Bài giảng Phục hình sứ nha khoa: Lịch sử và hiện tại Bác sĩ Hoàng Tử Hùng

Bài giảng Phục hình sứ nha khoa: Lịch sử và hiện tại giúp người học nắm được khái niệm sứ, kiến thức về sứ trong lịch sử phát triển của phục hình nha khoa, các loại sứ nha khoa hiện dùng và cập nhật về phục hình sứ. Hy vọng đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho bạn.

GỐM SỨ

Gốm là một trong những vật liệu được con người sử

dụng sớm nhất, từ thời kỳ đồ đá, cách nay trên 10.000 năm*, ngày nay, vẫn phổ biến và tiếp tục phát triển

*sự xuất hiện của đồ gốm được coi là một mốc đánh dấu thời đại đá

Th ă ng long)

• Porcelain: là các lo ạ i g ố m s ứ làm t ừ nguyên li ệ u thô:

– đ á tr ườ ng th ạ ch (feldspar),

– th ạ ch anh (quartz),

– sét tr ắ ng (kaolin),

Nung đến 1.200 – 1.400°C

- Tùy theo thành ph ầ n và độ tinh khi ế t c ủ a nguyên

li ệ u, người ta có thể thu được: sành, sứ, sứ cao cấp, trong đó có sứ nha khoa dạng bột…

PHÂN LO Ạ I G Ố M S Ứ

Phân lo ạ i theo nhóm s ả n ph ẩ m: có 3 lo ạ i chính

1- G ố m xây d ự ng : g ạ ch, ngói, s ứ v ệ sinh…

Ngói, Gạch ống nước, lát đường thời Lê

(Hoàng thành Thăng long)

PHÂN LO Ạ I G Ố M S Ứ

2- G ố m gia d ụ ng và…

Chế tác sản phẩm bằng bàn xoay

Venus of Dolnie Vestonice 29,000 BC – 25,000 BC

Discovered 1925 in Moravia

Present location Moravské zemské muzeum ,

Brno , Czech Republic

Etruscan,540–530 BC

…G ố m m ỹ ngh ệ

B ộ t Zirconia Bột Alumina

C ấ u trúc phân t ử

Oxid nhôm

BA LO Ạ I G Ố M S Ứ

GỐM XÂY DỰNG

GỐM GIA DỤNG&MỸ NGHỆ

GỐM KỸ THUẬT

Bu ổ i bình minh c ủ a ph ụ c hình

Phục hình đầu tiên làm bằng 2 dây vàng trên người Ai

cập khoảng 3 nghìn năm trước công nguyên

Ngu ồ n: H A Walter,

History of Dentistry,

Quintessence, 1981

LỊCH SỬ SỨ NHA KHOA

• Trong nha khoa*

1774, A Duchâteau (người Pháp) đã thực hiện hàmgiả có răng sứ, công bố tại Viện hàn lâm phẫu thuậtnăm 1776,

1788, N D de Chémant công bố luận văn “A

Dissertation on Artificial Teeth” mô tả việc thực hiện

răng porcelain từ bột dẻo khoáng chất (mineral paste)

1884, M L Logan (người Mỹ) được cấp bằng sáng

chế mão toàn sứ

*W Hoffmann-Axthelm: History of Dentistry , Quintessence,1981

Nicolas

Dubnois de Chémant (1753 – 1824)

Ngu ồ n: H A Walter, History of Dentistry, Quintessence, 1981

Jacket sứ của Land (1903)

Ngu ồ n: H A Walter, History of Dentistry, Quintessence, 1981

Tạo hình lá platinum trên die; Bột sứ được đắp&thiêu kết; Khi gắn jacket, lá platinum được lấy đi

ĐỊNH NGHĨA

Sứ nha khoa là một sản phẩm dùng trong nha khoa

phục hồi, có bản chất là vật liệu vô cơ không kim loại,

trải qua nung ở nhiệt độ cao để đạt được đặc tính

mong muốn (J.M Powers, R.L Sakaguchi: Craig’s

Restorative Dental Materials, 2006)

