skkn đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng học sinh giỏi quốc gia ở trường thpt chuyên hưng yên giai đoạn 2011-201

Tháng 11 năm 1997, tôi được Ủy ban nhân dan tỉnh Hưng Yên đề bạt giữ chức vụ Phó hiệu trưởng nhàtrường, được nhà trường giao phụ trách mảng chuyên môn từ đó đến nay.Trong quá trình chỉ đ

Nguyễn Ngọc Luân - THPT Chuyên HY: Đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng học sinh giỏi Quốc

gia ở trường THPT Chuyên Hưng Yên giai đoạn 2011-201

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của đề tài

3 Phương pháp nghiên cứu đề tài

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

5 Đóng góp của đề tài

6 Kết cấu của đề tài

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐỔI

MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

1 Cơ sở lí luận chung

2 Cơ sở thực tiễn của đổi mới phương pháp giảng dạy

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG VIỆC ĐỔI MỚI

PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY Ở TRƯỜNG THPT

CHUYÊN HƯNG YÊN TỪ NĂM 1997 ĐẾN NAY

2.1 Vài nét về trương THPT Chuyên Hưng Yên

2.2 Thực trạng chất lượng và hiệu quả của phương pháp giảng

dạy ở trường THPT Chuyên Hưng yên từ năm 1997 đến 2010

2.3 Nguyên nhân và bài học kinh nghiệm

CHƯƠNG III PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI

MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY NHẰM NÂNG CAO

233455

616

1923

30

CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO VÀ BỒI DƯỠNG HỌC SINH

GIỎI QUỐC GIA Ở TRƯỜNG THPT CHUYÊN HƯNG

YÊN GIAI ĐOẠN 2011-2015

3.1 Phương hướng chung

3.2 Những giải pháp cụ thể

KIẾN NGHỊ VÀ KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

36435760

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Việt nam là một quốc gia ở khu vực Đông Nam Á - đang thực hiện sựnghiệp đổi mới và hội nhập, mở rộng giao lưu quốc tế và quá trình côngnghiệp háo, hiện đại hóa đất nước Vấn đề nguồn nhân lực đã và đang trởthành vấn đề cốt yếu của sự nghiệp giáo dục và đào tạo, góp phần làm độnglực thúc đẩy kinh tế - xã hội Giáo dục phổ thông - đặc biệt là giáo dục mũinhọn là một lĩnh vực có vai trò quan trọng trong mắt xích hệ thống giáo dụcquốc dân ở Việt Nam Bởi đây chinh là nguồn nhân lực đảm bảo vai trò, sưsmạng của đất nước trong tương lai Hiện nay - đổi mới giáo dục đàn diễn ratrên phạm vi toàn cầu trong đó có Việt nam Do tác động của xu thế toàn cầuhóa đã tạo nên những thay đổi sâu sắc từ quan niệm về chất lượng giáo dục,mục tiêu giáo dục, đến cách thức tổ chức và hệ thống giáo dục Nhà trường

từ chỗ hoạt động đơn điệu là dạy và học chuyển sang giao lưu, đối thoại, tiếpnhận thông tin, gắn liền với nghiên cứu khoa học và công nghệ ứng dụng.Nhà giáo từ chỗ chỉ truyền đạt kiến thức chuyển sang cung cấp cho ngườihọc phương pháp thu nhận thông tin một cách có hệ thống , có tư duy, phântích và tổng hợp Học sinh từ chỗ tiếp thu kiến thức một cách thụ động, trởthành trung tâm thu nhận kiến thức, chủ động trong việc tiếp thu kiến thức,

từ chỗ chỉ biết học kiến thức mà thầy cô giáo trang bị chuyển sang chủ động

tìm tòi, nghiên cứu kiến thức, chọn lựa kiến thức sao cho phù hợp Do vậy

mà nhà trường phải đổi mới giáo dục về nhiều mặt đặc biệt là về phươngpháp giảng dạy sao cho phù hợp với điều kiện cụ thể của nhà trường và họcsinh của nhà trường

Là sinh viên của khoa Vật lí trường Đại học sư phạm hà nội khóa

1979 - 1983 tôi tốt nghiệp loại giỏi - thủ khoa Vật lí năm 1983 - được điềuđộng về giảng dạy tại trường THPT Yên Mĩ (tháng 1 năm 1984) Năm 1997,tỉnh Hưng Yên được tái lập trở lại - trường THPT Chuyên Hưng Yên đượcthành lập và tôi là người được Sở Giáo dục - Đào tạo Hưng Yên điều động

về công tác tại trường từ những ngày đầu tiên Tháng 11 năm 1997, tôi được

Ủy ban nhân dan tỉnh Hưng Yên đề bạt giữ chức vụ Phó hiệu trưởng nhàtrường, được nhà trường giao phụ trách mảng chuyên môn từ đó đến nay.Trong quá trình chỉ đạo và thực hiện công tác chuyên môn của nhà trường,hơn nữa bản thân tôi lại là giáo viên đứng lớp, từng giảng dạy các lớpChuyên Vật lí và bồi dưỡng các Đội tuyển quốc gia của tỉnh Hưng Yên 12năm qua tôi nhận thấy việc đổi mới phương pháp giảng dạy trong giai đoạnhiện nay là cần thiết đối với các nhà trường nói chung và trường THPTChuyên Hưng Yên nói riêng Đặc biệt đổi mới phương pháp giảng dạy, đưacông nghệ thông tin, đưa trang thiết bị hiện đại vào giảng dạy và nghiên cứu

ở trường THPT Chuyên Hưng Yên lúc này là quan trọng và cấp bách hơn

bao giừo hết Vì vậy tôi chọn “Đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm

nâng cao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng học sinh giỏi Quốc gia ở trường THPT Chuyên Hưng Yên giai đoạn 2011-2015” làm đề tài sáng

kiến kinh nghiệm của mình

2 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của đề tài

Trên cở sở nghiên cứu lí luận về đổi mới phương pháp giảng dạy ởtrường THPT và nghiên cứu thực trạng phương pháp giảng dạy ở trườngTHPT Chuyên Hưng Yên từ năm 1997 đến 2010, đề tài đề xuất những giảipháp khả thi phải thực hiện nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng

học sinh giỏi Quốc gia ở trường THPT Chuyên Hưng Yên giai đoạn 2015.

2011-Nhiệm vụ đặt ra khi nghiên cứu đề tài đó là:

* Xác định cơ sở lí luận của đổi mới phương pháp giảng dạy ở trườngTHPT nói chung và trường THPT Chuyên Hưng Yên nói riêng

* Tìm hiểu thực trạng của chất lượng đội ngũ giáo viên trường THPTChuyên Hưng Yên từ năm 1997- 2010

* Thực trạng của phương pháp giảng dạy ở nhà trường và học tập củahọc sinh nhà trường từ năm 1997- 2010

* Đề xuất một số giải pháp có thể đạt được nhằm nâng cao chất lượngbồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THPT Chuyên Hưng Yên giai đoạn 2011-2015

3 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Để thực hiện được mục đích và nhiệm vụ của đè tài đặt ra, trong quátrình thực hiện đè tài, tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu chính sauđây:

+) Phương pháp nghiên cứu điển hình

Các điển hình ở đây chính là các đồng chí giáo viên giỏi, giáo viên cókinh nghiệm, có tay nghề, nhiều năm giảng dạy và bồi dưỡng các đội tuyểnQuốc gia ở trường THPT Chuyên Hưng Yên Đặc biệt là ý kiến phản hồi của

1 số các em học sinh giỏi, có giải cao trong các kì thi chọn học sinh giỏi từnăm 1997- 2010 mà bản thân tôi và đồng nghiệp bồi dưỡng, các em cònđang theo học ở trường hoặc đã trưởng thành

+) Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết

* Nghiên cứu văn bản, nghị quyết của Tỉnh ủy Hưng Yên, của Sở giáodục và đào tạo Hưng Yên về đổi mới phương pháp giảng dạy

* Đọc các tài liệu quản lí giáo dục đào tạo, các công trình nghiên cứu

về vấn đề đổi mới phương pháp giảng dạy,

+) Nhóm nghiên cứu thực tiễn

* Tiến hành dự giờ, thăm lớp, tìm hiểu phương pháp dạy học truyềnthống của giáo viên trong trường

* Sử dụng phương pháp điều tra, thăm dò ý kiến của lãnh đạo giáoviên và học sinh nhà trường

* Phân tích dữ liệu thu nhận được dựa vào kết quả thăm dò, biểubảng, thống kê, biểu đồ…

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Về thời gian: Khảo sát đánh giá tình hình giảng dạy, kết quả củatrường THPT Chuyên Hưng Yên từ năm 1997- 2010

* Về không gian: Trường THPT Chuyên Hưng Yên - thuộc Sở giáoDục & Đào tạo Hưng Yên- số 1- Đường Chu Văn An- Phường An Tảo -Thành phố Hưng Yên

