skkn tham mưu, chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiểu học.

Trong giai đoạn cách mạnghiện nay, đất nớc đòi hỏi ngời giáo viên phải biết dạy học sinh cách học - đổi mới ph- ơng pháp dạy học - để phát huy đợc tính chủ động sáng tạo của học sinh tro

Phần I: Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài:

Đất nớc ta đang từng bớc tiến lên công nghiệp hoá, hiện đại hoá Sự nghiệp tolớn đó đòi hỏi giáo dục phải đào tạo nên những con ngời tự khôngngừng nâng cao chất lợng toàn diện" (Nghị quyết TW 2 khóa VIII), vì phải "tiếp tụcchấn chỉnh nề nếp xây dựng môi trờng giáo dục lành mạnh, đảm bảo chất lợng vàhiệu quả đào tạo, thực hiện đổi mới mạnh mẽ về nội dung, phơng pháp giáo dục ởtừng khối lớp" (Nghị quyết TW 9- Ban chấp hành TW Đảng khóa IX)

Nh vậy phơng pháp dạy học là một trong những lĩnh vực trọng tâm nhất củahoạt động quản lý giáo dục Nó vừa là đối tợng quản lý ở cấp vĩ mô; trờng học, lớphọc, bộ môn, từng cá nhân giáo viên và cả học sinh Phơng pháp dạy học (PPDH) giáodục có một vai trò hết sức quan trọng, quyết định chất lợng đào tạo - phơng pháp dạyhọc là sự vận động của nội dung chơng trình dạy học Trong giai đoạn cách mạnghiện nay, đất nớc đòi hỏi ngời giáo viên phải biết dạy học sinh cách học - đổi mới ph-

ơng pháp dạy học - để phát huy đợc tính chủ động sáng tạo của học sinh trong quátrình học tập

Thực tế hiện nay trong nhà trờng Tiểu học, cơ sở vật chất phơng tiện dạy học,

đội ngũ thầy dạy có nhiều tiến bộ nhng cha đáp ứng đợc yêu cầu nhiệm vụ dạy họcngày nay Mặt khác cán bộ chỉ đạo phần nhiều ảnh hởng theo lối cũ, cha có sự chuyểnbiến một cách sâu sắc và kịp thời, một phần do nhận thức và trình độ đào tạo

Với nhận thức muốn đổi mới phơng pháp dạy học trong nhà trờng, tôi đã dành

thời gian nghiên cứu và tích lũy đợc kinh nghiệm “Giải pháp quản lý, chỉ đạo đổi

mới phơng pháp dạy học ở Trờng Tiểu học ”

2- Mục đích nghiên cứu:

Phát hiện và khẳng định một số biện pháp quản lý chỉ đạo việc đổi mới phơngpháp dạy học của giáo viên trờng Tiểu học Liên Nghĩa

3- Khách thể và đối tợng nghiên cứu:

* Khách thể nghiên cứu:

Hoạt động đổi mới phơng pháp dạy học trờng Tiểu học Liên Nghĩa

* Đối tợng nghiên cứu:

Những biện pháp tổ chức thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học trong trờngTiểu học Liên Nghĩa

4- Giả thuyết khoa học:

Đổi mới phơng pháp dạy học phổ thông nói chung, trờng Tiểu học nói riêng,nếu tạo ra đợc sự chuyển biến trong nhận thức của Đại bộ phận giáo viên, bồi dỡngcho họ kiến thức về phơng pháp và kỹ năng s phạm, tạo điều kiện về cơ sở vật chất đểtrả lại đúng bản chất của quá trình giáo dục

5.1 Tìm hiểu nội dung một số vấn đề lý luận cơ bản của phơng pháp dạy và đổimới phơng pháp dạy học.

5.2 Tìm hiểu thực trạng và tìm nguyên nhân của việc đổi mới phơng pháp dạyhọc

5.3 Đề xuất một số biện pháp chỉ đạo quản lý đổi mới dạy học của giáo viên

6- Giới hạn nghiên cứu

Chỉ đề cập đến những biện pháp tổ chức thực hiện đổi mới phơng pháp dạy họctại trờng Tiểu học Liên Nghĩa

7- Phơng pháp nghiên cứu:

- Phơng pháp nghiên cứu lý thuyết:

Đọc tài liệu, sách báo có liên quan đến vấn đề phơng pháp dạy học và hoạt

động đổi mới phơng pháp dạy học trong nhà trờng phổ thông nhằm khai thác nhữngvấn đề cơ bản về lý luận phụ vụ cho nhiệm vụ và mục đích đề tài

- Phơng pháp điều tra:

Sử dụng phiếu điều tra gồm:

