tiểu luận sử dụng phần mềm geospatial toolkit đánh giá tiềm năng sinh khối tỉnh thái nguyên

Với vị trí địa lý là một trong những trung tâm chính trị, kinh tế,giáo dục của khu Việt Bắc nói riêng, của vùng trung du miền núi phía Bắc nói chung, Thái Nguyên là cửa ngõ giao lưu kinh

TIEU LUAN

SU DUNG PHAN MEM GEOSPATIAL TOOLKIT DANH

GIA TIEM NANG SINH KHOI TINH THAI NGUYEN

Phần 1: Tình hình kinh tế xã hôi của tỉnh Thái Nguyên:

1.1 Tình hình kinh tế - xã hội:

1.1.1 Giới thiệu chung về Tỉnh Thái Nguyên:

Thái Nguyên là một tỉnh ở Đông Bắc Việt Nam, tiếp giáp với thủ đô Hà Nội và là

tỉnh nằm trong quy hoạch vùng thủ đô Hà Nội Thái Nguyên là một trung tâm kinh

tế - xã hội lớn của khu vực Đông Bắc hay cả Vùng trung du và miền núi phía Bắc Tỉnh Thái Nguyên được tái lập ngày 1/1/1997 với việc tách tỉnh Bắc Thái thành hai

tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên Thái Nguyên hiện đang được nghiên cứu để trở

thành vùng kinh tế trọng điểm Bắc thủ đô Hà Nội

1.1.1.1 Địa lý:

a Vị trí:

Tinh Thái Nguyên có diện tích 3.562,82 km? phía bắc tiếp giáp với tỉnh Bắc

Kạn, phía tây giáp với các tỉnh Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, phía đông giáp với các

tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang và phía nam tiếp giáp với thủ đô Hà Nội Tỉnh Thái Nguyên trung bình cách sân bay quốc tế Nội Bài50 km, cách biên giới Trung Quốc

200 km, cách trung tâm Hà Nội 75 km và cảng Hải Phòng 200 km Với vị trí địa lý

là một trong những trung tâm chính trị, kinh tế,giáo dục của khu Việt Bắc nói riêng, của vùng trung du miền núi phía Bắc nói chung, Thái Nguyên là cửa ngõ

giao lưu kinh tế - xã hội giữa vùng trung du miễn núi với vùng đồng bằng Bắc Bộ Việc giao lưu đã được thực hiện thông qua hệ thống đường bộ, đường sắt, đường

sông hình rẻ quạt mà thành phố Thái Nguyên là đầu nút

b Địa chất:

Khu vực tây bắc Thái Nguyên bao gồm huyện Định Hóa và các xã phía tây của

hai huyện Phú Lương, Đại Từ có lịch sử hình thành sớm nhất, thuộc chu kỳ kiến tạo sơn Caledonia bắt đầu cách đây 480 triệu năm và được hình thành xong

trong đại cô sinh cách đây 225 triệu năm Các khu vực núi còn lại của Thái Nguyên

có lịch sử địa chất trẻ hơn Phần lớn lãnh thổ Thái Nguyên có lịch sử hình thành

suốt trung sinh (bắt đầu từ cách đây 240 triệu năm và kết thúc cách đây 67 triệu

năm, kéo dai trong khang 173 triệu năm)

Sau khi được hình thành xong (cách đây 67 triệu năm), lãnh thổ Thái Nguyên

ngày nay tồn tại dưới chế độ lục địa liên tục 50 triệu năm Với thời gian này, địa

hình Thái Nguyên ngày nay được san bằng và trở thành bình nguyên Đến kiến tạo sơn Hymalaya cách đây khoảng 25 triệu năm, do vận động nâng lên mãnh liệt, Thái Nguyên cũng được nâng cao từ 200 đến 500m, làm cho địa hình trẻ lại

Những miền được nâng cao có địa hình bị cắt xẻ, các vật liệu trầm tích trẻ, mềm bị

ngoại lực bóc mòn, các núi cô được cấu tạo bằng nham thạch cổ hơn, cứng hơn lại

lộ ra, tái lập lại địa hình như lúc mới hình thành xong (cuối trung sinh)

Hang Phượng Hoàng trên địa bàn Huyện Võ Nhai

c Địa hình:

