học sinh khó khái quát được về nội dung và nghệthuật của tác phẩm, chưa có thước đo các chuẩn kiến thức cần thiết để cóđịnh hướng điều chỉnh quá trình nhận thức phù hợp
- Điều đáng lưu ý là các tác phẩm đọc thêm được sắp xếp phù hợp vớiđặc trưng thể loại và giai đoạn văn học với các tác phẩm được học chínhthức Điều này là một dụng ý của người biên soạn sách giáo khoa nhằm giúphọc sinh có sự liên hệ giữa các tác phẩm cùng giai đoạn, cùng thể loại
Phần hướng dẫn dạy học văn bản đọc thêm trong sách giáo viên Ngữvăn 12 chương trình cơ bản, Phan Trọng Luận tổng chủ biên - NXB Giáodục, 2012 được biên soạn gồm 3 mục:
- Mục I: Sách hướng dẫn đưa ra những điều cần lưu ý về tác giả và tácphẩm liên quan tới quá trình tiếp nhận văn bản
- Mục II: Sách hướng dẫn dạy học phần đọc thêm bằng các gợi ý đáp
án của các câu hỏi trong SGK
- Mục III: Sách chỉ cho GV những tài liệu tham khảo cần thiết phục vụcho bài giảng
Phân phối chương trình môn Ngữ văn THPT của Sở GD - ĐT ThanhHóa hướng dẫn thực hiện dạy các bài Đọc thêm và các bài Tự học có ghi rõ :
“Đối với những bài đọc thêm và tự học có hướng dẫn: giáo viên tổ chức cho học sinh tự học, tự tìm hiểu thông qua hướng dẫn, yêu cầu trong SGK Với phần Văn học, cần hướng học sinh tới việc đọc – hiểu, nắm vững các giá trị nội dung tư tưởng, hình thức nghệ thuật của tác phẩm” [2, tr.5] Tài liệu này
cũng quy định rõ thời lượng cụ thể cho từng bài đọc thêm:
Tiết theo
PPCT
12 - Mấy ý nghĩ về thơ (Nguyễn Đình Thi)
- Đôt–xtôi-ép-xki
1/2 tiết mỗi bài
34-35 - Dọn về làng (Nông Quốc Chấn)
- Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên)
2/3 tiết mỗi bài
Trang 6- Đò Lèn
40 - Bác ơi (Tố Hữu)
- Tự do (Ê-luy-a)
1/2 tiết mỗi bài
50 - Những ngày đầu của nước Việt Nam mới
(Võ Nguyên Giáp)
1 tiết
65 - Bắt sấu rừng U Minh Hạ - Sơn Nam 1 tiết
73 - Mùa lá rụng trong vườn (trích) - Ma Văn
Kháng
1 tiết
74 - Một người Hà Nội ( trích) - Nguyễn Khải 1 tiết
Như vậy vị trí quan trọng của phần văn bản đọc thêm trong chươngtrình ngữ văn là không thể phủ nhận Tuy nhiên thời lượng dành cho các tácphẩm đọc thêm không nhiều Vì vậy, để có thể dạy hiệu quả những tiết đọcthêm đòi hỏi giáo viên phải có cách thức triển khai bài giảng phù hợp Đặcbiệt phải phát huy cao độ khả năng đọc – hiểu một cách chủ động của họcsinh
2.2 Thực tiễn dạy học các văn bản đọc thêm trong nhà trường THPT
Với việc quan sát những tiết dạy - học các văn bản đọc thêm và thamkhảo các giáo án dạy – học các văn bản đọc thêm, tôi nhận thấy một số thực
tế như sau:
Về phía giáo viên
Tồn tại quan niệm coi những bài học thêm không quan trọng Vì thếthường xem nhẹ hoặc giảng dạy qua loa chủ yếu bằng phương pháp thuyếttrình Điều này dẫn đến thái độ ỷ lại của học sinh
Đối với những tác phẩm quá dài như “Tiếng hát con tàu” (Chế LanViên), “Mùa lá rụng trong vườn” (Ma Văn Kháng), giáo viên chỉ cho họcsinh đọc bài mà không tìm hiểu tác phẩm hoặc chỉ tìm hiểu một số ý quantrọng điều này làm mất đi tính chỉnh thể của hình tượng nghệ thuật