* Đối tượng nghiên cứu: Ban giám hiệu, các thầy cô giáo thuộc Hộiđồng giáo dục nhà trường, 28 lớp Chuyên thuộc 3 khối lớp 10, 11, 12 củatrường THPT Chuyên Hưng Yên

* Các em học sinh thuộc các đội tuyển Quốc gia môn Vật lí đã đạt giải

ở các năm học trước hiện đang công tác, học tập tại các trường Đại học trong

Bên cạnh đó đề tài là tài liệu tham khảo cho các đồng chí đồng nghiệp

là cán bộ quản lí tại trường THPT Chuyên đã , đang và sẽ thực hiện nhiệm

vụ quản lí hoạt động chuyên môn của nhà trường

Đề tài là tài liệu học tập cho các đồng chí giáo viên trẻ, qua đề tài cácđồng chí thấy được nội dung của việc đổi mới phương pháp giảng dạy hiệnnay, từ đó lựa chọn áp dụng vào việc giảng dạy của bản thân

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài này được kết cấu gồm 3chương

Chương I Cơ sở lí luận và thực tiễn của đổi mới phương pháp giảngdạy ở trường THPT

Chương II Thực trạng việc đổi mới phương pháp giảng dạy ở trườngTHPT Chuyên tỉnh Hưng Yên giai đoạn 1997- 2010

Chương III Phương pháp và giải pháp đổi mới phương pháp giảngdạy nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng học sinh giỏi Quốc gia

ở trường THPT Chuyên Hưng Yên giai đoạn 2011- 2015

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP

GIẢNG DẠY

I Cơ sở lí luận chung

1.1 Quan niệm về đổi mới phương pháp giảng dạy

1.1 1 Quan niệm của Đảng cộng sản Việt nam về giáo dục

Giáo dục và đào tạo được Đảng cộng sản Việt nam xác định :“ làquốc sách hàng đầu” và “đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho cho phát triển”.Báo cáo chính trị của Ban chấp hành TW Đảng cộng sản Việt nam tại Đạihội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ IX đã chỉ rõ: Phát triển giáo dục và đàotạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại háo đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người -yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững

Trong những năm qua, nền giáo dục cách mạng nước ta đã đạt đượcnhững thành tựu đáng tự hào, góp phần quan trọng, quyết định trong việcnâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài Hệ thống giáo dụcquốc dân từ mầm non đến Đại học và trên Đại học với hơn 21 triệu người đihọc (chiếm 27,8% tổng số dân trong cả nước) Sự nghiệp giáo dục Việt nam

đã góp phần phát huy nhân tố con người – nguồn nội lực quan trọng đưanước ta bước vào thế kỉ 21- thế kỉ của hội nhập, của nền kinh tế tri thức, của

xu hướng toàn cầu hóa… cùng với việc phổ cập tiểu học, Trung học cơ sở

và tiến tới phổ cập trung học phổ thông là việc phấn đấu để chúng ta trởthành xã hội học tập và nghiên cứu, nhằm theo kịp sự phát triển của khoahọc công nghệ của các nước trên thế giới Bên cạnh đó, nền giáo dục Việtnam còn những bất cập cần phải khắc phục, văn kiện Đại hội Đảng toànquốc lần thứ IX cho thấy: Chất lượng giáo dục và đào tạo còn thấp so vớinhu cầu, mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp dạy và học, sáchgiáo khoa, thi cử, cơ cấu đào tạo và trình độ, năng lực quản lí còn nhiềuthiếu sót Trong giáo dục và đào tạo còn có những tiêu cực đáng lo ngại

Để phát huy những thành tựu đã đạ được và khắc phục có hiệu quảcác tồn tại, yếu kém, đưa sự nghiệp giáo dục và đào tạo phát triển, đáp ứngyêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đại hội Đảngtoàn quốc lần thứ IX -Đảng cộng sản Việt nam đã chỉ ra hướng giaỉ quyếtcho Giáo dục và đào tạo là: tiếp tục quán triệt quan điểm Giáo dục là quốcsách hàng đầu và tạo sự chuyển biến cơ bản toàn diện trong phát triển giáodục Triển khai thực hiện có hiệu quả luật giáo dục, tăng cường quản lí nhànước, đặc biệt là hệ thống thanh tra giáo dục, thiết lập kỉ cương, đẩy lùi cáchiện tượng tiêu cực trong giáo dục và đào tạo.

1.1.2 Quan niệm của Đảng – nhà nước Việt nam về đổi mới phương pháp giảng dạy

Nghị quyết 40/2000 – khóa X của Quốc hội nước cộng hào xã hội chủnghĩa việt nam nêu rõ: Mục tiêu của việc đổi mới chương trình giáo dục phổthông là xây dựng nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục, sách giáokhoa phổ thông mới, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệtrẻ, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước, phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt nam, tiếpcận trình độ giáo dục phổ thông ở các nước trong khu vực và trên thế giới

Những định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy ở các môn học ởbậc Trung học phổ thông được đề cập trong các nghị quyết TW 4 khóa VII(tháng 1 năm 1993), nghị quyết TW 2 khóa VIII (tháng 12 năm 1996), trongLuật giáo dục (tháng 12 năm 1998) và trong các chỉ thị, quyết định của Bộgiáo dục và đào tạo Theo nghị quyết này, tinh thần cơ bản của việc đổi mớiphườn pháp giảng dạy là : Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạocủa học sinh Bồi dưỡng phương pháp tự học, tự rèn luyện, kĩ năng vận dụngkiến thức vào thực tiễn và tạo hứng thú học tập cho học sinh Điểm cốt lõicủa việc đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường THPT là tạo cho học sinhthói quen học tập chủ động, chống lại lề thói học tập thụ động trước đây

Chỉ thị số 14/2002 của thủ tướng chính phủ đã đề ra 4 nguyên tắc đổimới chương trình, sách giáo khoa, phương pháp giảng dạy như sau:

* Quán triệt mục tiêu, yêu cầu rõ nội dung và phương pháp giáo dụccác bậc học theo luật giáo dục

* Đảm bảo tính kế thừa và phát triển của chương trình giáo dục, phùhợp với thực tiễn và truyền thồng Việt nam, tiếp thu những thành tựu giáodục tiên tiến trên thế giới

* Thực hiện chuẩn hóa, hiện địa hóa và xã hội hóa, đảm bảo thốngnhất về chuẩn kiến thức và kĩ năng, tăng cường tính liên thông với giáo dụcnghề nghiệp và giáo dục sau trung học, đồng thời có phương án áp dụngchương trình, sách giáo khoa phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của các địabàn khác nhau, chọn lọc đưa ra chương trình giảng dạy những thành tựukhoa học và công nghệ hiện đại, phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh,hết sức coi trọng tính thực tiễn, học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với laođộng sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội

* Thực hiện đồng bộ và có hiệu quả việc đổi mới chương trình vàphương pháp dạy và phương pháp học với việc đổi mới cơ bản và phươngpháp đánh giá, thi cử, đổi mới đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên Đổimới cả công tác quản lí giáo dục, nâng cấp cơ sở vật chất của nhà trườngtheo hướng chuẩn hóa, đảm bảo trang thiết bị dạy học hiện đại

Trong giáo dục và đào tạo thì nhà trường là quan trọng , là đơn vị nhỏnhất thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, nhà nước của Bộ và Sở vềgiáo dục Nhà trường là nơi thực thi nhiệm vụ giáo dục và đào tạo, nơi màkiến thức của thày được trang bị cho trò thông qua hoạt động dạy và học cònhọc sinh chủ động lĩnh hội kiến thức thông qua hoạt động học và kiểm tra.Nhà trường là nới thực hiện phương pháp giảng dạy được Bộ giáo dục vàđào tạo ban hành Có thể nói, mọi hoạt động của nhà trường đều nhằm hoànthành một mục tiêu nào đó của giáo dục đào tạo đặt ra Nếu nhà trường cómột phương pháp giảng dạy tốt thì học trò của nhà trường sẽ tích cực, hăngsay và miệt mài học tập và kết quả giáo dục của nhà trường sẽ đảm bảo.Ngược lại, nếu phương pháp giảng dạy của nhà trường không tốt sẽ khôngthu hút được học sinh theo học, học trò tiếp thu kiến thức khó khăn hơn và

dẫn đến kết quả học tập của học sinh đó thấp Phương pháp giảng dạy củamỗi thầy cô giáo trong nhà trường sẽ quyết định thành quả của nàh trường

đó trong hệ thống giáo dục, từ đó mà quyết định đến sự tồn tại và phát triểncủa nhà trường

Trong đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường THPT hiện nay,chúng ta không phủ định vai trò của các phương pháp dạy học truyền thốngnhưng yêu cầu phải sử dụng phương pháp đó theo tinh thần đổi mới; Tức làphải luôn luôn tìm cách để học sinh có thể tiếp thu kiến thức và kĩ năng mộtcách chủ động, tạo ra sự động não thật sựu của học sinh trong giờ học

