skkn những giải pháp giúp cho việc dạy và học kĩ năng nghe tiếng anh có hiệu quả

Khi chưa thực hiện đề tài này, tôi thực hiện dạy các mục nghe bám theo đúng bố cục của bài thì tôi thấy đa số học sinh không thể nghe và không có hứng thú.. Còn các lớp học yếu như lớp 1

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm Nguyễn Thị Quyên

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập _Tự do _Hạnh phúc

- - -

ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

I SƠ YẾU LÝ LỊCH

Họ và tên: Nguyễn Thị Quyên

Sinh ngày: 04 – 08 – 1977

Năm vào ngành: 2003

Chức vụ đơn vị công tác: Giáo viên trường THPT Ba Vì

Trình độ chuyên môn: Đại học

Bộ môn giảng dạy: Tiếng Anh

Ngoại ngữ: Tiếng Anh

Trình độ chính trị: Sơ cấp

II NỘI DUNG ĐỀ TÀI

1 Tên đề tài: “Những giải pháp giúp cho việc dạy và học kĩ năng nghe Tiếng Anh có hiệu quả”.

2 Lý do chọn đề tài:

Tiếng Anh ngày nay đã trở thành ngôn ngữ phổ thông trên thế giới nó được sử dụng làm tiếng mẹ đẻ ở nhiều quốc gia Hơn thế nữa rất nhiều quốc gia đã dùng tiếng Anh làm ngôn ngữ thứ hai Ở Việt Nam Tiếng Anh cũng đã trở nên quen thuộc Các em học sinh đã làm quen với môn Tiếng Anh từ lớp 3 Vậy sau khi học xong cấp III các em đã có một lượng lớn kiến thức về tiếng Anh Nhưng hiện nay đề thi tốt nghiệp THPT và đề thi Đại học – Cao đẳng không có phần nghe, điều này đã làm cho các em đánh giá thấp kĩ năng nghe Trong các giờ dạy nghe tôi thấy học sinh không hứng thú học Thậm chí có rất nhiều học sinh sau khi học xong lớp 12 không thể đối thoại với người nước ngoài các câu xã giao hàng ngày bởi vì các em nghe không hiểu người đối thoại nói gì

Với chương trình cải cách Sách giáo khoa Tiếng Anh, Sách Giáo khoa được biên soạn dựa theo chủ điểm gồm 16 đơn vị bài học và 6 bài ôn tập Đến năm học 2011 – 2012, Bộ Giáo dục đã có hướng chỉ đạo giảm tải chương trình cắt 1 hoặc 2 đơn vị bài học ở mỗi khối lớp Mỗi đơn vị bài học ứng với 1 chủ đề cụ thể và gồm các mục: Reading, Speaking, Listening, Writing và Language focus Chứng tỏ rằng việc học ngoại ngữ phải rèn luyện cả 4 kĩ năng (Nghe, Nói, Đọc, Viết), đòi hỏi học sinh phải đầu tư nhiều thời gian vào các kĩ năng này Đặc biệt

kĩ năng nghe là kĩ năng khó đối với các em học sinh bởi vì học sinh chưa quen với tốc độ đọc, nói trong băng của người Anh Đối với các em học sinh ở trường tôi, Trường trung học phổ thông Ba Vì – một trường nằm trong khu vực 7 xã miền núi của huyện Ba Vì, một ngôi trường nằm xa trung tâm thành phố Ở đây điều kiện và môi trường không thuận lợi cho các em học ngoại ngữ, các em không có cơ hội giao tiếp với người nước ngoài Thêm vào đó, các em học sinh đại đa số đều xuất phát từ gia đình làm nông nghiệp, không có điều kiện và thời

gian để luyện nghe băng, đĩa Tiếng Anh Vì vậy tôi chọn đề tài : “Những giải pháp giúp cho việc dạy và học kĩ năng nghe Tiếng Anh có hiệu quả” với hi

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm Nguyễn Thị Quyên

vọng có thể giúp học sinh phát huy được khả năng nghe Tiếng Anh trong mọi ngữ cảnh như trong đàm thoại, nghe đài, TV, băng và đĩa

3 Phạm vi và thời gian thực hiện đề tài:

Phạm vi: Trường Trung học phổ thông Ba Vì

Cụ thể là lớp: 11A1, 11A2, 12A4, 12A5

_ Thời gian thực hiện: 1 năm (2011 _ 2012)

III QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI.

