skkn một hướng đọc hiểu truyện ngắn “một người hà nội” của nguyễn khải

Với đặc điểm đó văn học thời kì này đã dựng lên một bức tranh hoànhtráng về lịch sử, tái hiện một thời kì đau thương nhưng hào hùng của dân tộc.Tuy nhiên, trước sự chuyển biến mau lẹ của

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Đối với giáo viên, việc tiếp cận với chương trình sách giáo khoa cải cách

đã khó, giảng dạy đạt hiệu quả, tạo được sức lôi cuốn đối với học sinh lại càngkhó hơn Đặc biệt là những bài mới được đưa vào chương trình Tài liệu thamkhảo thiếu, thời gian tìm hiểu, nghiên cứu ít, đây thực sự là điều những giáo viêntâm huyết với nghề trăn trở Trong bối cảnh môn Ngữ văn ngày càng ít được họcsinh chú ý việc đưa ra một cách tiếp cận tác phẩm thật nhẹ nhàng, đơn giảnnhưng hiệu quả thực sự là một điều mà bất cứ giáo viên nào cũng hướng tớinhằm thu hút học sinh gắn bó và yêu mến bộ môn văn Một cách tiếp cận mới,một định hướng hay thực sự là điều mà tôi và các đồng nghiệp luôn mong muốn

So với chương trình và SGK cũ, chương trình và SGK Ngữ văn mới của

Bộ (ấn hành tháng 6 năm 2008, sử dụng trong cả nước bắt đầu từ năm học 2008– 2009) có những thay đổi nhất định trong việc lựa chon tác phẩm Các nhà biênsoạn đã đưa vào chương trình những tác phẩm tiêu biểu của Văn học Việt Namsau năm 1975 như: Đò Lèn (Nguyễn Duy), Đàn ghi ta của Lor-ca (Thanh Thảo),

Ai đã đặt tên cho dòng sông? (Hoàng Phủ Ngọc Tường), Mùa lá rụng trong vườn(Ma Văn Kháng), Một ngưòi Hà Nội (Nguyễn Khải), Chiếc thuyền ngoài xa(Nguyễn Minh Châu), Hồn Trương Ba, da hàng thịt (Lưu Quang Vũ) Tuy độlùi thời gian chưa xa, sự đánh giá, thẩm định chỉ mới ở giai đoạn bước đầunhưng cho thấy đây là bộ phận văn học có nhiều thành tựu So với văn học giai

đoạn 1945 – 1975, văn học sau 1975 có nhiều đổi mới về đề tài, quan niệm nghệthuật về con người, về kết cấu, điểm nhìn nghệ thuật và bút pháp.

Nhìn một cách tổng quát có thể dễ dàng nhận thấy văn học giai đoạn 1945– 1975 các tác phẩm hầu như đều có chung khuynh hướng sử thi và cảm hứnglãng mạn Với đặc điểm đó văn học thời kì này đã dựng lên một bức tranh hoànhtráng về lịch sử, tái hiện một thời kì đau thương nhưng hào hùng của dân tộc.Tuy nhiên, trước sự chuyển biến mau lẹ của đời sống xã hội cùng sự tác độngmạnh mẽ của nền kinh tế thị trường, đề tài của văn học sau 1975 ngày càng đượctriển khai mở rộng Văn xuôi nước nhà chuyển mạnh sang cảm hứng thế sự, sinhhoạt Nhận định về văn xuôi giai đoạn này giáo sư Phan Cự Đề cho rằng: “truyện

và tiểu thuyết đi sâu hơn vào đời sống “thế tục”, cuộc sống hàng ngày, bìnhthường của con người với nhiều vấn đề xã hội ngổn ngang phúc tạp; giải quyếttốt mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng, con người công dân, con người xãhội và con người tự nhiên” Một người Hà Nội (Nguyễn Khải) là một tác phẩmxuất sắc, tiêu biểu của văn học thời kì đổi mới được đưa vào chương trình phổthông Đây là một tác phẩm có vấn đề, gợi lên khá nhiều cách hiểu, cách tiếp cậnkhông giống nhau Để tiến tới cách tiếp cận văn bản đúng, toàn diện, tôi xin nêumột hướng đọc hiểu văn bản mà tôi đã thực hiện trên các lớp và bước đầu chokết quả khả quan Bên cạnh đó bản thân muốn thông qua việc thiết kế dạy họcmột tác phẩm để học sinh hoàn thiện, nâng cao phương pháp đọc hiểu tác phẩm

