skkn GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG, KỸ NĂNG SỐNG Ở MỘT SỐ BÀI HỌC CỤ THỂ TRONG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10

Trong lĩnh vực giáo dục, điều này khẳng định trong luật giáo dụcnăm 2005: Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện.Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam gia

GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG, KỸ NĂNG SỐNG Ở MỘT SỐ BÀI HỌC CỤ THỂ TRONG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10

II ĐẶT VẤN ĐỀ.

Giá trị sống, kĩ năng sống không phải là vấn đề gì xa lạ, đó là sự giáo dục củaông, bà, cha, mẹ trong gia đình Là sự giáo dục của thầy cô giáo trong nhà trường, lànhững việc mà từ lâu nay chúng ta vẫn làm Nhưng tại sao hiện nay vấn đề này lại trởthành tâm điểm, thu hút sự quan tâm không phải riêng ở Việt Nam mà cả thế giới?

Kỹ năng sống là yếu tố cần thiết trong mọi thời đại đặc biệt là trong thời kì hộinhập Xuất phát từ nhu cầu đó Bộ Giáo dục và Đào tạo lồng ghép kỹ năng sống vàotrong chương trình học của học sinh

Kỹ năng sống là một trong ba cái đích (kiến thức, kỹ năng, thái độ) mà mỗimôn học cần đạt được đặc biệt là môn Giáo dục công dân ở trường THPT “Quanđiểm giáo dục phát triển toàn diện được trình bày trong nhiều văn bản chỉ đạo củaĐảng và nhà nước Trong lĩnh vực giáo dục, điều này khẳng định trong luật giáo dụcnăm 2005: Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện.Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009-2020 (Dự thảo làn thứ 14)nêu rõ: Giáo dục và đào tạo có sứ mạng đào tạo con người Việt Nam phát triển toàndiện góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến của đất nước trong bối cảnh toàn cầuhóa, đồng thời tạo lập nền tảng và động lực công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.Giáo dục và Đào tạo phải góp phần tạo nên một thế hệ người lao động có tri thức, cóđạo đức, có bản lĩnh trung thực, có tư duy phê phán, sáng tạo, có kỹ năng sống, kỹnăng giải quyết vấn đề và kỹ năng nghề nghiệp để làm việc hiệu quả ở môi trưởngtoàn cầu hóa, vừa hợp tác vừa cạnh tranh Có thể khẳng định, mục tiêu giáo dục toàndiện không thể đạt được nếu không giáo dục kỹ năng sống

Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh được xác định là một trong những nộidung cơ bản của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực”

Kỹ năng sống chính là năng lực của mỗi người giúp giải quyết những nhu  cầu vàthách thức của cuộc sống một cách có hiệu quả.

Theo WHO (1993) Kỹ năng sống là “Năng lực tâm lý xã hội là khả năng ứng phómột cách có hiệu quả với những yêu cầu và thách thức của cuộc sống Đó cũng  là khảnăng của một cá nhân để duy trì một trạng thái khoẻ mạnh về mặt tinh  thần, biểu hiệnqua hành vi phù hợp và tích cực khi tương tác với người  khác, với nền văn hóa vàmôi trường xung quanh Năng lực tâm lý xã hội có vai trò quan trọng trong việc pháthuy sức khoẻ theo nghĩa rộng nhất về mặt  thể chất, tinh thần và xã hội Kỹ năng sống

là khả năng thể hiện, thực thi  năng lực tâm lý xã hội này”

Theo UNICEF, giáo dục dựa trên Kỹ năng sống cơ bản là sự thay đổi  trong hành

vi hay một sự phát triển hành vi nhằm tạo sự cân bằng giữa kiến  thức, thái độ và hành

vi Ngắn gọn nhất đó là khả năng chuyển đổi kiến thức  (phải làm gì) và thái độ (tađang nghĩ gì, cảm xúc như thế nào, hay tin tưởng  vào giá trị nào) thành hành động(làm gì và làm như thế nào)

Hiểu một cách đơn giản thì kỹ năng sống là năng lực của mỗi người giúp giảiquyết những nhu cầu và thách thức của cuộc sống một cách có hiệu quả (cách sốngtích cực trong xã hội hiện đại)

Về bản chất thì rèn luyện kỹ năng sống là quá trình đưa nhận thức (qua kiến thức

và thái độ) thành hành động (hành vi tích cực)

Việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh là việc làm không mới vì từ xa xưa chaông ta đã đúc kết “Tiên học lễ, hậu học văn” nhưng do sức ép lớn về chương trình; vềđiểm số, hoặc nhiều nguyên nhân khác nhau nó đã bị giảm nhẹ hoặc xao nhãng Đứngtrước thực tế xã hội những năm gần đây Bộ GD-ĐT đã nhận thấy việc giáo dục (rènluyện) kỹ năng sống cho học sinh là việc cấp bách ở mọi bậc học nhưng đặc biệt vớihọc sinh THPT vì:

Ở lứa tuổi này:

+ Các em cần tìm tòi, học hỏi cái mới, điều lạ không phân biệt nó là tốt hay xấu.+ Đây là lứa tuổi có sự phát triển mạnh mẽ về tâm sinh lí dẫn đến các quan hệkhông dúng mực trong quan hệ khác giới

+ Chịu áp lực lớn trong thi cử dẫn đến dễ rơi vào trạng thái tiêu cực ảnh hưởng tớisức khỏe, tinh thần

+ Các em cần lựa chọn nghề nghiêp phù hợp với năng lực của mình -> cần đưa raquyết định đúng đắn

trọng, hòa bình, hợp tác, hạnh phúc, chân thật, nhân đạo, tình thương, trách nhiệm,giản dị, khoan dung, tự do và đoàn kết.

*

* *

*

IV CƠ SỞ THỰC TIỄN.

Trường THPT Lương Thúc Kỳ là một trường công lập, đóng tại thị trấn ÁiNghĩa - Đại Lộc - Quảng Nam Là một ngôi trường có bề dày truyền thống và thànhtích về công tác giảng dạy và giáo dục Học sinh của trường đa số xuất thân từ giađình làm nghề nông, đời sống tuy còn nhiều khó khăn Tuy nhiên, đa số các em có ýthức học tập và rèn luyện rất tốt, luôn nhiệt tình trong các hoạt động tập thể và côngtác xã hội

Trong những năm trước đây, công tác giáo dục đạo đức, giá trị sống, kỹ năng đã

có sự quan tâm của nhà trường Thể hiện ở chỗ nhà trường cũng đã quan tâm đến việcgiáo dục toàn diện cho các em thông qua các hoạt động ngoại khóa, ngoài giờ lên lớp,hoạt động hướng nghiệp, dạy nghề, hoạt động đoàn thể: bảo vệ môi trường, an toàngiao thông, giáo dục phòng chống các tệ nạn xã hội, phòng chống tai nạn thương tích,xây dựng trường xanh - sạch - đẹp; xây dựng trường học thân thiện học sinh tíchcực…

Chúng ta có rất nhiều thế hệ học sinh đã tốt nghiệp THPT, thậm chí đã tốtnghiệp đại học nhưng vẫn còn lúng túng trong khi viết đơn xin việc, hoặc không đủ tựtin phát biểu trước đám đông Hơn thế nữa, trong thời gian gần đây bạo lực học đường

đã liên tiếp xảy ra Các em đánh nhau, hành hung nhau vì những lý do rất nhỏ, rất đơngiản…Tất cả những điều ấy cho thấy rằng học sinh của chúng ta đang thiếu kỹ năngsống, hoặc có kỹ năng sống nhưng thiếu những nền tảng giá trị sống

Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, những biến đổi mạnh mẽ về kinh tế - xãhội đã và đang tác động mạnh mẽ đến đời sống của con người Nếu như trong xã hộitruyền thống, các giá trị xã hội vốn được coi trọng và được các cá nhân tuân thủ mộtcách nghiêm túc thì nay đang dần bị mờ nhạt và thay vào đó là những giá trị mới đượchình thành trên cơ sở giao thoa giữa các nền văn hóa, văn minh khác nhau Nhữngthay đổi nói trên còn ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục con cái của gia đình cũng cónhững biến đổi nhất định Cha mẹ ít có thời gian quan tâm đến con cái hơn là mộtthực tế không thể phủ nhận, thay vào đó là các hoạt động kinh tế, tìm kiếm thu nhập.Trong nhà trường, hiện tượng quá tải với các môn học cũng đang gây nhiều áp lực đốivới học sinh Cùng với đó là những tác động nhiều chiều của các nguồn thông tinkhác nhau từ xã hội khiến cho giới trẻ đang đứng trước nhiều thách thức khi hòa nhập