Thí dụ, trong mỗi giờ học, người giáo viên vẫn có thể áp dụng phươngpháp giảng dạy minh họa (phương pháp truyền thống) để dạy một vấn đề,nhưng trước khi giảng, nhất thiết phải cho học sinh nắm được mục đích mà

ta đang muốn đạt đến trong giừo học Tránh thuyết giảng tràn lan để rồiminh họa một cách hình thức, hời hợt Chúng ta cần chú ý rằng việc nghegiảng kéo dài sẽ gây ra tình trạng ức chế ở học sinh, làm giảm khả năng tậptrung suy nghĩ của các em và ảnh hưởng không tốt đến quá trình tiếp thu bàihọc Giáo viên phải biết ngừng, biết ngắt đúng lúc từng đoạn của bài giảngcủa mình để đặt câu hỏi thu thập thông tin phản hồi từ phía học sinh xemhọc sinh có thực sự tiếp thu bài giảng của mình hay không? Nếu có nhữngcâu hỏi gây tranh cãi thì điều đó sẽ kích thích rất mạnh tư duy lí luận củahọc sinh Người giáo viên, trước khi minh họa một vấn đề cần cho học sinhnắm rõ nội dung cần minh họa, cách thức tiến hành minh họa, cần yêu cầuhọc sinh mô tả lại hiện tượng quan sát được, lập luận để rút ra kết luậnkhẳng định lý thuyết đã được nghe giảng ở trên

Để đổi mới phương pháp giảng dạy, cần đổi mới dẫn dần từng côngviệc, từng bước lên lớp để tiến tới đổi mới toàn bộ phương pháp dạy học của

1 tiết học Trước hết người giáo viên cần làm quen với việc dạy học theotinh thần hướng dẫn học sinh tự học chiếm lính kiến thức, sau đó là để họcsinh làm quen với cách học theo tinh thần đổi mới, không ỷ lại hay trôngchờ, mà bản thân mỗi học sinh phải tự lực phấn đấu, kết hợp với sự hỗ trợ

của giáo viên và bạn bè để nắm được kiến thức và kĩ năng mới Việc đổi mớiphương pháp giảng dạy của thầy, cô giáo kéo theo được sự đổi mới phươngpháp học của học sinh.

Những bước lên lớp cần được nghiên cứu đổi mới có thể là: bước đặtvấn đề; giao nhiệm vụ học tập cho học sinh; bước tìm tòi nghiên cứu để giảiquyết vấn đề; bước rút ra kết luận và hợp thức hóa kết luận trước cả lớp;Cuối cùng là bước kiểm tra đánh giá kết quả tiếp thu bài của hcọ sinh

Chiến lược quan trọng của việc đổi mới phương pháp giảng dạy là dạyhọc thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh Theo chiến lược này, họcsinh không còn ở tư thế thụ động tiếp thu kiến thức, nhắc lại nguyên văn lờithầy cô hay điều được viết trong sách giáo khoa như một chú vẹt Các emphải nắm được mục tiêu bài học, chủ động tìm hiểu kiến thức trong SGK,quan sát, quan sát hiện tượng rút ra kết luận, tranh luận với bạn bè, thậm chítranh luận cả với thầy cô giáo từ đó đề xuất ý kiến của mình đối với giáoviên Học sinh phải thông qua hoạt động học để tự cải tạo chính mình; chiếmlĩnh kiến thức mới; khắc phục những giểu biết sai lầm, phát triển nhữngnăng lực, trí tuệ, rèn luyện kĩ năng chân tay, trau dồi với ngôn ngữ, thểnghiệm những quan điểm đạo đức và thái độ ứng xử của mình Một số côngviệc mà lâu nay người giáo viên vẫn thực hiện thì nay chuyển giao cho họcsinh nhưng giáo viên phải tìm cách kiểm tra cho được kết quả hoạt động củahọc sinh

Đối với những bộ môn khoa học thực nghiệm như Vật lí; Hóa học;Sinh học; Tin học… thì người giáo viên cần chú ý rằng thực hành là mộttrong những biện pháp quan trọng để thu lượm thông tin từ thực tế Thôngqua thực hành ta xây dựng được những biểu tượng cụ thể về sự vật, hiệntượng mà không có một lời lẽ nào có thể mô tả đủ được Trong thực hành,không những các kĩ năng như quan sát, thực hành lắp ráp thí nghiệm: đodạc, đọc số liệu trên máy đo, vẽ đồ thị… được rèn luyện mà cả óc suy đoán,

tư duy lí luận cũng phát triển rất mạnh Muốn vậy, người giáo viên khôngthể cho học sinh thực hành theo cách chỉ đâu làm đấy một cách máy móc

mô tả đơn giản một hiện tượng xẩy ra đã rõ ràng mà cần cho học sinh nắmđược mục đích thực hành, xây dựng phương án thực hành, tiến hành thínghiệm, xử lí kết quả thí nghiệm để rút ra kết luận

Một nội dung nữa của đổi mới phương pháp dạy học là coi việc rènluyện các kĩ năng quan trọng ngang bằng với việc truyền thụ kiến thức.Trong đố chúng ta đặc biệt chú ý đến các kĩ năng của một tiến trình khoahọc Đó là các kĩ năng thu lượm thông tin cần thiết, các kĩ năng xử lí thôngtin để rút ra được kết luận bổ ích và các kĩ năng truyền đạt thông tin khoahọc cho cộng đồng

Các kĩ năng thu lượm thông tin trong hoạt động học tập của học sinhbao gồm: kĩ năng đọc sách, đọc biểu, tóm tắt đề bài Sử dụng thu viện, kĩnăng quan sát, lấy số liệu từ thí nghiệm, lấy số liệu thống kê từ thực tế, kĩnăng khai thác mạng internet……

Kĩ năng xử lí thông tin trong học tập của học sinh bao gồm: kĩ năngxây dựng bảng, biểu đồ, vẽ đồ thị, rút ra kết luận bằng suy luận qui nạp, suyluận diễn dịch, suy luận tương tự, khái quát hóa và tổng quát hóa và kĩ năngtruyền đạt thông tin bao gồm: thảo luận khoa học, báo cáo viết, trình bàybảng, trình bày triển lãm…

Trong việc đổi mới phương pháp dạy học không thể tính đến việc bồidưỡng khả năng tự học cho học sinh Đó là vì, trước hết, dù là học trên lớphay tự học ở nhà, mỗi học sinh phải thực sự động não để tiếp thu những điềucần học Không ai có thể học thay ai được, cho nên, ngay trong tiết lên lớpgiáo viên phải huấn luyện cho học sinh cách mắc bắt nội dung chính của mỗiphần tài liệu hay trong SGK, đường lối suy nghĩ và hành động để giải quyếtmột vấn đề… nghĩa là phải dạy cho học sinh cách tự học Sau nữa là vìchúng ta gặp phải một mâu thuẫn rất lớn giữa một bên là những yêu cầu vềthời gian cần thiết để thực hiện việc đổi mới phương pháp giảng dạy và mộtbên là sự eo hẹp của thời gian dành cho mỗi môn học Để giải quyết đượcvấn đề này, người giáo viên phải khôn khéo kết hợp giữa nội dung dạy họctrên lớp với nội dung dành cho học sinh tự học ở nhà - khi đó họ tìm được

thời gian thích hợp cho phương pháp dạy học mới Có lẽ, giáo viên khôngcần dạy từ A-Z của tất cả các kiến thức có trong SGK của mỗi bài học dànhcho một tiết, mà nên dành một phần một nội dung nào đó cho học sinh tựtìm hiểu, rồi sau đó sẽ kiểm tra kết quả sự tự học của các em

Nội dung cuối cùng của đổi mới phương pháp dạy học – đó là đổi mớicách định giá Về nội dung của đổi mới cách đánh giá cần thiên về đánh giá

sự hiểu biết và khả năng vận dụng của học sinh hơn là sự tái hiện thuộc lòngSGK Tăng cường những nội dung thực tế của bài kiểm tra , loại bỏ nhữngbài toán phức tạp, phi thực tế Về hình thức, cần phối hợách kiểm tra bằngtrắc nghiệm khách quan với cách kiểm tra bằng các câu hỏi tự luận Cầnnghiên cứu một số biện pháp để học sinh tự đánh giá, kết hợp với sự đánhgiá của nhóm hoặc của lớp trong 1 số công việc nhằm tạo tiềm lực cho họcsinh trong các hoạt động thực tế sau này

1.2 Nội dung của đổi mới phương pháp giảng dạy

1.2.1 Đổi mới cách soạn giáo án

* Trong soạn giáo án, giáo viên phải lượng hóa cho được các mục tiêucủa bài học Lượng hóa mục tiêu có nghĩa là nêu ra những thể hiện cụ thể ởhọc sinh mà căn cứ vào đó giáo viên có thể đánh giá được, liệu học sinh đãđạt được mục tiêu đề ra hay chưa? Ví dụ, nếu yêu cầu học sinh phát biểuđịnh nghĩa một khái niệm Vật lí thì điều đó có nghĩa là ta chỉ cần học sinhnhận biết và tái hiện đơn giản kiến thức đó Nếu yêu cầu học sinh nêu được

