nghia t­uong minh va ham y T128

Kiểm tra bài cũ - Nghĩa tường minh: Là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng các từ ngữ trong câu Phân biệt: - Hàm ý: Là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp

Kiểm tra bài cũ

- Nghĩa tường minh: Là phần thông báo được diễn

đạt trực tiếp bằng các từ ngữ trong câu

Phân biệt:

- Hàm ý: Là phần thông báo tuy không được diễn

đạt trực tiếp trong câu nhưng có thể suy ra từ những

từ ngữ ấy

? Em hãy phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý

Kiểm tra bài cũ

- Thế thì chủ nhật chúng mình đi xem vậy!

Tìm câu có chứa hàm ý trong đoạn đối thoại sau ?

- Hoa ơi ! Tối nay chúng mình đi xem ca nhạc đi.

- Tiếc quá ! Tối nay mình phải đi đón bà ngoại ở quê ra.

- ừ, thế cũng được.

Trên đường đi học về, Lan rủ Hoa:

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

1 Ví dụ

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý

Đọc đoạn văn sau:

Chị Dậu vừa nói vừa mếu:

- Thôi u không ăn, để phần cho con Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi U không muốn tranh ăn của con Con cứ ăn thật no, không phải nhường nhịn cho u

Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi

bằng giọng luống cuống:

- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?

Điểm thêm một “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống như sét đánh bên tai, nó

liệng củ khoai vào rổ và oà lên khóc:

- U bán con thật đấy ư ? Con van u, con lạy u, con còn bé bỏng, u

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

1 Ví dụ

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

- Đây là điều đau lòng nên chị Dậu tránh nói thẳng ra

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

 U đã bán con cho nhà cụ Nghị

- Chị Dậu phải nói rõ hơn vì cái Tí không hiểu được hàm ý trong câu nói thứ nhất

Chi ti t: ế

và cõu núi trong ti ng khúc c a ế ủcỏi Tớ :

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

- Người nghe hiểu được hàm ý

Hãy điền vào lượt lời của B trong

đoạn thoại sau đây một câu có hàm

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

- Người nghe hiểu được hàm ý Điều kiện:

- Người nói(viết) có ý thức đưa

hàm ý vào câu nói.

- Người nghe (đọc) có năng lực

giải đoán hàm ý.

3 Kết luận:

* Ghi nhớ: SGK/91

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

Tìm lời nói có hàm ý trong

đoạn hội thoại sau:

Lớp trưởng nói với Bắc:

- Ngày mai lớp mình tham gia

vệ sinh môi trường Cậu có bận gì không?

- ồ! Cảm ơn cậu đã báo Tớ tham gia chứ.

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý

Tìm lời nói có hàm ý trong

đoạn hội thoại sau:

Lớp trưởng nói với Bắc:

- Ngày mai lớp mình tham gia

bận gì không? (Hàm ý: Cậu

có thể tham gia không)

- ồ! Cảm ơn cậu đã báo Tớ tham gia chứ.

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

Tìm câu có hàm ý mời mọc và câu

có hàm ý từ chối trong bài “Mây và sóng” của Ta - go

- Câu có hàm ý mời mọc:

“ Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà …… ”.

“ Bọn tớ ca hát từ sáng sớm cho đến hoàng hôn …… ”

*Viết thêm câu có hàm ý mời mọc rõ hơn -“ Chơi với bọn tớ thích lắm đấy.”

- “ Có ai muốn đi chơi với bọn tớ không?”

- “ Các bạn nhỏ đi cùng thì thích lắm đấy.”

- Câu có hàm ý từ chối:

“ Mẹ mình đang đợi ở nhà …… ” “ Buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà ” …

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

1 Người nói, người nghe những câu in đậm dưới đây là ai? xác định hàm ý của mỗi câu ấy Theo em người nghe có hiểu hàm ý của câu nói không? Những chi tiết nào chứng tỏ điều ấy

a) - Anh nói nữa đi.- Ông giục

- Báo cáo hết!-Người con trai vụt trở lại giọng vui vẻ -

Năm phút nữa là mười Còn hai mươi phút thôi Bác và cô vào trong nhà Chè đã ngấm rồi đấy.

