bài giảng sở giao dịch chứng khoán - gv. bùi ngọc toàn

ĐẶC ĐiỂM CỦA SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN SGDCK không tham gia mua bán chứng khoán  SGDCK chỉ cho thuê địa điểm để người môi giới mua và bán chứng khoán và đưa ra danh sách các loại chứng

Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường ĐH CN Tp.HCM

DĐ: 0986785984

Định nghĩa

Sở giao dịch chứng khoán là nơi gặp gỡ của

những nhà môi giới chứng khoán để

thương lượng đấu giá mua bán chứng khoán.

Là cơ quan phục vụ cho hoạt động giao

dịch mua bán chứng khoán.

Là nơi tập trung các giao dịch chứng khoán

có tổ chức tuân theo những luật nhất định.

QUỸ ĐẦU

CÁC

TỔ CHỨC

CÁC TỔ CHỨC

CÁC DOANH

CHÍNH PHỦ & CHÍNH

SỞ GIAO DỊCH CK & CÁC TỔ CHỨC LIÊN HỆ

ĐẶC ĐiỂM CỦA SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN

 SGDCK không tham gia mua bán chứng khoán

 SGDCK chỉ cho thuê địa điểm để người môi giới

mua và bán chứng khoán và đưa ra danh sách các loại chứng khoán được mua bán trên thị trường

 SGDCK chỉ có những nhà môi giới

 SGDCK không kiểm soát việc mua bán chứng

khoán

 SGDCK không ấn định giá cổ phiếu, không can

thiệp vào quá trình hình thành thị giá của cổ phiếu,

 SGDCK thiết lập các thể lệ, chính sách phù hợp

với luật chứng khoán và thị trường

 SGDCK là nơi giao dịch mua bán chứng

khoán được thuận tiện, dễ dàng hợp pháp.

 SGDCK được tổ chức tốt sẽ thúc đẩy việc thu

hút và tập trung các nguồn vốn lớn phục vụ cho

việc đầu tư

 Thị trường chứng khoán quốc gia hoạt động cóhiệu quả thì phải đảm bảo được tính an toàn, côngbằng cho các nhà đầu tư

 SGDCK là nơi cung cấp thông tin kịp thời về

chỉ số giá chứng khoán, diễn biến cung cầu chứngkhoán, các chính sách tín dụng, lãi suất của nhànước, …

VAI TRÒ CỦA SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN

Sở giao dịch chứng khoán được tổ chức

dưới hình thức một “Câu lạc bộ nhỏ” hay được tổ chức theo chế độ hội viên

Sở giao dịch chứng khoán được tổ chức

SGDCK được tổ chức dưới hình thức một

“Câu lạc bộ nhỏ” hay được tổ chức theo chế độ hội viên:

 Đây là hình thức có tính tự phát và phổ biến ở thời

kỳ đầu mới xuất hiện thị trường chứng khoán tập

trung

 Các công ty môi giới chứng khoán là các thành viên

của SGDCK tự tổ chức và quản lý theo luật pháp không có sự can thiệp của Nhà nước và không nộp thuế cho Nhà nước.

CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN

SGDCK được tổ chức dưới hình thức một công ty cổ

phần:

 Đây là hình thức phổ biến nhất hiện nay,

 Cổ đông là các công ty thành viên, hoạt động theo

luật công ty cổ phần, có nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước và chịu sự giám sát của Uỷ Ban Chứng Khoán

quốc gia - là cơ quan quản lý của Nhà nước về chứngkhoán và thị trường chứng khoán

CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN

SGDCK được tổ chức dưới hình thức một công ty cổ

phần:

 Các công ty thành viên bầu ra hội đồng quản trị, hội

đồng quản trị bầu ra ban điều hành SGDCK

CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN

SGDCK được tổ chức dưới hình thức một công ty cổ

phần:

Theo hình thức này thì SGDCK cũng là một tổ chức kinh doanh.

 Nguồn thu của SGDCK gồm:

 Nguồn chi gồm:

CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN

SGDCK được tổ chức dưới hình thức một công ty cổ

phần nhưng có sự tham gia quản lý và điều hành của nhà nước:

 Đây là hình thức phổ biến ở phần lớn các nước

Châu Á.