Giáo viên rất ít quan tâm đến vấn đề thể loại, giai đoạn văn học khi tìmhiểu các văn bản đọc thêm, cũng ít liên hệ giữa các tác phẩm đọc thêm vớicác tác phẩm được học chính thức
Cách soạn giáo án giảng dạy các văn bản đọc thêm không khác so vớicách soạn giáo án các văn bản dạy chương trình chính thức
Trang 7Về phía học sinh
Tài liệu hướng dẫn cho phần đọc thêm môn ngữ văn bậc THPT hầunhư chưa có Để chuẩn bị cho bài đọc thêm, học sinh chỉ biết dựa vào hướngdẫn của SGK Thậm chí đối với một số học sinh việc chuẩn bị bài ở phần đọcthêm chỉ dừng lại ở đọc văn bản
Trong giờ học, học sinh học phần tác phẩm đọc thêm thiếu chủ động,chủ yếu lắng nghe những đáng giá của giáo viên về tác phẩm mà chưa cóđược cách đọc – hiểu phù hợp Điều này dẫn đến việc kiến thức về các tácphẩm đọc thêm thường nhanh phai trong tâm trí học sinh
Có thể khẳng định, hiện nay cả người dạy và người học đều chưa có sựquan tâm đúng mức đến các tác phẩm đọc thêm Điều này đặt ra những câuhỏi bức thiết: Cần làm gì để khơi gợi hứng thú học tập của học sinh đối vớicác tác phẩm đọc thêm?; làm sao để mỗi giờ đọc – hiểu tác phẩm đọc thêm
có thể để lại những ấn tượng sâu sắc cho học sinh?; bài toán thời lượng củacác tiết dạy tác phẩm đọc thêm cần được giải quyết như thế nào?
III/ Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả đọc – hiểu tác phẩm đọc thêm cho học sinh lớp 12 – ban cơ bản.
Trên cơ sở tìm hiểu lí thuyết về đọc – hiểu tác phẩm văn chương vàđọc – hiểu tác phẩm văn chương trong nhà trường đồng thời dựa vào kinhnghiệm giảng dạy văn của bản thân ở bậc THPT, tôi đã đúc rút được một sốkinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả đọc – hiểu tác phẩm đọc thêm chohọc sinh lớp 12 – ban cơ bản
3.1 Đổi mới cách tiếp cận phần tiểu dẫn
Trước khi tiếp xúc với tác phẩm, giáo viên cần tổ chức, hướng dẫn chohọc sinh tìm hiểu những yếu tố ngoài văn bản, nắm được những tri thứcchung về tác giả, tác phẩm (hoàn cảnh sáng tác, vị trí ) Những tri thức nàyphần lớn đã được trình bày ở phần tiểu dẫn Một số các giáo viên chọn cáchthuyết trình cho học sinh về phần này Tuy nhiên cách làm như vậy thường ítgây được hứng thú cho người học, người học không chủ động đọc – hiểuphần tiểu dẫn nên hiệu quả không cao Hơn thế cách làm này sẽ khiến việctìm hiểu những yếu tố ngoài văn bản chiếm một thời lượng đáng kể Tôi chorằng, cần phải có cách thức hợp lí hơn để hướng dẫn học sinh tìm hiểu những
Trang 8yếu tố ngoài văn bản Trước hết, để chuẩn bị cho tiết học, giáo viên yêu cầuhọc sinh đọc trước phần tiểu dẫn SGK, đồng thời gợi ý cho học sinh một sốtài liệu (nhà văn trong nhà trường, bình giảng văn học ) các trang mạng (vídụ: Wikipedia, diễn đàn kiến thức văn học ) để người học có sự khám pháthêm về tác giả, tác phẩm một cách chủ động nhằm tạo nên những hứng thúcho người học Trong tiết dạy, giáo viên chỉ cần đưa ra những câu hỏi gợi mở
để học sinh tự tìm thông tin, những câu hỏi này có thể trình bày dưới hìnhthức trắc nghiệm Biện pháp này vừa giúp học sinh đọc – hiểu kiến thứcngoài văn bản một cách chủ động vừa tiết kiệm thời gian
3.2 Đổi mới cách tiếp cận tác phẩm
Nhìn chung, các tác phẩm được phân phối đọc thêm trong chươngtrình ngữ văn lớp 12 có dung lượng lớn trong khi thời gian dành cho việc tìmhiểu tác phẩm lại rất hạn chế Không ít giáo viên lúng túng khi giải quyết bàitoán thời gian đối với một tác phẩm đọc thêm Không thể dạy tác phẩm đọcthêm như dạy một tác phẩm được học chính thức song vẫn phải đảm bảorằng học sinh nắm được các giá trị nội dung tư tưởng, hình thức nghệ thuậtcủa tác phẩm Để đạt được mục đích như trên giáo viên có thể thực hiện nhưsau:
Giáo viên hướng dẫn học sinh tiếp xúc bước đầu với văn bản bằnghình thức đọc văn bản (đối với tác phẩm trữ tình) hoặc tóm tắt văn bản (đốivới tác phẩm tự sự) Giáo viên có thể yêu cầu học sinh đọc (tóm tắt) văn bảntrước, sau đó nhận xét, bổ sung Đối với tác phẩm trữ tình, giáo viên có thểđọc lại văn bản Việc đọc văn bản (đối với tác phẩm trữ tình) hoặc tóm tắtvăn bản (đối với tác phẩm tự sự) là rất quan trọng trong việc tạo nên những
ấn tượng ban đầu cho học sinh về tác phẩm văn học
Sau khi tạo được trong học sinh những ấn tượng ban đầu về tác phẩm,giáo viên hướng dẫn học sinh thâm nhập vào cấu trúc hình tượng nghệ thuật.Đây chính là phần đọc – hiểu nội dung văn bản, nhằm đi sâu vào văn bản vănhọc để phát hiện, phân tích, đánh giá văn bản từ các chi tiết, hình ảnh Tầnghình tượng thường được tổ chức thành các mối quan hệ rất phức tạp giữa cáihiển ngôn và cái vô ngôn, giữa cái ổn định và cái biến đổi, giữa nghĩa thực
và nghĩa biểu trưng Nếu giáo viên vẫn áp dụng cách thức giảng dạy tác
Trang 9phẩm học chính thức để khám phá cấu trúc hình tượng trong những bài họcthêm thì sẽ không đáp ứng được yêu cầu về thời gian Vì vậy, khi hướng dẫnhọc sinh thâm nhập vào cấu trúc hình tượng nghệ thuật trong những tácphẩm đọc thêm chỉ nên hướng dẫn học sinh đọc – hiểu để xác định nhữngdấu hiệu nghệ thuật cơ bản (thể loại, không gian nghệ thuật, thời gian nghệthuật, yếu tố thời đại ) và khám phá chủ đề tư tưởng của tác phẩm (vấn đềđặt ra trong tác phẩm là gì? Những nhân vật chính trong tác phẩm là ai? Vấn
đề mà tác giả gửi gắm qua các nhân vật chính? ) Giáo viên có thể hướngdẫn học sinh thâm nhập vào cấu trúc hình tượng nghệ thuật bằng cách đặtnhững câu hỏi gợi mở để học sinh suy nghĩ trả lời
Từ những hiểu biết cơ bản về nội dung và nghệ thuật, giáo viên hướngdẫn học sinh đọc – hiểu sâu về một nội dung hoặc một hình thức nghệ thuậtnào đó Giáo viên có thể tự chọn một, hai vấn đề để giúp học sinh khắc sâu
ấn tượng về tác phẩm bằng phương pháp đặt những câu hỏi gợi mở Giáoviên cũng có thể cho học sinh hoạt động nhóm Mỗi nhóm chuẩn bị trướcmột vấn đề đặc biệt ấn tượng về tác phẩm để trình bày trước lớp Giáo viênchỉnh sửa, bổ sung Việc khắc sâu những ấn tượng trong tác phẩm là điều vôcùng quan trọng giúp học sinh đọc – hiểu văn bản văn học một cách chủđộng, phù hợp với bản chất của đọc – hiểu tác phẩm văn chương
