skkn biện pháp quản lý của gia đình nhà trường - xã hội nhằm tăng cường giáo dục đạo đức học sinh

bộ phận học sinh sa vào lối sống trụy lạc, thiếu văn hoá, hhỏng, phạm pháp.Thực tế công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trunghọc phổ thông hiện nay ở Hng Yên tuy đã đạt đợc một sốtiến

mở đầu

1 Lý do chọn đề tài:

Nền giáo dục Việt Nam từ rất xa xa, ông cha ta đã đềcao và coi trọng giáo dục đạo đức “Tiên học lễ, hậu họcvăn” Ngày nay Đảng ta đã quan tâm đến sự nghiệp giáodục, xem giáo dục là quốc sách hàng đầu, mục tiêu của giáodục là “Đào tạo con ngời Việt Nam phát triển toàn diện, cóđạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trungthành với lý tởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hìnhthành và bồi dỡng nhân cách, phẩm chất, năng lực của côngdân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc’

Chủ tịch Hồ Chí Minh- Ngời anh hùng giải phóng dântộc- Danh nhân văn hoá thế giới - Nhà giáo dục vĩ đại củadân tộc ta, thời đại ta, lúc sinh thời cũng rất coi trọng việcgiáo dục toàn diện Ngời chỉ rõ:“Muốn xây dựng chủ nghĩaxã hội thì trớc hết phải có con ngời xã hội chủ nghĩa” Đó lànhững con ngời có lí tởng cách mạng vững vàng, đạo đứctrong sáng, có kiến thức văn hoá, khoa học kĩ thuật và kĩnăng lao động, có sức khoẻ, có ý chí vơn đến cái chân,thiện, mỹ Bác xem đạo đức là cái gốc để nên ngời, làmngời: “Cũng nh sông, có nguồn mới có nớc, cây phải có gốc,không có gốc thì cây héo Ngời cách mạng phải có đạo

đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi đến đâu cũngkhông lãnh đạo đợc nhân dân” Trớc lúc đi xa Ngời còn căndặn Đảng ta: Cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng

cho thanh niên, đào tạo họ thành những ngời kế thừa chủnghĩa xã hội vừa“ hồng” vừa “chuyên”.

Thực hiện lời dạy của Bác, đờng lối đổi mới của Đảng mụctiêu giáo dục của nhà nớc nhằm nâng cao dân trí, đào tạonhân lực, bồi dỡng nhân tài, thực hiện thắng lợi sự nghiệpcụng nhiệp hoỏ- Hiện đại hoỏ, làm cho dân giàu nớc mạnh, xã hộicông bằng, dân chủ văn minh, vững bớc tiến lên chủ nghĩa xóhội Vì vậy việc giáo dục đạo đức, hình thành nhân cáchcho học sinh là vấn đề mang tính thời sự trong giai đoạnhiện nay

Đạo đức là tổng hợp các qui tắc xử sự giữa con ngời vớicon ngời, cho dù ở giai đoạn nào của lịch sử thì nét chungcủa đạo đức vẫn là hớng đến cái thiện chống lại cái ác, hớng

đến những quan hệ tốt đẹp trong cộng đồng Giáo dục

đạo đức là trách nhiệm của toàn xã hội, nhng trọng trách ấylại đặt lên vai các nhà

trờng, đặc biệt là trờng trung học phổ thụng Trờng trung họcphổ thông phải biết gắn liền việc “dạy chữ” và “ dạy ngời”.Hiện nay trong xu thế toàn cầu hoá, hội nhập giao lu,hợp tác quốc tế chúng ta đã tận dụng đợc trình độ khoahọc - kĩ thuật và công nghệ để tiến hành xây dựng đấtnớc Bên cạnh những thuận lợi ấy thì nguy cơ diễn biến hoàbình, nguy cơ làm băng hoại đạo đức, mờ nhạt lí tởngtrong học sinh, những tệ nạn xã hội, lối sống thực dụng, chỉthích hởng thụ đang tác động vào nhà trờng, làm cho một

bộ phận học sinh sa vào lối sống trụy lạc, thiếu văn hoá, hhỏng, phạm pháp.