+ Những câu hỏi cho giáo viên

+ Những câu hỏi cho học sinh

Để tìm hiểu thực trạng dạy và học của giáo viên và học sinh trong nhà trờng

Hệ thống những câu hỏi gồm có: - Câu hỏi mở

- Phơng pháp tổng kết kinh nghiệm:

Để xử lý số liệu tìm ra mối quan hệ giữa các vấn đề nghiên cứu của đề tài

8- Kế hoạch nghiên cứu:

- Thời gian : trong năm học 2011-2012

Phần II: Nội dung nghiên cứu

Chơng I

Phơng pháp dạy học và đổi mới phơng pháp dạy học

1- Lịch sử nghiên cứu vấn đề

ở nớc ta, đổi mới phơng pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực học tập đợcxem nh một nguyên tắc dạy học đảm bảo chất lợng và hiệu quả đã đợc nói đến từ lâu.Những năm gần đây trong thập kỷ cuối cùng của thế kỷ XX các tài liệu giáo dục vàdạy học, kể cả một số văn bản của Bộ GD-ĐT thờng nói tới việc cần thiết phải đổimới phơng pháp dạy học: "Dạy học lấy học sinh làm trung tâm" Đó là một quan

điểm, một t tởng, một cách tiếp cận mới về hoạt động dạy học Ngời ta tập trung vàongời học "dạy học căn cứ vào ngời học", "dạy học hớng vào ngời học" Các thuật ngữnày có chung một nội dung hàm ý là nhấn mạnh hoạt động dạy học và vai trò củanghiên cứu dạy học

Đổi mới phơng pháp dạy học - "dạy học lấy học sinh làm trung tâm là mộ xu ớng tất yếu" trong lịch sử giáo dục, ở thời kỳ cha hình thành tổ chức trờng lớp, việcdạy học thờng đợc tổ chức theo phơng thức một thầy - một trò, hoặc thầy dạy cho mộtnhóm nhỏ học trò Học trò trong một nhóm có thể chênh lệch nhau khá nhêìu về độtuổi và trình độ Chẳng hạn thầy đồ nho ở nớc ta dới thời phong kiến dạy trong cùngmột lớp từ đứa trẻ bắt đầu đi học "tam tự kinh" đến môn sinh chuẩn bị thi tú tài, cửnhân Trong tổ chức dạy học nh vậy ông thầy bắt buộc phải coi trọng nhu cầu, trình

h-độ năng lực, tính cách của mỗi học trò, và cũng có điều kiện để thực hiện cách dạythích hợp với mỗi học trò, phát huy vai trò chủ đạo sáng tạo của ngời học Kiểu họcmột thầy hoặc một thầy - một nhóm nhỏ học vẫn tồn tại cho đến nay, trong một sốloại hình đào tạo, đặc biệt nh âm nhạc, hội họa Tuy nhiên nh vậy thì năng xuất dạyhọc quá thấp

Từ khi xuất hiện tổ chức trờng với những lớp học có nhiều học sinh cùng lứatuổi và trình độ tơng đối đồng đều thì giáo viên khó có điều kiện chăm lo từng họcsinh, giảng dạy sát với đặc điểm của từng em Từ tình hình đó hình thành kiểu dạy

"Thông báo - đồng loạt" Giáo viên quan tâm trớc hết đến việc hoàn thiện trách nhiệmcủa mình là truyền đạt cho hết nội dung quy định trong chơng trình và sách giáokhoa, cố gắng làm cho mọi học sinh hiểu và nhớ những điều thầy giảng Từ kiểu dạythông báo - đồng loạt đã dần dần hình thành kiểu học thuộc lòng - thụ động, thiên vềghi nhớ, ít chịu suy nghĩ Tình trạng này ngày càng phổ biến, đã hạn chế chất lợng,hiệu quả dạy học, không đáp ứng yêu cầu của xã hội đối với sản phẩm của giáo dụcnhà trờng Để khắc phục tình trạng này, các nhà s phạm kêu gọi phát huy tính tích cựcchủ động học tập của học sinh, thực hiện "dạy học phân hóa" quan tâm đến nhu cầukhả năng của mỗi cá nhân học sinh trong tập thể lớp Nh vậy đòi hỏi có phải sự đổimới phơng pháp dạy học Để trả lại vị trí vốn có từ thuở ban đầu cho ngời học phải đặtlại cho đúng vị trí của ngời học cho đúng với bản chất lao động học tập, phù hợp vớiquy luật khách quan của quá trình dạy học.