 Cơ cấu tổ chức quản lý và điều hành cũng tương tự

như hình thức trên, nhưng trong thành phần hội đồng quản trị có một số thành viên do UBCK quốc gia đưa vào, giám đốc điều hành SGDCK do UBCK

quốc gia bổ nhiệm

 Hình thức này phù hợp với những nước mà SGDCK

mới thành lập.

CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN

 Thành viên của SGDCK là các công ty môi

giới hay còn gọi là công ty chứng khoán Để

trở thành thành viên của SGDCK, các công ty

phải đảm bảo những điều kiện sau:

 Được cơ quan có thẩm quyền của nhà nước

cấp giấy phép hoạt động và được SGDCK

chấp nhận.

 Có vốn tối thiểu theo qui định

THÀNH VIÊN CỦA SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN

 Thành viên của SGDCK là các công ty môi

giới hay còn gọi là công ty chứng khoán Để

trở thành thành viên của SGDCK, các công ty

phải đảm bảo những điều kiện sau:

 Có những chuyên gia kinh tế, pháp lý đã

được đào tạo về phân tích và kinh doanh

chứng khoán

 Cơ sở vật chất kỹ thuật: công ty xin làm thành

viên phải có địa điểm và trang thiết bị điện tử

cần thiết cho quá trình nhận lệnh, xác nhận kết

quả giao dịch và hệ thống bảng điện tử.

THÀNH VIÊN CỦA SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN

 Thành viên của SGDCK là các công ty môi

giới hay còn gọi là công ty chứng khoán Để

trở thành thành viên của SGDCK, các công ty

phải đảm bảo những điều kiện sau:

 Một công ty có thể là thành viên của hai hay

nhiều SGDCK, nhưng khi đã là thành viên

của một SGDCK thì không được là thành

viên của thị trường chứng khoán phi tập

trung và ngược lại

THÀNH VIÊN CỦA SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN

Hội đồng quản trị và ban điều hành của SGDCK quản

lý và điều hành SGDCK

Hội đồng quản trị có quyền quyết định những thành

viên nào được phép tham gia buôn bán tại SGDCK,

những loại chứng khoán nào đạt tiêu chuẩn niêm yết

tại phòng giao dịch, có quyền đình chỉ niêm yết hoặc

hủy bỏ một loại chứng khoán, có quyền kiểm tra và

xử phạt các thành viên SGDCK các thành viên có

hành vi vi phạm

QUẢN LÝ VÀ ĐIỀU HÀNH SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN

 SGDCK có một bộ phận chuyên theo dõi,

giám sát các hoạt động giao dịch mua bán

chứng khoán để ngăn chặn kịp thời các vi

phạm trong SGDCK, đảm bảo cho các giao

dịch công bằng, đảm bảo lợi ích của các nhà

đầu tư.

 Nhiệm vụ chủ yếu của bộ phận giám sát: kiểm

tra, theo dõi và ngăn chặn các hành vi vi phạm

như gây nhiễu giá, giao dịch có dàn xếp trước.

GIÁM SÁT CHỨNG KHOÁN

 Nguyên tắc trung gian

 Nguyên tắc đấu giá

 Nguyên tắc công khai thông tin

NHỮNG NGUYÊN TẮC CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA SGDCK

CÁC LỆNH MUA VÀ BÁN CHỨNG KHOÁN

 Lệnh cơ bản (3 loại):

• Lệnh thị trường là loại lệnh được áp dụng phổ biến nhất

• Người ra lệnh (khách hàng) yêu cầu người nhà môi giới mua

hay bán một số lượng chứng khoán nhất định mà không ra giá

(sẽ theo giá thị trường).

• Lệnh này có tính thích nghi ngay với giá thị trường nên được

ưu tiên thực hiện trước và khách hàng biết được chắc chắn là

lệnh sẽ được thực hiện

PHƯƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA SỞ SGDCK

CÁC LỆNH MUA VÀ BÁN CHỨNG KHOÁN

 Lệnh cơ bản (3 loại):

• Khách hàng yêu cầu mua hay bán một số lượng lớn chứng

khoán với một giá nhất định, giá này là giới hạn cao nhất

cho lệnh mua hoặc là giới hạn thấp nhất cho lệnh bán.