văn xuôi thời kì đổi mới Vì những lí do trên tôi xin trình bày đề tài: Một hướngđọc hiểu văn bản “Một người Hà Nội” của Nguyễn Khải.

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

1 Một số đặc điểm của văn xuôi Việt Nam sau năm 1975:

Văn xuôi trước 1975 viết về đời sống chiến tranh thường phản ánh conngười trong mối quan hệ với cộng đồng, với giai cấp, với dân tộc Hình tượngtrung tâm của văn học trong giai đoạn này là những người lính, gánh vác trên vainhiệm vụ nặng nề mà cao cả của dân tộc Họ mang trong mình những phẩm chấtcao đẹp, ý chí và sức mạnh phi thường Kết tinh vẻ đẹp tinh thần và lí tưởng cao

cả của một dân tộc anh hùng Nhưng với cái nhìn lí tưởng, sử thi hoá về conngười văn học một thời đã không tránh khỏi những hạn chế thiếu sót “Các tácphẩm viết về chiến tranh nhân vật thường có khuynh hướng một chiều”

Sau 1975 con người trở về với cuộc sống đời thường, đối mặt với bao vấn

đề phức tạp bộn bề của đời sống Điều này đòi hỏi văn học cần phải thay đổicách nhìn nhận, cách đánh giá con người và hiện thực Lúc này đổi mới là vấn đềtất yếu, là nhu cầu thường xuyên, liên tục cần thiết cho sự tồn tại và phát triển.Quá trình đổi mới văn học diễn ra đặc biệt sôi nổi từ sau Đại hội Đảng lần thứ VI(1986) với tinh thần dân chủ, nhìn thẳng vào sự thật đã thực sự thổi một luồnggió mới vào đời sống văn học góp phần đổi mới về tư duy nghệ thuật Chính hiệnthực mới, tư duy nghệ thuật mới đã thúc đẩy mạnh mẽ sự tìm tòi, thể nghiệm về

cách tiếp cận thực tại về các thủ pháp và bút pháp nghệ thuật, phát huy cá tính

và phong cách nhà văn

Văn học thời kì sau năm 1975 đặc biệt quan tâm tới con người cá nhân.Nguyễn Khải là một trong những nhà văn có nhiều nỗ lực tìm tòi, khám pháquan tâm tới con người cá nhân Nguyễn Khải đã tìm cách lí giải sự tồn tại củacon người trên nhiều chiều thời gian: thời gian quá khứ, thực tại, tương lai từ đólàm nổi bật vẻ đẹp của con người Một người Hà Nội là một tác phẩm như thế

2 Quan niệm nghệ thuật về con người của Nguyễn Khải:

Quan niệm nghệ thuật về con người là cốt lõi tư tưởng, là thước đo sự tiến

bộ nghệ thuật của một nhà văn Theo quan điểm của thi pháp học, quan niệmnghệ thuật về con người là một trong những yếu tố cơ bản, then chốt nhất củachỉnh thể nghệ thuật Nó góp phần chi phối sự độc đáo của tác phẩm Do thế giớiquan, lí tưởng thẩm mỹ và cá tính sáng tạo khác nhau mà mỗi nhà văn có cáchlựa chọn thể hiện nhân vật riêng Nếu các nhà văn trong Tự lực văn đoàn quanniệm: con người lí tưởng là con người ái tình, con người ảo vọng thì các nhà vănhiện thực quan tâm đến con người lao động của đời thường Nếu văn học ViệtNam giai đoạn 1945 – 1975 con người được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ sửthi thì sau 1975 con người trong văn học thường gắn với các quan hệ đờithường

