Pact Việt Nam: Để chương trình hỗ trợ sinh kế của bạn hoạt động hiệu quả

Pact Việt Nam: Để chương trình hỗ trợ sinh kế của bạn hoạt động hiệu quả

Gabriel Meranze Levitt

Chuyên viên về sinh kế

Pact Việt Nam

Tháng 10/2011

Để Chương trình Hỗ trợ Sinh kế của bạn hoạt động hiệu quả

Một số gợi ý cho các tổ chức đang hỗ trợ

những người sống chung với HIV tại Việt Nam

FROM THE AMERICAN PEOPLE

Cuốn sách nhỏ này được thiết kế nhằm cung cấp cho các cán bộ

lãnh đạo của các tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực y

tế tại Việt Nam thông tin về các biện pháp nhằm thúc đẩy các hoạt động hỗ trợ tăng thu nhập thực sự có hiệu quả đối với những đối

tượng hưởng lợi là những người đang sống chung với HIV.

được dành để trình bày danh mục các lựa chọn về dịch vụ

chuyển gửi, để chuyển gửi đối tượng hưởng lợi tới các hỗ trợ sinh kế của các tổ chức chuyên môn trong lĩnh vực này với hệ thống theo

dõi được thiết lập được dành để nêu những vấn đề chính

cần cân nhắc và những nguồn lực đối với các tổ chức phi chính phủ đang cân nhắc việc tự triển khai chương trình sinh kế và

tổng hợp lại những lời khuyên về việc áp dụng từng loại hình hoạt động tăng thu nhập với từng cá nhân đối tượng hưởng lợi ra sao để phục vụ tốt nhất nguyện vọng và nhu cầu của họ.

Những giải pháp liên quan đến việc chuyển gửi, được đề cập trong cuốn sách nhỏ này chưa hẳn đã đầy đủ hết, vì vậy chúng tôi khuyến khích những cán bộ triển khai chương trình thường xuyên chia sẻ

kinh nghiệm thực tế để danh sách có thể được cập nhật một cách

định kỳ Xin vui lòng gửi thông tin cập nhật tới địa chỉ thư điện tử

của glevitt@pactworld.org, và đồng gửi tới lhyen@pactworld.org.

Việc xây dựng cuốn sách nhỏ này được tài trợ bởi nhân dân Mỹ

thông qua Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hoa Kỳ (USAID), trong khuôn

khổ chương trình Cứu trợ AIDS khẩn cấp của Tổng thống Hoa Kỳ và được hỗ trợ kỹ thuật bởi đối tác triển khai là Pact Những quan điểm được phản ánh trong tài liệu này không nhất thiết là quan điểm của USAID, PEPFAR hoặc của Chính phủ Hoa Kỳ.

Phần 1

Phần 2

Phần 3

Các hình thức chuyển gửi

1

Đối với phần lớn các tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực y tế ở Việt Nam, thì biện pháp hữu hiệu nhất để thúc đẩy các hoạt động sinh kế cho nhóm đối tượng hưởng lợi là những người sống chung với HIV là giới thiệu họ tới các tổ chức khác chuyên thực hiện các hoạt động tăng thu nhập cho những nhóm đối tượng

có hoàn cảnh khó khăn Bằng cách này các tổ chức phi chính phủ có thể tập trung mọi nguồn lực của mình vào việc triển khai các dịch vụ chính về tâm lý, xã hội và

y tế.

Phần này sẽ giới thiệu 1 danh sách các địa chỉ chuyển gửi đến các chương trình tín dụng nhỏ và đào tạo nghề tại Việt Nam Ở phần 3 sẽ cung cấp thêm các thông tin

để giúp quyết định hình thức tiếp cận nào là phù hợp cho từng đối tượng hưởng lợi cụ thể.