Thực tế công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trunghọc phổ thông hiện nay ở Hng Yên tuy đã đạt đợc một sốtiến bộ đáng kể, từng bớc khắc phục tình trạng thiên về

“Dạy chữ”, xem nhẹ “Dạy ngời”, nhng vẫn còn nhiều bấtcập, chất lợng giáo dục đạo đức ở các trờng trung học phổthông cha đáp ứng đợc yêu cầu của xã hội

Vì vậy hơn bao giờ hết, nhận thức và hành độngcủa việc giáo dục đạo đức cho học sinh phải chiếm vị tríhàng đầu trong công tác giáo dục, đặc biệt là bậc trunghọc phổ thụng, giai đoạn cuối vị thành niên chuẩn bị cho các

em bớc vào Đại học, cao đẳng hay đi vào cuộc sống

Để đảm bảo hiệu quả của nhiệm vụ giỏo dục đạo đức chohọc sinh, yếu tố then chốt là phối hợp cỏc lực lượng giỏo dục nhằmgiỏo dục đạo đức học sinh

Từ những lí luận và thực tiễn đã khái quát trên tôi chọn

đề tài: “Biện phỏp quản lớ của gia đỡnh – Nhà trường – xó hội nhằm tăngcường giỏo dục đạo đức học sinh ở trường trung học phổ thụng DươngQuảng Hàm’’

2 Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và khảo sát thực trạngcông tác giáo dục đạo đức học sinh trung học phổ thụng DơngQuảng Hàm tỉnh Hng Yên, đề xuất các biện pháp phối hợpcỏc lực lượng giỏo dục nhằm giỏo dục đạo đức học sinh trung học phổ thụng

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu:

3.1 Khách thể nghiên cứu :

Công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổthông

3.2 Đối Tợng nghiên cứu : Biện pháp phối hợp cỏc lực lượng giỏo

dục nhằm giỏo dục đạo đức học sinh trung học phổ thụng

4 Giả thuyết khoa học :

Nếu xây dựng đợc biện pháp phối hợp cỏc lực lượng giỏo dục

đối với công tác giáo dục đạo đức trong tình hình hiện,thì chất lợng, hiệu quả, giáo dục toàn diện trong nhà trờng

sẽ đợc nâng cao

5 Nhiệm vụ nghiên cứu:

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận về giáo dục đạo đức học sinh

trung học phổ thông

5.2 Nghiên cứu thực trạng công tác giáo dục đạo đức học

sinh trung học phổ thụng Dơng Quảng Hàm

5.3 Đề xuất các biện pháp phối hợp nhằm tăng cờng công tác

giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông DươngQuảng Hàm

6 Phơng pháp nghiên cứu :

6.1 Nhóm phơng pháp nghiên cứu lí thuyết :

Phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hoá các tài liệu

có liên quan đến đề tài

6.2 Nhóm phơng pháp nghiên cứu thực tiễn :

Phơng pháp phỏng vấn, điều tra nhằm thu thập thôngtin; đánh giá thực trạng đạo đức học sinh trung học phổthông ở địa bàn nghiên cứu

6.3 Nhóm các phơng pháp bổ trợ: thống kê.

7 Phạm vi nghiên cứu: Đề tài này chỉ tập trung nghiên

cứu, các biện pháp phối hợp nhằm giáo dục đạo đức cho họcsinh, trung học phổ thông Dơng Quảng Hàm tỉnh Hng Yêntrong thời kì đổi mới

Chơng 1

cơ sở lí luận của việc xác lập các biện pháp QUẢN

Lí NHẰM GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH Ở

trờng TRUNG HỌC PHỔ THễNG 1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu:

Đạo đức là một hình thái ý thức xó hội, đợc hình thành,phát triển cùng với lịch sử xó hội loài ngời và luôn đợc mọitầng lớp, mọi giai cấp, mọi thời đại quan tâm

ở Việt Nam từ khi có Đảng Cộng sản ra đời, Đảng, Bác Hồthờng xuyên quan tâm đến vấn đề đạo đức, đó là đạo đứccách mạng, đạo đức xó hội chủ nghĩa, là “Cần- kiệm- Liêm -Chính, chí công vô t”, là “Nhân- Nghĩa -Trí- Dũng- Liêm”,Bác đặc biệt quan tâm đến việc bồi dỡng thế hệ trẻ,nhằm giúp cho họ có đợc những phẩm chất và năng lực để

kế tục sự nghiệp cách mạng

Nhìn thẳng vào sự thật chúng ta thấy rằng trong quátrình hội nhập quốc tế, trong điều kiện chuyển đổi nềnkinh tế từ tập trung quan liêu bao cấp sang kinh tế thị trờng,

đạo đức, nhân cách của con ngời có nhiều biểu hiện thiếulành mạnh, trong sáng, phần nào làm ảnh hởng đến đạo

đức xã hội chủ nghĩa mà Đảng ta và Bác Hồ đã dày công vun

đắp Những biểu hiện tiêu cực thiếu văn hoá, mất đạo đứccủa một bộ phận trong cộng đồng dân c, trong xã hội đã làm

ảnh hởng đến nhà trờng đặc biệt là trờng trung học phổ thụng Hiện nay đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề

đạo đức và giỏo dục đạo đức cho học sinh Tuy nhiên cha cócông trình nào nghiên cứu những biện pháp phối hợp quản lớcông tác giỏo dục đạo đức học sinh ở trờng trung học phổ thụng D-