2- Ngời quản lý trong nhà trờng với việc đổi mới phơng pháp dạy học:

- Muốn hoạt động của nhà trờng đi đúng mục tiêu giáo dục, với chất lợng cao,ngời quản lý phải nắm vững tất cả các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, của ngành, của

Bộ GD-ĐT, từ đó tham mu với Hiệu trởng tổ chức cán bộ giáo viên trong nhà trờngthực hiện tốt các nội dung quy định của cấp trên trong điều kiện cụ thể ở nhà trờng

- Trong chuyên môn: Họ là ngời nắm vững nội dung chơng trình, phơng phápgiáo dục ở từng khối lớp Đặc biệt khối nội dung điều chỉnh dạy học cho học sinh tiểuhọc Xác định đợc những biện pháp trọng yếu mang tính chất đổi mới phơng phápdạy học Có nh vậy mới giúp đợc giáo viên trong trờng cải tiến phơng pháp dạy học

để chuyển tải kiến thức đến học sinh một cách nhẹ nhàng, linh hoạt, hiệu quả

- Đối với chất lợng giáo dục toàn diện: Ngời quản lý phải biết xác định đúng vaitrò của các đoàn thể trong nhà trờng và kết hợp chặt chẽ, khăng khít với các đoàn thể đó Để

đảm bảo tốt chất lợng giáo dục toàn diện

- Với công tác xã hội hóa giáo dục: Ngời quản lý không chỉ biết phát huy vai tròcủa giáo viên, của các đoàn thể trong nhà trờng mà còn phải biết tranh thủ vận động các lựclợng cho phong trào giáo dục của nhà trờng

- Ngời quản lý phải biết tham mu, quản lý cơ sở vật chất để định hớng, đầu tcho phát triển giáo dục

Nh vậy muốn duy trì sự tồn tại và thúc đẩy sự phát triển công cuộc đổi mới

ph-ơng pháp dạy học trong nhà trờng ngời quản lý phải thực sự quan tâm đến mọi vấn đề

có liên quan đến chất lợng giáo dục: Quản lý chuyên môn, công tác xã hội hóa giáodục và không thể thiếu đợc việc quản lý đổi mới phơng pháp dạy học trong nhà tr-ờng để không ngừng nâng cao chất lợng dạy học trong đơn vị mình phụ trách

3- Về phơng pháp dạy học:

3.1 Phơng pháp là gì?

Phơng pháp là cách thức, là con đờng, biện pháp mà con ngời dùng để tiếnhành đạt đợc một mục đích nào đó.

3.2 Phơng pháp dạy học:

Là một hệ thống các tác động liên tục của giáo viên nhằm tổ chức các hoạt

động nhận thức và thực hành trong quá trình học tập của học sinh để học sinh lĩnh hộivững chắc các nội dung dạy học nhằm đạt đợc mục tiêu của quá trình dạy học

3.3 Đặc trng của đổi mới phơng pháp dạy học:

- Ngời dạy hớng vào ngời học:

Học sinh là mục tiêu của hoạt động giảng dạy của thầy giáo, của nhà trờng.Giảng dạy phải nhằm vào phát triển trí tuệ và nhân cách ngời học sinh Do đó phơngpháp giảng dạy mới phải dựa trên cơ sở năng lực, hứng thú nhu cầu của học sinh vàphải phát huy tối đa khả năng kiến thức và kinh nghiệm sẵn có của họ để giúp họ pháttriển nhanh chóng nhất

- Hoạt động hóa ngời học:

Đổi mới phơng pháp dạy học phải làm sao thu hút học sinh vào các hoạt độngtích cực nhất trong các giờ học để nhận thức và rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức

Đổi mới phơng pháp dạy học phải kích thích tối đa nhu cầu nhận thức của học sinh.Ngời học phải tham gia tối đa vào quá trình giảng dạy cùng với thầy giáo và học tậpcùng bạn bè

- Hợp tác giữa các thành viên:

Quá trình học luôn diễn ra trong môi trờng tập thể, vì vậy quá trình dạy họcphải là quá trình trong đó các thành viên hợp tác với nhau, chặt chẽ nhất Giờ học làlúc học sinh cùng với nhau tìm tòi phát hiện tri thức Bằng trí tuệ, kiến thức, kinhnghiệm của tập thể, bằng những động tác, kích thích lẫn nhau mà học sinh nắm vững

Với những đặc tính trên thì t tởng chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học là tíchcực hóa các hoạt động của học sinh Học sinh là chủ thể của hoạt động học tập, họ chỉ

có thể tiến lên đợc khi họ hoạt động một cách tích cực và sáng tạo

4- Phân loại phơng pháp dạy học:

4.1 Phơng pháp dạy học lấy hoạt động của giáo viên làm trung tâm:

Đó là phơng pháp dạy học mà cốt lõi của nó là thầy giảng, trò ghi nhớ: Phơngpháp này chỉ chú trọng tới việc giáo viên thuyết giảng làm sao cho thật tốt để học sinh

dễ hiểu, dễ nhớ và khi cần thiết thì tái hiện đợc nhanh chúng Cách dạy đó làm họcsinh trở thành thụ động, bởi vì kiến thức đã có giáo viên chỉ bảo, phơng pháp học tập

bị động, lệ thuộc vào thầy cô Do vậy ngời học sinh không thể hình thành đợc tínhsáng tạo và năng Điều mà xã hội hiện đại không thể chấp nhận đợc