Tín dụng nhỏ

Mạng lưới Vì Ngày mai Tươi sáng

Dự án HIV tại nơi làm việc của USAID do Chemonics thực hiện

Trung tâm Y tế và Phát triển Cộng đồng (COHED)

FHI360

Tổ chức tài chính quy mô nhỏ trách nhiệm hữu hạn một thành viên Tình Thương (TYM)

Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam

Hội Phụ nữ Việt Nam

Trung tâm Phụ nữ, AIDS và Sức khỏe sinh sản (WARC)

bao gồm nhiều nhóm tự lực đã và đang triển khai các chương trình tín dụng nhỏ độc lập và linh hoạt không chính thống

352 Đường Ngọc Thụy, Hà Nội

04.3872.4184

là một nguồn thông tin tuyệt vời đối với các tổ chức muốn chuyển gửi những người đang sống chung với HIV tới các dịch vụ tín dụng nhỏ

Vui lòng liên hệ với bà Nguyễn Thu Anh qua địa chỉ email: tanguyen@chemonics-vn.com

B16, 34 Nguyễn Thị Định, Hà Nội

04.6251.0745

có rất nhiều đối tượng hưởng lợi từ các dự án do Pact hỗ trợ thông qua mạng lưới tín dụng nhỏ của mình, mạng lưới này được tài trợ bởi Cơ quan phát triển quốc tế Ai len

Xin vui lòng liên hệ với bà Đào Thị Mai Hoa: maihoa@cohed.org.vn

100 Lò Đúc, Hà Nội

04.4972.1452

hiện đang phối hợp với tổ chức Dự án HIV tại nơi làm việc của USAID do

Chemonics thực hiện và TYM trong việc thí điểm một chương trình tín dụng nhỏ mới dành cho những phụ nữ đang sống chung với HIV tại các tỉnh Thái Nguyên, Nghệ An và

Hà Tĩnh

Xin vui lòng liên hệ với bà Vương Thị Hương Thu: huongthu@fhi.org.vn

Tầng 7, Tòa nhà Hanoi Tourist, 18 Lý Thường Kiệt, Hà Nội

04.3934.8560

đang phối hợp với Dự án HIV tại nơi làm việc của USAID do Chemonics thực hiện

và FHI 360 trong việc thí điểm một chương trình tín dụng nhỏ mới dành cho những phụ nữ đang sống chung với HIV tại các tỉnh Thái Nguyên, Nghệ An và Hà Tĩnh

Xin vui lòng liên hệ với bà Hồ Thị Quý: quyht@tymfund.org.vn

Phòng 301, 20 Thụy Khuê, Hà Nội

04.3728.1003

cung cấp các gói sản phẩm tín dụng nhỏ tại

64 tỉnh thành và hơn 600 quận/ huyện

www.vbsp.org.vn/evbsp/

đang quản lý các nguồn quỹ tín dụng nhỏ tại rất nhiều địa phương Vui lòng liên hệ với chi nhánh của Hội Phụ nữ tại địa phương của bạn

http://hoilhpn.org.vn/

cũng đã thực hiện chương trình tín dụng nhỏ dành cho nhóm đối tượng là những người phụ nữ đang sống chung với HIV

39 Hàng Chuối, Hà Nội

Đào tạo nghề

Miền Bắc và Trung Việt Nam

Các mô hình về đào tạo nghề dưới đây đã đạt được nhiều thành công nhất định Các

cơ sở của nhà nước và tư nhân cũng có thể cung cấp các khóa đào tạo nghề tại địa phương, tuy nhiên khả năng tiếp cận với các cơ sở này thì tùy theo từng tỉnh/ thành và xã/ phường Để biết thêm thông tin chi tiết, một nguồn thông tin trực tuyến đáng tin

cậy là http://thongtintuyensinh.vn Dự án HIV tại nơi làm việc của USAID do Chemonics

thực hiện , một đơn vị nhận thầu từ USAID, cũng đang cung cấp các khóa tập huấn kỹ năng mềm và một số dịch vụ tạo việc làm cho những người đang sống chung với HIV

(vui lòng liên hệ bà Nguyễn Thu Anh: tanguyen@chemonics-vn.com).