ơng Quảng Hàm trên địa bàn tỉnh Hng Yên, một tỉnh giàutruyền thống cách mạng và có nhiều tiềm năng để phát triểnkinh tế

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài : Mặc dù có

nhiều quan điểm khác nhau về quản lý, tác giả tổng hợp vàtrình bày theo quan điểm của mình

- Quản lí :

Quản lí là quá trình tác động có định hớng, có tổ chứccủa chủ thể quản lí lên khách thể quản lí thông qua các cơchế quản lí, nhằm sử dụng có hiệu quả cao nhất các nguồnlực bên trong và bên ngoài, trong điều kiện môi trờng luônluôn có biến động, để cho hệ thống ổn định và vận

động theo chiều hớng phát triển tích cực, đạt đợc nhữngmục tiêu đề ra

- Quản lí giáo dục:

Quản lí giáo dục là hoạt động quản lí điều hành, phối hợpcác lực lợng xã hội, nhằm thúc đẩy công tác giáo dục, đào tạothế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội

- Quản lí nhà trờng:

Quản lí nhà trờng thực chất là quản lớ của Hiệu trưởng trêntất cả các hoạt động diễn ra trên trờng đó, nh quản lí dạy -học, quản lí hoạt động giỏo dục đạo đức, hoạt động giỏo dụcngoài giờ lên lớp, quản lớ hoạt động xó hội, đồng thời quản líviệc sử dụng cơ sở vật chất, kĩ thuật, tài chính nhằmnâng cao chất lợng giáo dục đáp ứng yêu cầu của xã hội.Vậy quản lí nhà trờng là quản lí quá trình “dạy chữ” và

“dạy ngời ”, đa hoạt động này ngày càng dần đến mục tiêugiáo dục của Đảng

- Đạo đức:

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tập hợp nhữngnguyên tắc, chuẩn mực, nhằm điều chỉnh và đánh giáhành vi của con ngời trong mối quan hệ với nhau, quan hệxã hội, chúng đợc thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởitruyền thống và sức mạnh của d luận xã hội

Đạo đức có ba chức năng cơ bản đó là: Nhận thức, giáodục và điều chỉnh hành vi, trong đó chức năng điềuchỉnh hành vi là quan trọng nhất.

- Giáo dục đạo đức:

Giáo dục đạo đức là quá trình tác động của con ngờigiáo dục đến đối tợng đợc giáo dục, nhằm biến hệ thốngcác chuẩn mực đạo đức, từ đòi hỏi bên ngoài của xã hội đốivới cá nhân, thành những đòi hỏi bên trong, thành nhu cầu,niềm tin và thói quen của cá nhân đó - Cá nhân đợc giáodục

Đó là quá trình hình thành những quan điểm cơ bản,những nguyên tắc chuẩn mực của xã hội, nhờ vậy mà conngời có khả năng lựa chọn, đánh giá đúng đắn các hiện t-ợng đạo đức trong cộng đồng cũng nh tự đánh giá các hành

vi của bản thân mình Công tác giáo dục đạo đức gópphần vào việc hình thành và phát triển nhân cách con ng-

ời, phù hợp với từng giai đoạn phát triển cụ thể Trớc đây

nhi-ều ngời cho rằng khi kinh tế phát triển, xã hội văn minh thìcác mối quan hệ xã hội sẽ tốt đẹp hơn, quan hệ giữa conngời với con ngời mang tính nhân văn hơn Thế nhng ngàynay, khi xã hội phát triển, đời sống tơng đối ổn định thìnhững dấu hiệu, suy thoái đạo đức lại xuất hiện ngày càngnhiều thể hiện dới nhiều hình thức khác nhau Hiện nay cókhông ít những ngời không thống nhất giữa nhận thức và

hành động, biết việc sai, việc phi đạo đức mà vẫn cứ làm,biết việc đúng, việc nghĩa nhng vẫn không làm, tạo thànhthói quen “Hành vi không hành động, kìm hãm sự pháttriển của xã hội ”

Quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh bao gồm nhiềutác động, của nhiều nhân tố khách quan, chủ quan, bênngoài lẫn bên trong Có thể nói rằng có bao nhiêu mối quan

hệ ở trong nhà trờng và xã hội mà học sinh tham gia, hoạt

động, giao tiếp, thì có bấy nhiêu tác động giáo dục đạo

đức Những tác động này có thể thống nhất nhằm tăng ờng, hỗ trợ cho nhau, tạo nên sức mạnh trong quá trình giáodục, nhng cũng có thể mâu thuẫn, làm vô hiệu hoá, suyyếu các kết quả tác động

c-Ngày nay giáo dục đạo đức cho học sinh là đạo đức xãhội chủ nghĩa Đó là tận trung với Đảng, tận hiếu với dân, yêuquê hơng, đất nớc, có lòng vị tha, nhân ái, cần cù, tiếtkiệm, liêm khiết, công minh, chính trực Đó là giáo dụctruyền thống tốt đẹp của ông cha ta qua bốn nghìn nămdựng nớc và giữ nớc, giáo dục bản sắc văn hoá của các dântộc Việt Nam

1.3 hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông là hoạt động có ý nghĩa then chốt trong nhà trờng:

- Tầm quan trọng của trờng trung học phổ thông trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trong giai đoạn hiện nay.

