Những yêu cầu về sử dụng tiếng Việt- Tiết78

Sử dụng đúng theo các chuẩn mực của tiếng Việt.1.Về ngữ âm và chữ viết a.Ví dụ.. Yêu cầuSử dụng ngữ âm và chữ viết đúng theo các chuẩn mựccủa tiếng Việt là phát âm theo âm thanh chuẩn củ

Nh÷ng yªu cÇu vÒ sö dông tiÕng ViÖt.

TiÕt 74 - 75

I Sử dụng đúng theo các chuẩn mực của tiếng Việt.

1.Về ngữ âm và chữ viết

a.Ví dụ.

*Vd1: Không giặc quần áo ở đây.

*Vd2: Khi sân tr ờng khô dáo, chúng em chơi đá cầu hoặc

đánh bi

*Vd3: Tôi không có tiền lẽ, anh làm ơn đỗi cho tôi.

VD Từ sai Lỗi Từ đúng

1 giặc Nói và viết sai phụ âm cuối giặt

2 dáo Nói và viết sai phụ âm đầu ráo

3 lẽ, đỗi Nói sai thanh điệu, viết sai

Vd4: Đoạn hội thoại:

- Thế tại sao đang ở thành phố, bác lại về nhà quê?

- à… chuyện ấy thì dài lắm Nhẩn nha rồi bác kể D ng mờ

chẳng qua cũng là cái duyên cái số… Gì thế, cháu?

- Bác nói giọng nó khang khác thế nào ấy Trời bác nói là giời

{ } nh ng mà bác nói là d ng mờ Bảo bác nói là bẩu.

- ăn n ớc ở đâu nói giọng ở đó mờ, cháu…

(Ma Văn Kháng Heo may gió lộng.)

Từ toàn dân Từ địa ph ơng

nh ng mà d ng mờ trời giời

bảo bẩu

mà mờ

b Yêu cầu

Sử dụng ngữ âm và chữ viết đúng theo các chuẩn mựccủa tiếng Việt là phát âm theo âm thanh chuẩn của tiếng Việt, viết đúng theo các quy tắc hiện hành về chính tả và về chữ viết

Vd1: Khi ra pháp tr ờng, anh ấy vẫn hiên ngang đến phút

chót lọt

Vd2: Những học sinh trong tr ờng sẽ hiểu sai các vấn đề mà

thầy giáo truyền tụng

Vd3: Số ng ời mắc và chết các bệnh truyền nhiễm đã giảm

Những học sinh trong nhà tr ờng sẽ hiểu sai các vấn đề mà thầy giáo truyền đạt.

Vd3 Kết hợp từ Số ng ời mắc các bệnh truyền nhiễm

và chêt vì chúng đã giảm dần

Vd4 Kết hợp từ Những bệnh nhân không cần phải mổ

mắt đ ợc điều trị tích cực bằng những thứ thuốc tra mắt đặc biệt mà khoa d

ợc đã pha chế.

Vd 5: Lựa chọn câu dùng từ đúng.

- Anh ấy có một yếu điểm: không quyết đoán trong công việc

- Điểm yếu của họ là thiếu tinh thần đoàn kết

- Bọn giặc đã ngoan cố chống trả quyết liệt

- Bộ đội ta đã ngoan c ờng chiến đấu suốt một ngày đêm

- Tiếng Việt rất giàu âm thanh và hình ảnh, cho nên có thể nói

đó là thứ tiếng rất linh động, phong phú

* Nhận xét:

- Các câu đúng là: 2,3,4 Các câu sai là 1, 5

- Câu 1 thay từ “yếu điểm” bằng từ điểm yếu“ ”

- Câu 5 thay từ “linh động” bằng từ “sinh động”

b Yêu cầu

Sử dụng từ ngữ đúng theo chuẩn mực tiếng Việt là dùng từ ngữ

đúng với hình thức và cấu tạo,vơí ý nghĩa,với đặc điểm ngữ

pháp của chúng trong tiếng Việt

3 Về ngữ pháp

a Ví dụ.