Một trường đào tạo về lĩnh vực dịch vụ khách hàng dành cho thanh niên khuyết tật và thanh niên có hoàn cảnh khó khăn

1118 Nguyễn Khoái, Hoàng Mai, Hà Nội

infos@hoasuaschool.com

04.3644.3068

Một trường đào tạo về lĩnh vực dịch vụ khách hàng với chương trình

học trong 2 năm dành cho thanh niên đường phố Có các cơ sở tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh

Vui lòng liên hệ Đỗ Thúy Nga: ngadt.hn@koto.com.au

9 Ngách 52/28 Tô Ngọc Vân, Quận Tây Hồ, Hà Nội

04.3718.4573

Có 3 đợt tuyển sinh mỗi năm, với các cơ sở tại Hà Nội, Đà Nẵng và Huế và đang dự định có một số hoạt động tại TP Hồ chí minh Đơn vị này ưu tiên đối tượng là những người đang sống chung với HIV và các thành viên trong gia đình của họ, độ tuổi từ 18–28 Các khóa học về Công nghệ Thông tin, Bán hàng và Marketing, Khách sạn và (đối với các sinh viên trong độ tuổi

từ 16–30) vẽ móng

Xin vui lòng liên hệ Phạm Thị Thanh Tâm: tam.pham@reach.org.vn

Xin vui lòng liên hệ Nguyễn Thị Thanh Huyền: huyen.nguyen@reach.org.vn

Tòa nhà 303, 347 Đội Cấn, Hà Nội

www.reach.org.vn

04.3762.3995

Cung cấp các khóa học trong khoảng 20 ngành nghề khác nhau, bao gồm sửa chữa tự động và sửa chữa xe máy, nấu

ăn, nghề điện, sửa chữa tủ lạnh, sửa chữa điện thoại

1 Xa La, Hà Đông, Hà Nội

www.thanhxuan.edu.vn

04.2240.0400 or 04.2240.4040

Các khóa học về kế toán, sửa chữa tự động, các công việc về điện

56 Tô Hiệu, Hải Phòng

03.1384.0114

Trường Hoa Sữa:

KOTO:

REACH:

Trung tâm dạy nghề Thanh Xuân:

Trường Trung Cấp Bách Khoa Hải Phòng:

Miền Nam Việt Nam

Trường đào tạo về lĩnh vực dịch vụ của Thành phố Hồ Chí Minh:

Nhà Văn Hóa Phụ Nữ Tp HCM:

Trung tâm Từ thiện dành cho Trẻ em tại Sài Gòn:

Nhà Thờ Tân Định:

Trường Dạy Nghề Dân Lập Đức Minh:

Chương trình đào tạo một năm miễn phí bao gồm thời gian thực tập, đào tạo về khách sạn, đầu bếp, làm bánh Học viên có độ tuổi từ 16–21 Trước đây

trường được điều hành bởi TGH – Pháp

Xin vui lòng liên hệ Bà Hoàng Thị Mỹ Hạnh: 153xvnt@hcmc.netnam.vn

153 Xô Viết Nghệ Tĩnh, Quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh

08.899.3378

Khoá đào tạo trong vòng từ ba đến sáu tháng về Nấu ăn và pha chế rượu; Trang điểm; Thiết kế Trang phục, thời trang và may đo; Nghệ thuật Trang trí (cắm hoa, hoa giấy, thủ công); Tạo mẫu tóc; Trang trí bánh ngọt Học phí từ 3 tới 5 triệu đồng

nvhphunu@hcm.fpt.vn

192–194 Lý Chính Thắng, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh

www.phunu.hochiminhcity.gov.vn/web/tintuc/default.aspx?cat_id=496&news_ id=31

08.931.2309

Các khoá đào tạo miễn phí được cung cấp tại trường đào tạo nghề Thăng Long (Quận 4), bao gồm Tiếng Anh, tạo mẫu tóc, công nghệ thông tin, công việc văn phòng, và một

số lớp về nghệ thuật và nhiếp ảnh

Xin vui lòng liên hệ với Paul Finnis: pf@saigonchildren.com

59 Trần Quốc Thảo, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh

08.3930.3502

Các lớp học may dành cho cả phụ nữ và nam giới Học phí cao nhất là 2 triệu đồng, mức học phí này được xác định tuỳ theo từng trường hợp cụ thể