Giáo dục đạo đức cho học sinh là công việc của toàn xãhội, kết hợp chặt chẽ của ba lực lợng giáo dục, Song nhà tr-ờng vẫn là lực lợng quan trọng nhất Bởi lực lợng giáo dụctrong nhà trờng là một đội ngũ thầy cô giáo đã đợc đào tạo,bồi dỡng nghiệp vụ, và giáo dục nhà trờng luôn có tổ chức,

có phơng pháp, có chơng trình, mục tiêu Giáo dục đạo

đức trong trờng trung học phổ thông là một bộ phận quantrọng trong quá trình giáo dục tổng thể, có quan hệ biệnchứng với các bộ phận : Đức-Trí-Thể-Mỹ và lao động, giúphọc sinh hình thành và phát triển nhân cách toàn diện

- Một số đặc điểm tâm lí, nhân cách, hoạt động của học sinh trung học phổ thông

Đây là giai đoạn các em đã có cảm nghĩ mình là

ng-ời lớn vì vậy tính tự giác cũng đựơc nâng cao nhanhchóng luôn hớng về phía trớc, về lẽ phải, có ý thức tìm kiếmcái cốt lõi của cuộc sống í thức xã hội cũng đựơc thể hiện

rõ nét, rất nhạy bén với những biến động xã hội, dám nghĩdám làm, dám nói lên ý kiến và nhận định của bản thân,khao khát đợc mọi ngời đánh giá cao về mình, khả năng tựkiềm chế dần đợc nâng cao, nhng vẫn còn dễ bị ảnh hởngnhững tác động xấu của ngoại cảnh

+ Về mặt tâm lí giới tính:

Hiện tợng phát dục ở các em đã đa đến những biến đổi

về mặt sinh lí, dẫn đến những biến đổi về tâm lí, các em

ý thức đợc sự khác biệt về giới tính và nảy sinh “tình cảm”trong quan hệ, ngỡng mộ nhau trong giao tiếp

Qua những đặc điểm tâm lí, tính cách trên cho ta nhận thấy nếu chỉ có giáo dục từ một phía nhà trờng, thì không thể quán xuyến hết toàn bộ cuộc sống, sinh hoạt và hoạt

động của chủ thể đang trởng thành, không thể loại trừ đợc các nhóm tự phát với những đặc tính lứa tuổi, mà cần có sự kết hợp giáo dục của nhiều lực lợng, tác động từ nhiều phía vớinhững hoạt động đa dạng, nhằm thúc đẩy và phát huy đợc tính tích cực của thế hệ trẻ

dục tài năng và cú tõm huyết, cú tấm lũng nhõn ỏi, hiểu biết tõm lý học sinh,của thầy giỏo, xử lý tỡnh huống sư phạm cú hiệu quả

- Mục tiêu giáo dục đạo đức cho học sinh ở trờng trung học phổ thông

Mục tiờu chung: Điều 23 luật giáo dục nớc cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam đã ghi: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông làgiúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thểchất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản hình thành nhân cáchcon ngời Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng t, trách nhiệmcông dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vàocuộc sống lao động, bảo vệ Tổ quốc ”.

Chơng 2 Thực trạng công tác quản lí giáo dục đạo đức học sinh trờng trung học phổ thông DƯƠNG QUẢNG HÀM 2.1 Thực trạng đạo đức và giáo dục đạo đức học sinh trung học phổ thông Dơng Quảng Hàm.

Để hiểu được suy nghĩ của cỏc em về vấn đề đạo đức và giỏo dục đạođức tụi đó lấy ý kiến của 300 học sinh nhà trường, kết quả được thống kờnhư sau:

Bảng 1: ý kiến của học sinh về sự cần thiết của giáo dục đạo đức ( 300

Qua bảng thống kê trên ta thấy phần lớn các em họcsinh đều có nhu cầu đợc giáo dục đạo đức trong nhà trờng,

có đến 81% số học sinh cho rằng đạo đức là rất cần thiết,chỉ có 1% số học sinh trả lời có cũng đợc không cũng đợc