1 Tình trạng thực tế khi chưa thực hiện đề tài.

Khi chưa thực hiện đề tài này, tôi thực hiện dạy các mục nghe bám theo đúng bố cục của bài thì tôi thấy đa số học sinh không thể nghe và không có hứng thú Các lớp học khá như lớp 11A1 và lớp 11A2 có một số học sinh nghe được còn

đa số là không nghe được Còn các lớp học yếu như lớp 12A4, 12A5 phần lớn học sinh không thể nghe để hoàn thành được yêu cầu của phần nghe Thậm chí

có nhiều học sinh không nghe được một thông tin nào

Khi đi tìm hiểu nguyên nhân tôi thấy ở các em còn có những tồn tại sau:

- Động cơ nghe hiểu bằng tiếng Anh còn hạn chế

- Nhiều em ít có cơ hội để nghe, ít tiếp cận với các thông tin đại chúng mà qua đó có thể nghe Tiếng Anh

- Một số em còn ngại nghe và nói bằng tiếng Anh còn sợ bị mắc lỗi

- Học sinh chưa quen với tốc độ đọc, nói trong băng của người Anh vừa nhanh vừa có lồng ghép nối âm nên không thể nhận biết được từ Đặc biệt

là phần trả lời câu hỏi thì học sinh không thể viết được câu trả lời, học sinh không thể biết được thông tin trả lời nằm ở đâu trong bài nghe

Chính vì vậy khi làm bài tập về phần nghe, các em thường không thể hoàn thiện được các yêu cầu của bài, điểm của bài nghe chưa cao

Dưới đây là kết quả khảo sát trước khi thực hiện đề tài

2 Số liệu điều tra trước khi thực hiện đề tài:

Với kết quả như trên, là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, tôi thực sự rất băn khoăn, trăn trở và tự mình cũng nhận ra cần có sự thay đổi trong phương pháp giảng dạy của mình Chính vì vậy tôi đã quyết tâm tìm ra các biện pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả dạy và học kĩ năng nghe tiếng Anh

3 Những biện pháp thực hiện:

Đề tài được thực hiện qua các bước sau:

3.1 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh ở nhà:

a) Đối với giáo viên: Lập kế hoạch cho một tiết dạy nghe.

Để một tiết dạy nghe được tốt thì giáo viên cần thực hiện các bước sau:

_ Nghiên cứu kĩ nội dung của mục “Listening”, bám sát theo SGK.

_ Xác định xem nội dung của mục nghe nói về chủ đề gì Tham khảo các tài liệu

có nội dung về chủ đề đó nhằm mục đích giúp cho giáo viên có đầy đủ những kiến thức cơ bản và mở rộng khối lượng thông tin về chủ đề đó để không bị lúng túng khi học sinh hỏi bất cứ điều gì về chủ đề đó Giáo viên sẽ tự tin dạy hơn

Ví dụ: Khi dạy mục nghe ở bài 6 _ Tiếng Anh 11 _ Phần “After you listen” yêu

cầu: Kể tên một số vận động viên chạy nổi tiếng ở Việt Nam và nói những điểm đặc biệt về họ (Name some famous runners in Vietnam and say what is special about them) Để dạy tốt được phần này, giáo viên phải tìm hiểu được những hình ảnh và thông tin đặc biệt liên quan đến các vận động chạy nổi tiếng ở Việt Nam Hoạt động này sẽ giúp cho giáo viên hiểu và có thông tin chính xác để khi học sinh gặp khó khăn giáo viên có thể giúp được Điều này sẽ gây hứng thú cho học sinh