Thái Nguyên có nhiều đãy

núi cao chạy theo hướng bắc-

nam và thấp dần xuống phía

nam Cấu trúc vùng núi phía

Bắc chủ yếu là đa phong hóa

mạnh, tạo thành nhiều hang

động và thung lũng nhỏ

Phía bắc Thái Nguyên gồm rừng

núi và đồng lầy Về phía đông

có những dãy núi cao nằm giữa

những ngọn núi đá vôi ở phố

Bình Gia Về phía đông bắc, có

cao nguyên Vũ Phái được giới

han bởi những dãy núi đá vôi và

Phía tây nam có dãy Tam Đảo đọc theo cao nguyên Văn Lang và cánh đồng Đại

Từ Tam Đảo có đỉnh cao nhất 1.591 m, các vách núi dựng đứng và kéo dài theo

hướng tây bắc-đông nam Ngoài dãy núi trên còn có dãy Ngân Sơn bắt đầu từ Bắc Kạn chạy theo hướng đông bắc-tây nam đến Võ Nhaivà dãy núi Bắc Sơn cũng

chạy theo hướng tây bắc-đông nam Cả ba dãy núi Tam Đảo, Ngân Sơn, Bắc Sơn đều là những dãy núi cao che chắn gió mùa đông bắc

Thái Nguyên là một tỉnh trung du miền núi nhưng địa hình lại không phức tạp lam so với các tỉnh trung du, miên núi khác, đây là một thuận lợi của Thái Nguyên

cho canh tác nông lâm nghiệp và phát trién kinh tế - xã hội nói chung so với các

tỉnh trung du miền núi khác

d Thủy văn:

Sông Cầu là con sông chính của tỉnh và gần như chia Thái Nguyên ra thành hai nửa bằng nhau theo chiều bắc nam Sông bắt đầu chảy vào Thái Nguyên từ xã Văn Lăng, huyện Đồng Hý và đến địa bàn xã Nga My, huyện Phú Bình, sông trở thành ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Giang và sau đó hoàn toàn ra khỏi địa bàn tỉnh ở xã Thuận Thành, huyện Phổ Yên N goài ra Thái Nguyên còn có một số sông suối khác nhưng hầu hết đều là phụ lưu của sông Cầu Trong đó đáng

kế nhất là sông Ðu, sông Nghinh Tường và sông Công Các sông tại Thái Nguyên

không thuộc lưu vực sông Cầu là sông Rang và các chỉ lưu của nó tại huyện Võ

Nhai, sông này chảy sang huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn và thuộc lưu vực sông Thuong N goài ra, một phần diện tích nhỏ của huyện Định Hóa thuộc thượng lưu sông Đáy Ô nhiễm nguồn nước là một vấn đề đáng quan tâm, nhất là tinh trang 6 nhiễm trên sông Cầu

Ngoài đập sông Cầu, Thái Nguyên còn xây dựng một hệ thống kênh đào nhân tạo dài 52 km ở phía đông nam của tỉnh với tên gọi là Sông Máng, nối liền sông

Cầu với sông Thương để giúp việc giao thông đường thủy và dẫn nước vào đồng ruộng được đễ đàng

Thái Nguyên không có nhiều hồ, và nổi bật trong đó là Hồ Núi Cốc, đây là hồ

nhân tạo được hình thành do việc chặn dòng sông Công Hồ có độ sâu 35 m và

diện tích mặt hồ rộng 25 km2, dung tích của hồ ước tính từ 160 triệu - 200 triệu mẽ

Hồ được tạo ra nhằm các mục đích cung cấp nước, thoát lũ cho sông Cầu và du lịch Hiện hồ đã có một vài khu du lịch đang được quy hoạch để trở thành khu du lịch trọng điểm quốc gia

e Cơ cấu đất đai:

Tỉnh Thái Nguyên có tổng diện tích là 356.282 ha Cơ cấu đất đai gồm các loại

sau:

e_ Đất núi chiếm 48,4% diện tích tự nhiên, có độ cao trên 200 m, hình

thành do sự phong hóa trên các đá Macma, đá biến chất và trầm tích

Đất núi thích hợp cho việc phát triển lâm nghiệp, trồng rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, rừng kinh doanh nhưng cũng thích hợp để trông cây ăn quả, một phần cây lương thực cho nhân dân vùng cao

e_ Đất đồi chiếm 31,4% diện tích tự nhiên chủ yếu hình thành trên cát kết, bột kết phiến sét và một phần phù sa cô kiến tạo Đây là vùng đất

xen giữa nông và lâm nghiệp Đất đổi tại một số vùng như Đại Từ,

Phú Lương ở từ độ cao 150 m đến 200 m có độ dốc từ 50 đến 200

phù hợp đối với cây công nghiệp và cây ăn quả lâu năm, đặc biệt là

cây chè (trà) (một đặc sản của Thái Nguyên)

e« Đất ruộng chiếm 12,4% diện tích đất tự nhiên, trong đó một phần

phân bố dọc theo các con suối, rải rác, không tập trung, chịu sự tác

động lớn của chế độ thủy văn khắc nghiệt (lũ đột ngột, hạn hán ) khó

khăn cho việc canh tác

e_ Trong tổng quỹ đất 356.282 ha, đất đã sử dụng là 246.513 ha (chiếm

69,22% diện tích đất tự nhiên) và đất chưa sử dụng là 109.669 ha (chiếm 30,78% diện tích tự nhiên) Trong đất chưa sử dụng có 1.714

ha đất có khả năng sản xuất nông nghiệp và 41.250 ha đất có khả năng sản xuất lâm nghiệp

f Khí hậu:

Nằm trong vùng khí hậu cận nhiệt đới âm, nhưng do địa hình nên khí hậu Thái

Nguyên vào mùa đông được chia thành 3 vùng rõ rệt:

« _ Vùng lạnh nhiều nằm ở phía bắc huyện Võ Nhai

« _ Vùng lạnh vừa gồm các huyện Định Hóa, Phú Lương và phía nam huyện Võ

Nhai

+ Vung 4m gồm các huyện: Đại Từ, Thành phố Thái Nguyên, Đồng Hỷ, Phú

Bình, Phổ Yên và Thị xã Sông Công

Nhiệt độ trung bình của Thái Nguyên là 25 °C; chênh lệch giữa tháng nóng nhất (tháng 6: 28,9 °C) với tháng lạnh nhất (tháng 1: 15,2 °C) là 13,7 °C Tại thành phố Thái Nguyên, nhiệt độ cao nhất và thấp nhất từng được ghi nhận lần lượt là 41,5°C

và 3°C.Ì Tổng số giờ nắng trong năm dao động từ 1.300 đến 1.750 giờ và phân

phối tương đối đều cho các tháng trong năm Khí hậu Thái Nguyên chia làm 2 mùa

rõ rệt, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 và mùa khô từ tháng 10 đến tháng 5 Lượng mưa trung bình hàng năm khoáng 2.000 đến 2.500 mm; cao nhất vào tháng

8 và thấp nhất vào tháng 1 Nhìn chung khí hậu tỉnh Thái Nguyên thuận lợi cho

phát triển ngành nông, lâm nghiệp

1.1.1.2 Lịch sử phát triển:

Từ xa xưa, Thái Nguyên đã là nơi sinh sống của người Việt cổ Trên địa

bàn hang Ốc thuộc xã Bình Long đã tìm được dấu tích của người tiền sử có niên đại ít nhất cách đây từ 7000 đến 8000 năm với những vỏ ốc bị chặt đuôi, xương

động vật là những tàn tích thức ăn của người xưa Từ những năm 1980, cũng tại

huyện Võ Nhai, các nhà khảo cô đã phát hiện ra dấu tích của người Việt cô tại khu

vực Mái Đá Ngườm thuộc xã Thần Sa/Hang chục ngàn hiện vật từ các hang Phiêng Tung, Mái da Ha Son I, Ha Sơn II, hang Thắm Choong, Nà Ngùn và Mái

Đá Ranh ở Thần Sa, với những công cụ cuội được ghè đẽo như: Mánh tước, rìu

tay, công cụ chặt hình núm cuội, công cụ chặt rìa, công cụ chặt 2 lưỡi, công cụ

hình sừng bò Đặc biệt các nhà khảo cổ đã tìm thấy 3 bộ xương người cỗ được

mai táng ở Mái Đá Ngườm, xóm Kim Sơn Mái Đá Ngườm là một di chỉ quan

trọng bậc nhất của khu di chỉ khảo cỗ học Thần Sa với 4 địa tang văn hóa khảo cổ,

trong đó tầng thứ tư tiêu biểu cho trung kỳ Thời đại đá cũ

Thái Nguyên xưa thuộc bộ Vũ Định, một trong 15 bộ của nước Văn Lang Vào

thế kỷ thứ III, Thái Nguyên thuộc huyện Vũ Định, sau đổi tên thành huyện Long

Bình Có những ý kiến cho rằng quê gốc của Lý Nam Để là ở thôn Cổ Pháp, xã Tiên Phong, huyện Phổ Yên, ông tu tại chùa Hương Ấp đến năm 13 tuổi thì theo