xã hội Điều này đã dẫn đến sự “xung đột” giữa nhận thức, thái độ và hành vi vớinhững vấn đề xảy ra trong cuộc sống Tình trạng học sinh đánh nhau, vô lễ với thầy côgiáo, bỏ học, không hứng thú học tập xuất hiện ngày một nhiều Nguyên nhân thì cónhiều nhưng chung quy là do nhận thức, ý thức và về cơ bản vẫn là do các em thiếu kỹnăng sống Học sinh trường THPT Lương Thúc Kỳ cũng không tránh khỏi quy luật

đó Đây là vấn đề được Ngành giáo dục rất quan tâm, nhưng việc thực hiện vẫn còngặp nhiều thách thức lớn Để đáp ứng được với những biến đổi nhanh chóng của xã

hội thì nhu cầu giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho giới trẻ hiện nay là một việclàm cần thiết.

Ngay từ đầu năm học 2010-2011, trong nhiệm vụ năm học, Bộ giáo dục và đào

tạo đã chỉ rõ “ Triển khai tài liệu hướng dẫn giáo dục kĩ năng sống trong một số môn học và hoạt động giáo dục Phổ cập kỹ năng bơi an toàn và chống đuối nước cho học sinh Ngăn chặn các tác động tiêu cực của Internet, đặc biệt là trò chơi điện tử trực tuyến (game online) đối với học sinh Có các giải pháp phối hợp tích cực ngăn chặn hiện tượng học sinh đánh nhau Tăng cường công tác phòng chống HIV/AIDS, ma túy

và các tệ nạn xã hội trong nhà trường ” Từ nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra, dưới sự chỉ

đạo của ngành giáo dục, nhà trường đã xây dựng kế hoạch, nội dung, chương trìnhgiáo dục giá trị sống, kỹ năng sống trong nhà trường Trong đó viêc lồng ghép giáodục giá trị sống, kỹ năng sống vào môn hoc GDCD là một trong những nhiệm vụ giáodục của nhà trường trong năm học

Đề tài chủ yếu đề cập đến vấn đề giáo dục một số giá trị sống và một số kĩ năngsống trong dạy học bộ môn giáo dục công dân lớp 10 nhằm trang bị cho học sinh một

số kĩ năng ứng xử trong trường, lớp cũng như ngoài xã hội

Việc giáo dục giá trị sống kỹ năng sống cần được tiến hành ở mọi cách học,tùytheo lứa tuổi, giới tính: chúng ta cấn có những vấn đề khác nhau để đưa vào nội dunggiáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho các em học sinh.phạm vi đề tài này chỉ giớihạn cho các em học sinh lớp 10 THPT,vì đây lứa tuổi có nhiều biến đổi về tâm lý

Đề tài này áp dụng cho học sinh lớp 10 trường THPT Lương Thúc Kỳ Đa sốcác em rất ngoan và chăm học về học nhưng hầu như vẫn còn thiếu những kĩ năng cầnthiết khi đứng trước một tình huống có vấn đề

*

* *

*

V NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.

A Giáo dục giá trị sống qua một số bài học trong chương trình giáo dục công dân lớp 10.

1 Giá trị sống là gì?

Giá trị sống là những điều mà chúng ta cho là quý giá, là quan trọng, là có ýnghĩa trong cuộc sống của con người Giá trị sống trở thành động lực để giúp người tavươn lên hoàn thiện mình thông qua những mối quan hệ xã hội mà người đó tham gianhư quan hệ gia đình, quan hệ trong nhà trường, quan hệ ngoài xã hội…

2 Tại sao chúng ta cần giáo dục giá trị sống cho học sinh?

Trong thời đại ngày nay, giáo dục giá trị sống cho học sinh có ý nghĩa vô cùngquan trọng Cụ thể là những ý nghĩa sau:

Thứ nhất, giúp định hướng tư duy cho học sinh Giúp học sinh có cách nhìnnhận vấn đề, cách suy nghĩ chính xác, có thái độ lạc quan dù ở bất cứ tình huống nào

Thứ hai, giúp định hướng hành vi cho học sinh Giúp học sinh biết thương yêuchính bản thân mình, đồng thời cũng biết tôn trọng người khác

Thứ ba, giá trị sống còn có thể giúp cho học sinh định hướng cách giải quyếtvấn đề Trong cuộc sống, ta thấy có rất nhiều thời điểm nảy sinh những tình huống cóvấn đề Vì thế, khi vấn đề xảy ra, học sinh phải xác định được vấn đề, xem thử vấn đề

ấy có liên quan đến mình hay không? Liên quan đến mức độ nào? Từ đó lựa chọn mộtphương pháp tối ưu nhất để giải quyết vấn đề

Giáo dục của chúng ta ngày nay tập trung nhiều vào việc giảng dạy kiến thứcvăn hoá Học sinh phải học để chuẩn bị hành trang cho các kì thi như thi tốt nghiệptrung học phổ thông, thi vào các trường đại học, cao đẳng, trung cấp…mà đã bỏ quanhững khía cạnh hoạt động tinh thần Một số học sinh của ta chỉ biết học mà trở nênthờ ơ, vô cảm với những vấn đề diễn ra xung quanh Nhiều học sinh chứng kiến ngườikhác đánh bạn mình nhưng vẫn dửng dưng xem như không có chuyện gì xảy ra; nhiềuhọc sinh rơi vào trạng thái không kìm chế được cảm xúc của bản thân, cảm thấy tuyệtvọng khi gặp một thất bại nào đó như thi rớt đại học chẳng hạn, sẽ có những cách giảiquyết tình huống tiêu cực….

Trước khi tiến hành giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho học sinh, bằngphương pháp điều tra xã hội học, tôi đã tìm hiểu kiến thức của các em về vấn đề kĩnăng sống, giá trị sống Đa số học sinh khi được hỏi đều không trả lời được, một số

em trả lời một cách mơ hồ về những giá trị sống, kỹ năng sống Kết quả điều tra banđầu như sau:

Tỷ lệ Số học sinh không trả

lời được câu hỏi emhiểu thế nào là giá trịsống,kỹ năng sống?

Hãy kể tên một số giátrị sống mà em biết?

4.2 Giải pháp.

Giá trị sống là một cụm từ quen thuộc, có thể ta đã đọc được ở đâu đó, nghe ởđâu đó rất nhiều lần Nhưng làm thế nào để học sinh của chúng ta nhận thức đượcrằng giá trị sống là những điều đáng quý của mỗi người, và có ảnh hưởng lớn tới cáchành vi và quyết định của chính người đó.Vì thế, giáo viên cần phải suy nghĩ để tìm rađáp án cho câu hỏi sau:

a Làm thế nào để giáo dục thành công những giá trị sống cho học sinh?

Để giáo dục thành công giá trị sống cho học sinh, tôi nghĩ rằng điều quan trọng

là giáo viên phải tạo được bầu không khí giá trị Vậy bầu không khí giá trị là gì?

Bầu không khí giá trị là một không gian chứa đựng các yếu tố tâm lý và các mốiquan hệ giữa người với người Bầu không khí giá trị chỉ xây dựng được khi học sinhcảm thấy:

- Được yêu thương;

- Được tôn trọng;

- Được hiểu;

- Được có giá trị;

- Được an toàn

Để học sinh cảm thấy được yêu thương, giáo viên phải tạo môi trường học tập

mà ở đó học sinh có thể thể hiện họ là chính mình Giáo viên nên có cử chỉ nhẹ nhàng,lời nói ân cần, thân mật, gần gũi, lắng nghe tâm tư của học sinh, làm thế nào để họcsinh nói lên những điều mà học sinh muốn nói chứ không phải những điều mà giáoviên muốn nghe Đồng thời, giáo viên phải biết động viên khi học sinh gặp khó khăn,chia xẻ khi học sinh boăn khoăn, lo lắng, khích lệ học sinh đúng lúc, tôn trọng họcsinh, công bằng, không phân biệt đối xử đối với học sinh của mình

Để học sinh cảm thấy được tôn trọng thì giáo viên cần phải lắng nghe học sinhmột cách chăm chú, dành thời gian để nhận ra cảm xúc của học sinh, xem học sinh trảlời câu hỏi của chúng ta trong trạng thái thế nào? Bình tĩnh, tự tin hay vội vàng, thiếu

tự tin? Trong các tiết học, đương nhiên sẽ có những học sinh vi phạm nội quy, khi đógiáo viên phải thật bình tĩnh để có cách xử lí hiệu quả nhất Trong khi giảng bài, dù cóvấn đề gì xảy ra đi nữa, giáo viên cũng phải luôn giữ âm điệu, giọng nói để tạo bầukhông khí giá trị.Tuỳ tình hình cụ thể, tuỳ từng tình huống mà có lúc giọng nói củagiáo viên thể hiện sự quan tâm, phấn khởi, khích lệ, có lúc thể hiện sự cương quyết,nghiêm khắc

Để học sinh cảm thấy được hiểu, giáo viên cần lắng nghe và cố gắng hiểunhững điều học sinh nói Cho thời gian để học sinh diễn đạt suy nghĩ và bộc lộ cảmxúc của mình

Để học sinh cảm thấy được an toàn, giáo viên chúng ta nên coi lỗi lầm của họcsinh là một nguồn thông tin, là một phần của quá trình học tập, không nên đánh giáquá bi quan về những hành vi vi phạm của học sinh Không ai có quyền tự cho phépmình làm tổn thương người khác, vì thế chúng ta phải biết tiết chế cảm xúc, tiết chếngôn từ trong những lúc nóng giận Bên cạnh đó, giáo viên còn phải tỏ ra thông hiểutrong quá trình thảo luận một đề tài nào đó để giúp học sinh đưa ra những quyết địnhđúng đắn, phải kiên định các chuẩn mực cư xử, xử lý công bằng trong mọi tình huống

Để học sinh cảm thấy được có giá trị, giáo viên cần làm cho học sinh cảm thấyphấn khởi về những nhiệm vụ mà các em được giao Mặt khác, giáo viên chúng ta cầntin tưởng vào khả năng tiếp thu của học sinh, nâng cao sự tự tin của học sinh, khuyếnkhích sự phát triển của học sinh

b Các hoạt động cần tiến hành khi giáo dục giá trị sống.

Khi giáo dục bất cứ giá trị sống nào cho học sinh, giáo viên cũng có thể tiến hànhmột số hoạt động như sau:

* Hoạt động tưởng tượng và suy ngẫm:

Đây là hoạt động tập thể, hướng học sinh vào mục đích chung Giáo viên nên tìmnhững lĩnh vực mà học sinh quan tâm như: bạo lực học đường, ma túy, ô nhiễm môitrường tại địa phương… sẽ gợi mở những đề tài thảo luận rất thực tế

* Hoạt động trò chơi:

Trong các tiết học môn giáo dục công dân thì trò chơi là một hoạt động có ý nghĩa

vô cùng tích cực Hoạt động này sẽ tạo hứng thú cho học sinh

Trò chơi có rất nhiều thể loại:

- Trò chơi ô chữ;

- Trò chơi vượt chướng ngại vật;

- Trò chơi thử tài đoán vật;

- Trò chơi ghép tranh;

- Trò chơi đuổi hình bắt chữ…

Tùy từng nội dung bài học, tùy thuộc vào không gian lớp học, thời gian truyền tảicác đơn vị kiến thức, số lượng học sinh… giáo viên chọn một thể loại phù hợp

* Hoạt động sáng tạo ý tưởng và biểu diễn nghệ thuật.

Để tiến hành hoạt động này thành công, giáo viên có thể tìm và giao cho mỗi nhómhọc sinh một bức tranh và yêu cầu học sinh tô màu bức tranh đó theo chủ đề giáo viênyêu cầu Hoặc học sinh tự tìm ý tưởng để vẽ một bức tranh dưới sự gợi ý của giáoviên Cũng có thể yêu cầu mỗi nhóm thể hiện một cách nghệ thuật thông điệp mà các

em muốn gởi đến thế giới

Hoạt động này phát huy tối đa óc sáng tạo của học sinh, đó là điều rất cần thiết choquá trình học tập

* Hoạt động thảo luận:

Khi tiến hành hoạt động này, giáo viên không nên giao cho học sinh thảo luậnnhững chủ đề mà câu trả lời đã có sẵn trong sách giáo khoa Như thế, hoạt động này sẽkhông đem lại hiệu quả gì cho tiết học

Chẳng hạn như khi dạy bài về vai trò của cộng đồng đối với các cá nhân, giáoviên có thể giao cho học sinh các chủ đề như:

- Thảo luận để tìm hiểu cảm giác khi con người bị cô lập, từ đó đế xuất các biệnpháp để mình được chấp nhận trong nhóm, trong tập thể;

- Thảo luận để tìm hiểu cảm giác khi bị phân biệt đối xử, viết một đoạn vănngắn so sánh cảm giác khi bị phân biệt đối xử và khi được tập thể chấp nhận

Khi thảo luận những tình huống như trên, tất cả các thành viên trong nhóm sẽnêu lên được tất cả mọi suy nghĩ của mình, và từ đó sẽ chọn ra một phương án phùhợp nhất cho câu trả lời

5 Giáo án thực nghiệm.

Qua nghiên cứu các tài liệu về giá trị sống - kỹ năng sống, tìm hiểu về cấu trúcchương trình, đặc thù bộ môn, tôi thấy rằng toàn bộ phần “Công dân với đạo đức”trong chương trình giáo dục công dân lớp 10 giáo viên hoàn toàn có thể lồng ghépgiáo dục giá trị sống - kỹ năng sống cho các em học sinh Tuy nhiên, với khuôn khổtrong sáng kiến kinh nghiệm này, tôi chỉ trình bày một giáo án được lồng ghép việcgiáo dục các giá trị cho học sinh mà tôi đã tiến hành trong năm học vừa qua

Giáo án 1, Bài 11: MỘT SỐ PHẠM TRÙ CƠ BẢN CỦA ĐẠO ĐỨC HỌC

(tiết 2)

1 Mục tiêu bài học.

a Về kiến thức.

- Học sinh hiểu được nhân phẩm là gì? Danh dự là gì?

- Học sinh phải hiểu được rằng các giá trị sống trong bài này có liên quan chặt chẽvới nhau Khi người nào đó có phẩm chất trung thực thì sẽ được mọi người tôntrọng, được yêu thương và khi đó người ấy sẽ cảm thấy hạnh phúc, thấy hài lòng

Vì thế sẽ cảm thấy bình yên trong tâm hồn

- Học sinh phải nói được hạnh phúc là gì? Làm thế nào để có hạnh phúc?

- Học sinh phải biết bảo vệ, giữ gìn danh dự, nhân phẩm của mình.

- Học sinh phải biết đấu tranh để có hạnh phúc cho bản thân, gia đình và cho xãhội

2 Cách tiến hành:

*Hoạt động 1: Kể chuyện “Những hạt thóc

giống”

Mục tiêu: Hình thành khái niệm nhân phẩm,

danh dự; qua đó giáo dục giá trị trung thực; giá

trị tôn trọng; giá trị yêu thương cho học sinh

GV kể chuyện hoặc yêu cầu học sinh về nhà tìm

hiểu trước nội dung câu chuyện để kể cho cả lớp

nghe

“ Ngày xưa, có một ông vua cao tuổi muốn tìm

người nối ngôi.Vua ra lệnh phát cho mỗi người

dân một thúng thóc về gieo trồng và giao hẹn: ai

thu được nhiều thóc nhất sẽ được truyền ngôi, ai

không có thóc nộp sẽ bị trừng phạt Có chú bé

mồ côi tên là Chôm nhận thóc về, dốc công

chăm sóc mà thóc vẫn chẳng nảy mầm Đến vụ

thu hoạch, mọi người nô nức chở thóc về kinh

thành nộp cho nhà vua Chôm lo lắng đến trước

vua, quỳ tâu:

- Tâu Bệ hạ! Con không làm sao cho thóc nảy

mầm được Mọi người đều sững sờ trước lời thú

tội của Chôm Nhưng nhà vua đã đỡ chú bé

đứng dậy, Ngài hỏi còn ai để chết thóc giống

không?Không ai trả lời Lúc ấy, nhà vua mới ôn

tồn nói:

- Trước khi phát thóc giống, ta đã cho luộc kĩ

rồi, lẽ nào thóc ấy còn mọc được? Những xe

thóc đầy ắp kia đâu phải thu được từ thóc giống

của ta! Rồi vua dõng dạc nói tiếp:

- Trung thực là đức tính quý nhất của con người,

ta sẽ truyền ngôi cho chú bé trung thực và dũng

TL: Mỗi con người luôn có những phẩm chất tốt

đẹp như nhân ái, nhân nghĩa, trung thực…những

phẩm chất này làm nên giá trị của con người, và

ta gọi đó là nhân phẩm

GVH: Vậy nhân phẩm là gì?

HSTL; GV bổ sung, cho học sinh ghi bài

GV cung cấp cho học sinh một vài câu ca dao,

GVH: Các câu nói trên cho ta hiểu về điều gì?

TL: Những câu tục ngữ trên nói lên rằng người

có nhân phẩm là người có lương tâm, có nhu

cầu vật chất và tinh thần lành mạnh, biết tôn

trọng các chuẩn mực đạo đức của xã hội thì sẽ

được xã hội đánh giá cao, được mọi người yêu

thương, được mọi người tôn trọng và như thế

người đó có danh dự, và người đó cảm thấy bình

yên trong tâm hồn

GVH: Vậy danh dự là gì?

HSTL và ghi nội dung chính

* Hoạt động 2:

HS phân tích câu nói của Trần Bình Trọng “Ta

thà làm ma nước Nam chứ không thèm làm

Vương đất Bắc”.

Từ đó học sinh rút ra khái niệm tự trọng, phân

biệt sự khác nhau giữa tự ái và tự trọng

GV kết luận: Con người ai cũng muốn tinh thần

luôn vui vẻ và lành mạnh, muốn vậy các em

phải có lòng tự trọng, sự tự tin và biết cách đối

phó với những khó khăn trong cuộc sống

Câu 1: Mọi người đều mong muốn sống

trong một xã hội như thế nào?(7 ô)

Câu 2: Phi hành gia người Việt Nam đầu tiên

bay vào vũ trụ?(8 ô)

Câu 3: Tác giả của Truyện Kiều?(8 ô)

- Nhân phẩm là toàn bộnhững phẩm chất mà conngười có được, là giá trị làmngười của mỗi con người

- Người có nhân phẩm được

xã hội đánh giá cao và đượckính trọng

b Danh dự.

* Khái niệm:

- Danh dự là sự coi trọng,đánh giá cao của dư luận xãhội đối với một người dựatrên các giá trị tinh thần, đạođức của người đó

* Phân biệt tự trọng và tự ái.

Câu 4: Một cách gọi khác khi gọi mẹ?(1 ô)

Câu 5: Hình ảnh người phụ nữ trong ca dao?

(5 ô)

Câu 6: Nơi Bác Hồ ra đi tìm đường cứu

nước?(10 ô)

Câu 7: Thành phố được mệnh danh “Thành

phố hoa phượng đỏ”?(8 ô)

Câu 8:Loài hoa tượng trưng cho tình yêu?(4

2 Hoạt động 2: Thảo luận nhóm, giáo viên phát

phiếu hoạt động học tập cho các nhóm học sinh

Trường:………… Phiếu hoạt động học tập

Lớp……… Thời gian thực hiện: 5 phút

Nhóm……… Nội dung:

Thảo luận để tìm hiểu những thời điểm hạnh

phúc trong cuộc sống của mình và nhận biết các

giá trị sống nằm sau những hạnh phúc ấy

………

………

………

Trường:………… Phiếu hoạt động học tập

Lớp……… Thời gian thực hiện: 5 phút

Nhóm……… Nội dung:

Thảo luận về cách thức mà bạn có thể mang lại

hạnh phúc cho chính mình và cho người khác

Trường:………… Phiếu hoạt động học tập Lớp……… Thời gian thực hiện: 5 phút Nhóm……… Nội dung: Xây dựng 10 nguyên tắc để có hạnh phúc ………

………

………

………

Trường:………… Phiếu hoạt động học tập Lớp……… Thời gian thực hiện: 5 phút Nhóm……… Nội dung: Thảo luận về hạnh phúc và nỗi buồn trong gia đình, trao đổi về ý tưởng để mang đến hạnh phúc cho mọi người trong gia đình của mình ………

………

………

………

………

Các nhóm thảo luận, trình bày, tranh luận Giáo

viên rút ra nội dung hạnh phúc là gì? Làm thế

nào để có hạnh phúc? Mối quan hệ giữa hạnh

phúc một người- mọi người

3 Hoạt động 3: Biểu diễn nghệ thuật.

Giáo viên có thể chia lớp thành 8 nhóm, yêu cầu

mỗi nhóm vẽ một bức tranh với chủ đề “Mối

quan hệ giữa hạnh phúc cá nhân và hạnh phúc

xã hội ”

Học sinh dán tranh lên bảng, thuyết trình nội

dung tranh của mình, giáo viên nhận xét, cho

điểm các nhóm xuất sắc

- Hạnh phúc là cảm xúc vui sướng, hài lòng của con người trong cuộc sống khi được đáp ứng, thoả mãn các nhu cầu chân chính, lành mạnh về vật chất và tinh thần

b Hạnh phúc cá nhân và hạnh phúc xã hội.

- Hạnh phúc cá nhân là cơ sở của hạnh phúc xã hội;

- Xã hội hạnh phúc sẽ tạo điều kiện để cá nhân phấn đấu cho hạnh phúc của bản thân

4 Hoạt động suy ngẫm: Nhằm củng cố nội dung bài học.

Hoạt động này làm việc riêng lẻ từng cá nhân, học sinh có thể thực hiện tại lớp,cũng có thể học sinh về nhà hoàn thành Chẳng hạn giáo viên ra câu hỏi suy ngẫm như

em hiểu gì về câu nói của Mac: “Hạnh phúc là đấu tranh”?

B Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua bộ môn giáo dục công dân lớp 10.

1 Tìm hiểu về kỹ năng và kỹ năng sống?

Trước hết, ta phải biết kỹ năng là gì? Kỹ năng là khả năng thao tác, thực hiện mộthoạt động nào đó Trong cuộc sống, có nhiều điều ta biết, ta nói được mà ta không làmđược Như vậy luôn luôn có một khoảng cách giữa thông tin, nhận thức và hành động.Rất nhiều người biết hút thuốc lá là có hại cho sức khoẻ, nhưng bỏ thuốc lá rất khó,biết tập thể dục là rất tốt cho sức khoẻ, nhưng để có một hành vi tập thể dục đều đặnthì là cả một vấn đề

Kỹ năng sống là những kỹ năng cần có cho hành vi lành mạnh, tích cực, cho phépmỗi cá nhân đối mặt với những thách thức của cuộc sống hằng ngày Vậy có những kỹnăng sống nào?

2 Danh mục kỹ năng sống.

- Kỹ năng học và tự học;

- Kỹ năng lắng nghe;

- Kỹ năng thuyết trình;

- Kỹ năng giải quyết vấn đề;

- Kỹ năng tư duy, sáng tạo;

- Kỹ năng quản lý bản thân;

- Kỹ năng phát triển cá nhân;

- Kỹ năng giao tiếp, ứng xử;

- Kỹ năng hoà nhập, hợp tác, làm việc đồng đội;

- Kỹ năng đàm phán;

- Kỹ năng đặt mục tiêu, tạo động lực làm việc

Qua danh mục này, tôi thấy rằng kỹ năng nào cũng rất cần thiết để giáo viên chúng

ta giáo dục cho học sinh, để giúp học sinh kỹ năng biết lắng nghe chính cơ thể mình,biết phát hiện ra điểm mạnh, điểm yếu của bản thân để từ đó lập kế hoạch cho tươnglai của chính mình

3.Thực trạng.

Trong cuộc sống, khi càng trưởng thành thì học sinh càng phải đưa ra nhiềuquyết định cho chính bản thân mình hơn Nhưng trước khi đi đến một quyết định nàođấy, các em cần phải cân nhắc cái được, cái mất của sự lựa chọn để có một quyết địnhđúng đắn, điều này rất nhiều học sinh của chúng ta chưa làm được Nhiều học sinhkhông biết cả kỹ năng từ chối nên đã gây ra nhiều hậu quả tai hại cho chính bản thâncác em Hơn nữa, trong thời gian gần đây, trong thanh thiếu niên, học sinh, thậm chí ởngười đã trưởng thành, xuất hiện căn bệnh gọi là tự kỷ Bệnh này có thể ảnh hưởngđến hành vi, suy nghĩ, giao tiếp của người bệnh Thanh thiếu niên, học sinh mắc bệnh

tự kỹ sẽ gặp vấn đề trong giao tiếp với người khác, cả giao tiếp bằng lời nói, cả cáchbiểu lộ cảm xúc Các em sống thu mình, ngại tiếp xúc, chỉ thích chơi một mình, côlập, không bộc lộ cảm xúc với bạn bè, người thân, khả năng tương tác xã hội kém