_ Nghiên cứu mục đích, yêu cầu của tiết dạy

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm Nguyễn Thị Quyên

Mục đích, yêu cầu của tiết dạy là đích mà cả giáo viên và học sinh cần phải đạt được sau mỗi tiết học Đối với tiết dạy nghe, thông thường mục đích yêu cầu của tiết dạy là giúp học sinh luyện tập và phát triển các kĩ năng Nghe, Nói, Đọc, Viết Trong đó kĩ năng Nghe là chủ yếu Sau khi kết thúc phần Nghe học sinh hiếu được nội dung chính của bài Nghe và thực hiện được một số yêu cầu hay bài tập ngôn ngữ nào đó

_ Lựa chọn và phối hợp các kỹ thuật dạy nghe (Listening Techniques) một cách linh hoạt và phù hợp

Việc lựa chọn kỹ thuật dạy nghe phải được xác định trên căn cứ là nội dung của tiết dạy, đặc điểm, năng lực của lớp học và các giai đoạn trong tiến trình dạy nghe

_ Chuẩn bị các phiếu bài tập (handout) nếu cần

_ Chuẩn bị đài cassett tốt; đĩa, băng rõ; và pin dự phòng khi mất điện Xác định phần nghe nằm ở đâu trong đĩa hoặc băng

b) Đối với học sinh:

Tự tin, chủ động, sáng tạo nêu ra những vấn đề, câu hỏi có liên quan đến nội dung bài nghe

3.2 Thực hiện quá trình dạy và học phần “Listening” luôn luôn tuân theo 3

bước và phải bám sát với nội dung trong sách giáo khoa.

a Pre – Listening (Hoạt động chuẩn bị trước khi nghe):

Đây là hoạt động không thể thiếu được trong phần dạy và học kĩ năng nghe Vậy chúng ta sẽ thực hiện hoạt động này như thế nào? Và mục đích để làm gì? _ Mục đích của hoạt động chuẩn bị trước khi nghe là nhằm giúp cho học sinh tập trung sự chú ý vào chủ đề sẽ được nghe đặc biệt là đoán trước những gì sắp được nghe

+ Tạo tâm thế nghe bằng cách cuốn hút học sinh vào nội dung / chủ đề bài nghe

+ Gây hứng thú cho học sinh đối với bài sắp nghe

+ Gợi nhớ kiến thức nền (background knowledge) của học sinh về chủ đề bài nghe giúp học sinh dùng kiến thức đó để nghe hiểu dễ hơn

+ Giúp học sinh nghe có mục đích (có nội dung gì, vấn đề gì và thực hiên các loại bài tập gì)

_ Để dạy phần này tôi đã thực hiện các bước sau:

+ Bám sát theo SGK xem phần “Before you listen” có tranh ảnh không và

yêu cầu của phần đó là học sinh hoạt động theo cặp, theo nhóm hay cá nhân

Ví dụ: Ở sách Tiếng Anh lớp 11:

Các bài 1 , 3 , 6 , 7, 8 , 9, 10 , 11 , 12 , 13 , 15 và 16 yêu cầu học sinh hoạt động theo cặp Bài 2 yêu cầu học sinh hoạt động theo nhóm, còn bài 4 yêu cầu học sinh hoạt động cá nhân

* Đối với những bài phần “Before you listen” có tranh ảnh tôi đã tận dụng

đến mức tối đa các tranh đó để giới thiệu vào bài

_ Yêu cầu học sinh quan sát tranh

_ Tổ chức học sinh hoạt động theo cặp, theo nhóm hoặc cá nhân tùy theo yêu cầu của bài đó

_ Sau khi học sinh hoạt động xong, gọi 1 vài học sinh đưa ra câu trả lời

_ Giới thiệu các từ hoặc cấu trúc khó sẽ gặp trong bài nghe

_Yêu cầu học sinh đoán nội dung sơ bộ của bài nghe

_ Giáo viên dẫn dắt vào bài

Ví dụ: Phần “Before you listen” của bài 2 – Tiếng Anh 12

Work with a partner Discuss the following questions.