1 thí dụ về một ứng dụng của một định luật Vật lí thì không những học sinhphải thông hiểu nội dung định luật mà còn phải biết định luật đó có ứngdụng như thế nào trong thực tế đời sống

Thông thường, mục tiêu được lượng hóa bằng những động từ mô tả các hoạtđộng của học sinh để từ đó các em bộc lộ việc nắm bắt mục tiêu

* Phải chia bài học thành một số nội dung riêng biệt mà ta gọi là đơn

vị kiến thức sau đó giáo viên phải cân nhắc, lựa chọn xem nội dung nào nên

dạy trên lớp trong thời gian 45 phút, nội dung nào giao cho học sinh tìm hiểu

ở nhà

* Hoạch định các hoạt động của học sinh và các hoat động tương ứngcủa giáo viên trong từng tiết học Những tình huống, những hoạt động chủyếu của học sinh và giáo viên trong 1 tiết học thường là những hoạt động sauđây:

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên

* Tiếp nhận nhiệm vụ học tập * Tạo tính huống học tập, trao nhiệm

vụ học tập

* Thu lượm thông tin

+) Nghe giáo viên giảng bài

+) Đọc và tìm hiểu một vấn đề trong

SGK

+) Tìm hiểu 1 bảng số liệu trong

SGK

+) Quan sát hiện tượng

+) Làm thí nghiệm (nếu có) và ghi

nhận kết quả thí nghiệm

* Tổ chức và hướng dẫn hoạt độngcho học sinh

+) Tóm tắt nội dung cần tìm hiểu+) Giảng sơ lược những chỗ cần thiết+) Giới thiệu và hướng dẫn cách làmthí nghiệm lấy kết quả

+) Biểu diễn thí nghiệm (nếu có) chohọc sinh quan sát

+) Cầm chịch và chủ động về thờigian

* Xử lý thông tin

+) Rút ra nhận xét hay kết luận từ

những điều tìm hiểu được

+) Lập bảng, vẽ đồ thị, nhận xét về

tính qui luật của hiện tượng

+) Trả lời các câu hỏi của giáo viên

+) Thảo luận, tranh luận với bạn bè

từ đồ thị

+) Tổ chức trao đổi trong nhóm, lớp+) Tổ chức hợp thức hóa kết luận +) Cầm chịch về thời gian

* Ghi chép những kết luận cuối cùng

đã được hợp thức hóa

* Làm bài tập vận dụng và trả lời câu

hỏi dưới dạng trắc nghiệm

* Xác định các thiết bị thí nghiệm(với các bộ môn Lí; Hóa; Sinh), các

đồ dùng thiết bị khác như máy chiếu, bản trong, bản đồ đối với các bộ mônkhoa học khác

1.2.2 Nghiên cứu việc sử dụng SGK trong giờ học

Theo tinh thần tạo ra sự chủ động, tích cực của học sinh trong việcnắm bắt kiến thức và bồi dưỡng cho học sinh khả năng tự học, tự nghiên cứutrong việc giảng giải và hướng dẫn của giáo viên với việc đọc SGK của họcsinh Đây là nội dung mới so với phương pháp dạy học truyền thống Ởphương pháp dạy học truyền thống, giáo viên chủ yếu là thuyết trình, họcsinh tiếp thu kiến thức và ghi chép một cách thụ động, thậm chí còn có hiệntượng giáo viên đọc, học sinh chép trong một tiết hoc, làm cho không khílớp học trầm lắng, chủ yếu là lối đọc – chép, học sinh không chủ động vàtích cực xây dựng bài học Để thực hiện nội dung đổi mới này, đòi hỏi ngườigiáo viên phải tạo ra được sự hứng khởi, tinh thần và không khí học tập ngay

từ bước giao nhiệm vụ học tập cho học sinh, làm cho các em chủ đông, hàohứng và tích cực hơn trong mỗi nhiệm vụ được giao

1.2.3 Nghiên cứu và sử dụng được các phương tiện dạy học

Như máy chiếu, bản trong, máy tính xách tay, băng điã CD , các phầnmềm dạy học, các thí nghiệm ảo, tranh và bản đồ, biểu đồ, các trích đoạn

phim minh họa… Để tăng hiệu quả của việc truyền tải thông tin đến vớingười học Đây là nội dung rất dễ tạo nên không khí học tập hào hứng, hấpdẫn trong học sinh So với phương pháp giảng dạy cổ truyền thì đây là điềumới Trước kia người giáo viên nặng về mô tả, thuyết trình thì giừo đây họchỉ việc điều khiển máy chiếu, băng đĩa thì tất cả những điều cần mô tả sẽhiện ra, học sinh theo dõi, quan sát, thu hút sự tập trung của các em hơn.Tăng hiệu quả hơn cho người học

1.2.4 Giáo viên bố trí hợp lí thời gian cho học sinh thảo luận, tranh luận khoa học

Tổ chức cho học sinh hợp thức hóa kiến thức hay chuẩn hóa kiếnthức Đồng thời với việc đổi mới các bước lên lớp giáo viên cần nghiên cứuthí nghiệm trong một số tiết học những phương pháp dạy học mới nhưphương pháp dạy học nêu vấn đề - giải quyết vấn đề; phương pháp dạy họcđược thiết kế trên cơ sở của các phương pháp nhận thức khoa học nhưphương pháp giải quyết- thực nghiệm; phương pháp tương tự - mô hình;phương pháp dạy học kiểu kiến tạo…

1.2.5 Đổi mới cách đánh giá học sinh theo các định hướng dưới đây:

+) Soạn bài kiểm tra 15 phút; 45 phút theo hướng phối hợp câu hỏitrắc nghiệm khách nghiệm và câu hỏi tự luận

+) Tiến tới soạn bài kiểm tra theo hướng trắc nghiệm 100% đối vớicác bộ môn Vật lí; Hóa học; Sinh học… Các môn còn lại soạn theo hìnhthức tự luận

+) Ở bậc THPT ta chọn các câu hỏi trắc nghiệm với 4 phương án trảlời Chú ý cách soạn sao cho các phương án đúng hoàn toàn, còn các phương

án sai là sai hoàn toàn Không nên có loại câu hỏi lựa chọn phát biểu đúngnhất hay chính xác nhất Không được có các phương án trả lời làm khó họcsinh Khi soạn câu hỏi trắc nghiệm người giáo viên cần chú ý rằng các

phương án nhiễu cũng phải chính xác về mặt khoa học, không được làm méo

mó bộ môn khoa học mà mình giảng dạy

+) Cho học sinh tập dượt và làm quen với phương pháp này bằng việccho kiểm tra ở nhóm, lớp , có thể đánh giá định tính trước khi đánh giá địnhlượng

1.3 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về đổi mới phương pháp giảng dạy

Trong sự nghiệp đổi mới hiện nay của Việt nam, vấn đề đào tạo nguồnnhân lực trở thành vấn đề cốt lõi, quan trọng bậc nhất của sự nghiệp giáodục và đào tạo , góp phần tạo ra động lực phát triển kinh tế giữ vững anhninh - xã hội Trong đó, giáo dục và bồi dưỡng nhân tài lại có vai trò quantrọng đào tạo nguồn nhân lực Tại Văn miếu - Quốc tử giám Hà nội có ghi: “Hiền tài là nguyên khí của Quốc gia, nguyên khí mạnh thì nước thịnh,nguyên khí yếu thì nước suy ” Điều này phần nào đã nói lên quan điểm vàđường lối giáo dục mũi nhọn ở Việt nam

Hưng Yên là một tỉnh mới tái lập nền kinh tế Hưng Yên đang trên đàphát triển mạnh với tốc độ tăng trưởng nhanh Giáo dục Hưng Yên cũng bắtkịp bước chuyển ấy, đã và đang có nhiều khởi sắc Từ một tỉnh đứng thứ 60trên 61 Tỉnh thành trong cả nước (cuối năm 1997)

Nay Hưng Yên vươn lên đứng ở nửa tốp đầu (thứ 25 / 61 tỉnh thành

cả nước) Về đường lối và quan điểm giáo dục – nghị quyết Đại hội Đảng bộtỉnh lần thứ 15 (tháng 4/ 2001) đã nêu rõ: “Phải tạo nền tảng cho công dânphát triển toàn diện nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhântài cho sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa… Coi trọng cả qui mô, chấtlượng và hiệu quả ở mọi cấp học, ngành học” Nghị quyết Hội nghị lần thứ

7 – Ban chấp hành Đảng bộ Tỉnh Hưng Yên kháo 15 về chương trình pháttriển giáo dục – đào tạo giai đoạn 2001-2005 và định hướng đến 2011 đã nêumục tiêu cụ thể về phát triển giáo dục trong đó tập trug vào chiến lược conngười Nghị quyết ghi rõ: “ Phải đưa giáo dục đào tạo trong đó có giáo dục

đào tạo mũi nhọn ngang tầm với các địa phương xung quanh và trong phạm

vi cả nước phấn đấu có nhiều học sinh giỏi của Tỉnh tham sự các kì thiOlympic Quốc tế”