• Vì không có tính thích nghi ngay với giá thị trường nên

nhà môi giới còn phải đợi cho đến khi lệnh lọt vào tầm

giá thấp hơn giá thị trường hiện tại

PHƯƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA SỞ SGDCK

CÁC LỆNH MUA VÀ BÁN CHỨNG KHOÁN

 Các định lệnh chuẩn đi kèm

Định lệnh chuẩn là khoảng thời gian có

hiệu lực cho các nhà môi giới thực hiện

lệnh của khách hàng Ngoài khoảng thờigian này các lệnh của khách hàng khôngcòn gía trị

PHƯƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA SỞ SGDCK

 CÁC LỆNH MUA VÀ BÁN CHỨNG KHOÁN

 Các định lệnh chuẩn đi kèm

Khách hàng có thể sử dụng các định chuẩn lệnh sau:

o Lệnh có giá trị trong ngày: là lệnh có ghi rõ ”có

giá tri trong ngày” và áp dụng cả với những lệnh không định rõ có giá trị trong bao lâu

o Lệnh có giá trị cho đến khi hủy bỏ, còn gọi là lệnh mở: là lệnh có hiệu lực cho đến khi nó được thực

hiện hay nó bị hủy bỏ.

PHƯƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA SỞ SGDCK

 CÁC LỆNH MUA VÀ BÁN CHỨNG KHOÁN

 Các định lệnh chuẩn đi kèm

o Lệnh với giá mở cửa: nếu không thực hiện giá mở cửa thì hủy

bỏ

o Lệnh không bắt buộc chịu trách nhiệm: cho phép người môi

giới tuỳ ý quyết định thời gian và giá cả Nếu không thực hiện

được lệnh hoặc không đạt được giá tốt nhất thì người môi giới không chịu trách nhiệm gì cả

o Lệnh thực hiện toàn bộ hoặc không có gì cả: Toàn bộ chi tiết

trên lệnh phải được thực hiện trên cùng một giao dịch Lệnh

không bắt buộc thực hiện ngay, có thể thực hiện vào bất cứ lúc nào trong suốt quá trình giao dịch của ngày.

PHƯƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA SỞ SGDCK

QUI TRÌNH GIAO DỊCH TẠI MỘT TTCK TẬPTRUNG

 (1): Nhà đầu tư bắt đầu việc giao dịch của mình bằngcách liên hệ với một công ty chứng khoán thành viêncủa Sở giao dịch chứng khoán để ký hợp đồng giaodịch Công ty chứng khoán mở tài khoản giao dịchcho khách hàng

 (2): Nhà đầu tư đưa ra yêu cầu mua hay bán chứngkhoán bằng cách đặt lệnh cho công ty chứng khoánthực hiện

NGHIỆP VỤ MUA BÁN CHỨNG KHOÁN TRẢ NGAY

QUI TRÌNH GIAO DỊCH TẠI MỘT TTCK TẬPTRUNG

 (3): Công ty chứng khoán rà soát lại các phiếu lệnh,kiểm tra tính hợp lệ hợp pháp của chúng trước khichuyển qua nhà môi giới tại sàn

 (4): Chuyển lệnh sang nhà môi giới tại sàn

 (5): Nhà môi giới đăng ký lệnh

NGHIỆP VỤ MUA BÁN CHỨNG KHOÁN TRẢ NGAY

QUI TRÌNH GIAO DỊCH TẠI MỘT TTCK TẬPTRUNG

o (6): So khớp lệnh, đấu giá hay đấu lệnh Giá khớpđược thông báo công khai và là giá thống nhất cho cảbên mua lẫn bên bán

o (7): Nhà môi giới thông báo kết quả mua bán được vềcông ty chứng khoán

o (8): Công ty chứng khoán chuyển kết quả giao dịch

để thực hiện việc thanh toán tại Trung tâm quản lýchứng khoán và thanh toán bù trừ

NGHIỆP VỤ MUA BÁN CHỨNG KHOÁN TRẢ NGAY

PHƯƠNG THỨC GIAO DỊCH

Có 2 phuong thức:Giao dịch đấu giá và giao dịch đấulệnh

 Giao dịch đấu giá

Trong thị trường đấu giá, các nhà tạo lập thị trườngđưa ra giá chào mua và giá chào bán cho một số loạichứng khoán nhất định Các báo giá này được đưavào hệ thống và chuyển tới mọi thành viên của thị

trường Giá được lựa chọn để giao dịch là giá chào

mua và chào bán tốt nhất của những chào giá này.