1 Have you ever attended a wedding ceremony?

2 What do the bride and the groom usually do at the wedding ceremony?

Listen and repeat:

altar groom tray

Master of Ceremony bride schedule

banquet ancestor blessing

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm Nguyễn Thị Quyên

_Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát bức tranh và hỏi:

Teacher: What do you see in the picture?

Student: Answer

Teacher: What ceremony is it?

Student: It is a wedding ceremony

_Yêu cầu học sinh hoạt động theo cặp hỏi và trả lời 2 câu hỏi:

1 Have you ever attended a wedding ceremony?

2 What do the bride and the groom usually do at the wedding ceremony? _ Gọi một cặp học sinh hỏi và trả lời trước lớp

Với câu hỏi 2 học sinh có thể trả lời theo các ý:

The bride and the groom usually stand in front of the altar praying and asking their ancestor’s permission to be married They exchange their wedding rings.

_ Sau đó GV giới thiệu các từ mới sẽ gặp trong bài nghe Giới thiệu các từ đó bằng các thủ thuật dạy từ

_ GV cho học sinh đoán nội dung bài nghe bằng cách đưa ra câu hỏi:

Teacher: Can you guess what the listening is about?

Student: Answer

_GV khẳng định: You are going to hear two people talking about a wedding ceremony in Vietnam.

Như vậy đến đây học sinh rất hứng thú muốn nghe về lễ cưới ở Việt Nam

*Đối với những bài phần “Before you listen” không có tranh ảnh, tôi đã tự

làm tranh ảnh hoặc đưa ra các giáo cụ trực quan để giới thiệu nhằm tạo hứng thú cho học sinh

Ví dụ: Unit 9 – English 11

Before you listen:

*Work in pairs Ask and answer the following questions

1 Is your family on the phone? What is your phone number?

2 Does any member of your family have a cellphone? What make is it?

3 What do you think are the advantages and disadvantages of cellphones?

Ở phần này không có tranh ảnh, tôi đã sử dụng một chiếc điện thoại di động để giới thiệu bài, bằng cách hỏi:

Teacher: What is it?

Student: It is a cellphone

_Sau đó GV yêu cầu học sinh làm việc theo cặp và thảo luận các câu hỏi trên

b) While – listening (Hoạt động trong khi nghe).

Đây là giai đoạn mà ở đó học sinh có cơ hội rèn luyện kĩ năng nghe và thực hiện một số yêu cầu của bài luyện nghe Phần này thường gồm từ hai đến ba nhiệm vụ trong đó yêu cầu học sinh nghe và thực hiện các nhiệm vụ như:

+ Khớp nối thông tin (Matching)

+ Xác định câu đúng, sai (True / False statements)

+ Chọn đáp án đúng A, B, C hoặc D (Choosing the correct answer) + Điền nào chỗ trống hoặc vào bảng (Gap-filling / Table completing) + Trả lời các câu hỏi (Answer questions)

Để dạy phần này tôi đã thực hiện các hoạt động sau:

_ Trước khi cho học sinh bắt đầu nghe, tôi yêu cầu học sinh đọc các nhiệm vụ

đó, xác định yêu cầu của nhiệm vụ đó phải làm gì (chọn đúng, sai; trả lời câu hỏi….); xác định từ khóa trong câu giúp cho việc nghe dễ dàng hơn

_ Sau đó nói rõ cho học sinh biết được nghe bao nhiêu lần: Tôi cho học sinh nghe 2 lần trước khi kiểm tra đáp án sơ bộ, chưa cho đáp án đúng Tiếp theo cho học sinh nghe thêm 1 lần nữa để tự tìm hết đáp án hay tự sửa lỗi trước khi tôi

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm Nguyễn Thị Quyên

sửa lỗi và cho đáp án Nên cho nghe hết cả nội dung bài, không dừng từng câu một, trừ trường hợp câu khó muốn cho học sinh tìm thông tin chi tiết chính xác Nếu cho học sinh nghe từng câu, từng từ một thì sẽ khiến học sinh có thói quen phải hiểu nghĩa từng từ, từng câu khi nghe

Ví dụ: Ở bài 8 _ Tiếng Anh 12

While you listen:

Task 1: Decide whether the following statements are true (T) or false (F).