2 Cơ sở thực tiễn của đổi mới phương pháp giảng dạy

Trước hết ta hiểu đổi mới là thay thế cái cũ, cái truyền thống, các lạchậu bằng cái mới tiên tiến hơn, hoàn thiện hơn và hiệu quả hơn

Thực tế hiện nay cho thấy, khi mà cuộc cách mạng khoa học côngnghệ phát triển mạnh mẽ kéo theo những thay đổi lớn hơn trong nền kinh tế

- xã hội, khi mà thế giới bước vào thời đại toàn cầu hóa, tin học hóa và nềnkinh tế dần chuyển sang nền kinh tế trí thức thì ngành giáo dục và đào tạođứng truwóc những thách thức và vận hội mới “Nhà trường phải đào tạo ranhững con người lao động tự chủ, năng động, sáng tạo và có năng lực giảiquyết những vấn đề thực tế góp phần xây dựng đất nước giầu mạnh về kinh

tế, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh”

Trước những năm 90, những đổi mới về mục tiêu chương trình, SGKbậc THPT ở Việt Nam đã được tiến hành theo định hướng của cải cách giáodục Trên thực tế, những đổi mới phương pháp giảng dạy Song thực tế chothấy việc đổi mới phương pháp giảng dạy diễn ra chậm chạp, chưa đáp ứngđược yêu cầu ngày càng cao của công cuộc cải cách một cách đáng kể Bứctranh thực tế phổ biến của dạy học các môn học ở Việt nam hiện nay là

+) Phổ biến trong cách dạy hiện nay là phương pháp truyền thống,phương pháp thuyết trình, liệt kê kiến thức, thậm chí có nới có tình trạngtrình thày đọc, trò ghi, thầy nói nhiều mà không kiểm soát công việc củangười học trò

+) Giáo viên không quan tâm đến việc tạo động cơ học tập, gây hứngthú cho học sinh và không thực hiện các hình thức khen thưởng, động viênhọc sinh

+) Học sinh học các bộ môn nói chung đều rơi vào tình trạng “ nhàmchán”, không chịu học, thậm chí nhiều em không quan tâm đến nội dung bàihọc, ít chịu trách nhiệm với bài học của mình.

+) Dạy chay còn phổ biến, đó là do còn thiếu các trang thiết bị và đồdùng thí nghiệm, do giáo viên còn ngại, không chịu soạn giáo án điện tử,không làm thí nghiệm minh họa cho bài giảng, học không đi đôi với hành

+) Học sinh tiếp thu bài một cách thụ động bởi các em quen nếp suynghĩ là học tập là cái thầy trang bị cho mình, thi cử có làm được bài haykhông là do người dạy, thành hay bại tùy thuộc vào những yếu tố ngoài sựkiểm soát của mình, như thầy giỏi đến mức nào, nguồn tư liệu, trí thôngminh… Có thể nói cách dạy và học ở bức tranh trên không những khôngphát huy được trí tuệ của học sinh mà còn tổn hại đến tư duy, trí lực của họcsinh làm cho học sinh mất đi khả năng tự học, tự đọc, ất đi niềm hứng khởikhi học tập và nghiên cứu bộ môn và như vậy việc dạy và học sẽ trở thànhgánh nặng cho thầy và trò Vì vậy tiếp tục đổi mới và đổi mới phương phápgiảng dạy là vấn đề quan trọng nhất trong cải cách giáo dục hiện nay ở Việtnam- đòi hỏi các trường THPT các nhà quản lý giáo dục Việt nam phải tiếptục quan tâm giải quyết

Trường THPT Chuyên Hưng Yên là một trường trung học nằm trong

hệ thống giáo dục trung học của toàn quốc, trường dẫn đầu khối THPT trongtoàn tỉnh, nhiệm vụ của nhà trường là phát hiện đào tạo và bồi dưỡng họcsinh giỏi cấp tỉnh tham gia các kì thi Chọn học sinh Giỏi Quốc gia hằngnăm Vấn đề luôn được đặt ra cho nhà trường là làm thế nào để số lượng vàchất lượng học sinh đạt giải Quốc gia hằng năm tăng lên và phấn đấu có họcsinh nhà trường tham dự thi Olympic Quốc tế Để đạt được điều này, vấn đềđổi mới và tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy ở nhà trường là vấn đềquan trọng và cần thiết hơn bao giừo hết Bởi có đổi mới phương pháp giảngdạy mới thu hút được các em học sinh giỏi thi vào trường, khi đã vào trườngrồi các em mới say mê học tập, làm quen với nghiên cứu khoa học, tự đọc,

tự nghiên cứu, làm chủ việc lĩnh hội và tiếp thu kiến thức và các em sẽ đạt

kết quả cao trong các kì thi Quốc gia cũng như thi vào các trường Đại học vàCao đẳng hằng năm Có thể khẳng định, đổi mới phương pháp giảng dạy lànhiệm vụ sống còn đối với sự tồn tại và phát triển của nhà trường nhằm nângcao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng học sinh giỏi quốc gia

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG VIỆC ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY Ở TRƯỜNG THPT CHUYÊN HƯNG YÊN TỪ NĂM 1997 ĐẾN NAY 2.1 Vài nét về sự ra đời và phát triển của trường THPT Chuyên tỉnh Hưng Yên.

2.1.1 Sự ra đời và phát triển của nhà trường.

Sau hơn 28 năm sát nhập với Hải Dương thành Hải Hưng, ngày 1tháng 1 năm 1997 tỉnh Hưng Yên chính thức được tái lập trở lại theo Quyếtđịnh của Thủ tướng chính phủ được Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủnghĩa Việt Nam thông qua Ngay từ ngày đầu tái lập,Đảng bộ và nhân dânHưng Yên đã bắt tay vào xây dựng, phát triển kinh tế, xã hội và quốc phòng

an ninh.Mặc dù còn nhiều khó khăn của một tỉnh mới tái lập song Tỉnhủy,Ủy ban nhân dân và Hội đông nhân dân Tỉnh Hưng Yên đã quan tâm chú

ý đến sự nghiệp giáo dục đào tạo trong đó có giáo dục –đào tạo mũinhọn.Một trong những việc làm thể hiện sự quan tâm ấy là ra Quyết địnhthành lập trường Phổ thông Năng khiếu Tỉnh (nay là trường THPT ChuyênTỉnh Hưng Yên).Và trường THPT Chuyên tỉnh Hưng Yên ra đời theo Quyếtđịnh số 495 QĐ/UB của Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên ký ngày 23 tháng

5 năm 1997 với nhiệm vụ : “phát hiện,khơi nguồn, đào tạo và bồi dưỡngnhững học sinh giỏi của tỉnh Hưng Yên tham dự các kỳ thi chọn sinh họcgiỏi Quốc gia, Quốc tế và thi vào các trường Đại học cao đẳng trong cảnước”

Ngày mới thành lập, trường chưa có địa điểm phải học nhờ mấyphòng học của trường THPT Thị xã Hưng Yên và mấy gian nhà cấp bốn xâyvội trên một khuôn viên chật hẹp Những ngày đầu với chúng tôi thật vô

cùng khó khăn,vất vả nhưng cũng rất vinh dự và tự hào Đó là những kỷniệm đẹp, khắc sâu trong tâm khảm nỗi thày cô giáo chúng tôi và mỗi chúngtôi không khỏi bồi hồi,xúc động khi nói về những ngày đầu thi vị ấy.

Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo,hai năm sau trường được xâydựng trên một khuôn viên rộng 15.000 m2 đất, trên đường Chu Văn An-phường An Tảo Thành Phố Hưng Yên Với 36 phòng học, một khu hiệu bộriêng biệt với đầy đủ các phòng chức năng.Trường được trang bị 2 phongLap dùng cho việc học ngoại ngữ, 2 phòng Tin học với 60 dàn máy vi tính, 2phòng học đa năng với đầy đủ các trang thiệt bị hiện đại nhưmáy chiếu quađầu, đèn chiếu tivi….dùng cho dạy học bằng giáo án điện tử Một thư việnrộng rãi với hàng nghìn đầu sách phục vụ cho học tập, nghiên cứu của cán

bộ, giáo viên và học sinh Ngoài ra nhà trường còn được trang bị ba phònghọc bộ môn với hệ thống đèn chiếu, giá thí nghiệm và các thiết bị phụ trợ đikèm… cho ba bộ môn đặc thù là Vật lí, Hóa học và Sinh học Ba phòng họcnày đảm bảo cho những bài giảng có thí nghiệm và phục vụ cho việc thựchành của học sinh Các phòng học cùng với hệ thống các phòng chức năngđảm bảo đủ cho học sinh của cả 3 khối học một ca buổi sáng, buổi chiềudành cho học phụ đạo, bồi dưỡng đặc biệt là bồi dưỡng học sinh giỏi Quốcgia

Với sự quan tâm đặc biệt như vậy của các cấp lãnh đạo,sự chỉ đạo sátsao,kịp thời có hiệu quả của Sở giáo dục và đào tạo Hưng Yên, những khókhăn ban đầu của nhà trường dần được khắc phục Hoạt động dạy và học củanhà trường ngày càng đi vào nề nếp và ổn định Chất lượng đào tạo của nhàtrường ngày càng được nâng lên Tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp của nhàtrường trong 12 năm qua là 100% trong đó tỷ lệ tốt nghiệp loại giỏi chiếm từ40% đến 68% Nhiều học sinh nhà trường được Bộ giáo dục và Đào tạo đặccách tốt nghiệp loại giỏi,được chọn vào vòng 2 dự thi chọn đội tuyểnOlimpic Quốc tế Tỷ lệ học sinh nhà trường thi đỗ vào các trường Đại họchàng năm đạt từ 89% đến 94,2% Đặc biệt nhiều em đạt danh hiệu thủ khoavới số điểm tối đa 30/30 điểm cho 3 môn thi như em Lưu Thị Minh Huệ -

học sinh lớp 12 chuyên Hóa khóa 2002-2005 (30 điểm), em Chu Thị KimLiên học sinh lớp 12 chuyên Toán khóa 2005-2008 đạt 30 điểm khi dự thivào Đại học Y- Thái Bình.

