Bài 46: Virut truyền nhiễm và miễn dịch

Các bệnh truyền nhiễm thường gặp do virut.• Bệnh đường hô hấp: viêm phổi, viêm phế quản, cảm lạnh, viêm họng, viêm đường hô hấp cấp bệnh sars, cúm • Bệnh đường tiêu hoá: viêm gan, quai

Kiểm tra bài cũ

1 Virut thực vật lan truyền theo những con đường nào?

2 Hãy nêu vai trò của virut trong kỹ thuật di truyền

I Bệnh truyền nhiễm.

1 Khái niệm

• Bệnh truyền nhiễm là bệnh lây lan từ cá thể này sang cá thể khác

• Tác nhân gây bệnh: vi khuẩn, vi nấm,

động vật nguyên sinh hoặc virut

• Điều kiện: độc lực (khả năng gây bệnh),

số lượng đủ lớn, con đường xâm nhập thích hợp

I Bệnh truyền nhiễm.

2 Phương thức lây truyền

* Truyền ngang

• Qua sol khí

• Qua đường phân - miệng

• Qua tiếp xúc trực tiếp

• Qua động vật cắn hoặc côn trùng đốt

* Truyền dọc: truyền từ sữa mẹ qua thai nhi

3 Các bệnh truyền nhiễm thường gặp do virut.

• Bệnh đường hô hấp: viêm phổi, viêm phế quản, cảm lạnh, viêm họng, viêm đường hô hấp cấp

(bệnh sars), cúm

• Bệnh đường tiêu hoá: viêm gan, quai bị, tiêu

chảy, viêm dạ dày - ruột…

• Bệnh hệ thần kinh: viêm não, viêm màng não,

bại liệt

• Bệnh đường sinh dục: HIV, hecpet (bóng nước sinh dục, mụn cơm sinh dục, ung thư cổ tử

cung), viêm gan B.

• Bệnh da: đậu mùa, mụn cơm, sởi…

II Miễn dịch

• Là khả năng của cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh

1 Miễn dịch không đặc hiệu

• Là miễn dịch tự nhiên mang tính bẩm

sinh

• Không đòi hỏi phải có sự tiếp xúc trước

với kháng nguyên và có vai trò quan trọng khi cơ chế miễn dịch đặc hiệu chưa kịp

phát huy tác dụng

2 Miễn dich đặc hiệu

• Kháng nguyên: là chất lạ, thường là

prôtêin, có khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch (miễn dịch thể dịch và miễn dịch tế bào)

• Kháng thể: là prôtêin dược sản xuất ra để đáp lại sự xâm nhập của kháng nguyên lạ

• Kháng nguyên phản ứng đặc hiệu với

kháng thể Kháng nguyên chỉ phản ứng với loại kháng thể mà nó kích thích tạo

thành

2 Miễn dịch đặc hiệu

Miễn dịch đặc hiệu xảy ra khi có kháng nguyên xâm nhập, được chia làm hai loại: miễn dịch thể dịch và miễn dịch tế bào

• Miễn dịch thể dịch: là miễn dịch sản xuất ra

kháng thể khi có kháng nguyên xâm nhập vào.

• Miễn dịch tế bào: là miễn dịch có sự tham gia

của các tế bào T độc Tế bào T khi phát hiện ra

tế bào nhiễm thì sẽ tiết ra prôtêin độc để làm tan

tế bào nhiễm khiến virut không nhân lên được Trong bệnh virut, miễn dịch tế bào đóng vai trò chủ lực, vì virut nằm trong tế bào nên thoát khỏi

sự tấn công của kháng thể.

3 Phòng chống bệnh truyền nhiễm

• Ngày nay nhờ có thuốc kháng sinh mà các bệnh truyền nhiễm đều được chữa khỏi và khó có thể trở thành đại dịch trừ bệnh virut

• Biện pháp phòng bệnh tốt nhất là tiêm

vacxin, kiểm soát vật trung gian truyền

bệnh, giữ vệ sinh cá nhân và cộng đồng

• Thế nào là bệnh truyền nhiễm? Cho ví dụ.

• Muốn gây bệnh thì phải có điều kiện nào?

• Bệnh truyền nhiễm có thể truyền theo những con đường nào?

Truyền qua sol khí

Truyền qua động vật cắn hoặc côn trùng đốt

Truyền dọc: truyền từ mẹ sang thai nhi

Hoàn thành phiếu học tập sau

Bệnh đường hô hấp

Bệnh đường tiêu hoá thần kinhBệnh hệ đường Bệnh

Virut qua miệng  nhân lên trong mô bạch huyết  máu  các

cơ quan của

hệ tiêu hoá.

Virut qua đường hô hấp, tiêu hoá, niệu  máu  hệ thần kinh trung ương

Lây trực tiếp qua quan hệ tình dục

Virut qua đường hô hấp máu

 da Hoặc lây trực tiếp qua đồ

dùng hằng ngày

viêm phổi, viêm phế quản, cảm lạnh, viêm họng, bệnh

viêm gan, quai bị, tiêu chảy, viêm

dạ dày - ruột

viêm não, viêm

màng não, bại liệt

HIV, hecpet , ung thư cổ

tử cung), viêm gan

đậu mùa, mụn cơm, sởi

Thảo luận

4 hs/nhóm Thời gian 5 phút

• Miễn dịch là gì?

• Khi các em bị bụi bay vào mắt thì điều gì xảy ra? Hoặc khi bị đứt tay, khi hết chảy máu thì có hiện tượng gì?

• Nước mắt, da và niêm mạc được gọi là miễn

dịch không đặc hiệu Thế nào là miễn dịch không đặc hiệu?

• Cho vài ví dụ về miễn dịch không đặc hiệu.

- Đường hô hấp trên có hệ thống nhung mao

chuyển động liên tục từ trong ra ngoài để hất các

vi sinh vật ra khỏi cơ thể,

- Nước mắt, nước tiểu rửa trôi vi sinh vật ra khỏi

cơ thể.

• Kháng nguyên là gì?

• Kháng thể là gì?

• Kháng nguyên và kháng thể có mối quan

hệ với nhau như thế nào?

• Miễn dịch đặc hiệu có hai loại là miễn dịch thể dịch và miễn dịch tế bào.

• Vì sao trẻ dưới sáu tháng bú sữa mẹ sẽ ít

bị bệnh hơn trẻ không bú sữa mẹ?

• Vì trong sữa mẹ có nhiều kháng thể

• Sữa được gọi là miễn dịch thể dịch Thế nào là miễn dịch thể dịch?cho ví dụ

• Thế nào là miễn dịch tế bào?

• Miễn dich thể dịch khác miễn dịch tế bào

ở chỗ nào?

Dựa vào các con đường lây nhiễm muốn phòng tránh bệnh virut thì phải thực hiện những biện pháp gì?

Củng cố

Vacxin được sản xuất như thế nào? Cơ chế tác dụng của nó ra sao?

Những vacxin phòng ngừa được dùng

trong chương trình chăm sóc sức khỏe

ban đầu của trẻ và sức khỏe sinh sản phụ

nữ hiện nay?