Ngày nay trong sự phát triển nh vũ bão của khoa học công nghệ và sự biến đổinhanh chóng về mọi mặt của xã hội hiện đại, ngời lao động khiểu mới phải là ngời lao

động và phải có năng lực giải quyết các tình huống phức tạp của cuộc sống Do vậynhà trờng phải có phơng pháp dạy học mới, đổi mới phơng pháp dạy học - lấy hoạt

động của ngời học làm trung tâm

4.2 Phơng pháp lấy hoạt động của ngời học làm trung tâm:

Đây là quan điểm hoàn toàn đúng đắn Về vấn đề dạy và học thế nào, thầy phảithực sự quan tâm đối với từng học trò, để mỗi học sinh có đợc cách thức, con đờngchiếm lĩnh kiến bằng mọi giá Ngời dạy phải hớng vào ngời học Học sinh là mục tiêucủa hoạt động giảng dạy của thầy giáo, của nhà trờng Giảng dạy phải nhằm vào việcphát triển trí tuệ và nhân cách ngời học sinh, phát huy vai trò tích cực chủ động, sángtạo của ngời học Nhng vai trò ngời dạy không hề bị hạ thấp mà trái lại có yêu cầu caohơn nhiều, giáo viên phải có trình độ s phạm lành nghề, có đầu óc sáng tạo và nhạycảm mới có thể đóng vai trò là ngời gợi mở, xúc tác trợ giúp, hớng dẫn động viên cốvấn, trọng tài trong các hoạt động học tập của học sinh, đánh giá tiềm năng của mỗi

em, chuẩn bị tốt cho các em tham gia phát triển cộng đồng

5- Đổi mới phơng pháp dạy học và điều kiện đổi mới phơng pháp dạy học:

5.1 Đổi mới phơng pháp dạy học:

Rất tiếc lâu nay vẫn có một số ngời quan niệm rằng: Đổi mới phơng pháp dạyhọc chỉ đơn thuần là thay thế phơng pháp dạy học cũ (cổ truyền) bằng phơng pháphoạt động khác mới hơn, hiện đại hơn Một quan niệm hoàn toàn không đúng Nếuxóa bỏ phơng pháp hoạt động truyền thống nghĩa là chỉ quan tâm đến mặt hình thứcbên ngoài của phơng pháp mà không quan tâm đến bản chất bên trong của phơngpháp Đó chính là: Cách tổ chức các hoạt động nhận thức cho ngời học nh thế nào đểmang lại hiệu quả dạy cao nhất Vậy đổi mới phơng pháp dạy học là bằng mọi hìnhthức, mọi con đờng nâng cao hiệu quả giờ học Ngời thầy phải huy động đông đảo(nếu không muốn nói là tất cả) các em tham gia hoạt động Phải tổ chức cho học sinhhọat động tìm tòi giống nh hoạt động nghiên cứu của các nhà khoa học trớc đây tìm

ra khái niệm mới (coi nh các em tự tìm ra khái niệm mới đó dới sự dẫn dắt của cácthầy, mặc dù khái niệm đó đã đợc các nhà khoa học tìm ra trớc đó)

5.2 Điều kiện đổi mới phơng pháp dạy học:

* Đối với ngời học:

- Là học sinh tiểu học, các em còn nhỏ tuổi, tâm lý các em dễ bị thu hút bởinhững điều lạ, thích cái gì thì thích ngay, nhng cũng chóng chán (thích cái đẹp và haybắt chớc cái đẹp) Bởi vậy khi tổ chức dạy học, ngời giáo viên phải biết tạo đà, khơidậy ở các em một sự hứng thú, một tâm trạng thoải mái tự tin nơi các em

- Nội dung kiến thức phải phù hợp với độ tuổi các em

- Hình thức tổ chức dạy học phải đảm bảo các điều kiện hoạt động cho các em

* Đối với ngời dạy:

Phải nhận thức đúng về đổi mới phơng pháp hoạt động là phải: Hình thành chongời học những cơ sở của nhân cách con ngời mới, xã hội chủ nghĩa Việt Nam Có đ-

ợc những phẩm chất và năng lực cần thiết để bớc vào cuộc sống, lao động học tập,giúp cho ngời học có đợc phơng pháp tự học, tự rèn, tự nghiên cứu theo su hớng họcsuốt đời phù hợp với xu thế phát triển của thời đại