Kết quả thi học sinh giỏi Quốc gia của học sinh nhà trường 12 năm qua như sau:

2.1.2 Về đội ngũ cán bộ,giáo viên của nhà trường.

Ngay sau khi có quyết định thành lập trường của Ủy Ban nhân dânTỉnh Hưng Yên, Sở giáo dục và Đào tạo Hưng Yên đã ra Quyết định điềuđộng các đồng chí giáo viên giỏi cấp tỉnh, các đồng chí có kinh nghiệmgiảng dạy tại các trường THPT trong toàn tỉnh về công tác và giảng dạy tạitrường THPT Chuyên Hưng Yên Lúc ban đầu nhà trường chỉ có 14 thày côgiáo với 8 lớp học và 200 các em học sinh của cả 3 khối lớp10,11 và 12 Cơ

sở vật chất nhà trường lúc đó chưa có gì,thày và trò nhà trường phải đi họcnhờ tại trường THPT Thị xã Hưng Yên (nay là trường THPT Thành phốHưng Yên)

Lúc đầu Ban giám hiệu nhà trường gồm 3 đồng chí Đồng chí hiệutrưởng là thạc sỹ (môn Toán), một đồng chí phó hiệu trưởng phụ tráchchuyên môn (môn Vật lí) và đồng chí phó hiệu trưởng phụ trách cơ sở vậtchất (môn Tiếng Anh) Các tổ chuyên môn gồm có: Tổ Toán-Tin, Vật lí,Hóa học, Sinh-Công nghệ, Văn-Địa, Sử-Thể Dục và Tổ Ngoại ngữ Hầu hếtcác đồng chí cán bộ, giáo viên nhà trường đều là những giáo viên giỏi, cótuổi đời,tuổi nghề, nhiều đồng chí có kinh nghiệm trong bồi dưỡng học sinhgiỏi và luyện thi Đại học ở các khu vực trong tỉnh được điều động về trường.Bên cạnh đó một điểm mạnh phải nói đến trong đội ngũ cán bộ, giáo viênnhà trường đó là lòng nhiệt tình, tâm huyết,gắn bó với sự nghiệp đào tạo vàbồi dưỡng học sinh giỏi Họ nhận thức được rằng đây là công việc khókhăn,vất vả nhưng cũng rất vinh dự và vẻ vang Sự đoàn kết nhất trí của độingũ cán bộ , giáo viên, công nhân viên trong nhà trường thực sự là chất kếtdính giữa các tổ chức trong nhà trường và thực sự phát huy hiệu quả nhữngnăm quá

Từ chỗ chỉ có 14 thầy cô giáo đến nay số cán bộ giáo viên nhà trường

đã lên đến 72, các đồng chí giáo viên mới về đều là các giáo viên có thànhtích ở các trường THPT trong tỉnh, có nhu cầu chuyển về thành phố đã quathẩm định của nhà trường Đặc biệt , một số đồng chí giáo viên trẻ, trước kia

là học sinh của nhà trường, có giải Quốc gia, tốt nghiệp với bằng tốt ngiệpKhá, Giỏi, được nhà trường tiếp nhận, được Sở Giáo Dục, Sở nội vụ raquyết định công tác tại trường Nhiều đồng chí đã nhanh chóng vào cuộc,làm quen với lớp Chuyên và bồi dưỡng đội tuyển Quốc gia và đã có kết quảnhư đồng chí Tiết Tuấn Anh (tổ văn); Vũ Thị Thanh (tổ Địa); Hoàng HươngGiang (Tổ Địa); Nguyễn Ngọc Mai (tổ Vật Lí); Nguyễn Văn Kiên (tổ Hóa)

… Các đồng chí Giáo viên của nhà trường tham gia hội thi Giáo viên giỏicấp tỉnh hằng năm đều đạt thứ hạng cao đều đạt danh hiệu Giáo viên giỏinhư đ/c Ngô Thị Thúy (tổ Lí); đ/c Nguyễn Thu Hà (Hóa); Nguyễn ThuHường (NN); Đây thực sự là lớp giáo viên kế cận của lớp đàn anh đi trước

trong việc giảng dạy và bồi dưỡng các đội tuyển Quốc gia ở những năm tiếptheo.

2.1.3 Về học sinh của nhà trường

Năm học 1997-1998, năm học đầu tiên của nhà trường học sinh khôngphải thi tuyển mà Sở Giáo dục đào tạo Hưng Yên gọi tất cả các em học sinhlớp 9, 10, 11 của năm học trước, đã tham dự thi học sinh giỏi cấp tỉnh và đạtgiải từ Khuyến khích trở lên về học tại trường Với 200 học sinh thực sự cóchất lượng này, kết quả năm đầu tiên thực sự có chất lượng Với 39 học sinhđạt giải Quốc gia, trong đó 3 học sinh gọi tham dự chọn vòng 2 thi chọn độituyển Olympic Quốc tế, tỉ lệ học sinh đỗ đại học năm đó là 100%

Từ những năm trước, nhà trường không trực tiếp tham ra vào công tác

tuyển sinh, chủ yếu là Sở Giáo dục và Đào tạo Hưng Yên tuyển học sinh

cho nhà trường Học sinh trong toàn tỉnh có lực học từ Khá trở lên, có trung

bình môn dự thi 8.0 (đối với các lớp tự nhiên) và 7.5 (đối với các lớp xã

hội) có nhu cầu dự thi đến trường đăng ký và làm hồ sơ Nhà trường chỉ

tham gia khâu hồ sơ còn Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo toàn bộ các khâu ra

đề, chọn đề, tổ chức coi thi và chấm thi Như vậy có thể nói nhà trườngkhông tham gia và kiểm soát được khâu tuyển sinh nên còn có những họcsinh có sức học Trung bình thậm chí dưới Trung bình vào học tại trườngTHPT Chuyên

Số học sinh nhà trường ở thời điểm hiện nay là hơn 900 em gồm 3khối 10,11 và 12 với các lớp chuyên: Toán-Tin, Vật lí, Hóa học, Sinh học,Văn, Lịch sử, Địa lí và chuyên ngoại ngữ Riêng khối lớp 10 năm học 2008-

2009 có thêm một lớp gọi là lớp 10 cận chuyên Thực chất đây là lớp con emhay là lớp ngoại giao của nhà trường và Sở Giáo dục-Đào tạo Kết quả nămhọc 2008-2009 cho thấy loại hình này không nên tồn tại trong trườngChuyên bởi các em học sinh loại hình này có sức học yếu, ý thức lại khôngtốt, mặc cảm khi mình học ở lớp “cận chuyên” nên các em không tự phấnđấu vươn lên

Đánh giá một cách tổng thể (loại trừ một số học sinh ở lớp 10 cậnchuyên) thì các em được tuyển chọn vào trường THPT Chuyên Hưng Yên

là những học sinh có sức học từ khá trở lên, có ý thức đạo đức tốt, chấp hànhmọi nội qui, qui định của nhà trường, có ý thức, động cơ và thái độ học tậpđúng đắn, có chí tiến thủ, có óc nghiên cứu, tìm tòi và sáng tạo, có trí thôngminh và tư duy khoa học tốt - nếu có được người thầy giỏi với một phươngpháp giảng dạy phù hợp với đối tượng thì bài toán học sinh giỏi chắc chắn sẽ

có nghiệm và là nghiệm thực trong các kì thi chọn học sinh giỏi Quốc gia vàthi tuyển sinh vào Đại học hằng năm

2.2 Thực trạng chất lượng và hiệu quả của phương pháp giảng dạy ở trường THPT chuyên tỉnh Hưng Yên từ năm 1997 đến năm 2010.