Có lẽ đây là những học sinh h hoặc thiếu nhân cách

Bảng 2: í kiến xếp loại đạo đức theo tiờu chuẩn của học sinh ( 300 ý kiến)

3 Vi phạm những chuẩn mực đạo đức, văn hoỏ xó hội 37 12,4%

Như vậy đa số học sinh cho rằng việc đỏnh giỏ đạo đức của con người,phải chỳ trọng đến mối quan hệ giữa những người trong gia đỡnh, thầy cụgiỏo, bạn bố, trong cộng đồng, Trong quỏ trỡnh giao tiếp, giao lưu, conngười phải thể hiện nếp sống văn minh, lịch sự, truyền thống tụn sư trọngđạo đó cú từ lõu của dõn tộc Việt Nam

Bảng 3: Nhận thức của học sinh về phẩm chất đạo đức cần được giỏo dục

trong nhà trường trung học phổ thụng( Khảo sỏt 300 học sinh)

TT Nội dung phẩm chất

Mức độRất quan

trọng

Quantrọng

Ít quantrọng

1 Tớnh siờng năng, cần cự, chăm chỉ, cú

động cơ học tập đỳng đắn

2 Hiếu thảo với ụng bà, cha me, thầy cụ 215 77 8

6 Tham gia cỏc hoạt động tập thể, xó hội 123 159 18

Trong cỏc phẩm chất, đạo đức đó nờu, phần lớn cỏc em đều cho rằng rấtquan trọng Như vậy cỏc em học sinh cú nhu cầu rất lớn trong quỏ trỡnhgiáo dục đạo đức ở nhà trường Trong những đức tớnh như: Siờng năng,cần cự, hiếu thảo với ụng bà, cha mẹ, thầy cụ được quan tõm hàng đầu Tuynhiờn những phẩm chất như bảo vệ của cụng, sẵn sàng tham gia cỏc hoạtđộng tập thể, hoạt động xó hội, tham gia từ thiện nhõn đạo, tớnh khiờm tốn,khả năng tự kiềm chế thỡ học sinh ớt quan tõm

Để cú thờm cơ sở kết luận về quan niệm đạo đức tụi tiếp tục điều tra và cúkết quả ở Bảng 4

Bảng 4: Thỏi độ của học sinh với cỏc quan niệm về đạo đức( 300 ý kiến)

Thỏi độĐồng ý Phõn

võn

Khụngđồng ý

1 Đạo đức con người là do mỗi con người tự

4 Văn hay chữ tốt khụng bằng học dốt lắm tiền 182 27 91

5 Ai cú thõn người ấy lo 163 120 17

10 Đi với bụt mặc ỏo cà sa, đi với ma mặc ỏo giấy 50 60 190

Qua phõn tớch tổng hợp 300 ý kiến của học sinh về cỏc quan niệm

đạo đức, tụi thấy rằng đa số học sinh cú thỏi độ đồng tỡnh với cỏc quan

điểm: Đạo đức con người là do cỏ nhõn, do gia đỡnh và xó hội quyết định,

phự hợp với nguyờn lớ giỏo dục của Đảng: Giáo dục nhà trường, giỏo dục

gia đỡnh, giỏo dục xó hội và cú sự cố gắng của bản thõn Tuy nhiờn vẫn cũn

một bộ phận học sinh cú quan điểm sai lệch Đõy là điều mà những người

làm cụng tỏc giỏo dục phải suy ngẫm

Để tỡm hiểu thực trạng về nhận thức và thỏi độ của học sinh trung học phổ

thụng về vai trũ, vị trớ của phạm trự đạo đức và giỏo dục đạo đức trong nhà

trường, tụi tiến hành khảo sỏt và nhận được kết quả ở Bảng 5

Bảng 5: í kiến của học sinh về vị đạo đức và giỏo dục đạo đức trong

trường trung học phổ thụng

TT Vị trớ đạo đức – Giỏo dục đạo đức

Mức độ (% )Rất

đồngý

Đồngý

Rấtkhụngđồng ý

Khụngđồng ý

Phõnvõn

trọng hơn tài năng

2 Trong mỗi con người tài năng quan

8 Giáo dục đạo đức là trách nhiệm của

9 Giáo dục đạo đức là nhiệm vụ của

5

10 Giáo dục đạo đức không có trong

11 Giáo dục đạo đức không có trong

12 Giáo dục đạo đức không có trong

13 Giáo dục đạo đức không có trong

sinh hoạt Đoàn -hội

15 Giáo dục đạo đức không phải là

16 Giáo dục đạo đức không phải là

17 Giáo dục đạo đức phải kết hợp giữa

Từ số liệu khảo sát thực trạng được thống kê ở bảng trên ta thấy:

Có đến trên 50 % số học sinh cho rằng tài năng quan trọng hơn đạo đức Có

lẽ các em cho rằng trong nề kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, xu hướng đểcạnh tranh và phát triển, trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đòi hỏicon người có tài năng để chiếm lĩnh tri thức của nhân loại nhận thức ấykhông sai nhưng chưa toàn diện, chưa đầy đủ

Cũng có trên 50 % ý kiến cho rằng giáo dục đạo đức chỉ có trong môngiáo dục công dân, không có trong các môn học khoa học tự nhiên Chứng

tỏ rằng trong quá trình dạy học chúng ta chưa chú ý đến việc “dạy chữ” và

“dạy người”, chưa thực hiện tốt các chức năng của người làm công tác giáodục, phải tạo ra một thế hệ công dân mới có đầy đủ phẩm chất, đạo đức,năng lực và sức khoẻ để kế tục sự nghiệp cách mạng trong giai đoạn mới.Một bộ phận khá lớn học sinh cho rằng việc giáo dục đạo đức không cótrong các hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao, tham quan du lịch, trong cácngày lễ hội,…Các em không hiểu rằng trong các hoạt động xã hội ấy làmcho con người được giao lưu, học hỏi và hoàn thiện nhân cách

Thật đáng lo ngại cho một bộ phận học sinh cho rằng giáo dục đạo đứckhông phải là trách nhiệm của giáo viên bộ môn, mà chỉ là nhiệm vụ của gia

đình Đây là một quan điểm quá sai lệch mà chúng ta cần chấn chỉnh, không

những chấn chỉnh từ nhận thức của học sinh, mà chấn chỉnh ngay trong đội

ngũ thầy cô giáo trong quá trình dạy lồng ghép ở bộ môn của mình Trong

quá trình lồng ghép để giáo dục đạo đức cho học sinh, trong các môn học

cần được quan tâm bao nhiêu thì sẽ làm thay đổi nhận thức, những lệch lạc

của học sinh nêu trên tốt bấy nhiêu

Đặc biệt có đến 3% các em cho rằng giáo dục đạo đức không có trong

sinh hoạt Đoàn và Hội thanh niên Những em này chưa thấy tác dụng của

Đoàn- Hội trong quá trình hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh Đây là

vấn đề chúng ta phải suy nghĩ, xem xét

2.2 Thực trạng về hành vi đạo đức của học sinh trung học phổ thông

Để biết thêm thông tin về hành vi đạo đức của học sinh tôi khảo sát 300

học sinh trong nhà trường và đã thu nhận được kết quả ở Bảng 6

Bảng 6 Thực trạng về hành vi đạo đức của học sinh

TT Nội dung điều tra

Mức độ ( % ) Rất

thường xuyên

Thường xuyên

Thỉnh thoảng

Không bao giờ

Không trả lời

1 Đi học muộn 0 0.8 8.1 91.1 0

2 Trốn tiết vì lí do không không chính đáng 0 1.5 13.2 86.3 0

3 Hay nói chuyện trong giờ học 5.6 14.4 32.9 47.1 0

4 Quay cóp trong kiểm tra thi cử 1.2 20.7 58.8 19.3 0

5 Phản đối hành vi gian lận trong thi cử 0 0 0.5 86.5 13

6 Thực hiện nghiêm túc nội qui nhà trường 18.4 80.2 1.4 0 0

7 Bao che thói hư tật xấu của mình, của bạn 0 75.9 12.1 2.7 9.3

8 Sẵn sàng giúp đỡ bạn hết lòng 21.5 39.8 31.2 5.4 2.1

9 Nói tục chửi thề trước bạn bè 0.2 3.6 58.2 48.0 0

10 Lễ phép với ông bà cha mẹ, thầy cô 57.3 41.1 1.6

11 Cố gắng hết sức để giúp đỡ bố mẹ 18.9 50.2 30.2 0.7 0

12 Nói dối với cha mẹ, thầy cô, bạn bè 0 4.6 52.4 42.6 0.4

13 Có hành vi đòi hỏi vật chất làm cho cha

mẹ buồn

1.8 31.2 61.7 5.3

14 Có hành vi hỗn láo làm thầy cô buồn 0 0 18.3 81.5 0.2

15 Thương cảm, chia sẻ với người gặp hoàn

18 Quan tâm đến lợi ích người khác 6.2 42.1 50.7 0.8 0.3

19 Có hành vi tham lam của người khác 0 0 14.6 83.1 2.3

20 Có hành vi phạm luật giao thông 0 0 6.1 91.5 2.4

21 Tham gia đua xe trái phép 0 0 0.1 97.5 2.4

22 Liên quan đến các tệ nạn xã hội 0 0 1.2 95.8 4.0

23 Tự giác nhận khuyết điểm khi có lỗi 0 6.8 15.4 75.3 2.5

24 Tự xấu hổ khi có hành vi vi phạm 16.7 60.9 15.2 5.8 1.4

25 Khiêm tốn học hỏi mọi người 8.3 79.8 7.7 0.0 4.2

26 Ý thức rèn luyện đạo đức cá nhân 42.4 51.9 5.7 0 0

Qua khảo sát thực trạng về hành vi đạo đức của học sinh ta nhận thấy đa sốcác em vẫn giữ được chuẩn mực đạo đức của xã hội, trên 90% số học sinh