Xin vui lòng liên hệ với bà My (Pastoral Care)

289 Hai Bà Trưng, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

08.359.1778

Các khoá học dành cho các kỹ thuật viên tin học (hàng tháng), công nhân may (khoá đào tạo 3 tháng) và sửa chữa xe máy (tuyển sinh liên tục) Học phí khoảng 3 triệu đồng, tuỳ thuộc vào từng chương trình học và đợt khuyến mại

146/42B Võ Thị Sáu, Phường 8, Quận 3

www.lsvn.info/modules.php?name=News&op=viewst&sid=237

03.820.9693 (tin học, xe máy), 03.539.1778 (may)

Những phương án lựa chọn ngay trong tổ chức

2

Đồng thời cũng có một số phương án mà các tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực y tế có thể tự thiết kế và triển khai các hoạt động hỗ trợ tăng thu nhập nhằm nâng cao điều kiện sinh kế cho đối tượng hưởng lợi của mình Phần này sẽ mô tả các cách để tiếp cận các doanh nghiệp xã hội và cơ hội việc làm Ở phần

3 sẽ cung cấp thêm các thông tin để giúp quyết định lựa chọn nào là phù hợp cho từng đối tượng hưởng lợi.

Bố trí việc làm

Tìm kiếm các vị trí đang được tuyển dụng, bắt đầu bằng cách tìm kiếm trên các mạng lưới nghề nghiệp và phi chính thống mà mọi người vẫn thường truy cập trong một ngành nghề nhất định nào đó

ŸVí dụ như, bạn có thể tìm hiểu thông tin về người liên hệ tại các công ty cung cấp các thiết bị và dụng cụ văn phòng, cửa hàng hoa hoặc các hiệu

mỹ phẩm

ŸSử dụng các mối quan hệ sẵn có trong các mạng lưới cũng là một bước khởi đầu cần thiết

ŸĐiều kiện tiên quyết: Để một chương trình tạo việc làm có hiệu quả, thì các kỹ năng mềm của đối tượng hưởng lợi (các kỹ năng xã hội, các kỹ năng về giao tiếp, ) phải tốt

Bạn phải đảm bảo rằng có những hình thức bảo vệ sự bảo mật đối với tình

trạng nhiễm HIV của khách hàng của mình Vào bất cứ thời điểm nào các

khách hàng của bạn phải chủ động được việc ai có thể biết được tình trạng nhiễm của họ

Lưu ý:

Doanh nghiệp xã hội

Nếu tổ chức của bạn đang cân nhắc việc điều hành một doanh nghiệp xã hội, thì các lãnh đạo của tổ chức phải cân nhắc các yêu cầu tối thiểu dưới đây

, những người sẽ mua những dịch vụ hoặc sản phẩm mà những người hưởng lợi của bạn cung cấp, phải:

1 Được rõ ràng

2 họ sẽ mua dịch vụ/ sản phẩm

3 mua dịch vụ/ sản phẩm

4 Nhận thấy rằng dịch vụ/ sản phẩm đó là thứ mà sẽ thực sự

(vui lòng không đưa ra giả định ở đây!)