NGHIỆP VỤ MUA BÁN CHỨNG KHOÁN TRẢ NGAY

PHƯƠNG THỨC GIAO DỊCH

o Khớp lệnh định kỳ:

NGHIỆP VỤ MUA BÁN CHỨNG KHOÁN TRẢ NGAY

giới

KL mua

Tổng KL mua

Giá

Tổng KL bán

PHƯƠNG THỨC GIAO DỊCH

o Khớp lệnh định kỳ:

Xác nhận kết quả giao dịch cổ phiếu trên:

 Giá thực hiện : 20,5

 Khối lượng thực hiện : 3.200

 Môi giới 001, 002, 003, 004 mua được hết khối lượng

trên phiếu lệnh

 Môi giới 007, 008, 009 bán được hết khối lượng trên

NGHIỆP VỤ MUA BÁN CHỨNG KHOÁN TRẢ NGAY

PHƯƠNG THỨC GIAO DỊCH

o Khớp lệnh liên tục:

• Giao dịch được thực hiện liên tục thông qua việc

so khớp các lệnh có giá phù hợp (nghĩa là giá mua

bằng hoặc cao hơn giá bán) ngay khi có lệnh mới

đưa vào sổ lệnh

• Các lệnh mua và bán sau khi đăng ký sẽ được so

với nhau, nếu thấy khớp về giá sẽ cho thực hiện

ngay.

NGHIỆP VỤ MUA BÁN CHỨNG KHOÁN TRẢ NGAY

MUA Giá BÁN Môi

giới

lệnh

Thời gian

Thời Gian

Loại lệnh

NGHIỆP VỤ MUA BÁN CHỨNG KHOÁN TRẢ NGAY

oKhớp lệnh liên tục

Xác nhận kết quả giao dịch cổ phiếu trên:

• Giá thực hiện 10.5

• Khối lượng thực hiện: 500 cổ phiếu

• Nhà môi giới 010 mua được 500 cổ phiếu

• Nhà môi giới 012 bán được 400 cổ phiếu

• Nhà môi giới 018 bán được 100 cổ phiếu, còn

200 cổ phiếu được giao dịch tiếp ở lần khớp lệnh sau.

THỨ TỰ ƯU TIÊN THỰC HIỆN LỆNH

Trong quá trình đấu giá khớp lệnh, có rấtnhiều các lệnh mua bán được đưa ra, chúng đượcsắp xếp theo thứ tự ưu tiên:

Ưu tiên về giá: ưu tiên cho giá mua cao và giá

bán thấp

Ưu tiên về thời gian: các lệnh đưa ra cùng mức

giá, lệnh nào đưa ra trước sẽ được thực hiệntrước

Ưu tiên về khối lượng: các lệnh đưa ra cùng

mức giá và thời gian thì sẽ xét đến khối lượng

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

HỆ THỐNG GIAO DỊCH

NG.HÀNG T.MẠI NG.HÀNG T.MẠI

TRUNG TÂM LƯU KÝ CK

N HÀNG UỶ THÁC T.TOÁN

Người môi giới

Người thanh toán

Người môi giới

Người thanh toán

Hợp đồng lệnh

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

(1) Công cụ đặt lệnh:

Lệnh giới hạn (LO)

Lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh (ATO)

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

(1) Công cụ đặt lệnh:

Lệnh giới hạn (LO)

oLà lệnh mua hoặc lệnh bán chứng khoán tại mộtmức giá xác định hoặc tốt hơn

oHiệu lực của lệnh: kể từ khi lệnh được nhập vào

hệ thống giao dịch cho đến lúc kết thúc ngày giaodịch hoặc cho đến khi lệnh bị hủy bỏ

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

(1) Công cụ đặt lệnh:

Lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh (ATO)

 Lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh (ATO):

o Được dùng ở TTCK Việt Nam

o Là lệnh mua hoặc bán chứng khoán nhưng không

ghi trước giá, do người đầu tư đưa ra cho người môi

giới để thực hiện theo mức giá khớp lệnh

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

 Lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh (ATO):

o Khi hệ thống tiến hành so khớp lệnh, tại mức giá thựchiện sẽ còn dư một số lệnh đặt mua và bán khôngđược khớp lệnh Với việc dùng lệnh ATO một số lệnh

sẽ có thể được thực hiện mua bán tùy theo mongmuốn của nhà đầu tư

o Công cụ giao dịch này có thể sẽ làm cho khối lượnggiao dịch của thị trường tăng bằng cách "vét" thêmmột số khối lượng nữa sau khi khớp lệnh