- Ngời dạy - Họ phải có trình độ chuyên môn và nghiệp vụ s phạm Đợc đào tạo

từ trình độ chuẩn trở lên Ngoài việc học kiến thức, họ còn phải đợc bồi dỡng kỹ năngvận dụng các phơng pháp dạy học hiện đại, và bản thân họ phải luôn có sự cầu thị đốivới việc dạy học theo phơng pháp đổi mới

- Ngời dạy phải đợc tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạyhọc, trờng lớp đầy đủ, có chỗ dạy của thầy, chỗ học của trò tơm tất Có đủ sách giáokhoa, sách giáo viên, sách tham khảo, đồ dùng, trực quan phơng thức đánh giá họcsinh Các văn bản, chỉ thị, thông t của Bộ, ngành, Phòng GD về hớng dẫn, kiểm tra

đánh giá học sinh

- Ngời dạy: Họ phải đợc hởng một chế độ chính sách đãi ngộ hợp lý, tạo điềukiện về đời sống vật chất và tinh thần một cách xứng đáng, để họ thực hiện tốt côngviệc nhiệm vụ giảng dạy ở nhà trờng

* Đối với ngời quản lý giáo dục:

- Xác định mục đích, kế hoạch đổi mới phơng pháp dạy học phải rõ ràng

- Cung cấp những thông tin cần thiết về đổi mới phơng pháp một cách cụ thể

- Chuẩn bị các kế hoạch hoạt động phù hợp với giáo viên ở từng khối, lớp

- Tạo bầu không khí tích cực, an toàn, thoải mái và đối xử bình đẳng với mọigiáo viên của đơn vị trờng

- Duy trì nhịp độ sôi nổi, kích thích hứng thú và khả năng sáng tạo của giáoviên trong nhà trờng

- Tin tởng vào khả năng của giáo viên

- Theo dõi định hớng hỗ trợ kịp thời quá trình hoạt động của các nhóm giáoviên (tránh can thiệp)

- Có sự động viên khích lệ kịp thời đối với những giáo viên thực sự tích cực

6- Đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng Tiểu học Liên Nghĩa.

Trờng tiểu học có vị trí, chức năng nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong sựnghiệp "trồng ngời" Trờng tiểu học lần đầu tiên tổ chức một cách tự giác hoạt độnghọc với t cách là hoạt động chủ đạo cho trẻ em, đồng thời trờng tiểu học còn tổ chứcmột cách tự giác các hoạt động khác cho học sinh Nói cách khác, trờng tiểu học là

đơn vị cơ sở, là công trình văn hóa giáo dục bền vững hấp dẫn các lớp trẻ em, là nơidiễn ra cuộc sống thực của trẻ em, là nơi tạo cho trẻ em có hạnh phúc đi học

Dạy học ở Tiểu học là một nghề Nghề dạy học ở bậc Tiểu học có những điểmgiống nghề dạy học ở các bậc khác, nhng có đặc thù riêng về mặt s phạm mà nghềdạy học ở bậc khác không cần hoặc không có đợc.

Mục tiêu phát triển giáo dục bậc Tiểu học giai đoạn 1996-2020 Nghị quyết

TW 2 chỉ rõ: "Nâng cao chất lợng toàn diện bậc tiểu học"

Để đạt đợc mục tiêu giáo dục Tiểu mọc mà Đảng đề ra có rất nhiều việc phảilàm và phải làm có bài bản Trong đó đổi mới phơng pháp dạy học đã đợc Bộ GD-ĐT

và Sở GD-ĐT phát động thành một phong trào rộng khắp ở tất cả các trờng học và đàotạo

Bởi vậy Trờng Tiểu học Liên Nghĩa coi "đổi mới phơng pháp dạy học" là mộtnhiệm vụ quan trọng của nhà trờng trong mục tiêu "không ngừng nâng cao chất lợngdạy và học"

Chơng II

Thực trạng sử dụng phơng pháp dạy học ở trờng Tiểu học liên nghĩa

I/ Đặc điểm thuận lợi của nhà trờng năm học 2012-2013:

Số giáo viên trong nhà trờng: 34 giáo viên, 97% là nữ

Phong trào giáo dục của nhà trờng luôn đợc các cấp lãnh đạo xã, phòng GD-ĐT

đánh giá cao Nhà trờng ngay từ đầu mỗi năm học đều tổ chức học tập chỉ thị, nghị

quyết của Đảng, ngành, của Sở, Phòng GD tới giáo viên trong nhà trờng, hàng tháng

đều có họp hội đồng nên kế hoạch cụ thể từng tháng để giáo viên nắm bắt kịp thời,thực hiện nhiệm vụ đợc thuận lợi

Ví dụ đánh vần tiếng "tay"