Phổ Tổ thiền sư về tu hành tại chùa Giang Xá thuộc Hoài Đức, Hà Nội Đến thế kỷ

thứ VII được gọi là huyện Vũ Bình, rồi thành châu Thái Nguyên dưới đời nhà Lý

Cuối thế kỷ 14, châu được đổi thành trấn, năm 1407 đổi lại thành châu, sang 1408 thì trở thành phủ, năm 1677 trở thành trấn Mãi đến năm 1902, triều đình mới cử

quan chức trấn nhiệm Thái Nguyên, đặt doanh sở ở Ngọc Hà

Kế từ khi nhà Lý định đô ở Thăng Long, Thái Nguyên đã trở thành phên giậu trực tiếp che chở phía Bắc kinh thành Trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống năm 1076-1077, phần đất phía Nam Thái Nguyên từng là địa đầu của phòng tuyến sông Cầu, nơi diễn ra những trận đánh ác liệt giữa quan quân nhà Lý với Nhà Tống Đầu thế kỷ 15, nhà Minh đem quân sang Việt Nam, dân chúng Thái Nguyên

lại liên tiếp đứng lên khởi nghĩa Tiêu biểu là Lưu Nhân Chú, người huyện Đại Từ,

ông cùng cha và anh rễ đã tham gia cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo Vào thời nhà Nguyễn, Thái Nguyên là nơi nỗ ra nhiều phong trào khởi nghĩa nông dân chống lại quan lại phong kiến Người dân Thái Nguyên từng tham gia các cuộc khởi nghĩa của Dương Đình Cúc, Nông Văn Vân

Cuối thế ký 18 đầu thế kỷ 19, đất Thái Nguyên là địa bàn hoạt động thường

xuyên, là hậu cứ của Hoàng Hoa Thám Cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên do Trịnh Đội Cấn và Lương Ngọc Quyến đã nổ ra và đêm 30-8-1917, nghĩa quân đã chiếm được tỉnh lị Tuy nhiên sau đó thực dân Pháp đem viện binh từ Hà Nội lên tắn công

khiến nghĩa quân phải bỏ Thái Nguyên và rút về Vĩnh Yên rồi bị dập tắt sau đó

Tỉnh Thái Nguyên được thành lập vào năm Minh Mệnh thứ 12 (ngày mùng I tháng

10 âm lịch, tức ngày 04-11-1831), tỉnh Thái Nguyên khi đó giáp với các tỉnh: Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Sơn Tây

Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nhiều Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ thường xuyên qua lại hoạt động,

phát triển lực lượng ở Thái Nguyên Năm 1947, Hồ Chí Minh đã tới Thái Nguyên

và lãnh đạo cuộc Kháng chiến chống Pháp từ căn cứ chính tại ATK Định Hóa

Cũng tại đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam

đã quyết định mở Chiến dịch Biên giới thu đông 1950, chiến dịch Đông-Xuân

1953-1954 cũng như quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử và hàng loạt

sự kiện quan trọng khác

Từ năm 1956 đến 1975, Thái Nguyên là một tỉnh thuộc Khu tự trị Việt

Bắc và thành phố Thái Nguyên là thủ phủ của khu tự trị này Trước đó, năm 1890,

chính quyền Pháp chia tỉnh Thái Nguyên thời nhà Nguyễn thành hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn Năm 1965, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã sáp

nhập hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn thành tỉnh Bắc Thái Tỉnh Bắc Tháicuỗi

cùng lại tách thành hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn như ngày nay vào năm 1997 1.1.1.3 Don vi hanh chinh:

Tinh Thái Nguyên được chia thành 1 thành phó, 1 thị xã và 7 huyện Các don vi

hành chính này được chia tiếp thành 180 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có