Để tìm hiểu thêm về việc xác định thị trường và khách hàng vui lòng tham khảo thêm

www.avidian.com/identifying-target-markets.aspx

Đồng thời phương pháp kinh doanh của bạn phải thực sự phù hợp:

1 Tất cả phải được đưa vào và tính toán (ví dụ các chi phí đầu vào, chi phí mua sắm, thuê nhà, thời gian làm việc của nhân viên) Để tìm hiểu về các tính toán khi bắt đầu một công việc kinh doanh, vui lòng tham

khảo www.businessknowhow.com/startup/startup.html

2 Dự đoán và giá cũng phải được tính toán dựa trên hiểu biết thực tế về:

ŸMong muốn của thị trường về mức giá phải trả cho sản phẩm (phải cân nhắc tới sự bão hoà của thị trường!)

ŸKhả năng của doanh nghiệp trong việc đáp ứng nhu cầu của thị trường

ŸKênh phân phối và hậu cần

Để tìm hiểu thêm về phương pháp dự tính khối lượng bán hàng, xin vui lòng tham

khảo tại www.vainteractive.com/inbusiness/editorial/sales/ibt/sales_fo.html.

Bạn phải xác định các vấn đề liên quan đến chắc chắn bạn phải giải quyết, và lập kế hoạch để giải quyết các vấn đề đó, về:

1 Đăng ký

2 Giấy phép

3 Các vấn đề liên quan đến thuế,…

Để tải về cẩm nang pháp lý của CSIP dành cho các doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam

xin vui lòng tuy cập

www.doanhnhanxahoi.org/document/cam-nang-phap-ly-dnxh-2010.pdf

Các khách hàng cuối cùng

xác định Nói rằng

Có khả năng

đáp ứng nhu cầu thực tế

các chi phí

sản lượng bán

pháp lý

Nếu bạn cần được hỗ trợ thêm để có thể giúp cho doanh nghiệp của bạn hoạt động thành công, chúng tôi xin gợi ý một số nguồn lực dưới đây:

1 Một cố vấn có trình độ - bạn có biết ai đó sẵn sàng giúp đỡ bạn hay

không? Để biết thêm thông tin về các cố vấn vui lòng truy cập

http://entrepreneurs.about.com/od/businessmentoring/a

/valueofamentor.htm

2 Các tổ chức khác cũng đang hoạt động trong lĩnh vực HIV mà đã có kinh nghiệm đối với những thách thức và những lợi ích khi mở một doanh nghiệp xã hội (ví dụ như CARE, COHED, Life, Pastoral Care)

3 Khi bạn muốn tìm kiếm hỗ trợ tài chính và đào tạo để điều hành một

doanh nghiệp xã hội, chúng tôi xin gợi ý 3 nguồn tiềm năng dưới đây:

ŸTrung tâm Thúc đẩy các Sáng kiến Xã hội (CSIP):

www.doanhnhanxahoi.org

ŸTrung tâm LIN về Phát triển Cộng đồng: www.linvn.org

ŸSpark: www.spark.org.vn

tăng thu nhập

3

Việc xác định khách hàng nào sẽ phù hợp nhất với loại hình hỗ trợ tăng thu nhập nhất định nào đó không phải là một biện pháp khoa học mang tính tuyệt đối Mặc dù những người sống chung với HIV có thể có một số đặc điểm chung về nhu cầu sinh kế, nhưng điều quan trọng là phải luôn nhớ tới những mong muốn, mơ ước, kỹ năng, khả năng về mặt thể chất, trình độ học vấn và kỹ năng chuyên môn cũng như các nhu cầu về công việc rất đa dạng của họ Sự đa dạng đó nên được hiểu rằng không có một chiến lược việc làm “tốt nhất” duy nhất nào dành cho tất cả những người đang sống chung với HIV.