Nh vậy các em học ở nhà gặp khó khăn, khi tự mình cha tự học đợc

Phía nhà trờng: Hàng năm giáo viên đợc bồi dỡng chuyên môn tơng đối nhiều,

đều nhận thấy đổi mới phơng pháp dạy học là rất đúng Nhng bản thân giáo viênnhiều khi cha biết đợc dạy học sinh cụ thể ở từng bài nh thế nào để học sinh dễ hiểu,

dễ nhớ Phần nhiều phàn làn đổ lỗi cho học sinh chậm hiẻu, đôi khi còn ngầm ý chêcô giáo dới sự cha bình tĩnh nghĩ lại rằng học sinh cha hiểu bài có phải là do cách dạycủa mình hay không (không kể trờng hợp học sinh cá biệt)

Nhiều giáo viên coi sách hớng dẫn là bảo bối cơ bản cho việc dạy học, ít đầu t đọc

và nghiên cứu nội dung sách giáo khoa Sách hớng dẫn nh thế nào thì lên lớp nh thế

Có khi còn không thực hiện đợc theo nh sách hớng dẫn Vì thế nội dung cơ bản củabài học cha truyền thụ đợc đầy đủ cho học sinh Mặt khác trong quá trình dạy học đồdùng cần thiết cho tiết học, nhiều giáo viên không chú ý đến Chỉ khi nào thao giảnghoặc có ngời dự giờ mới sử dụng đến

Giỏo viờn cũn nhiều bất cập trong nghiệp vụ sư phạm, thể hiện qua cỏc kỹ năng phõntớch, lựa chọn kiến thức cơ bản và trọng tõm; cỏc kỹ năng xỏc định, lựa chọn và sửdụng PPDH bộ mụn; kỹ năng hướng dẫn cỏch thức cho học sinh học tập; kỹ năngkiểm tra đỏnh giỏ kết quả học tập của học sinh theo hướng đổi mới

- Cơ sở vật chất,trang thiết bị phục vụ cho việc dạy học theo phơng pháp mới còngặp nhiều khó khăn

Để điều tra thực trạng đổi mới phơng pháp dạy học của giáo viên, tôi tiến hành

điều tra nhận thức của 36 giáo viên bằng AnKet

Bảng 1: Nhận thức về tầm quan trong của đổi mới phơng pháp dạy học

Theo đồng chí đổi mới phơng pháp dạy học đợc Đảng, Nhà nớc, Bộ GD-ĐTquan tâm chỉ đạo ở ý kiến nào trong bảng sau:

Hãy điền vào 

 Là nhiệm vụ rất đợc quan tâm

 Quan tâm nhng cha đợc xúc tiến

 Rất quan tâm và đang tiến hành chỉ đạo ở toàn ngành GD-ĐT

Kết quả thu đợc cho thấy: 36/36 ý kiến cho rằng đổi mới phơng pháp dạy học

là một vấn đề bức xúc hiện nay, đợc Đảng và Nhà nớc và Bộ GD-ĐT chú trọng, đangtiến hành chỉ đạo toàn ngành GD-ĐT thực hiện Sự nhận thức của giáo viên hoàn toàn

đúng Giáo dục tiểu học hiện nay đang thực hiện những đổi mới toàn diện và đồng bộ

để góp phần chuẩn bị học vấn cơ sở và khả năng thích ứng chủ động, sáng tạo chonhững ngời lao động trong điều kiện CNH và HĐH đất nớc ở Việt Nam đầu thế kỷ21

Trong những đổi mới về giáo dục và đào tạo thì đổi mới phơng pháp dạy học có

vị trí đặc biệt quan trọng, vì họat động dạy học đang là hoạt động chủ yếu của nhà tr ờng và xét cho cùng thì khoa học giáo dục là khoa học về phơng pháp, sáng tạo vềkhoa học giáo dục thực chất là sáng tạo về phơng pháp giáo dục, trong đó có phơngpháp dạy học, kinh nghiệm của nhiều nớc trên thế giới chỉ ra rằng, cuộc cách mạng vềphơng pháp (phơng pháp lựa chọn nội dung, phơng pháp dạy học, phơng pháp sử dụngcác phơng tiện kỹ thuật hiện đại ) sẽ đem lại bộ mặt mới, sức sống mới cho giáo dụctrong xã hội hiện đại

-Hơn nữa, ở các bậc học càng thấp, vai trò phơng pháp càng quan trọng Đặcbiệt, bậc tiểu học là bậc nền tảng lại bao gồm số học sinh đông đảo nhất

Từ nhận thức tầm quan trọng của phơng pháp dạy học ở Tiểu học nh trên, tôitiến hành điều tra nhận thức đổi mới phơng pháp dạy học của bản thân giáo viên

Bảng 2: Nhận thức của giáo viên về cần thiết đổi mới phơng pháp dạy học.

Hỏi: theo các đồng chí có cần thiết đổi mới phơng pháp dạy học không?