Vd 1:Phát hiện và chữa lỗi ngữ pháp ở các câu sau đây:

Câu 1: Qua tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố đã cho ta

thấy hình ảnh ng ời phụ nữ nông thôn trong xã hội cũ

Câu 2: Lòng tin t ởng sâu sắc của những thế hệ cha anh vào

lực l ợng măng non và xung kích sẽ tiếp b ớc mình

Câu sai Lỗi Cách sửa Câu đúng

1 Nhầm

trạng ngữ với chủ ngữ

Bỏ từ

“qua” - Tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô

Tất Tố đã cho ta thấy hình ảnh

ng ời phụ nữ nông thôn trong chế độ cũ

2 Câu

thiếu thành phần

- Thêm từ làm chủ ngữ

-Thêm từ làm vị ngữ

- Đó là lòng tin t ởng sâu sắc của thế hệ cha anh vào lực l ợng xung kích, những lớp ng ời sẽ tiếp b ớc họ

-Lòng tin t ởng sâu sắc của những thế hệ cha anh vào lực l ợng măng non và xung kích đã

đ ợc biểu hiện trong bộ phim.

Vd 3: Đoạn văn thiếu sự thống nhất, chặt chẽ:

Thuý Kiều và Thuý Vân đều là con gái của ông bà V

ơng viên ngoại Nàng là một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn, sống hoà thuận và hạnh phúc với cha mẹ Họ sống

êm ấm d ới một mái nhà, cùng có những nét xinh đẹp tuyệt vời.Vẻ đẹp của Kiều hoa cũng phải ghen, liễu cũng phải hờn Còn Vân có nét đẹp đoan trang thuỳ

mị Còn về tài thì nàng hơn hẳn Thuý Vân Thế nh ng nàng đâu có đ ợc h ởng hạnh phúc.

*Nhận xét:

Đoạn văn sai do các câu liên kết vơí nhau ch a hợp lí Cần sắp xếp lại các câu, các vế câu và thay đổi một số từ ngữ nhằm làm cho đoạn văn logic

Vd:

Thuý Kiều và Thuý Vân đều là con gái của ông bà V ơng viên ngoại Họ sống êm ấm d ới một mái nhà, hoà thuận và hạnh phúc cùng cha mẹ Họ đều có những nét xinh đẹp tuyệt vời Thuý Kiều là một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn.Vẻ đẹp của nàng hoa cũng phải ghen, liễu cũng phải hờn Còn Thuý Vân

có nét đẹp đoan trang, thuỳ mị Về tài thì Thuý Kiều hơn hẳn Thuý Vân Thế nh ng, nàng đâu có đ ợc h ởng hạnh phúc

b Yêu cầu

Sử dụng ngữ pháp theo đúng chuẩn cuả tiếng Việt là sử dụng câu cấu tạo theo đúng quy tắc ngữ pháp tiếng Việt, diễn đạt đúng các quan hệ ý nghĩa và sử dụng dấu câu thích hợp Hơn nữa, các câu trong đoạn văn và văn bản cần

đ ợc liên kết chặt chẽ, taọ nên một văn bản mạch lạc thống nhất

Vd 1: Phân tích và chữa lỗi những từ dùng không hợp phong cách:

- Trong một biên bản về một vụ tai nạn giao thông:

Hoàng hôn ngày 25-10, lúc 17h30, tại km 19 quốc lộ 1A

đã xảy ra một vụ tai nạn giao thông.

- Trong một bài văn nghị luận:

“Truyện Kiều của Nguyễn Du đã nêu cao một t t ởng nhân ”

đạo hết sức là cao đẹp

4 Về phong cách ngôn ngữ.

a Ví dụ:

NhËn xÐt:

- Tõ “hoµng h«n“ chØ th êng dïng trong v¨n b¶n nghÖ

thuËt, kh«ng thÓ dïng trong v¨n b¶n hµnh chÝnh CÇn thay b»ng tõ “buæi chiÒu“.

- Côm tõ “hÕt søc” chØ dïng trong ng«n ng÷ nãi thuéc

phong c¸ch ng«n ng÷ sinh ho¹t, kh«ng nªn dïng trong v¨n b¶n nghÞ luËn CÇn thay b»ng tõ “v« cïng“.