Cùng trong dòng văn học sau 1975 ta vẫn nhận thấy có sự khác biệt giữacác nhà văn Nếu truyện ngắn của Nguyễn Minh Châu mang đến cho người đọcmột quan niệm mới mẻ về con người và cuộc đời mà nền tảng là chiều sâu triếthọc và nhân bản; truyện ngắn của Ma Văn Kháng đưa ra quan niệm đạo đức vềcon người: con người vĩnh hằng bất biến, con người bản năng, con người của đàvăng quán tính, con người hành động và lựa chọn thì truyện ngắn của NguyễnKhải luôn tạo ra những nhân vật có bộ mặt tinh thần hoàn toàn riêng biệt, nhữngtình huống có chiều sâu triết học và tâm lí để hướng tới cái đẹp trong đời sốngcủa con người.

Nhân vât trong các truyện ngắn của Nguyễn Khải trước năm 1975 chủ yếuđược soi chiếu trên bình diện giai cấp và cuộc sống tập thể Sự khắc hoạ miêu tảnhân vật thường để làm nổi bật một khía cạnh, một vấn đề nào đó đang đặt ratrong đời sống xã hội, chính trị của đất nước Tính vấn đề tồn tại như một yếu tốtrước nhất có sức chi phối mọi suy nghĩ, quan sát của nhà văn và đặc biệt trongkhi xây dựng nhân vật Nguyễn Khải thường rất tỉnh táo khi dẫn dắt nhân vật theomột đường hướng nhất định, luôn chỉ cho họ phải làm gì để phục vụ cho mụcđích, tư tưởng mà tác giả đề xuất

Sau năm 1975, văn học sau những bước chuyển thăng trầm mà dữ dộiđang trở nên lắng đọng hơn và cũng đích thực hơn Cùng với sự đổi mới trong tưduy nghệ thuật, Nguyễn Khải có một quan niệm đầy đủ hơn về con người Con

người trong sáng tác của ông được đặt trong nhiều chiều, được định vị với nhữnggiá trị có tính căn bản, bền vững, phổ quát chứ không chỉ là tiên tiến hay lạc hậu,

đề cao hay phê phán một chiều Đề cập đến cuộc đời, số phận con người trongđời thường, ngòi bút của Nguyễn Khải đã đạt tới chiều sâu nhân bản đáng trântrọng Với cái nhìn hiện thực toàn vẹn hơn, Nguyễn Khải thực sự đã trở thànhnhà văn của đời thường quan tâm nhiều đến những vấn đề có tính chất triết línhân sinh hơn là đưa ra những vấn đề có tính chất chính luận Viết về con người

“hôm nay”, Nguyễn Khải chú ý đến khát vọng tinh thần và những giá trị đạođức, nhân cách bền vững trước mọi tác động của hoàn cảnh Vì thế những nhânvật mà nhà văn tâm đắc thường có trí tuệ, có cốt cách, biết lựa chọn cho mìnhmột lối sống, một cách sống mà họ tin là đúng

Quan niệm con người gắn liền với thời thế, nhà văn quan tâm đến khảnăng thích ứng với thời cuộc, thích ứng nhưng không phải là cơ hội vì mỗi thờicon người cần có sự lựa chọn phù hợp với chuẩn thời đại, nhưng mặt khác vẫnkhông đánh mất mình Với thế giới nhân vật của mình, Nguyễn Khải dần đi đếnviệc tìm những giá trị tương ứng với con người, với thời đại những giá trị nhânbản bền vững đó là cái thiện và những giá trị văn hoá tinh thần của đời sống Coicon người là trung tâm của sự khám phá và nghiền ngẫm hiện thực Nhà văn đặtvấn đề qua nhân vật, lấy nhân vật làm nơi thể hiện các quan niệm nghệ thuật và ý