Hãy điền dấu vào 

 Rất cần

 Cần

 Không cầnKết quả thu đợc: Rất cần là 60%

Cần là 40%

Nh vậy 100% giáo viên cho rằng cần đổi mới phơng pháp dạy học là cần và rấtcần Nhận thức việc cần làm của giáo viên về đổi mới phơng pháp dạy học ở Tiểu họchoàn toàn có căn cứ, bởi nói xuất phát từ nhu cầu của công cuộc đổi mới sâu sắc nềnkinh tế xã hội đang diễn ra trên đất nớc ta ngày nay Công cuộc đổi mới này cần cónhững ngời có bản lĩnh, có năng lực chủ động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, thích ứngvới đời sống xã hội đang từng ngày, từng giờ thay đổi Thực tiễn này làm cho mụctiêu đào tạo của nhà trờng cũ phải điều chỉnh kéo theo sự thay đổi tất yêu của nộidung và phơng pháp dạy học

Đặc biệt của cách dạy cũ là có sự mất cân đối rõ rệt giữa họat động của giáoviên và học sinh, giáo viên lên lớp truyền kiến thức chủ yếu bằng phơng pháp thuyếttrình giảng giải: Thầy giảng - trò ghi nhớ Giáo viên là ngời duy nhất có quyền đánhgiá kết quả học tập của học sinh Học sinh có ít khả năng tự đánh giá và đánh giá lẫnnhau Tiêu chuẩn để đánh giá học sinh là kết quả ghi nhớ, tái hiện những điều giáoviên giảng Cách dạy này học lấy giáo viên làm trung tâm

* Cách dạy có hạn chế là:

- Học sinh học thụ động nên tri thức tiếp thu đợc không bền vững Tính thụ

động lâu dần thành thói quen sẽ hạn chế trình đột t duy và nhận thức

- Học sinh không đợc chuẩn bị đúng mức để hoạt động độc lập và sáng tạo, khóthích ứng với yêu cầu học tập cao hơn ở các lớp trên, càng khó thích ứng với hoạt

động muôn màu, muôn vẻ của cuộc sống xã hội sau này

- Năng lực cá nhân của học sinh không có điều kiện bộc lộ và phát triển đầy đủ.Mọi ngời điều biết những nét tính cách của con ngời đợc hình thành từ trớc và

đầu buổi học Vì vậy trờng Tiểu học cần rèn luyện cho học sinh tính năng sáng tạobằng cách sớm chuyển sang dạy học theo hớng tích cực hóa, ngời học tập trung vàohoạt động của ngời học mới rèn luyện đợc cho trẻ em những năng lực cần thiết sớmthích ứng với đời sống xã hội, hòa nhập và góp phần phát triển cộng đồng, tôn trọngnhu cầu ích lợi khả năng của học sinh Dạy học lấy học sinh làm trung tâm mới chú

trọng các kỹ năng thực hành vận dụng kiến thức lý thuyết, năng lực phát hiện và giảiquyết các vấn đề thực tiễn đáp ứng nhu cầu đổi mới của đất nớc.

2- Thực trạng đổi mới phơng pháp:

Hoạt động đổi mới phơng pháp dạy học của giáo viên

Bảng 3: Điều tra thực trạng đổi mới phơng pháp dạy học:

Hỏi: Đồng chí thờng sử dụng các phơng pháp dạy học nào dới đây?

Qua điều tra tôi thấy giáo viên sử dụng phơng pháp truyền thống khá nhiều,

ph-ơng pháp trực quan, nêu vấn đề, trò chơi vẫn còn quá ít giáo viên sử dụng Đốichiếu giữa nhận thức và hành động đổi mới phơng pháp dạy học của giáo viên, tôithấy họ nhận thức thì đúng, song cha thực hiện tiến hành đợc

Nguyên nhân của thực trạng trên là do một thời gian dài đời sống của giáo viêncòn nhiều khó khăn, lại sống ở vùng kinh tế còn khó khăn giáo viên phải làm nhiềuviệc để đảm bảo cuộc sống, thời gian dành cho chuyên môn bị chi phối nhiều Mặtkhác giờ dạy giáo viên cha dành thời gian nghiên cứu sách giáo khoa, các tiết dạy để

dự giờ thăm lớp việc đánh giá xếp loại nhiều khi còn có tính ''phong trào'', lời góp ýcòn câu lệ, cha đánh giá góp ý xây dựng đợc hiệu quả cho phơng pháp dạy và một

điều tế nhị là nhiều khi lời góp ý chân thành còn khiến họ không vừa ý

Chất lợng sinh hoạt tổ chuyên môn cha đợc coi trọng, nội dung chỉ mang tínhchất phổ biến nghị quyết

Công tác quản lý chỉ đạo vẫn mang nặng nề hành chính phong trào

Các hình thức và phơng pháp kiểm tra vẫn còn đơn điệu cha có tác dụng kíchthích hoặc đổi mới phơng pháp dạy học

Cơ sở vật chất của nhà trờng: Các phòng chuyên môn, th viện, đoàn, đội cònthiếu

Tuy nhiên cũng trong hoàn cảnh trên có những đồng chí giáo viên tâm huyếtvới nghề, có kiến thức sâu rộng về bộ môn, có trình độ chuyên môn vững vàng nhạy

cảm với cái mới, nhiều giờ dạy thực sự có hiệu quả Học sinh tích cực tự giác, thíchhọc chất lợng học tập cao.