2.2.1 Những thành tích đạt được:

Hơn mười năm thành lập, đó là khoảng thời gian rất ngắn so với sự rađời và phát triển của một nhà trường nhưng đó cũng là khoảng thời gian đủ

đẻ khảng định những thành tựu mà thày và trò nhà trường đã đạt được

Trước hết đó là việc dạy và học của nhà trường đã đi vào nề nếp vàngày càng ổn định Ban giám hiệu đã phân công mảng công việc cho từngđồng chí trong đó đồng chí phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn kiêmtrưởng ban chuyên môn nhà trường.Tiết thứ 2 của sáng thứ hai hàng tuầnBan chuyên môn họp giao ban dưới sự trù trì của đồng chí trưởng ban.Tạibuổi giao ban này các đồng chí tổ trưởng các tổ chuyên môn báo cáo tìnhhình chuyên môn của tổ, sau đó ban chuiyên môn,ban giám hiệu nhận xét và

bổ sung những tồn tại của các tổ trong tuần, trên cơ sở đó các tổ rút kinhnghiệm và đề ra biện pháp khắc phục, công việc của tuần tiếp theo Kếhoạch kiểm tra và ký giáo án được thực hiện 2 tuần một lần Các đồng chí tổtrưởng chuyên môn trực tiếp kiểm tra và ký giáo án của các thành viên trong

tổ, đồng chí trưởng Ban chuyên môn kiểm tra và ký giáo án của các tổtrưởng chuyên môn còn đồng chí hiệu trưởng thì kiểm tra và ký giáo án củacác đồng chí phó hiệu trưởng Kế hoạch thanh tra chuyên môn (thanh tratoàn diện,thanh tra chuyên đề ) được Ban chuyên môn triển khai, thông báo

cụ thể ở buổi giao ban chuyên môn, trên bảng tin của nhà trường để cácđồng chí cán bộ, giáo viên biết trước và thực hiện, đồng thới sắp xếp thờigian để dự giờ của các đồng nghiệp Sau mỗi giờ thanh tra hay thao giảng,Ban chuyên môn đều bố trí họp rút kinh nghiệm để đánh gíá và xếp loại giờdạy của giáo viên được thanh tra Biên bản và kết quả thanh tra được tập hợp

và nộp về đông chí hiệu trưởng để vào sổ theo dõi và xếp loại giáo viên củanhà trường

Mỗi năm, Ban chuyên môn nhà trường tổ chức 2 đợt hội học,hội giảngvào các dịp 20/11(học kì 1) và 26/3( học kì 2) Đây là hai đợt thi đua trọng

tâm của mỗi học kỳ trong năm học nhằm dấy lên phong trào thi đua dạy tốt –

học tốt trong cán bộ giáo viên và học sinh Trên cơ sở đó đánh giá và xếploại giờ dạy của giáo viên đặc biệt về phương pháp giảng dạy mỗi đợt thi

đua Ban chuyên môn chọ lựa hai giờ học tiêu biểu tổ chức thao giảng toàn

trường (một giờ tự nhiên và một giờ xã hội ) Các đồng chí giáo viên của

các tổ tự nhiên thì dự giờ môn tự nhiên,các đồng chí tổ xã hội dự giờ môn xãhội Điểm đặc biệt là các giờ dạy này phải áp dụng được phương pháp giảngdạy mới, đưa được công nghệ thông tin vào giảng dạy Sau giờ dạy toàntrường chia làm hai tổ nhận xét, đánh giá và xếp loại giờ dạy Đây thực sự làhoạt động chuyên môn có chất lượng ở nhà trường trong những năm qua

Về phương pháp soạn bài của giáo viên,qua kiểm tra cho thấy, các bàisoạn của anh chị em giáo viên đã bám sát nội dung và yêu cầu của sách giáokhoa hiện hành, đặt ra được mục tiêu bài học Các bài giảng có đầy đủ cácbước lên lớp, nhiều giáo án đã soạn theo hướng đổi mới phương pháp giảngdạy - lấy học sinh làm trung tâm Đặc biệt một số đồng chí giáo viên trẻ đãsoạn bài bằng giáo án điện tử, dạy học trên lớp bằng máy chiếu qua đầu,bằng porpoint…một số giáo án được khai thác từ mạng internet

Các bước lên lớp của giáo viên đã được cải tiến: có đặt vấn đề vào bàigiảng nhằm gây hứng thú cho học sinh trong việc tiếp thu kiến thức Hệthống câu hỏi mà giáo viên đặt ra trong giờ học đảm bảo vừa sức, có tínhlôgic và phù hợp với yêu cầu của bài giảng Trong giờ học nhiều giáo viên

đã chú ý đến việc tạo không khí và kích thích để học sinh chủ động khai tháckiến thức trong sách giáo khoa, lấy học sinh làm trung tâm cũng như giaonhiệm vụ cho học sinh trong mỗi đơn vị kiến thức bài học.

Phương pháp kiểm tra đánh giá bước đầu có cải tiến nhưng chủ yếuvẫn là kiểm tra theo phương pháp cũ Việc kiểm tra đánh giá vẫn do giáoviên bộ môn thực hiện ở bộ môn mà họ giảng dạy Phương pháp kiểm travẫn theo hình thức kiểm tra miệng,kiểm tra 15 phút, kiểm tra 45 phút vàkiểm tra học kì Nhà trường đánh giá ,xếp loại học sinh dựa vào kết quảkiểm tra của mỗi học sinh

Nhìn chung về đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường THPTChuyên Hưng Yên đã có một số kết quả bước đầu ,song so với nhiệm vụ vàyêu cầu của công cuộc đổi mới đặc biệt trong giai đoạn hội nhập hiện nay thìkết quả đó chưa đáp ứng được.Việc đổi mới ở nhà trường-đặc biệt là đổi mớiphương pháp giảng dạy còn nhiều bất cập,hạn chế cần phải khắc phục

2.2.2 Những tồn tại, hạn chế và bất cập.

* Về đội ngũ giáo viên nhà trường.Giáo viên về công tác tại trườngđược hầu hết điều động từ các trường THPT trong toàn tỉnh,các đồng chíđều chưa quen với công tác bồi dưỡng học sinh giỏi - đặc biệt là học sinhgiỏi Quốc gia Phần lớn các đồng chí đều dạy học theo phương pháp truyềnthống-đó là giáo viên giảng giải, thuyết trình còn học sinh nghe,hiểu và ghimột cách thụ động theo cách hiểu của mình Đặc biệt hơn còn một số không

ít các đồng chí giáo viên ( đặc biệt là các giáo viên môn khoa học xã hội )còn nặng về đọc chép Bản thân tôi là phó hiệu trưởng phụ trách chuyênmôn,tôi đã dự giờ thanh tra, dự giờ thao giảng và thẩm định của hầu hết giáoviên trong trường, tôi nhận thấy về phương pháp giảng dạy cảu đội ngũ giáoviên nhà trường có thể chia làm 3 nhóm sau đây:

Nhóm thứ nhất - đó là nhóm các đồng chí giáo viên có tuổi đời từ 50trở lên Hầu hết các đồng chí trong nhóm này đều dạy học theo phương phápcũ,không đổi mới hoặc chậm đổi mới Khi tâm sự với họ, tôi đặt vấn đề sao

các đồng chí không đổi mới, không dùng các thiết bị hỗ trợ như máy chiếu,máy tính xách tay, giáo án điện tử…thì được trả lời đại loại như: không biết

vi tính, dạy học mấy chục năm phương pháp cũ đã ngấm vào máu rồi và ởtrường Đại học tôi không được học thì làm sao dạy được Có đồng chí trả lờithẳng thắn rằng sắp nghỉ hưu rồi đổi mới làm gì cho mệt…Đây là nhóm cácđồng chí giáo viên già (10 đồng chí ), có kiến thức, có kinh nghiệm songthực sự họ không biết tiếng Anh, không thạo vi tính, không chịu thay đổiquan điểm…việc đòi hỏi các đồng chí này đổi mới phương pháp, thay đổiphong cách dạy học là khó khăn, đòi hỏi phải có thời gian

Nhóm thứ hai - đó là nhóm các đồng chí dạy các môn chuyên và trựctiếp tham gia bồi dưỡng các đội tuyển học sinh giỏi Quốc gia Đây là nhómcác đồng chí có sự kết hợp giữa phương pháp dạy học cổ truyền với đổi mớiphương pháp dạy học Nhiều đồng chí trong nhóm này đã soạn bài bằng giáo

án điệ tử và dạy học bằng máy chiếu trên lớp hoặc phòng chức năng, làmhấp dẫn hơn bài giảng của mình Khi dự giờ của các đồng chí giáo viên nàytôi thấy hầu hết các đồng chí này không sử dụng các đồ dùng và thiết bị thínghiệm trong bài giảng Khi tìm hiểu nguyên nhân thì tôi được biết, đây lànhóm các đồng chí giaó viên dạy giỏi, luyện thi đại học nhiều nên có ít thờigian chuẩn bị cho bài giảng Thêm vào đó cho đến thời điểm này (sau 12năm tái lập) nhà trường vẫn chưa có một cán bộ phụ trách thí nghiệm cóchuyên môn để chuẩn bị được thí nghiệm cho bài giảng của giáo viên ở các

bộ môn (Lí, Hóa, Sinh) Đây là tồn tại rất lớn càn phải khắc phục Bởi vìtrong những năm qua một số học sinh của nhà trường ở các bộ môn ( Vật lí,