đồ của mình Khác với nhân vật tính cách, là sản phẩm của sự quan sát, tuởng

tượng Nhân vật tư tưởng là sản phẩm của cảm hứng nghiên cứu Vì thế, NguyễnKhải ít chú ý khắc hoạ ngoại hình nhân vật, mà khi miêu tả diện mạo nhân vậtnhà văn chỉ tập trung vào miêu tả những chi tiết ngoại hình tiêu biểu, gợi đượcnét tính cách và dự báo được số phận của nhân vật Nhà văn ít chú ý tới việckhắc hoạ tính cách nhân vật qua hành động mà tập trung sử dụng ngôn ngữ đốithoại như một phương tiện quan trọng giúp cho nhân vật tự biểu hiện mình mộtcách rõ nhất Để có thể nghiên cứu hiện thực một cách khách quan, nhà văn đãtrao cho nhân vật của mình quyền bình đẳng về tư tưởng Ông hay đưa cái tôi cánhân của mình hoặc của những người gần gũi với mình thành nhân vật trong tácphẩm để nói đến những vấn đề của ngày hôm nay, những vấn đề thế sự và đểkhai thác một cách triệt để tính cách số phận nhân vật.

Như vậy sức sống và sự lôi cuốn của kiểu nhân vật mới là một thành côngcủa Nguyễn Khải trong nghệ thuật viết truyện ngắn sau 1975, thể hiện nhữngchuyển biến về chất trong quan niệm nghệ thuật về con người của nhà văn Tuykhông ở vào vị trí “người mở đường tài năng và tinh anh” như Nguyễn MinhChâu nhưng với những đóng góp của mình, Nguyễn Khải xứng đáng là mộttrong những nhà văn tiên phong của văn học Việt Nam thời kì đổi mới Đến vớitruyện ngắn “Một người Hà Nội” người đọc sẽ thấy được cái mới trong cáchnhìn nhận đánh giá về vẻ đẹp con người trong sáng tác của Nguyễn Khải

3 Vấn đề của truyện ngắn Một người Hà Nội của Nguyễn khải:

3.1 Về thể loại:

Một người Hà Nội là truyện ngắn giàu tính triết luận, được sáng tác trongbối cảnh đổi mới văn học sau 1986 Triết luận vốn là một nét trội trong phongcách văn xuôi Nguyễn Khải thuộc giai đoạn sáng tác từ cuối những năm bảymươi (của thế kỉ XX) trở đi, gắn liền với việc soi xét đối tượng dưới các góc độvăn hoá, lịch sử và triết học Trước đó, sáng tác của Nguyễn Khải đầy ắp cảmhứng chính luận, chuyên đề cập các vấn đề thời sự, chính trị của đất nước vàthường lấy tiêu chí chính trị, đạo đức cách mạng để bàn luận, đánh giá sự kiện,con người Rõ ràng, sự chuyển đổi từ cảm hứng chính luận sang cảm hứng triếtluận đánh dấu một bước phát triển đáng ghi nhận trong tư duy nghệ thuật củanhà văn Hứng thú quan sát, thể hiện những vấn đề thế sự, đặc biệt là vấn đềkhẳng định bản lĩnh cá nhân của con người giữa một hoàn cảnh sống mà cái "tôi"chưa được nhìn nhận công bằng, thoả đáng, tất cả đều liên quan tới việc chuyểnđổi cảm hứng nói trên Các sáng tác lúc này vẫn không thiếu tính thời sự, nhưnggiá trị của chúng đã vượt ra khỏi cái khung thời sự nhất thời để gây ám ảnh lâudài Việc nhà văn có ý thức tô đậm kinh nghiệm, thể nghiệm của cá nhân mìnhtrong việc trình bày mọi vấn đề đã làm cho những trang viết của ông thấm đượmtinh thần đối thoại dân chủ, thoát li dần kiểu áp đặt chân lí một chiều trước đây