125 xã vùng cao và miền núi, còn lại là các xã đồng bằng và trung du Cũng như

các tỉnh và thành khác của Việt Nam, Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên do

người dân tỉnh bầu nên, là cơ quan quyền lực nhà nước ở tỉnh Hội đồng nhân dân

tỉnh Thái Nguyên hiện nay, nhiệm kỳ 2011-2016 gồm 70 đại biểu, chủ tịch là

ông Vũ Hồng Bắc Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên có trụ sở tại số 18 đường Nha Trang, Chủ tịch là ông Dương Ngọc Long Hiện nay, tỉnh Thái Nguyên đang

có kế hoạch xây dựng trung tâm hành chính mới ở phía tây thành phố Thái Nguyên.Theo kế hoạch của chính quyền tỉnh Thái Nguyên, đến năm 2013, thị xã

Núi Cốc sẽ được thành lập trên cơ sở các xã Tân Thái, Vạn Thọ, Bình Thuận, Quân Chu, Lục Ba, Cát Nê, Ký Phú và thị trấn Quân Chu thuộc huyện Đại Từ; xã

Phúc Tân thuộc huyện Phổ Yên và ba xã Tân Cương, Phúc Xuân và Phúc Trìu ở

phía tây thành phố Thái Nguyên

Thai Thanh | 277,671 | 189.7 | Phường: Trưng Vương, Thịnh Đán,

330.000 Quang Trung, Hoang Van Thu, Déng

(2010) Quang, Phan Đình Phùng, Túc

Công Lập, Phú Xá, Cam Giá,Trung Thành,

Hương Sơn, Tân Thành, Tích Lương

Thắng Lợi Xã: Bá Xuyên, Bình Sơn,

Tân Quang, Vinh Sơn

Đại Từ Huyện 159.667 578 Đại Từ, Quân Chu, An Khánh, Bản

Ngoại, Bình Thuận, Cát Nê, Cù Vân,

Đức Lương, Hà Thượng, Hoàng Nông, Hùng Sơn, Khôi Kỳ, Ký Phú,

La Bằng, Lục Ba, Minh Tiến, Mỹ

Yên, Na Mao, Phú Cường, Phú Lạc,

Kim Phượng, Kim Sơn, Lam Vỹ,

Linh Thông, Phú Đình, Phú Tiến,

Phúc Chu, Phượng Tiến, Quy Kỳ,

Sơn Phú, Tân Dương, Tân Thịnh,

Thanh Định, Trung Hội, Trung

Lương

Đồng Huyện 107.769 461,7 Chùa Hang, Trại Cau, Sông Cầu,

Cây Thị, Hóa Thượng, Hóa Trung,

Hy Hòa Bình, Hợp Tién,Huéng Thuong,

Khe Mo, Linh Son, Minh Lap, Nam

Hòa, Quang Sơn, Tân Long, Tân

Lợi, Văn Hán, Văn Lăng

Phố

Yên

Huyện 137.815 257 Ba Hàng, Bãi Bông, Bắc Sơn, Đắc

Sơn, Đông Cao, Đồng Tiến, Hồng

Tiến, Minh Đức, Nam Tiến, Phúc

Thuận, Phúc Tân, Tân Hương, Tân

Phú, Thành Công, Tiên Phong, Thuận Thành, Trung Thành, Vạn

Phái

Phú

Bình

Huyện 134.150 249 Hương Sơn, Bàn Đạt, Bảo Lý,

Dương Thành, Đào Xá, Điềm Thụy,

Đồng Liên, Hà Châu, Kha

Sơn,Lương Phú, Nga My, Nha Lộng,

Tân Đức, Tân Hòa, Tân Khánh, Tân Kim, Tan Thanh, Thanh

Ninh,Thượng Đình, Úc Kỳ, Xuân Phương

Phú Đô, Phủ Lý, Sơn Câm, Tức

Tranh, Vô Tranh, Yên Đổ, Yên Lạc,

Yên Ninh, Yên Trạch

Vũ Chấn

1.1.1.4 Co cấu dân số:

a Nhân khẩu:

Theo Niên giám thống kê 2010, dân số tỉnh Thái Nguyên là 1.131.300 người,

trong đó nam có 558.900 người chiếm 49,4% và nữ là 572.400 người chiếm

50,6%, tỉ sô giới tính nam/nữ là 97,6/100 Tổng dân số đô thị là 293.600 người

(25,95%) và tổng dân cư nông thôn là 837.700 người (74, 05%) Số con trên mỗi phụ nữ là 1,9 và tỉ lệ tăng dân số là 0,53% bằng một nửa số với tỉ lệ tăng của cả

nước là 1,05%

Theo kết quả của cuộc tông điều tra dân số và nhà ở năm 2009, quy mô hộ gia

đình tại tỉnh Thái Nguyên là 3,4 người/hộ Tỉ số già hóa là 39,5% và tỉ số phụ

thuộc là 42,2% Tuổi kết hôn trung bình lần đầu của cư dân Thái Nguyên là 24

tuổi, trong đó nam là 25,7 tuổi và nữ là 22,3 tuổi, thấp hơn trung bình cả nước với

các số liệu tương ứng là 24,5 tuổi, 26,2 tuổi và 22,8 tuổi Tý lệ xuất cư là 30,2%

còn tỷ lệ nhập cư là 39,6% Tỉ lệ biết chữ đạt 96,5%, cao hơn mức trung bình cả

nước là 93,5% Diện tích nhà ở bình quân của Thái Nguyên là 20,Im?/người, trong

đó nhà ở kiên cố đạt 61,7%, nhà ở bán kiên cố đạt 25,6%, nhà ở thiếu kiên cố đạt

4,5% và nhà ở đơn sơ đạt 8,2% 93,7% nhà ở tại Thái Nguyên là nhà riêng

Khoảng 35,4% số người xuất cư khỏi Thái Nguyên có điểm đến là Hà Nội và 8,5%

có điểm đến là Thành phố Hồ Chí Minh Các địa phương có số người nhập cư

nhiều nhất đến Thái Nguyên lần lượt là Bắc Giang, Hà Nội, Bắc Kạn và Cao Băng

Cũng như toàn quốc, Thái Nguyên có một dân số trẻ với nhóm tuổi lao động từ

15 đến 60 là 779.261 người, chiếm 69,38% tổng dân số Nhóm tuổi đưới 15 có

249.001 người, chiếm 22,17% tổng dân số còn nhóm người trên 60 tuổi có 94.854 người, tức chiếm 8,45%

Không như nhiều tỉnh trung du miền núi phía bắc khác, tỉnh Thái Nguyên có đa

số dân cư là người Kinh (73,1%), tỉ lệ người Kinh chiếm cao hơn tại tỉnh lị,thị xã Sông Công và các huyện phía nam như Phổ Yên, Phú Bình cũng như tại các khu vực ven quốc lộ, tỉnh lộ và thị trấn tại các huyện còn lại Người Kinh ban đâu chỉ là dân tộc bản địa cư trú tại các khu vực trung du ven sông Cầu ở khu vực phía nam của tỉnh Thái Nguyên ngày nay Vào thời nhà Trần, Lê, Nguyễn, nhiều làng xóm của người Kinh hình thành tại các khu vực phía nam của tỉnh và dân cư chủ yếu là

các di dân đến từ các nơi thuộc đồng bắng Sông Hồng và Thanh Hóa ngày nay

Bên cạnh đó, khi các quan triều đình được cử đến Thái Nguyên, họ thường đem theo cả gia đình, dòng tộc tới định cư Ngoài ra, nhiều người đến làm ăn và buôn bán rồi sau đó ở lại Thái Nguyên lập nghiệp Đặc biệt, trong thời kỳ thuộc Pháp, rất nhiều người Kinh từ các tỉnh đồng bằng đã được chế độ thực dân đưa lên Thái

Nguyên để làm việc trong các đồn điền va ham mỏ Trong kháng chiến chống

Pháp, vì có vai trò là thủ đô kháng chiến nên số người Kinh đến Thái Nguyên ngày

càng tăng Quá trình người Kinh nhập cư đến Thái Nguyên tiếp tục tăng nhanh vào sau năm 1954, khi một số cơ sở công nghiệp lớn được hình thành và việc thực hiện

chương trình "kinh tế mới" Ngay từ năm 1960, người Kinh đã chiếm 74,56% dân

số tỉnh Người Kinh ở Thái Nguyên nói chung vẫn giữ được nhiều phong tục

truyền thống của cha ông tại miền xuôi, mặc dù vậy nhiều yếu tố đã bị phai nhạt, đặc biệt là ở khu vực các huyện phía bắc, họ chịu ảnh hưởng của các dân tộc thiêu

số bản địa."5!