Sinh học và Hóa học) được Bộ giáo dục và Đào tạo chọn ra Hà Nội dự thi

chọn đội tuyển Olympic Quốc tế, cùng đi với các em tôi thấy ở các bài tậptính toán các em làm bài rất tốt, song đến vòng thực hành các em tỏ ra lúngtúng, thậm chí có em còn chưa làm quen với dụng cụ, thiết bị thí nghiệm bao

giờ Để có được học sinh thi quốc tế, để có được huy chương Quốc tế - hạn

chế này phải cần sớm khắc phục và khắc phục có hiệu quả

Nhóm thứ ba: đó là nhóm đồng chí giáo viên trẻ, mới ra trường, đãqua thẩm định và được điều động về trường Một số đồng chí là những họcsinh cũ của trường đã từng tham gia các đội tuyển Quốc gia và đoạt giải, cókết quả tốt trong những năm học ở trường Đại học sư phạm khi dự giờ vàthẩm định nhóm giaó viên này, tôi thấy các đồng chí rất nhanh nhạy trongviệc tiếp thu cái mới, ưu điểm nổi bật của các đồng chí giáo viên này là biếttiếng Anh, thạo vi tính và sử dụng thuần thục các thiết bị điện tử phục vụcho giảng dạy theo hướng đổi mới phương pháp Hầu hết các đồng chí giáoviên này đều soạn bài bằng giáo án điện tử, các bước lên lớp đáp ứng đượctiến trình đổi mới Nhược điểm lớn nhất của các đồng chí giáo viên này làphương pháp sư phạm, kinh nghiệm giảng dạy chưa có Một số đồng chíchưa thực sự làm chủ giáo án, còn bị động khi xử lí tính huống, không cầmtrịch được thời gian trên lớp, chưa làm chủ được kiến thức, xử lí tình huống

sư phạm chưa khéo léo, chưa thực sự thu hút học sinh

Về đội ngũ giáo viên nhà trường còn có một số bất cập nữa là trình độgiáo viên trên chuẩn chưa nhiều Với 72 cán bộ giáo viên nhà trường nhưngchưa có đồng chí nào có học vị Tiến sĩ, chỉ có 6 đồng chí có trình độ thạc sỹ(trong đó có 2 Thạc sỹ về quản lí giáo dục, 4 đồng chí thạc sỹ chuyên môn).Hầu hết các đồng chí có trình độ thạc sỹ đều được giao giảng dạy và phụtrách các lớp chuyên, các đội tuyển Quốc gia và kết quả đạt được đều rất tốt.Thực tế cho thấy tỷ lệ 6/72 đồng chí có trình độ Thạc sỹ ( chiếm 8%) là quámỏng đối với một trường THPT nói riêng chứ chưa nói đến trường THPTchuyên

Bên cạnh đó cơ cấu nam - nữ của cán bộ giáo viên nhà trường chưahợp lí Tỷ lệ nữ cán bộ giáo viên chiếm 70%, trong đó nhiều đồng chí đang

ở độ tuổi sinh đẻ Điều này ảnh hưởng nhiều đến tiến độ cũng như kết quảcông tác giảng dạy của nhà trường

Một hạn chế nữa ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng dạy và họccủa nhà trường đó là cơ sở vật chất Những năm đầu cơ sở vật chất còn thiềuthốn, trang thiết bị dạy học, đồ dùng thí nghiệm không có Dần dần những

thiếu thốn này được khắc phục Các trang thiết bị, thí nghiệm được Bộ giáodục, Công ty thiết bị trường học và Sở giáo dục đào tạo đầu tư Vấn đề là ởchỗ nhiều thiết bị không có người sử dụng, không có cán bộ thí nghiệm cóchuyên môn để bố trí lắp đặt cho nên các thiết bị này chưa được khai tháchoặc khai thác không hiệu quả Ví dụ: Ở bộ môn Vật lí, giáo viên hầu như ít

sử dụng các thiết bị thí nghiệm trên lớp vì không có cán bộ thí nghiệm chuẩn

bị Chỉ khi nào hình thành được đội tuyển HSG quốc gia các em trong độituyển mới đến phòng thí nghiệm để làm quen và bước đầu thực hành cácphương án thí nghiệm Các bộ môn Hóa học, Sinh học, việc cho học sinhthực hành thí nghiệm lại càng ít hơn Thư viện, phòng đọc của nhà trường đãđược triển khai và đi vào hoạt động nhưng số lượng đầu sách chưa nhiều đặcbiệt chưa có nhiều đầu sách phục vụ cho việc nghiên cứu khoa học của giáoviên và học sinh Hoạt động của thư viện vẫn chun yếu là thủ công, chưa ápdụng công nghệ thông tin ( mã vạch, mã số) vào phục vụ nên hiệu quả màthư viện đem lại cho thày và trò nhà trường chưa cao

Đặc biệt, trong những năm qua khu nội trú của học sinh chưa đượcnhà trường quan tâm đúng mức Vấn đề an ninh khu nội trú không được đảmbảo, còn có đối tượng xấu vào trấn lột, đe dọa học sinh Nhà ăn phục vụ khunội trú không hoạt động, các em phải tự lo ăn uống và sinh hoạt cá nhân.Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến thời gian cũng như kết quả học tập cùahọc sinh Vì vậy một số học sinh lớp 11, 12 xin ra khỏi khu nội trú để thuênhà trọ ở, một số học sinh khối lớp 10 sau khi nhập học một thời gian đã xintrở về địa phương ( năm học 2008-2009 có 30 học sinh khối lớp 10 xinchuyển trường)

Một bất cập nữa cũng cần đề cập đến đó là khuôn viên trường rất chậthẹp Với 15000 m2 đất trong đó có khu nhà hiệu bộ, 2 khu lớp học, một khunội trú và một nhà ăn làm cho sân trường rất hẹp không có sân thể dục,không có nhà đa năng dành cho luyện tập thể thao,cho thi đấu.Những giờ thểdục được thực hiện ngay ở sân bê-tông, liền kề với lớp học Điều này vừa

không đảm bảo an toàn cho học sinh học thể dục vừa làm ảnh hưởng rấtnhiều đến học sinh các lớp học khác ở gần sân trường.

Về phía học sinh nhà trường, như đã phân tích,đại đa số các em họcsinh được tuyển về trường đều là học sinh ngoan, có ý thức tổ chức kỷ luậttốt, có lực học từ khá trở lên Đặc biệt là các em đã xác định được mụcđích,động cơ thái độ học tập đúng đắn Song, do nhà trường không trực tiếptham gia vào khâu tuyển sinh cho nên còn có những khe hở ở khâu ra đề thi,coi thi đặc biệt là khâu chấm thi cho nên vẫn còn những học sinh có sức họctrung bình,thậm chí dưới trung bình vào trường Năm qua lớp 10 khôngchuyên được các thày cô giáo gọi vui là lớp “ngoại giao”, có nhiều em sứchọc trung bình, ý thức tổ chức kỷ luật kém Cô giáo chủ nhiệm phải mất rấtnhiều công sức trong việc giáo dục đạo đức và bồi dưỡng các em Cũngchính vì khâu tuyển sinh này mà mặt bằng kiến thức của học sinh khôngđồng đều trong một lớp chuyên Ví dụ lớp 11 chuyên Tin năm học 2010-

2011 có 39 học sinh gồm đủ cả 4 loại đối tượng học sinh: 10 em có học lựcgiỏi, 20 em có học lực khá, 5 em học lực trung bình và còn có 3 em có họclực dưới trung bình Điều này gây không ít khó khăn cho người dạy Bởi vìnếu dạy cho nhóm học sinh giỏi để các em thi Quốc gia, thi Đại học thì các

em trung bình và yếu sẽ không tiếp thu được bài giảng Ngược lại nếu dạycẩn thận, rõ ràng cho các em học sinh trung bình và yếu thì mất thời giờ vàkhông cần thiết đối với học sinh giỏi Nếu dạy một lúc cho cả 4 đối tượnghọc sinh này thì quả là khó khăn và quĩ thời gian không cho phép và khôngphù hợp với học sinh trường Chuyên

Một tồn tại nữa phải kể đến cũng làm ảnh hưởng không tốt đến chấtlượng dạy và học của nhà trường trong những năm qua - đó là sự phối kếthợp giữa nhà trường với hội phụ huynh học sinh chưa thực sự hiệu quả Hộiphụ huynh học sinh nhà trường chưa phát huy được vai trò động viên anhchị em giáo viên nhà trường, chưa chăm lo đến đời sống của các em họ ởkhu nội trú Nhiều phụ huynh học sinh cho con em vào trường Chuyên chủyếu để được học thày giỏi, lấy kiến thức thi Đại học mà không chịu cho các