PORCELAIN NHA KHOA TRONG BA LO Ạ I G Ố M S Ứ

G Ố M XÂY D Ự NG

G Ố M GIA D Ụ NG&M Ỹ NGH Ệ

G Ố M K Ỹ THU Ậ T

PORCELAIN NHA KHOA

nay

Phục hình sứ-kim loại được giới thiệu từ ’50, giữa

những năm ’60, trở nên phổ biến sau nhiều thất bại

trong thời kỳ trước đó, trở thành lựa chọn thay thế chojacket porcelain và phục hình hợp kim rất quí

Ti ế n b ộ công ngh ệ thông tin và đ i ề u khi ể n t ự độ ng

– Công nghệ thông tin / Công nghệ số

– Ứng dụng CAD/CAM

– Ứng dụng laser

S Ứ NHA KHOA TRONG

TH Ế GI Ớ I S Ứ NHA KHOA

Hi ệ n có ở Vi ệ t nam

S Ứ TH Ủ Y TINH

(Tỷ lệ pha tinh thể >30-90%)

- Viên s ứ ép s ườ n mão (Li 2 Si 2 O 5 )

- Viên s ứ ép m ặ t ngoài “press-on” (Ca 5 (PO 4 ) 3 F)

- Kh ố i s ứ CAD/CAM (Li 2 Si 2 O 5 )

Đặc điểm: Thẩm mỹ khá, độ bền khá, ít lỗ rỗ

Cấu tạo nhiều pha, pha tinh thể được kiểm soát về mức độ

và sự phân bố

N ấ u ch ả y nguyên li ệ u th ủ y tinh

Quá trình t ạ o pha th ủ y tinh

Khối thủy tinh

Quá trình x ử lý nhi ệ t l ầ n hai (t ạ o m ầ m và phát tri ể n m ầ m, t ạ o pha tinh th ể )

c ủ a hai lo ạ i tinh th ể

•S ự l ớ n lên

c ủ a lo ạ i tinh

th ể th ứ nh ấ t (LS)

TH Ế GI Ớ I S Ứ NHA KHOA

Hi ệ n có ở Vi ệ t nam

S Ứ OXID

(Pha tinh thể >95%)

- Kh ố i s ứ CAD/CAM zirconia (ZrO 2 )

- Kh ố i ti ề n thiêu k ế t zirconia (ZrO 2 )

- Kh ố i ti ề n thiêu k ế t alumina (Al2O 3 )

Đặc điểm: Kém thẩm mỹ, nhưng độ bền cao, không lỗ rỗ Cấu trúc đơn pha, không có pha thủy tinh

ALUMINA & ZIRCONIA

ZrO 2

Al 2 O 3

TH Ế GI Ớ I S Ứ NHA KHOA

Hi ệ n có ở Vi ệ t nam

PORCELAIN:

B ộ t S ứ đắ p-Thiêu k ế t (t ỷ l ệ pha tinh th ể <30%)

Viên s ứ ép s ườ n mão (Li 2 Si 2 O 5 )

Viên s ứ ép m ặ t ngoài Press-on (Ca 5 (PO 4 ) 3 F)

Kh ố i s ứ CAD/CAM (Li 2 Si 2 O 5 )

S Ứ OXID

(Pha tinh th ể >95%)

Kh ố i s ứ CAD/CAM zirconia (ZrO 2 )

Kh ố i ti ề n thiêu k ế t zirconia (ZrO 2 )

Kh ố i ti ề n thiêu k ế t alumina (Al 2 O 3 )

CÔNG NGH Ệ V Ậ T LI Ệ U S Ứ

Độ b ề n và đặ c đ i ể m quang h ọ c c ủ a s ứ th ủ y tinh

ph ụ thu ộ c t ỷ l ệ và b ả n ch ấ t pha tinh th ể , nói chung:

Pha tinh th ể nhi ề u: độ c ứ ng t ă ng, độ trong gi ả m

Pha tinh th ể ít: độ trong t ă ng, độ c ứ ng gi ả m

PH Ụ C HÌNH TOÀN S Ứ

CU Ố I TK XX

PH Ụ C HÌNH TOÀN S Ứ CU Ố I TK XX

Khoảng 1960: McLean và Hughes: thực hiện sườn sứ

bằng porcelain tăng cường alumina

(alumina-reinforced porcelain jacket crown)*

Đầu thập niên ’80: sườn sứ thấm (glass-infiltrated

ceramic): In-ceram (Vita)**

Dicor phát triển sườn sứ đúc trượt

*McLean JW, Hughes TH.: The reinforcement of dental porcelain with ceramic

oxides Br Dent J 1965;119(6):251-4

**Sozio RB, Riley EJ The shrink-free ceramic crown J Prosthet Dent 1983;

đến giữa ’80, các nghiên cứu cho thấy25% jacket sứ thất bại sau 10 – 11 năm

PH Ụ C HÌNH TOÀN S Ứ CU Ố I TK XX

• Đầu những năm ’90, Ivoclar Vivadent phát triển các

loại sứ thủy tinh tăng cường leucit (leucite-reinforced glass ceramic)

• Trong thập niên ’90: sườn sứ alumina: Procera

AllCeram (Nobelbiocare)

• Đến ’00: - Phát triển lithium disilicate glass ceramic

- Sử dụng sườn alumina và zirconia

Stephen J Chu: Evolution and clinical applications of esthetic ceramic

materials in dentistry, J Am Dent Assoc, April 2011

Ph ụ c hình toàn s ứ

ngày càng ph ổ bi ế n

M ứ c t ă ng c ủ a ph ụ c hình toàn s ứ

B Ă N KHO Ă N “ Ở NGÃ BA ĐƯỜ NG”

V Ề PH Ụ C HÌNH TOÀN S Ứ *

*Gordon J Christensen: The all-ceramic restoration dilemma, Where are we?

J Am Dent Assoc jun 2011;142;668-671

1- Những lý do chuyển từ phục hình sứ-kim loại

sang toàn sứ

2- So sánh các phục hình sứ:

•Toàn zirconia (full contour zirconia restorations),

•Sườn zirconia (zirconia-based restorations),

•Lithium disilicate glass ceramic,

•Leucite reinfoced ceramic

3- Tương lai của phục hình

Chúng ta đưa cho người bệnh những thông tin về

*Gordon J Christensen: The all-ceramic restoration dilemma, Where are we?

J Am Dent Assoc jun 2011;142;668-671

• Phuc hình sườn zirconia là phục hình có một

sườn dày 0,3 mm (cho răng trước) hoặc 0,5 mm(cho răng sau) bằng zirconia, tương tự sườn

kim loại của phục hình sứ-kim loại Lớp sứ trên

cùng sẽ được đắp-thiêu kết hoặc ép nhiệt lên

sườn

• Phục hình toàn zirconia là loại không có lớp sứ

phủ ngoài (bằng sứ thiêu kết hoặc sứ ép nhiệt)

*Gordon J Christensen: The all-ceramic restoration dilemma, Where are we?

J Am Dent Assoc jun 2011;142;668-671

THÀNH CÔNG V Ề LÂM SÀNG

* Alvaro D Bona and J Robert Kelly: The Clinical Success Of

All-Ceramic Restorations, J Am Dent Assoc 2008, 139: 8S – 13S

Tổng kết các nghiên cứu dọc lâm sàng ngẫu nhiên cónhóm chứng đăng trên các tạp chí có phản biện từ

nguồn MEDLINE và PubMed từ 1993 đến 2008:

- Có thể sử dụng sứ thẩm mỹ cho veneer, inlay, onlay, mão răng trước (thành công 90% sau 6 năm)

- Cầu răng trước 3 đơn vị bằng sứ thủy tinh lithium

disilicate và mão toàn sứ có sườn alumina, zirconia

phủ sứ thủy tinh có kết quả chấp nhân được

- Đối với cầu răng cối 3 đơn vị, dùng sườn sứ zirconia

nhưng vấn đề nứt vỡ lớp phủ cần được quan tâm

NH Ữ NG V Ấ N ĐỀ ĐỐ I V Ớ I

PH Ụ C HÌNH S ƯỜ N S Ứ

:1 Gãy sườn cầu răng sau

2 Nứt vỡ, bong lớp sứ phủ trên sườn

đàn hồi giảm 30%”*

*Cattani Lorente, M., et al.: Low temperature degradation of a

Y-TZP dental ceramic, Acta Biomaterialia, V 7, Issue 2, Feb

2011 (858-865)

hơn so với phục hình sứ-kim loại Thất bại ở lớp phủ

nhiều hơn ở sườn zirconia

PH Ụ C HÌNH ĐƠ N KH Ố I

B Ằ NG S Ứ TH Ủ Y TINH LITHIUM DISILICATE (Lithium disilicate glass-ceramic, IPS e.max Press/CAD, Ivoclar Vivadent)