Dân cư Thái Nguyên phân bố không đều, vùng cao và vùng núi dân cư rất thưa thớt, trong khi đó ở thành thị và đồng bằng dân cư lại dày đặc Mật độ dân số thấp

nhất là huyện Võ Nhai 72 người/km2, cao nhất là thành phố Thái Nguyên với mật

độ 1.260 người/km 2 Theo tổng điều tra dân số và nhà ở 1/4/2009, trong 10 năm (1999-2009) dân số tỉnh tăng bình quân 0,7%/năm, thấp hơn mức bình quân của cả nước là 1,2% do có nhiều người di chuyển đi các tỉnh khác, trong đó ba

huyện Định Hóa, Đại Từ và Phú Bình có tăng trưởng dân số âm

b Thành phần dân tộc:

Trên địa bàn tỉnh hiện có 46 dân tộc trên tổng số 54 dân tộc tại Việt Nam sinh sống, trong đó 8 dân tộc đông dân nhất là:

Dân tộc | Dân số | Tỉ lệ Dân số đô | Tỉ lệ Dânsố | Tilệ

Chay

Trong quá trình phát triển tộc người, người Nùng ở Việt Nam nói chung và

Thái Nguyên nói riêng có hiện tượng là nhiều nhóm Nùng đến sớm da bi Tay hod,

còn những nhóm Nùng hiện nay mà ta biết thì tới Việt Nam chỉ khoảng vài trăm

năm nay

Những người Hoa đầu tiên đã có mặt ở Thái Nguyên khoảng trên đưới 150 năm Họ là lưu dân có nguồn gốc từ các tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây (Trung Quốc) Tổ tiên của một bộ phận trong số họ vốn là những nông dân nghèo đói phải

phiêu bạt mưu sinh, một số ít khác có thể là hậu duệ những chiến binh của phong trào Thái Bình Thiên Quốc chống lại nhà Thanh, bị đàn áp nên trốn sang Việt

Nam Khoảng những năm 60-70 của thế kỷ trước, một bộ phận người Hoa cũng

chuyên từ Hà Cối (Quảng Ninh) về Thái Nguyên lập nghiệp

Theo Tổng điều tra dân số ngày 1/4/1999, người Ngái ở Thái Nguyên chỉ có

422 nhân khâu, sinh sống phân tán ở các huyện Đại Từ (110 người, nam: 60, nữ: 50), thành phố Thái Nguyên (86 nhân khâu, nam: 42, nữ: 44), Phổ Yên (31 nhân khẩu, nam: 21, nữ: 10) Người Ngái còn phân bố ở các huyện Phú Lương và Đồng

Hý Dân tộc Ngái không có các thôn bản riêng, họ sống xen kẽ với người Kinh, Tày, Hoa và Sán Dìu

Người Sán Dìu tự gọi mình là Sán Dìu (Sán Dao/Sán Dìu, chữ Hán: LH H, Sơn Do) Các cộng đồng láng giềng gọi họ bằng nhiều tên khác nhau: Trại Đất, Trại ruộng, Mán Quần Cộc, Mán Váy Xẻ, Sán Nhiều, Slán Dao Các nhà ngôn ngữ học xếp đân tộc Sán Dìu vào nhóm ngôn ngữ Hán, thuộc ngữ hệ Hán-Tạng

Người Dao ở Thái Nguyên thuộc 3 nhóm địa phương: Dao Đỏ, Dao Quần Chẹt

và Dao Lô Gang Dao Quân Chẹt tập trung chủ yêu ở huyện Đại Từ, Dao Đỏ cư trú

phân tán ở huyện Phú lương và Đồng Hỷ, Dao Lô Gang tập trung ở huyệnVõ Nhai Ngoài ra, người Dao còn cư trú rải rác ở Định Hoá, Phổ Yên Tuy thuộc 3 nhóm khác nhau nhưng đều tự gọi là Dao Đại Bản (Tầm Má Miễn), cùng nói phương ngữ Kiềm Miền