Lệnh này được đưa ra nhưng không kèm theo giá

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

 Chứng chỉ quỹ đầu tư: 10 chứng chỉ

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

(3) Biên độ giao động giá

Biên độ giao động giá là biên độ giá trong ngày giao

dịch Biên độ giao động giá trong phương thức giao

dịch khớp lệnh được qui định như sau:

 Biên độ giao động giá áp dụng cho cổ phiếu và chứngchỉ qũy đầu tư là +5%

 Không áp dụng biên độ giao động giá đối với tráiphiếu

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

-(4) Thời gian hiệu lực của lệnh

 Lệnh giới hạn được nhập vào hệ thống giao dịch có

hiệu lực cho đến khi kết thúc ngày giao dịch,

 Lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh (ATO) chỉ có

giá trị trong một đợt khớp lệnh.

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

(5) Thời gian nghỉ giữa các đợt

 Các thao tác liên quan đến lệnh của khách hàng(nhập, sửa hoặc hủy lệnh), đại diện giao dịch khôngthể thực hiện được

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

6) Sửa, hủy lệnh

 Lệnh nhập vào hệ thống giao dịch không được phéphủy bỏ trong cùng đợt khớp lệnh Đại diện giao dịchđược phép sửa lệnh khi nhập sai lệnh giao dịch củakhách hàng nhưng phải xuất trình lệnh gốc và đượcSGDCK chấp thuận

 Đại diện giao dịch được phép hủy phần còn lại củalệnh gốc hoặc lệnh gốc chưa được thực hiện ở lầnkhớp lệnh trước

 Việc sửa lệnh giao dịch chỉ có hiệu lực khi lệnh gốcchưa được thực hiện hoặc phần còn lại của lệnh gốcchưa được thực hiện

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

-(7) Giá tham chiếu của cổ phiếu mới niêm yết

 Đối với cổ phiếu mới niêm yết trong ngày giao dịch

đầu tiên, SGDCK chỉ nhận lệnh giới hạn (LO),

không áp dụng biên độ giao động giá và chỉ khớp lệnh 1 lần.

 Nếu trong lần khớp lệnh đầu tiên, giá giao dịch của cổphiếu mới niêm yết chưa được xác định thì SGDCKtiếp tục nhận lệnh trong đợt khớp lệnh tiếp theo

 Mức giá khớp lệnh trong ngày giao dịch đầu tiên sẽđược lấy làm giá tham chiếu cho ngày giao dịch kếtiếp

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

(8) Cùng mua, cùng bán một loại chứng khoán

 Nhà đầu tư không được phép đồng thời đặt lệnh mua

và bán một loại cổ phiếu trong cùng một ngày giaodịch, cụ thể như sau:

o Nếu lệnh đặt bán (hoặc mua ) của người đầu tư đã được khớp

hoặc khớp một phần trong đợt khớp lệnh trước thì sẽ không

được tiếp tục đặt lệnh mua (hoặc bán ) trong đợt khớp lệnh tiếp theo hoặc trong trường hợp giao dịch thỏa thuận.

o Nếu lệnh đặt bán (hoặc mua ) của người đầu tư trong đợt khớp

lệnh trước không được khớp và đã được hủy thì được phép đặt

mua (hoặc bán ) trong đợt khớp lệnh tiếp theo hoặc trong thời

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh

(9) Ký quỹ

 Khi đặt lệnh bán chứng khoán, khách hàng phải có đủ

số lượng chứng khoán đặt bán trên tài khoản chứngkhoán

 Khi đặt lệnh giới hạn (LO) mua chứng khoán, số dưtài khoản bằng tiền của khách hàng phải đáp ứng quiđịnh tối thiểu là 70% giá trị chứng khoán đặt mua

 Khi đặt lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh (ATO)mua chứng khoán phải đáp ứng qui định ký quỹ tốithiểu là 70% số lượng chứng khoán đặt mua (mức giátrần của ngày giao dịch đặt mua)

Hệ thống giao dịch tại SGDCK Tp.Hồ Chí Minh