Sau khi học sinh đã có những hiểu biết khái quát về nội dung và nghệthuật của tác phẩm, đồng thời cũng thể hiện được những ấn tượng sâu đậmcủa mình về tác phẩm đọc thêm Giáo viên nên liên hệ những vấn đề trongtác phẩm học thêm với những tác phẩm được học chính thức Như đã trìnhbày, các tác phẩm đọc thêm được sắp xếp phù hợp với đặc trưng thể loại vàgiai đoạn văn học với các tác phẩm được học chính thức Việc liên hệ nàyvừa làm phong phú kiến thức của mỗi tác phẩm vừa tạo hứng thú cho họcsinh khi tìm hiểu tác phẩm đọc thêm Giáo viên có thể hướng dẫn học sinhliên hệ những vấn đề trong tác phẩm học thêm với những tác phẩm được họcchính thức bằng cách đặt những câu hỏi gợi mở hoặc bằng hình thức trắcnghiệm
3.3 Đổi mới cách kiểm tra, đánh giá
Trang 10Do điều kiện thời gian, thời lượng hướng dẫn học sinh đọc – hiểu cáctác phẩm đọc thêm trên lớp có hạn, những bài học thêm đòi hỏi học sinh phảiphát huy năng lực tự học cao Vì vậy, giáo viên bắt buộc phải có sự kiểm tra,đánh giá kiến thức tự học của học sinh để kịp thời uốn nắm bổ sung Bêncạnh hình thức kiểm tra miệng, giáo viên có thể kiểm tra bằng hình thức trắcnghiệm Hình thức kiểm tra này có ưu điểm là trong một thời gian ngắn giáoviên có thể kiểm tra được nhiều lượng kiến thức nhất, vừa đảm bảo tính vừasức vừa khắc phục lối học vẹt của học sinh.
3.4 Đổi mới cách soạn giáo án
Có một thực tế là một số giáo viên soạn giáo án giảng dạy các văn bảnđọc thêm không khác so với cách soạn giáo án các văn bản dạy chương trìnhchính thức Điều này dẫn đến những sự bất cập về thời gian khi triển khai bàiđọc thêm Thiết nghĩ giáo án dạy thêm chỉ nên có cái nhìn khái quát về nộidung và nghệ thuật của tác phẩm, từ đó khai thác sâu một hoặc hai ấn tượngđặc biệt của tác phẩm đồng thời thể hiện sự liên hệ đối với các tác phẩmđược học ở chương trình chính thức Giáo án dạy thêm cũng nên thể hiệnnhững biện pháp nhằm khắc phục bài toán thời gian (Ví dụ: đặt câu hỏi trắcnghiệm đối với phần tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm ) Hơn hết, giáo ándạy thêm phải thể hiện rõ quan điểm dạy học tích cực, phải để học sinh chủđộng đọc – hiểu tác phẩm, để tác phẩm thực sự trở thành một dấu ấn tâm hồncủa người học, giáo viên chỉ là người hướng dẫn, gợi mở, tuyệt đối khôngđọc – hiểu thay học sinh
Giáo viên cũng nên sử dụng giáo án điện tử, các phương tiện hỗ trợ đểbài giảng thêm sinh động, hấp dẫn
IV/ Kết quả bước đầu trong việc áp dụng những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả đọc – hiểu tác phẩm đọc thêm cho học sinh lớp 12 – ban cơ bản.
Trong năm học 2012 – 2013, tôi đã tích cực áp dụng những biện pháptrên để giảng dạy tác phẩm đọc thêm cho học sinh các lớp 12I, 12Đ, 12Atrường THPT chuyên Lam Sơn và đã thu được những kết quả khả quan Cụ thể:
- 100% các tiết dạy bài đọc thêm không vi phạm quy định về thời giancho phép