Với sự hỗ trợ của các tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực

y tế tại Việt Nam, những người đang sống chung với HIV đã tham gia thành công vào nhiều lĩnh vực từ bán hàng, marketing sản phẩm tới lĩnh vực cung cấp dịch vụ nhà hàng, khách sạn, thực phẩm, các cửa

cho

hàng nhỏ, sửa chữa và rửa xe máy, sửa chữa điện thoại di động, nuôi

hàu, chăn nuổi gia súc, công nghiệp may mặc và nhiều lĩnh vực khác

nữa Mặc dù hầu như chưa có chứng cứ gì về đặc điểm so sánh của

bất kỳ một hình thức kinh doanh nào dành cho những người đang

sống chung với HIV, người ta cũng nhận thấy các cửa hàng thực

phẩm cố định thường gặp trở ngại khi tình trạng nhiễm HIV của

người bán bị tiết lộ và các khách hàng bắt đầu tẩy chay cửa hàng đó.

Dưới đây là phần trình bày tổng quan về bốn chiến lược chính hỗ trợ

sinh kế cho đối tượng hưởng lợi: tín dụng nhỏ, đào tạo nghề, tạo việc

làm trực tiếp và doanh nghiệp xã hội Tổ chức của bạn có thể cân

nhắc từng chiến lược khi thiết kế phương pháp tăng thu nhập cho

riêng mình.

Tín dụng nhỏ

Ai là đối tượng phù hợp:

Các lợi thế:

Các kết quả đầu ra lý tưởng:

Các rủi ro:

Các đối tượng hưởng lợi là những người có những ý tưởng kinh doanh tốt, và những người có tâm huyết trong việc quản lý thời gian và tiền bạc của chính mình một khi công việc kinh doanh phát triển từ trung hạn sang dài hạn Việc lựa chọn này sẽ có hiệu quả nhất khi người đang sống chung với HIV là một thành viên trong một hộ gia đình

• Một số người đang sống chung với HIV chỉ cần một khoản vay nhỏ và cần được đào tạo đôi chút để tự thành lập một doanh nghiệp nhỏ độc lập

• Buôn bán hàng rong là một chiến lược sinh kế phổ biến tại việt nam, ở nông thôn thì sự giàu có thường được thể hiện rõ nhất qua các cửa hàng buôn bán nhỏ Việc tiếp cận được với nguồn vốn nhỏ với mức lãi suất hợp

lý có thể giúp dỡ bỏ rào cản đáng kể đối với loại hình hoạt động này

• Các thành viên khác trong gia đình có thể điều hành công việc kinh doanh khi người đang sống chung với HIV bị ốm

• Tránh được các hình thức kỳ thị và phân biệt đối xử trực tiếp điển hình của nhiều nơi làm việc

• Tránh được việc phải nâng cao các kỹ năng mềm phức tạp và tránh được

hệ thống cấp bậc theo quy định của thị trường lao động được trả lương

Những người sống chung với HIV được nâng cao năng lực bằng cách học hỏi các kỹ năng kinh doanh, tăng cường các mạng lưới xã hội, và tăng thu nhập hộ gia đình – việc này sẽ dẫn tới chất lượng cuộc sống và địa vị cá nhân của họ sẽ được nâng cao

Cũng giống như tất cả các hình thức khác, tín dụng nhỏ không phải là một lựa chọn hiệu quả cho tất cả những người đang sống chung với HIV Bởi vì thất bại trong kinh doanh có thể khiến cho người ta sợ chấp nhận rủi ro trong tương lai và sẽ khiến cho người đó mất đi sự tự tin, vì vậy các tổ chức cần phải nỗ lực để ngăn chặn những thất bại trong kinh doanh, nhưng thất bại có thể tránh được Các tổ chức phi chính phủ có thể gặp rủi ro là không đủ nguồn lực chương trình để hỗ trợ những người vay vốn, hoặc không lường trước được tính phức tạp của vấn đề có thể phát sinh sau khi các vốn vay được cấp cho đối tượng hưởng lợi Các cuộc đào tạo theo nhóm một lần về tín dụng nhỏ hiếm khi có hiệu quả, đặc biệt khi các khoá đào tạo đó lại sử dụng các thuật ngữ kỹ thuật và áp dụng các lý thuyết mang tính học thuật