Với một sáng tác mang tính triết luận, việc xếp đặt các nhân vật đượcmiêu tả trong đó vào các phạm trù tốt - xấu, chính diện - phản diện quen thuộc

một thời đã trở nên bất cập Sự đánh giá về nhân vật có thể rất đa chiều Lời khenhay lời chê của tác giả (thể hiện qua nhân vật kể chuyện xưng "tôi") lúc này cũngchỉ có giá trị tham khảo thuần tuý, không hề mang tính chất "chân lí", không phải

là kết luận tối hậu Trong Một người Hà Nội, "tôi" nhìn nhận bà Hiền là "một hạtbụi vàng", đó là quyền của "tôi" Người khác có thể có cách nhìn nhận khác, tấtnhiên, không thể không tham khảo cách nhìn có tính chất gợi ý mà "tôi" đưa ra.Nếu không hiểu nguyên tắc đánh giá này, lại lấy cách xây dựng nhân vật trongtruyện của Nguyễn Khải ở giai đoạn sáng tác trước làm hệ quy chiếu, độc giả rất

dễ có những phán quyết vô lí về tác giả trên các vấn đề quan điểm, lập trườngchính trị, hoặc ngược lại, ra sức tán dương nhân vật bà Hiền, gán cho bà nhữngphẩm chất tốt đẹp (theo mong muốn của chính độc giả) mà bản thân nhân vật

"tôi" không nói tới trong câu chuyện của mình

3.2 Tiếp cận văn bản:

Nếu căn cứ vào những gì đã được thể hiện trong truyện ngắn, độc giả cóthể đặt lại tên tác phẩm Một người Hà Nội thành: Nghĩ về một người Hà Nội Dĩnhiên, đây là đặt cho mình, nhằm mục đích lĩnh hội đúng tinh thần tác phẩm,cảm nhận đúng ý nghĩa của "thành phần" suy nghĩ trong kết cấu truyện ngắn này.Quả là chuyện kể không có gì thật đặc biệt, nhưng suy nghĩ, đánh giá của nhânvật "tôi" thì lại chứa đựng nhiều điều thú vị Đặc trưng truyện ngắn Nguyễn Khải

vốn là thế: tỉ trọng những lời phân tích, bình luận bao giờ cũng lớn, nhiều khi lấn

át cả sự miêu tả, trần thuật khách quan về đối tượng

Viết Một người Hà Nội, điều cơ bản mà nhà văn hướng đến chưa hẳn là cangợi một con người, cho dù người đó đáng ca ngợi bao nhiêu đi chăng nữa Cảmhứng chính của ông là khám phá bản sắc văn hoá Hà Nội - cái quyết định vậnmệnh và vị thế của Hà Nội trong lịch sử, cũng là cái làm nền tảng cho bước pháttriển mới của nó trong tương lai Không phải ngẫu nhiên mà khi ngắm hình ảnh

bà Hiền "lau đánh cái bát bày thuỷ tiên", ông đã có một ghi chú tưởng như làbâng quơ : "nếu là một thiếu nữ thì phải hơn", rồi cảm thán : "thấy Tết quá, HàNội quá, muốn ở thêm ít ngày ăn lại một cái Tết Hà Nội" Cũng hoàn toàn hợp lôgích việc nhà văn đã kết lại truyện ngắn như thế này: "Một người như cô phảichết đi thật tiếc, lại một hạt bụi vàng của Hà Nội rơi xuống chìm sâu vào lớp đất

cổ Những hạt bụi vàng lấp lánh đâu đó ở mỗi góc phố Hà Nội hãy mượn gió màbay lên cho đất kinh kì chói sáng những ánh vàng !" Lô gích thì lô gích nhưngvẫn lạ Ai đã từng quen với giọng văn tinh sắc, tỉnh táo, thậm chí là "lọc lõi" củaNguyễn Khải, hẳn phải ngỡ ngàng trước cái giọng "bốc" lên khá đột ngột mà nhàvăn biểu lộ ở đây Một chút giỡn đùa với chính văn mình hay niềm xúc động tậnđáy tâm can cứ bật ra không nén được? Trả lời quyết hẳn theo bề nào cũng khó,nhưng điều có thể khẳng định chắc chắn là: Nguyễn Khải thật sự yêu quý Hà

Nội, có những suy nghĩ thâm trầm về "đất kinh kì" và tha thiết được thấy một HàNội hiện đại, đẹp, sang, xứng với bề dày văn hoá truyền thống của nó.