Vd 2:Nhận xét về các từ ngữ thuộc ngôn ngữ nói trong

phong cách ngôn ngữ sinh hoạt ở đoạn văn:

Bẩm cụ, từ ngày cụ bắt đi ở tù, con lại sinh ra thích đi ở tù; bẩm có thế, con có dám nói gian thì trời tru đất diệt, bẩm quả đi ở tù s ớng quá Đi ở tù còn có cơm cho mà ăn, bây giờ về làng về n ớc một

th ớc cắm dùi không có, chả làm gì nên ăn Bẩm cụ, con lại đến kêu cụ, cụ lại cho con đi ở tù.

( Nam Cao, Chí Phèo )

Nhận xét:

Trong từ ngữ của Chí Phèo có những từ ngữ thuộc ngôn ngữnói trong phong cách ngôn ngữ sinh hoạt Cụ thể:

- Các từ x ng hô: bẩm , cụ, con.

- Thành ngữ : trời tru đất diệt, một th ớc cắm dùi không có

- Các từ khẩu ngữ : sinh ra, có dám nói gian, quả…

b Yêu cầu

Sử dụng phong cách ngôn ngữ đúng theo các chuẩn mực của tiếng Việt là nói và viết phù hợp với các đặc tr ng và chuẩn

mực trong từng phong cách chức năng ngôn ngữ

II.Luyện tập.

Bài 1: Lựa chọn những từ ngữ viết đúng trong các tr ờng hợp

sau:

bàn hoàng/ bàng hoàng; chất phác / chất phác; bàn quan /

bàng quang; lãng mạn / lãng mạng; hiu trí / h u trí; uống riệu uống r ợu; trau chuốt/ chau chuốt; lồng làn / nồng nàn; đẹp

đẽ/ đẹp đẻ; chặc chẻ / chặt chẽ

*Nhận xét:

Các từ viết đúng sẽ là:

bàng hoàng, chất phác, bàng quan, lãng mạn, h u trí, uống r ợu, trau chuốt, nồng nàn, đẹp đẽ, chặt chẽ

II Sử dụng hay, đạt hiệu quả giao tiếp cao

II Sử dụng hay, đạt hiệu quả giao tiếp cao

2 Ví dụ 2

Hãy phân tích hiệu quả biểu đạt của việc dùng ẩn dụ và

so sánh trong câu sau:

Chúng ta luôn nằm trong lòng chiếc nôi xanh của cây cối, đó là cái máy điều hoà khí hậu của chúng ta.

Các cụm từ chiếc nôi xanh, cái máy điều hoà khí hậu đều là những cách gọi tên khác biểu thị cây cối nh

ng mang tính hình t ợng, biểu cảm hơn, thể hiện sự gần gũi, mang lại lợi ích cho con ng ời

II Sử dụng hay, đạt hiệu quả giao tiếp cao.

Tóm lại

- Sử dụng ngôn ngữ không chỉ yêu cầu chính xác

mà còn yêu cầu đạt tính thẩm mĩ- có tính nghệ thuật,

đạt hiệu quả giao tiếp cao

- Cần vận dụng linh hoạt, sáng tạo ngôn ngữ và các

ph ơng thức chuyển hóa, các phép tu từ

Luyện tập

Bài tập 2

Phân tích tính chính xác và tính biểu cảm của từ lớp

(thay cho từ hạng) và của từ sẽ (thay cho từ phải)

trong bản thảo Di chúc của chủ tịch Hồ Chí Minh.

(lúc đầu Bác dùng từ hạng, phải, sau đó gạch bỏ)

- Năm nay tôi vừa 79 tuổi, đã là (hạng) lớp ng ời x a nay hiếm……

- Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi (phải) sẽ

đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê Nin và các vị cách mạng

đàn anh khác, thì đồng bào cả n ớc, đồng chí trong

Đảng và bầu bạn khắp nơi khỏi cảm thấy đột ngột.

(Di chúc của chủ tịch Hồ Chí Minh)