Phục hình đơn lẻ đơn khối bằng lithium disilicate glass ceramic:

Thông báo của J Shuck (4-2011): Các phục hình mão, inlay-onloay đơn khối bằng công nghệ ép nhiệt và

CAM đã tăng nhanh

Các phục hồi loại này đạt thẩm mỹ cao

Kết quả nghiên cứu cơ bản và lâm sàng đều thuận lợi

SO SÁNH IN VITRO VÀ IN VIVO

ĐỘ TIN C Ậ Y GI Ữ A PH Ụ C HÌNH S Ứ

ZIRCONIA VÀ LITHIUM DISILICATE

Nelson R Silva, Van P Thompson et al: Comparative reliability analysis of

zirconium oxide and lithium disilicate restorations in vitro and in vivo, J Am

Dent Assoc 2011, 142, 4S – 9S

Thử nghiệm làm mỏi các mẫu phục hình bằng zirconia,

sứ-kim loại và Lithium disilicate: Lithium disilicate cho

thấy có độ kháng mỏi cao nhất

Nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên có nhóm chứng sau

4 và 7 năm: lithium disilicate vừa có độ kháng mòn cao,

vừa không làm mòn răng đối diện so với phục hình

sườn zirconia

A: Phục hình sứ-kim loại

B: Bong dán lớp sứ ở phục

hình sườn zirconia

C: Phục hình Lithium disilicate (IPS e.max CAD) sau thử

nghiệm về tính chịu mỏi

K ế t qu ả

Thử nghiệm in vitro:

Độ bền của phục hình lithium disilicate cao hơn sứ-kim

loại và toàn sứ sườn zirconia

Nelson R Silva, Van P Thompson et al: Comparative reliability analysis of

zirconium oxide and lithium disilicate restorations in vitro and in vivo, J Am

Dent Assoc 2011, 142, 4S – 9S

K ế t qu ả sau 4 n ă m ph ụ c hình b ằ ng s ứ th ủ y tinh

lithium disilicate glass-ceramic

(IPS e.max Press, Ivoclar Vivadent): h ầ u h ế t đạ t m ứ c cao nh ấ t và

cao h ơ n so v ớ i ph ụ c hình s ườ n zirconia

Th ẩ m m ỹ Kháng nứt

gãy

Kháng h ở b ờ , Nhi ễ m màu

Không nh ậ y

C ả m ngà

L ư u gi ữ

C Ầ U R Ă NG

Nhiều loại vật liệu toàn sứ đã được giới thiệu để làm

cầu răng thay cho sứ-kim loại

Tóm t ắ t

1.Ph ụ c hình s ứ đ ã đượ c phát minh t ừ cu ố i th ế k ỷ 18 2.Ph ụ c hình Jacket s ứ (porcelain) đ ã có t ừ 1904

3.Ph ụ c hình kim lo ạ i đ úc đ ã có t ừ đầ u th ế k ỷ 20

4.Ph ụ c hình s ứ -kim lo ạ i đ ã ph ổ bi ế n t ừ 1950 và

ch ứ ng minh đượ c hi ệ u qu ả lâm sàng

5.Porcelain là lo ạ i s ứ nha khoa duy nh ấ t đượ c dùng cho đế n nh ữ ng n ă m 80 c ủ a TK 20

3- Ph ụ c hình đơ n l ẻ toàn s ứ “ đơ n kh ố i” (monolithic) b ằ ng s ứ

th ủ y tinh lithium disilicate (hi ệ n đ ã có ở n ướ c ta) dùng

công ngh ệ CAM ho ặ c ép nhi ệ t ch ứ ng t ỏ có nhi ề u tri ể n

• “Các nhà lâm sàng c ầ n t ỉ nh táo l ự a ch ọ n nh ữ ng công ngh ệ đ ã có t ố i thi ể u 5

n ă m ch ứ ng minh đượ c hi ệ u qu ả lâm sàng” (G.Christensen).

Tóm t ắ t (ti ế p)

C Ả M Ơ N S Ự THEO DÕI