Theo số liệu của Ban chỉ đạo cuộc Tổng điều tra dân số Việt Nam năm 1979 thì

vào năm này tỉnh Bắc Thái nói chung, Thái Nguyên nói riêng mới có số liệu về

người HMông Năm 1979, toàn tỉnh Bắc Thái có 650 người Hmông thì tại Thái Nguyên ngày nay có 644 người, trong đó gần 80% tập trung ở huyện Võ Nhai Sau

đó 10 năm (1989) dân số H'Mông ở Thái Nguyên đã lên tới 2.264 người, huyện có đông người HMông nhất là Đồng Hỷ tăng từ 54 người lên 1.022 người (tăng tuyệt

đối 968 người), huyện Võ Nhai mặc dù đã tăng từ 513 người lên 923 người (tăng

tuyệt đối 410 người) nhưng lại xuống vị trí thứ hai Đến năm 1999, dân số Hmông trong toàn tỉnh đã lên tới 4.831 người, tăng hơn gắp đôi trong 10 năm lửn

Người Sán Chay bao gồm hai nhóm là Cao Lan và Sán Chí, đều là những cộng đồng mới di cư sang Việt Nam cách đây một vài trăm năm Trong Đại Nam nhất thống chí, ở mục Phong tục tỉnh Thái Nguyên khi đề cập tới người Cao Lan có ghi: Man Cao Lan cứ ba năm một lần thay đôi chỗ ở, không ở chỗ nào nhất định

d Tôn giáo:

Cũng giống như phần lớn các tỉnh khác tại Miền Bắc Việt Nam, Thái Nguyên

có đại đa số cư dân "không tôn giáo" Theo thống kê năm 2009, số người theo có

tôn giáo tại tỉnh Thái Nguyên là 32.923 người, tức chiếm 2,93% tổng dân số của

tỉnh Hiện nay, Thái Nguyên có khoảng 100 chùa, gần 50 đền và khoảng 100 đình

Đạo Tin Lành ở Thái Nguyên có từ năm 1963 và từ năm 1990 trở lại đây, tôn giáo này tiếp tục phát triển, tập trung chủ yếu vào người Mông, Dao Thái Nguyên có 4

xứ đạo Công giáo hoạt động là: Thái Nguyên, Tân Cương, Nhã Lộng (Phú Bình)

và Yên Huy (Đại Từ), tất cả các hoạt động Công giáo ở Thái Nguyên đều do Toà

giám mục Giáo phận Bắc Ninh chỉ đạo

1.1.2 Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội:

1.1.2.1 Tiềm năng phát triển:

a Tiềm năng về nông lâm nghiệp:

Được thiên nhiên ưu đãi về khí hậu và đất đai, Thái Nguyên có nhiều khả năng

phát triển nông lâm nghiệp Chè Thái Nguyên, đặc biệt là chè Tân Cương là sản

phẩm nỗi tiếng trong cả nước Việt Nam đã từ lâu Toàn tỉnh hiện có trên 15.000 ha chè, đứng thứ 2 trong cả nước, với hơn 30 cơ sở chế biến chè lớn nhỏ rải đều trên

khắp địa bàn tỉnh Sản phẩm chè Thái Nguyên đang thực hiện dự án vốn vay ADB

dé tạo vùng chè đặc sản năng suất và chất lượng cao Thái Nguyên khuyến khích

các dự án đầu tư chế biến sản phẩm chè cao cấp tiêu thụ nội địa và xuất khâu Diện tích rừng tự nhiên của tỉnh là 73.383 ha và rừng trồng hơn 40.000 ha, hiện

nay đã đến tuổi khai thác, không những đáp ứng nhu cầu nguyên liệu cho nhà máy

van dim Luu Xa dang bat dau đi vào ôn định sản xuất mà còn dang là tiềm năng rất lớn cho việc chế biến lâm sản tạo hàng hoá có gid tri cao

Hiện nay Thái Nguyên có 15.500 ha cây ăn quả các loại, trong đó có hơn 8.000

ha đã cho thu hoạch Thái Nguyên khuyên khích các dự án đâu tư chê biên sản

phâm từ hoa quả, giải quyêt tiêu thụ sản phâm của các hộ nông dân

Diện tích đất đồi còn rất lớn, đó là tiềm năng để phát triển hàng hoá về cây công nghiệp, cây ăn quả và phát triển đàn gia súc Thái Nguyên đã có Nhà máy chế biến sữa tại huyện Phổ Yên đang thúc đây thực hiện nhanh chương trình phát triển chăn