Hình tượng bà Hiền được xây dựng lên như để chứng minh có một tinhthần Hà Nội, một linh hồn Hà Nội thực sự đã và đang tồn tại, để lại dấu ấn đậmnét trong những người con của nó Bà Hiền không phải là một "tấm gương" kiểumẫu hiểu theo nghĩa thông thường để các tổ chức xã hội nêu lên cho mọi ngườihọc tập, theo cách người ta vẫn thường làm nhằm mục đích tuyên truyền, vậnđộng Bà chỉ là người dân bình thường, dù xuất thân là con nhà "tư sản", dù đã

có một thời "vang bóng" Tác giả và người kể chuyện hiểu vậy nên chọn cáchgiới thiệu, chuyện trò về bà thật dung dị Bà là một người bà con xa, người dì họcủa "tôi", thế thôi! Mọi việc bà làm đều tự nhiên, như cuộc sống hàng ngày,chẳng gây chấn động gì tới xung quanh cả Ấy vậy, ai dám bảo chất Hà Nội ở bàkhông đậm đặc? Vả lại, muốn khám phá bề sâu văn hoá của một vùng đất, tuyệtđối không được bỏ qua những điều tưởng là nhỏ nhặt Nhiều khi chính chúng lạicung cấp cứ liệu thuyết minh về vấn đề có sức nặng hơn hẳn những chuyện totát Dõi theo mạch kể của nhân vật "tôi", người đọc thấy quả không có gì đánggọi là "sự kiện" việc bà Hiền lấy chồng, quản lí gia đình, sinh con, dạy con, chocon đi bộ đội, tiếp khách, bài trí nơi ở, duy trì nếp sinh hoạt riêng, Một câubình phẩm của "tôi", rằng, việc bà lấy ai không lấy, lại lấy một ông giáo cấp tiểuhọc hiền lành chăm chỉ làm chồng đã "khiến cả Hà Nội phải kinh ngạc", thực

chất chỉ là một cách nói phóng đại Nếu quả người ta có kinh ngạc, thì đó là sựkinh ngạc trước một chuyện không ngờ lại xảy ra bình thường quá như thế Tuyvậy, nếu bình tâm suy xét, ta lại thấy trong tất cả những cái bình thường kia lạichứa đựng một triết lí sống đáng nể, vừa thể hiện bản lĩnh cá nhân một conngười, vừa bộc lộ lối sống đặc trưng của đất kinh kì Bà Hiền biết rõ mình là ai(câu tuyên bố "thẳng thừng" của bà đối với nhân vật "tôi" đã chứng thực điều đó

"Một đời tao chưa từng bị ai cám dỗ, kể cả chế độ"), và cũng tương tự thế, bàhiểu sâu xa mình là người Hà Nội Sau năm 1954, gia đình bà chẳng di cư vàoNam vì "không thể rời xa Hà Nội" Đây không đơn giản chỉ là một biểu hiện củatình yêu đối với nơi đã sinh ra và nuôi dưỡng mình, mà còn là một biểu hiện củaniềm tin vào thế tồn tại bền vững của mảnh đất đã trải qua nhiều thăng trầm củalịch sử, có văn hoá riêng đã thấm vào máu thịt cư dân nơi này Bà Hiền có thểkhông nghĩ một cách rành rọt như vậy, nhưng tác giả và nhân vật "tôi" - một sựhoá thân của ông - thì ý thức về điều này quá sâu sắc Nhân vật "tôi" cũng khólòng quên lời bà Hiền răn lũ con của anh : "Chúng mày là người Hà Nội thì cách