Thì giờ ngắn ngủi còn lại thúc giục cả chính người hoạ sĩ

Ông theo liền anh thanh niên vào trong nhà, đảo nhìn qua một lượt trước khi ngồi xuống ghế

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

1 Người nói, người nghe những câu in đậm dưới đây là ai? xác định hàm ý của mỗi câu ấy Theo em người nghe có hiểu hàm ý của câu nói không? Những chi tiết nào chứng tỏ điều ấy

b)Anh Tấn này! Anh bây giờ sang trọng rồi, còn cần quái gì các thứ đồ gỗ hư hỏng này nữa Chuyên chở lại lịch kịch lắm Cho chúng tôi khuân đi thôi

Chúng tôi nhà nghèo dùng được tất.

- Có gì đâu mà sang trọng! Chúng tôi cần phải bán các thứ này đi để…

- ái chà! Anh bây giờ làm quan rồi mà bảo không sang trọng? Những ba nàng hầu Mỗi lần đi đâu là ngồi kiệu lớn tám người khiêng, còn bảo là không sang trọng? Hừ! Chẳng cái gì giấu nổi chúng tôi đâu!

Tôi biết không thể nói làm sao được đành ngậm miệng, đứng trầm ngâm.

- Ôi dào! Thật là càng giàu có lại càng không dám rời một đồng xu! Càng

không dám rời một đồng xu lại càng giàu có!

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

b.- Người nói: anh Tấn; người nghe: chị hàng đậu

- Hàm ý:”Chúng tôi không thể cho được”

2 Bài tập 2/92

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

2 Bài tập 2: Hàm ý của câu in đậm dưới đây là gì ? Vì sao em

bé không nói thẳng được mà phải sử dụng hàm ý ? Việc sử dụng hàm ý có thành công không ? Vì sao ?

Nó nhìn dáo dác một lúc rồi kêu lên:

- Cơm sôi rồi, chắt nước giùm cái ! – Nó cũng lại nói trổng

Tôi lên tiếng mở đường cho nó:

- Cháu phải gọi “Ba chắt nước giùm con”, phải nói như vậy

Nó như không để ý đến câu nói của tôi, nó lại kêu lên:

- Cơm sôi rồi, nhão bây giờ !

Anh Sáu vẫn ngồi im

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

2 Bài tập 2/92

- Việc sử dụng hàm ý không thành công do người nghe cố tình không hợp tác với người nói (anh Sáu vẫn ngồi im).

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

so sánh “hy vọng” với “con đường” trong các câu sau:

Tôi nghĩ bụng: Đã gọi là hy vọng thì không thể nói đâu là thực đâu là hư cũng giống như những con đường trên mặt đất; kỳ thực trên mặt đất vốn làm gì có đường Người ta đi mãi thì thành đường thôi

(Lỗ Tấn, Cố hương)

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

* Bài tập củng cố 1- Khoanh tròn vào đáp án đúng cho câu hỏi sau:

Việc sử dụng hàm ý cần những điều kiện nào ?

A Người nói (người viết) có trình độ văn hoá cao

B Người nghe (người đọc) có trình độ văn hoá cao

C Người nói (người viết) có ý thức đưa hàm ý vào câu còn người nghe (người đọc) phải có năng lực giải đoán hàm ý

D Người nói (người viết) phải sử dụng phép tu từ

2 Nối cột A (câu) với cột B cho phù hợp

A

1 Tôi làm bài rồi

2 Bây giờ bạn mới làm bài sao

3 Lan ơi ! Đã mười hai giờ rồi đấy !

B

a Câu có sử dụng hàm ý

b Câu có nghĩa tường minh

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

Tiết128 Nghĩa tường minh và hàm ý

Hướng dẫn về nhà

- Ôn tập về nghĩa tường minh và hàm ý Rèn kĩ

năng sử dụng hàm ý khi cần thiết

- Soạn bài “Chương trình địa phương”/97