Tiết 50: Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

Tiết 50: Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn họcI- Tìm hiểu cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học.. → tưởng tượng ra tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài ca dao.. - Đố

Thế nào là văn biểu cảm? Đối tượng của văn biểu cảm?

Tiết 50: Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

I- Tìm hiểu cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học.

1- Ví dụ: Bài văn Cảm nghĩ về một bài ca dao “ ”

2 Nhận xét.

* Các yếu tố liên tưởng, tưởng tượng, hồi tưởng, suy ngẫm

+ Đoạn 1: Tưởng tượng hình ảnh người đàn ông (đội khăn, mặc áo dài, chắp tay sau lưng, quay mặt trông trời; đứng bên cầu rửa ở bờ ao)

+ Đoạn 2: Tưởng tượng cảnh ngóng trông tiếng nấc, tiếng kêu của ngư

ời mong ngóng

+ Đoạn 3: Suy ngẫm về sông Ngân Hà gắn liền với hình ảnh Ngưu

Lang - Chức Nữ

+Đoạn 4: Liên tưởng 40 năm sau khi đọc bài ca dao mới được đến

sông Tào Khê

Nguyên văn bài ca dao

Đêm qua ra đứng bờ ao Trông cá cá lặn, trông sao sao mờ.

Buồn trông con nhện chăng tơ

Nhện ơi nhện hỡi, nhện chờ mối ai?

Buồn trông chênh chếch sao Mai Sao ơi sao hỡi nhớ ai sao mờ?

Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn.

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn Tào Khê nước chảy vẫn còn trơ trơ.

→ liên tưởng tới người quen đang nhớ quê

→ tưởng tượng ra tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài ca dao

→ suy ngẫm về lòng chung thủy của con người

- Đối tượng biểu cảm là bài ca dao - một tác phẩm văn học

3. Bài học.

a Phát biểu cảm nghĩ về một TPVH là nêu cảm xúc (tưởng tượng,

liên tưởng, suy ngẫm) về:

- Tư tưởng của tác phẩm.

- Cảnh, người trong tác phẩm.

- Tâm hồn con người, số phận nhân vật trong tác phẩm.

- Vẻ đẹp ngôn từ trong tác phẩm

* Lưu ý: Khi làm bài phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học

- Phải có cảm xúc chân thành, kỹ năng cảm thụ nhân vật, dùng từ đặt câu, dựng đoạn

- Nêu cảm xúc chung về tác phẩm

- Trình bày những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi lên

b Bố cục: 3 phần

* Mở bài.

- Giới thiệu tác phẩm: đề tài, thể loại, tác giả…

- Hoàn cảnh tiếp xúc với tác phẩm.

* Thân bài.

+ Cảm nhận, tưởng tượng về các hình ảnh trong tác phẩm + Cảm nghĩ về từng chi tiết

+ Cảm nghĩ về tư tưởng, tình cảm của tác phẩm.

* Kết bài.

- Nêu ấn tượng chung về tác phẩm.

- Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học là trình bày

những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng, suy ngẫm của mình về nội dung và hình thức của tác phẩm đó

- Bố cục: 3 phần

+ Mở bài: giới thiệu tác phẩm và hoàn cảnh tiếp xúc với tác

phẩm.

+ Thân bài: những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi lên.

+ Kết bài: ấn tượng chung về tác phẩm.

II Luyện tập

Các em hãy thực hiện các bước tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý cho

đề văn PBCN về bài thơ Cảnh khuya Hồ Chí Minh.“ ” –

1- Tìm hiểu đề, tìm ý

+ Câu 1: Thích thú trước hình ảnh so sánh mới mẻ, hấp dẫn

- Thể loại: Văn biểu cảm

- Đối tượng: Bài thơ Cảnh khuya“ ”

- Tìm ý: Cảm nghĩ qua các hình ảnh

+ Câu 2: Hình ảnh bóng trăng, bóng cây, bóng hoa quấn quýt, lung linh, huyền ảo

+ Câu 3+ 4: Cảm động về tấm lòng yêu thiên nhiên, đất nư

ớc của Bác.

2 Dàn ý

- Giới thiệu về tỏc gi Hồ Chí Minh ả

- Hoàn cảnh sáng tác : Những năm đầu trong cuộc kháng chiến

chống Pháp.

a Mở bài

- ấn tượng chung: Cảnh đẹp trong đêm khuya ở rừng Việt Bắc và tâm trạng của Bác.

b Thân bài

* Câu 1+2: Cảnh đêm trăng rừng êm đềm thơ mộng.

- Giữa không gian tĩnh lặng của đêm, nổi bật tiếng suối chảy róc rách Câu thơ sử dụng nghệ thuật so sánh độc đáo.

- ánh trăng chiếu sáng mặt đất với những mảng sáng tối đan xen hoà quện tạo khung cảnh lung linh huyền ảo.

=> Tạo nên bức tranh đêm trăng rừng tuyệt đẹp cuốn hút người

đọc

* Câu 3+4 : Tâm trạng của Bác trong đêm khuya.

- Trước khung cảnh lung linh huyền ảo của chốn rừng Việt Bắc, Bác say mê ngắm cảnh.

- Bác chưa ngủ một phần vì cảnh đêm khuya quá đẹp làm say dắm tâm hồn nghệ sĩ, phần vì lo lắng cho đất nước.

trong con người Bác.

c) Kết bài.

- Khẳng định lại tình cảm của người viết: Đây là bài thơ hay thể hiện tâm hồn tinh tế nhạy cảm, tinh thần yêu nước sâu nặng của Bác.

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là một nhà cách mạng tài

ba mà còn một nhà thơ lớn của dân tộc Người đã để lại rất

nhiều bài thơ hay, nhưng bài thơ để lại cho em ấn tượng

sâu sắc nhất là bài Cảnh khuya Tác phẩm được Bác viết “ ”

trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp

tại chốn rừng Việt Bắc Qua bài thơ, ta thấy vẻ đẹp huyền

ảo và tâm hồn yêu nước, yêu thiên nhiên tha thiết của Ngư

ời

Ca dao, dân ca là viên ngọc quý trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam Ca dao diễn tả sâu sắc đời sống nội tâm của con người Đặc biệt

ca dao chú trọng thể hiện nỗi nhớ, tình cảm thuỷ chung của con người Viết về vấn đề này có rất nhiều bài thể hiện nhưng bài để lại cho em ấn tượng sâu sắc nhất là: “ Đêm qua ra đứng bờ ao ”…

Hướng dẫn về nhà:

1 Làm hoàn thiện đề văn trên

2 Chuẩn bị tiết luyện nói: Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học.