có ý thức tự giác trong học tập, phấn đấu vươn lên không ngừng để hoànthiện nhân cách, trên 80% các em cho rằng cần phải có lòng trắc ẩn, thươngxót chia sẻ những khó khăn với những người gặp nạn, có đến 98% các embiết lễ phép với ông bà, cha mẹ, thầy cô giáo Đó là những đức tính quí báumang tính truyền thống của dân tộc, chúng ta cần trân trọng và phát huy

Tuy nhiờn vẫn cũn trờn 80% cỏc em cú hiện tượng quay cúp trong kiểmtra, thi cử mà trong đú cú đến trờn 20% thường xuyờn vi phạm, và cũng cúđến 86% khụng bao giờ phản đối hành vi sai phạm đú, gần 76% cỏc em chedấu thúi hư của mỡnh, bao che tật xấu của bạn, một số khỏc thỡ thườngxuyờn hay thỉnh thoảng núi dối thầy cụ, cha mẹ, bạn bố, thường xuyờn trốntiết, bỏ giờ, khụng cú tinh thần bảo vệ của cụng

Như vậy vẫn cũn một bộ phận học sinh chưa cú nhận thức đỳng về chuẩnmực đạo đức xó hội, giỏ trị cuộc sống, thường xuyờn cú những hành vi saitrỏi, ảnh hưởng xấu đến cỏ nhõn và tập thể, cho xó hội và gia đỡnh, phiềnlũng thầy cụ giỏo Những học sinh cú hành vi sai phạm thường tập trung vàonhững em cú năng lực học tập yếu, sinh ra chỏn học, cắp sỏch đến trườngnhưng khụng vào lớp mà thớch chơi bời, lờu lổng, rượu chố, cờ bạc

Là nhà giỏo dục, ai cũng bõng khuõng, trăn trở những kết quả khảo sỏthành vi của học sinh, ai cũng muốn cú một biện phỏp hữu hiệu để làm thayđổi cỏch nghĩ, cỏch làm của những học sinh này, giỳp họ trở thành ngườicụng dõn cú ớch, trở thành người chủ nhõn thực sự của đất nước trong mộtngày khụng xa

2.3 Nhận thức của giáo viên trung học phổ thụng Dương

Quảng Hàm về công tác giáo dục đạo đức học sinh

Để cú cơ sở đỏnh giỏ quỏ trỡnh nhận thức của giỏo viờn về việc giỏo dụcđạo đức cho học sinh trung học phổ thụng, tụi khảo sỏt 65 giỏo viờn và thuđược kết quả cú ở Bảng 7

Bảng 7: Nhận thức của giỏo viờn về việc giỏo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thụng

TT Vai trũ đạo đức và giỏo dục đạo đức học sinh

Mức độ (%)Rất

đồng Đồngý khụngRất Khụngđồng Phõnvõn

1 Đạo đức quan trọng hơn tài

7 Giáo dục đạo đức có cả trong

Giáo dục đạo đức không có

trong các môn khoa học tự

nhiên

11

Giáo dục đạo đức không có

trong hoạt động văn nghệ thể

dục thể thao

12 Giáo dục đạo đức không có

13 Giáo dục đạo đức không có

14 Giáo dục đạo đức không có

Giáo dục đạo đức không phải

là trách nhiệm của giáo viên

Qua số liệu khảo sát đã thống kê được, tôi thấy rằng hầu hết các giáo viêntrong nhà trường đều có nhận thức và thái độ đúng và cũng xác định đượcvai trò, vị trí của đạo đức và giáo dục đạo đức cho học sinh là rất quantrọng Nhưng tại sao hiện nay vẫn còn một bộ phận học sinh vô ý thức tổchức kỉ luật, suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lí tưởng, không có động cơhọc tập rèn luyện, cố tình đi ngược lại lợi ích của tập thể và cá nhân, làm

Một bộ phận khác thì không có ớc mơ, hoài bão, khôngxác định đợc mục đích học tập để ngày mai lập nghiệp,chỉ biết đũi hỏi quỏ nhiều ở gia đỡnh và xó hội mà chưa ý thức được nhữngtrỏch nhiệm ngược lại của mỡnh Một số học sinh khác thì do gặpnhững hoàn cảnh khó khăn, nh khó khăn về mặt kinh tế,thiếu thốn tình cảm nh cha mẹ chia tay, cha mẹ khônglàm gơng cho con cái, khụng nhận được sự quan tõm kịp thời củangười thõn, của xó hội, dẫn đến sự sai lệch trong nhận thức, cú thỏi độ bấtcần đời, mất niềm tin và ý chớ, cú nhu cầu thấp hốn dẫn đến những hành vikhụng phự hợp với chuẩn mực đạo đức của xó hội.

Mặt khỏc, xột về thuộc tính sinh vật qui định nhân cáchthì các yếu tố nh khí chất, giới tính, lứa tuổi, bệnh lớ, cũng

là những nguyên nhân khiến học sinh dễ lâm vào tìnhtrạng không điều chỉnh, không chiến thắng về hành vicủa mình Những học sinh này cần được phỏt hiện sớm, phải biết cỏchgiỏo dục và điều trị mới cú kết quả

Một lớ do nữa là do sự tỏc động ồ ạt của văn hoỏ nước ngoài như phimảnh, sỏch bỏo, thụng tin trờn mạng, những tiờu cực ngoài xó hội khiến cho

một bộ phận học sinh chưa cú thỏi độ chớn chắn trong suy nghĩ, khụng phõnbiệt được cỏi đỳng, cỏi sai, dẫn đến những hành động bộc phỏt, thỏi quỏ,thiếu trỏch nhiệm, khụng lường trước được hậu quả của mỡnh

Chúng ta không thể không nói đến nguyên nhân từnhà trờng nh: Cơ sở vật chất còn quá thiếu thốn, đội ngũgiáo viên cha mang hết nhiệt huyết phục vụ cho giáo dục,cán bộ quản lí giáo dục cha có những biện pháp thích hợp

và nội dung sinh động trong quá trình tổ chức các hoạt

động giáo dục đạo đức cho học sinh

Đõy là kết quả khảo sỏt về những nguyờn nhõn dẫn đến sai phạm củahọc sinh

Bảng 10: Những nguyờn nhõn dẫn đến hành vi sai phạm của HS

Từ những kết quả thăm dũ trờn ta thấy nguyờn nhõn dẫn đến hành vi saiphạm hầu hết bắt nguồn từ bản thõn cỏc em, cú đến 55.2% trả lời là do bắtchước người khỏc hay do người khỏc lụi kộo, cỏc em khụng làm chủ đượcmỡnh Trong khi đú nguyờn nhõn do gia đỡnh khụng quan tõm chiếm trờn

23%, do thầy cụ khụng nhắc nhở chiếm 14.9%, buồn vỡ cha mẹ 6.5% Nhưvậy phần lớn cỏc em do nhận thức chưa đỳng đắn, tớnh cỏch khụng ổn định,suy nghĩ và hành động thiếu lành mạnh dẫn tới dễ bị cỏm dỗ, khụng cú sức

đề khỏng trước những thúi hư, tật xấu, dần dần hỡnh thành những hành vitiờu cực, tạo ra sự biến đổi về nhõn cỏch

* Những nguyên nhân khách quan

+ Về phớa xó hội:

Sự phát triển của nền kinh tế thị trờng, đã kéo theo sựbiến đổi hệ thống định hớng giá trị đạo đức của con ngờitrong xã hội, ảnh hởng định hớng giá trị đạo đức của họcsinh Mặt khỏc đất nước ta vừa thoỏt khỏi tỡnh trạng nghốo nàn, lạc hậu, baocấp cho nờn một bộ phận thế hệ trẻ dễ cú tõm lớ hưởng thụ

Sự bùng nổ thông tin, sự giao lu và hội nhập kéo theonhững tác động tiêu cực, những độc hại của văn hoá phơngtây, làm lu mờ truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộcViệt Nam, tạo ra lối sống buông thả trong lớp trẻ Những văn hoỏđồi truỵ ấy hằng ngày, hằng giờ tỏc động đến học sinh, những người chưa cú

đủ chớn chắn về nhận thức và hành động, nờn dễ bị lụi kộo vào những hành viphạm phỏp, phỏ vỡ niềm tin, tỡnh cảm và thúi quen đạo đức tốt đẹp của cỏc

em mà đó được gia đỡnh, nhà trường dày cụng xõy dựng

Núi đến xó hội, chỳng ta khụng thể nào bỏ qua vai trũ của phỏp luật,Nhà nớc cha tăng cờng pháp chế xó hội chủ nghĩa, nhân dân cha

“Sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật”, sự điềuhành, quản lí xó hội cha nghiêm, tạo ra những bất công trongxã hội, làm mất niềm tin trong thế hệ trẻ Xó hội cú sự phõn cấpgiàu nghốo một cỏch sõu sắc, làm cho cỏc em cú những suy nghĩ khỏc nhau,