đi đứng, nói năng phải có chuẩn, không được sống tuỳ tiện, buông tuồng" Hoá

ra vậy, làm người Hà Nội vừa là một vinh dự, vừa là một trách nhiệm Bà Hiềnhẳn là luôn đau đáu về vấn đề này, chẳng thế mà dù đã ngoài bảy mươi, bà vẫn

để lộ tâm sự đó của mình khi hỏi người cháu ("tôi") vừa mới từ thành phố HồChí Minh ra thăm "Anh ra Hà Nội lần này thấy phố xá thế nào, dân tình thế

nào?" Ngỡ đó chỉ là một câu hỏi xã giao thông thường mà thực chất lại gửi gắmbao nỗi niềm, bao phấp phỏng và hi vọng về tương lai của Hà Nội.

4 Thiết kế bài giảng

Đọc văn

Tiết: 90

MỘT NGƯỜI HÀ NỘI (Nguyễn Khải)

- Về kĩ năng: rèn luyện kĩ năng đọc hiểu văn bản văn học sau năm 1975

- Về tư tưởng: Bồi dưỡng tình cảm yêu mến các giá trị văn hoá và tình yêu quêhương đất nước

II Phương tiện thực hiện:

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, chuẩn kiến thức kĩ năng, tuyển tập truyện ngắn

III Phương thức tiến hành:

- Giáo viên tổ chức giờ học theo hướng kết hợp các phương pháp đàm thoại, phátvấn, nêu vấn đề, diễn giảng…

IV Tiến trình lên lớp:

- Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số

- Kiểm tra bài cũ: Nhân vật chị Hoài trong tác phẩm “Mùa lá rụng trong

vườ” để lại cho anh / chị ấn tượng gì? Vì sao mọi người trong gia đình, với

những tính cách khác nhau, nhưng tất cả đều yêu quý chị Hoài?

- Gợi ý: + Ngoại hình: trạc 50 tuổi, người thon gọn trong chiếc áo bông

chần hạt lựu, khuôn mặt rộng, có cặp mắt hai mí đằm thắm và cái miệng tươi.

+ Vẻ đẹp tâm hồn:

=> Chị Hoài là người phụ nữ nông thôn đẹp người đẹp nết, sống tìnhnghĩa, thuỷ chung Là mẫu người phụ nữ vẫn giữ được nét đẹp truyền thống quýgiá trước những “cơn địa chấn” của xã hội

- Bài mới:

Mỗi con người khi sinh ra đều có một nơi để thương, để nhớ, để trở

về Đó là mảnh đất “chôn nhau, cắt rốn” Với Nguyễn Khải đó là Hà Nội, dù đãrời xa quê hương nhưng vẻ đẹp của Hà Nội luôn hằn sâu trong trái tim ông “Mộtngười Hà Nội” chính là nơi để Nguyễn Khải trả lòng mình với mọi người vềmột Hà Nội đằm thắm, yêu thương, giàu giá trị văn hoá

Hoạt động của GV&HS Yêu cầu cần đạt

Hoạt động 1: Tìm hiểu

những nét chính về tác giả

và tác phẩm.

GV: Căn cứ vào phần tiểu

dẫn và các kênh thông tin

khác nhau hãy trình bày

- Nguyễn Khải (1930-2008) tên khai sinh là

Nguyễn Mạnh Khải, quê ở Hà Nội

- Xuất thân trong một gia đình công chức Thủanhỏ sống ở nhiều nơi, sau chuyển vào sinh sống

và làm việc tại thành phố Hồ Chí Minh

b Sự nghiệp:

- Nguyễn Khải viết văn từ năm 1950, bắt đầu

được chú ý từ tiểu thuyết Xung đột Ông tự chia

sáng tác của mình thành hai giai đoạn:

+ Trước cách mạng, sáng tác của Nguyễn Khảichủ yếu quan tâm đến những vấn đề mang tínhthời sự chính trị, con người được đánh giá chủyếu qua tiêu chí đạo đức và tiêu chí chính trị.Văn ông lúc này dồi dào nhiệt huyết chính luận

Mùa lạc(1960), Một chặng đường (1962), Tầm