Nh vậy đổi mới phơng pháp dạy học là một việc làm khó, đòi hỏi sự tự giác củatừng giáo viên, từng cá nhân trong cộng đồng giáo dục không ai làm thay ai đợc Bêncạnh đó thừa nhận và tộn trọng mội thực tế khách quan là có một số đồng chí muốn

đổi mới phơng pháp dạy học nhng không biết đổi mới phơng pháp dạy học bằng cáchnào? Bắt đầu từ đâu? bớc tiếp theo là gì?

Bảng 4: Kết quả của phơng pháp quan sát

STT Môn học

chú Thực

hành

Quan sát

Trò chơi

Giản

g giải

Thuyết trình

Vấn

đáp

Nêu vấn đề

Làm theo mẫu

đợc nội dung đổi mới

- Chất lợng của dạy các môn học, giáo viên (thậm chí cả bên lãnh đạo nhà ờng) cũng chỉ coi trọng 2 môn Toán và Tiếng Việt Dự giờ, thăm lớp, kiểm tra toàndiện cha hề sót 2 môn đó Thời gian dạy môn Toán, Tiếng Việt bị kéo dài, thời giandạy một tiết các môn khác đợc co lại, bởi thế việc chuẩn bị cho các môn học đó ít đ-

tr-ợc coi trọng dẫn đến phơng pháp dạy học bị coi nhẹ và giáo viên dùng phơng pháptruyền thống là nhanh gọn hợp lý cho tiết dạy Cũng chính vì thế mà các ph ơng phápdạy học nhằm phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh trong giờ học ch-

a đáp ứng đợc giáo viên chau chuốt chỉnh chu để trở thành kỹ năng của bản thân giáoviên, nên nhận thức về chủ trơng chính sách thì thấu suốt, nhng làm thì giáo viên chalàm tốt

Chơng III

Các giải pháp quản lý, chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học

ở trờng Tiểu học liên nghĩa Vấn đề đổi mới PPDH khụng phải là mới đối với nhà trường Tiểu học Nú đó được

đề cập, phỏt động dưới nhiều cỏch thức khỏc nhau trong cỏc nhà trường từ thập kỷ 70(thế kỷ XX) Đội ngũ giỏo viờn Tiểu học của ta ớt nhiều cũng đó được cỏc nhà trường

sư phạm trang bị vốn liếng về cỏc PPDH tớch cực Vậy thỡ tại sao vấn đề đú bõy giờchuyển động vẫn rất chậm chạp, vẫn được đỏnh giỏ là yếu kộm Cú rất nhiều nguyờnnhõn chủ quan, khỏch quan Song nguyờn nhõn quan trọng nhất là: cụng tỏc quản lý,

từ cấp quản lý hệ thống tới quản lý ở cỏc cơ sở trường học cũn nhiều bất cập Phầnđụng cỏc chủ thể quản lý chưa thực sự vào cuộc, thậm chớ chưa được quan tõm trongcụng tỏc chỉ đạo, quản lý Bởi vậy, muốn quỏ trỡnh đổi mới PPDH ở nhà trường Tiểuhọc cú hiệu quả, cần đổi mới cụng tỏc quản lý, chỉ đạo nhằm giải quyết những bấtcập, những trở ngại cho quỏ trỡnh này

I các giảI pháp quản lý, chỉ đạo.

Qua nghiên cứu điều tra thực trạng đổi mới phơng pháp dạy học trong nhà trờng

và kết quả học tập của học sinh ở phơng pháp dạy truyền thống và kết quả học tập của họcsinh ở phơng pháp học mới Tôi thấy đổi mới phơng pháp dạy học trong nhà trờng cần cómột số giải pháp quản lý chỉ đạo sau:

1 Nõng cao nhận thức cho đội ngũ GV trong nhà trường về vấn đề đổi mới PPDH.

b Về nội dung: Làm cho giỏo viờn trong trường nhận thức rừ:

+ Tớnh cấp thiết của đổi mới PPDH: một mặt, làm cho tập thể sư phạm cần thốngnhất nhận thức: đõy là yờu cầu của sự nghiệp đổi mới giỏo dục, là hạt nhõn của việc