1 Nodoby can predict how long we will be able to live in the 21st century

2 People’s general health will improve because they eat a lot of mushrooms

3 Nowadays, if people look after themselves, they can live to be 90

4 Within 30 years, 80% of cancers will be curable

5 Eternal life isn’t impossible

_ Đối với phần này, tôi cho học sinh đọc yêu cầu của nhiệm vụ và tất cả các câu

đó Trong khi đọc các câu học sinh phải gạch chân các từ khóa trong câu để giúp cho việc nghe được dễ dàng hơn

_ Sau khi học sinh đọc xong, tôi đã hỏi học sinh:

Teacher: What is the requirement of task 1?

Student: Deciding whether the statements are true (T) or false (F) Teacher: What are key words in the statements?

Student: Answer

_ Tôi khẳng định lại các từ khóa trong các câu trên

Sentence 1: Nobody can predict

Sentence 2: because they eat a lot of mushrooms

Sentence 3: 90

Sentence 4: 80%

Sentence 5: isn’t impossible

_ Sau đó tôi cho học sinh nghe hai lần

_Sau khi học sinh nghe xong tôi cho học sinh so sánh kết quả với bạn bên cạnh _Tôi cho học sinh nghe lần thứ ba để kiểm tra và sửa lỗi

_Gọi hai học sinh cho đáp án, tôi nhận xét và sửa lỗi rồi đưa ra đáp án

Suggested answers:

1 F (Many scientists predict that in the 21 st century people will be living into the incredible age of 130)

2 F (People’s general health will improve because they are mushrooming)

3 F (nowadays, if people look after themselves, they can live to be 80)

4 T

5 T

c) Post – listening (Hoạt động sau khi nghe).

Đây là giai đoạn luyện tập sau khi nghe Mục đích của giai đoạn này là giúp học sinh củng cố lại những gì đã được nghe và giúp học sinh liên hệ những điêù

đã được nghe với kinh nghiệm cuộc sống thực tế

Các yêu cầu của phần “After you listen” thường là tóm tắt bài nghe

(summarise the listening passage), hoặc nói về những kinh nghiệm bản thân tương tự với những điều vừa được nghe

Ví dụ: Ở sách Tiếng Anh lớp 11, các bài 1, 3, 4, 7, 9, 10, 15, 16 là tóm tắt nội dung bài nghe; còn các bài 2, 5, 6, 8, 11, 12, 13 là nói về những kinh nghiệm thực tế tương tự như bài nghe

Để thực hiện tốt phần này tôi đã làm như sau:

*Đối với các phần yêu cầu học sinh tóm tắt nội dung của bài nghe Không nên chỉ đưa ra yêu cầu “Now summarise the text” chung chung mà cần hướng dẫn tỉ mỉ Có thể đưa ra gợi ý để học sinh dùng những từ đó mà viết tóm tắt; hoặc viết các từ đầu câu để học sinh chỉ việc hoàn thành các câu đó; hoặc cho một số câu hỏi về những ý chính trong bài Học sinh tóm tắt bằng cách trả lời các câu hỏi đó, v v…

- Yêu cầu học sinh hoạt động theo nhóm để tóm tắt được bài nghe qua nói hoặc viết

_ Sau đó gọi đại diện một nhóm trình bày trước lớp

_ Giáo viên nhận xét và sửa

Ví dụ: Unit 6 _ English 12

After you listen: