Từ khi nền kinh tế sản xuất hàng hoá ra đời cho đến nay, vận tải hàng hoá luôn đóng vai trò là một mắt xích trọng yếu của quá trình sản xuất, đảm trách khâu phân phối và lưu thông hàng hoá. Các nhà kinh tế học đã ví rằng: “Nếu nền kinh tế là một cơ thể sống, trong đó hệ thống giao thông là các huyết mạch thì vận tải là quá trình đưa các chất dinh dưỡng đến nuôi các tế bào của cơ thể sống đó”. Vận tải hàng hóa đóng vai trò quan trọng trong hoạt động lưu thông hàng hoá góp phần phát triển của xã hội. Vận chuyển hàng hoá sẽ đóng góp một vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng nền kinh tế đất nước.Dưới góc độ chức năng quản trị logistics trong DN, hoạt động vận chuyển được ví như sợi chỉ liên kết các tác nghiệp sản xuấtkinh doanh tại các địa bàn khác nhau của doanh nghiệp.Vận chuyển để cung ứng nguyên vật liệu, bán thành phẩm và hàng hóa đầu vào cho các cơ sở trong mạng lưới logistics.Vận chuyển để cung ứng hàng hóa tới khách hàng đúng thời gian và địa điểm họ yêu cầu, đảm bảo hàng hóa an toàn trong mức giá thỏa thuận. Tuy nhiên vấn đề đặt ra hiện nay là chi phí vận chuyển vẫn còn cao trong các DN. Đứng trước sự cạnh tranh gay gắt của thị trường các DNVN hiện nay cần thiết phải tìm ra các biện pháp để cắt giảm chi phí đến mức tốt nhất có thể. Đề tài của chúng tôi Phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới chi phí vận chuyển từ đó đề xuất các giải pháp giảm CPVT cho cac DN tại VN hiện nay”.
Trang 1Đề tài:
Phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới chi phí vận chuyển từ đó đề xuất các giải pháp giảm chi phí vận chuyển cho các doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay.
Trang 2Lời mở đầu
Từ khi nền kinh tế sản xuất hàng hoá ra đời cho đến nay, vận tải hàng hoáluôn đóng vai trò là một mắt xích trọng yếu của quá trình sản xuất, đảm trách khâuphân phối và lưu thông hàng hoá Các nhà kinh tế học đã ví rằng: “Nếu nền kinh tế
là một cơ thể sống, trong đó hệ thống giao thông là các huyết mạch thì vận tải làquá trình đưa các chất dinh dưỡng đến nuôi các tế bào của cơ thể sống đó” Vận tảihàng hóa đóng vai trò quan trọng trong hoạt động lưu thông hàng hoá góp phầnphát triển của xã hội Vận chuyển hàng hoá sẽ đóng góp một vai trò quan trọngtrong sự tăng trưởng nền kinh tế đất nước
Dưới góc độ chức năng quản trị logistics trong DN, hoạt động vận chuyểnđược ví như sợi chỉ liên kết các tác nghiệp sản xuất-kinh doanh tại các địa bàn khácnhau của doanh nghiệp.Vận chuyển để cung ứng nguyên vật liệu, bán thành phẩm
và hàng hóa đầu vào cho các cơ sở trong mạng lưới logistics.Vận chuyển để cungứng hàng hóa tới khách hàng đúng thời gian và địa điểm họ yêu cầu, đảm bảo hànghóa an toàn trong mức giá thỏa thuận Tuy nhiên vấn đề đặt ra hiện nay là chi phívận chuyển vẫn còn cao trong các DN Đứng trước sự cạnh tranh gay gắt của thịtrường các DNVN hiện nay cần thiết phải tìm ra các biện pháp để cắt giảm chi phíđến mức tốt nhất có thể Đề tài của chúng tôi " Phân tích các nhân tố ảnh hưởng tớichi phí vận chuyển từ đó đề xuất các giải pháp giảm CPVT cho cac DN tại VN hiệnnay”
Trang 3• CFBĐ chỉ thay đổi khi khoảng cách vận chuyển thay đổi nhiều và rõ ràng như chiphí lao động gián tiếp, chi phí duy tu, bảo dưỡng máy móc phương tiện vận tải, …CFCĐ bao gồm chi phí mua phương tiện vận tải, chi phí đầu tư thiết bị bảo quảnhàng hóa, chi phí khấu hao máy móc, phương tiện vận tải, …
Trang 4Đồ thị minh họa mối quan hệ giữa chi phí vận chuyển và khoảng cách.
Khi khoảng cách vận chuyển tăng lên trong phạm vi phù hợp, chi phí cố định bìnhquân trên mỗi đơn vị khoảng cách vận chuyển sẽ giảm dần
2 Sự phân bố cân đối giữa nguồn hàng và khu vực thị trường.
Trang 5Nguồn hàng của doanh nghiệp phân bố càng hợp lý trong khu vực thị trường,tạo được sự cân đối về khoảng cách giữa doanh nghiệp với các khách hàng thìdoanh nghiệp càng có điều kiện đảm bảo hoạt động cung cấp hàng hóa diễn ra tốtnhất và giảm được chi phí do tân dụng được lợi thế về khoảng cách trong mỗi lầnvận chuyển tới mỗi khu vực thi trường khác nhau.
Đồng thời, doanh nghiệp cũng có khả năng tận dụng lợi thế về quy mô lôhàng và khoảng cách vận chuyển trong những trường hợp nhất định Với nhữngkhách hàng nằm trong cùng một khu vực địa bàn thi trường, có khoảng cách gầnnhau, doanh nghiệp có thể gom những lô hàng nhỏ thành những lô hàng lớn rồi vậnchuyển liên tiếp cho từng khách hàng Như vây, doanh nghiệp có thể tận dụng tối
đa công suất vận chuyển của mỗi chuyến hàng, giảm số lần chuyển tải, giảmkhoảng cách vận chuyển không cần thiết, nâng cao hiệu số sử dụng quãng đườngvận chuyển, qua đó giảm chi phí vận chuyển
Cuối cùng, nếu doanh nghiệp thực hiện tốt công tác kế hoạch hóa tuyếnđường vận chuyển của mình và thiết kế hệ thống hậu cần tốt, doanh nghiệp có thểtạo ra khả năng sử dụng phương tiện vận tải chạy hai chiều và tận dụng được nhữnghành trình không tải, nhờ đó giảm chi phí vận chuyển
3 Mức độ cạnh tranh giữa các đơn vị vận tải.
Trong điều kiện Việt Nam gia nhập WTO và Bộ Thương mại tăng cườngthực hiện các chính sách xúc tiến thương mại, ngành vận tải của Việt Nam hứa hẹn
sẽ có nhiều bước phát triển mới Số lượng các doanh nghiệp tham gia cung ứngdịch vụ vận tải nhằm đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế đang trên đà tăng trưởng.Mức độ cạnh tranh giữa các đơn vị vận tải tăng buộc các doanh nghiệp phải tìmcách để nâng cao chất lượng phục vụ và giảm giá cước vận chuyển để thu hútkhách hàng Điều này chịu ảnh hưởng lớn của chi phí vận chuyển vì chi phí vận
Trang 6chuyển là nhân tố quan trọng nhất quyết định mức cước vận chuyển của một doanhnghiệp vận tải.
II. Các nhân tố thuộc về thị trường.
1 Khối lượng hang hóa vận chuyển:
Vận chuyển là nhân tố ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển Cũng như nhiềuhoạt động logistics, tính kinh tế nhờ qui mô đúng với vận chuyển hàng hoá Mốiquan hệ giữa chi phí vận chuyển bình quân và khối lượng hàng hoá vận chuyểnđược thể hiện trên đồ thị
x là giá/đơn vị khối lượng
y là khối lượng vận chuyển
Theo đồ thị, chi phí bình quân/đơn vị khối lượng hàng hoá vận chuyển giảmkhi khối lượng hàng hoá vận chuyển tăng lên.Đó là do chi phí cố định được phân
bổ đều cho toàn bộ khối lượng hàng hoá vận chuyển Vận dụng tính chất này để khivận chuyển, có thể tập hợp lô hàng nhỏ thành các lô hàng lớn hơn để có ưu thế kinh
tế nhờ qui mô
VD:
khi ta vận chuyển lúa gạo từ Hải Dương sang Phối nối và ngô + rau củ vào
Trang 7Hà Nội thì chúng ta không nên vận chuyển trên 2 xe chở hàng mà lên gộp chúng lạivận chuyển vì 2 địa chỉ là Phố Nối và Hà Nội xe có thể chạy trên cùng một trụcđường và đặc trưng của 2 mặt hàng này ki xếp cùng một xe hàng thì không ảnhhưởng đến chất lượng của sản phẩm do đó có thể giảm được chi phí vận chuyển vềmặt nhân lực, phương tiện cũng như thời gian Khối lượng vận chuyển tăng thì chiphí bình quân trên một đơn vị khối lượng hang hóa vận chuyển giảm.
- Gộp các lô hàng nhỏ thành các lô hang lớn hơn
2 Trọng khối (độ chặt)
Độ chặt là sự tương quan giữa khối lượng và dung tích chiếm chỗ Nhân tốnày khá quan trọng do chi phí vận chuyển luôn luôn được xác định trên 1 đơn vịkhối lượng Phương tiện bị hạn chế sức chở bởi dung tích hơn là trọng tải Do laođộng và chi phí nhiên liệu không chịu ảnh hưởng nhiều bởi trọng tải nên sản phẩm
có độ chặt càng cao, chi phí bình quân đơn vị khối lượng vận chuyển càng thấp VD: khi vận chuyển chè chúng ta nên đóng gói chân không chúng ta vừa có thểbảo quản chè trong điều kiện phù hợp và làm tăng độ chặt( có thể vận chuyển vớikhối lượng lớn mà dung tích chiếm chỗ lại hợp lý) làm giảm chi phí vận chuyển
Hàng hóa có tốc độ chặt càng cao thì vận chuyển càng hiệu quả
Bao gói, đóng kiện và sử các loại bao bì được tiêu chuẩn hóa
Trang 8
x là giá/đơn vị khối lượng
y là độ chặt sản phẩm
3.Hình dạng hàng hóa:
Hình dạng kích thước hàng hoá có ảnh hưởng đến việc sử dụng dung tíchphương tiện vận tải Hàng hoá cồng kềnh,hình dạng không thống nhất làm giảmkhả năng chứa hàng, giảm hệ số sử dụng trọng tải, và do đó làm tăng chi phí Khivận chuyển đường dài, có thể vận chuyển hàng hoá ở dạng đóng hộp linh kiện, sau
đó lắp ráp ở khu vực tiêu thụ
VD: vận chuyển xe máy từ Thái Lan về Việt Nam chúng ta không nên vận chuyển
cả chiếc xe trên phương tiện vận tải vì nó rất cồng kềnh trên đường vận chuyển cóthể gây va chạm làm ảnh hưởng đến chất lượng xe( xước, gẫy, vỡ…) Vì vậy chúng
ta nên tháo từng bộ phận ra đóng hộp và vận chuyển nó sẽ làm giảm chi phí vậnchuyển
Hàng hóa cồng kềnh, hình dạng không thống nhất làm tăng chi phí vậnchuyển
Khi vận chuyển đường dài, có thể vận chuyển hàng hóa dưới dạng đóng hộplinh kiện, sau đó lắp ráp tại khu vực tiêu thụ
4 Điều kiện bảo quản và xếp dỡ hàng hóa:
Điều kiện bảo quản và xếp dỡ hàng hoá trong quá trình vận chuyển ảnh hưởngđến chi phí vận chuyển Hàng hoá đòi hỏi điều kiện bảo quản đặc biệt hoặc là xechuyên dụng thì sẽ có chi phí cao hơn.khi có yêu cầu về điều kiện bảo quản và xếp
dỡ hàng thì chúng ta nên tuân thủ nghiêm nghiêm ngặt để tránh hàng hóa hư hỏng
và làm giảm chi phí hàng hóa hư hỏng
Trang 9VD: khi mà chúng ta vận chuyển hàng hóa như sản phẩm đông lạnh thì cần chi phívận chuyển cao hơn vì cần có xe chuyên dụng cần vận chuyển trong thời giannhanh và đặ biệt là sản phẩm phải được ướp lạnh.Các sản phẩm đồng nhất về hìnhkhối, hoặc đóng thành kiện vuông vắn sẽ góp phần giảm tổng chi phí vận chuyển.
5 Trách nhiệm pháp lí:
Trách nhiệm pháp lý có liên quan đến những rủi ro,thiệt hại trong quá trình vậnchuyển Các yếu tố sau ảnh hưởng đến mức độ thiệt hại do rủi ro: hàng hoá dễhỏng,những thiệt hại do chất xếp, khả năng xảy ra trộm cắp, khả năng cháy nổ, giátrị của hàng hoá Giá trị của hàng hoá càng cao và xác suất rủi ro càng lớn thì chiphí càng nhiều Người vận chuyển phải mua bảo hiểm để đề phòng khả năng xấunhất hoặc chấp nhận bất kỳ mọi sự thiệt hại Người giao hàng có thể giảm rủi ro và
do đó giảm chi phí vận chuyển bằng cách cải tiến bao gói hoặc giảm bớt những khảnăng xẩy ra hao hụt hoặc thiệt hại
VD: khi vận chuyển hàng hóa có khả năng xảy ra rủi ro trong quá trình vận chuyểnnhưng sản phẩm dễ đổ vỡ , nguy cơ cháy nổ, đổ cỡ như: xăng dầu, gas, những đồthủy tinh… Thì doanh nghiệp vận chuyển nên mua bảo hiểm cho hàng hóa vàdoanh nghiệp thuê ngoài nên cho biết về giá trị của hàng hóa để có thể theo dõigiám sát trong quá trình vận chuyển và tránh được rủi ro trong quá trình vậnchuyển.Cải tiến bao bì vận chuyển, vận chuyển bằng container có thể giảm đáng kểnhững rủi ro
Trang 10PHẦN II LIÊN HỆ CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM HIỆN NAY.
I. Thực trạng của vận chuyển hàng hóa tại các DNVN hiện nay.
Cũng như các nước đang phát triển trong khu vực, các doanh nghiệp logistics
của Việt Nam chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc liên kết, hợp tác giữacác doanh nghiệp còn yếu ; nguồn nhân lực cũng rất hạn chế và chưa được đào tạomột cách bài bản Quan trọng hơn, ngành logistics vẫn chưa tạo được hành langvận tải đa phương thức để đáp ứng nhu cầu trung chuyển hàng hóa chất lượng caocủa các nhà xuất nhập khẩu
Ngoài ra, chính hệ thống giao thông không đồng bộ, chất lượng dịch vụ kém
đã khiến cho cước phí vận chuyển của Việt Nam cao nhất Đông Nam Á Việt Namlại thiếu các cảng nước sâu, cảng trung chuyển, công nghệ bốc xếp tại nhiều cảngvẫn còn thô sơ nên năng suất chưa cao Kho bãi cũng chưa được đầu tư xây dựngtheo chuẩn quốc tế khiến khách hàng e ngại khi chọn Việt Nam làm điểm trungchuyển
Chi phí vận tải biển ở Việt Nam thuộc loại cao nhất trong khu vực, mặc dùnước ta đãcó lợi thế lớn nằm ở giữa vùng trung chuyển quốc tế Để vận tải mộtcontainer 40 feet sang Mỹ, doanh nghiệp Việt Nam phải chi trung bình 3.000 USDtrong khi Trung Quốc là 2.700 USD, Thái Lan là 2.500 USD Nguyên nhân là docác doang nghiệp Việt Nam phải thuê các hãng vận tải nước ngoài và bắt buộc phảimua bảo hiểm nước ngoài, trong khi các hãng bảo hiểm nước ngoài luôn tính chiphí bảo hiểm cho các doanh nghiệp Việt Nam theo mức cao nhất
Chi phí vận tải đường bộ nội địa cũng rất tốn kém, vì hệ thống giao thông nộiđịa vừa kém phát triển vừa phức tạp Nhiên cứu của Viện Chiến lượng phát triểnGiao thông vận tải phối hợp với Công ty tư vấn Meyrick and Associates cho thấy,giao thông vận tải ở Việt Nam chiếm khoảng 20% phí sản suất Trong khi đó, con
Trang 11số này ở Nhật Bản khoảng 5% phí sản suất, ở Mỹ là 8.4%, Úc 9% Ngay cả cácnước phát triển như Trung Quốc, Brazin cũng chỉ khoảng 10-15% Theo báo cáoVietnam Logistics 2009 của tổ chức nghiên cức thị trường Transport Intelligrnce,chi phí logistics của Việt Nam chiếm khoản 25% GDP, cao hơn nhiề so vớiMỹ(9.5%), Trung Quốc (21.6%) Riêng phí vận chuyển ( phần chính trong chi phílogistics) chiếm khoản 30-40% giá thành sản phẩm, trong khi tỷ lệ này chỉ khoảng15% ở quốc gia khác.
Chi phí vận tải cao đã ảnh hưởng không nhỏ đến sức mạnh cạch tranh về sảnphẩm hàng hóa của Việt Nam trên thị trường thế giới cũng như thị trường nội địa.Theo ước tính, cứ giảm 1% chi phí vận chuyển giúp giảm 0.1% giá bán cuối cùng.Tuy nhiên điều kiện hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam khó có khả năng quản lýđược các chi phí vận chuyển, hay thực chất là phí vận chuyển ngoài tầm kiểm soat
về doanh nhiệp Lý do chính là với các doanh nghiệp xuất khẩu do hơn 90% hànghóa xuất khẩu của Việt Nam theo điều kiện FOB nên các chi phí do đối tác nướcngoài đàm phán với các hãng tàu
Điều này khiến cho doanh nghiệp Việt Nam không quản lý được chi phí vậnchuyển rất dễ để các nhập khẩu nước ngoài hạ giá thành sản phẩm Việc thay đổitập quán này không đơn giản do các doanh nhiệp xuất khẩu Việt Nam còn thiếuthông tin về thị trường quốc tế, chưa có đại diện ở nước ngoài, thiếu liên kết cáchãng vận tải trong và ngoài nước
Tổng Giám đốc Công ty ATL (Trade & Logistics) Ruby Ngọc cho biết, làm
logistics ở Việt Nam hạn chế nhất là giao thông đường bộ Việc giao nhận luôn gắnliền với tốc độ thời gian và đó cũng chính là uy tín của doanh nghiệp Tuy nhiên,doanh nghiệp không thể chủ động thời gian được vì giao thông phụ thuộc vào cơ sở
hạ tầng của cả xã hội Bởi vậy, các doanh nghiệp chỉ cố làm sao hạn chế mức thấpnhất những lần giao hàng chậm
Trang 12Theo Cục Hàng hải Việt Nam (Bộ Giao thông Vận tải), lĩnh vực quan trọngnhất trong logistics là vận tải biển Hiện có đến 90% hàng xuất nhập khẩu của ViệtNam được vận chuyển bằng đường biển Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong nướcmới chỉ đáp ứng chuyên chở được 18% tổng lượng hàng hóa xuất nhập khẩu; phầncòn lại do các công ty logistics nước ngoài nắm giữ Việt Nam có nhiều doanhnghiệp dịch vụ logistics nhưng đa phần là doanh nghiệp nhỏ, chỉ dừng lại ở vai tròcung cấp dịch vụ vệ tinh cho các hãng nước ngoài trong chuỗi hoạt động như làmthủ tục hải quan, cho thuê phương tiện vận tải, kho bãi…
I Giải pháp giảm chi phí vận chuyển hàng hóa tại Công ty cổ phần
Vinafco.
1 Giới thiệu chung về doanh nghiệp
Tên công ty: Công ty cổ phần Vinafco
Tên giao dịch: Vinafco joint stock corporation
Tên viết tắt : Vinafco
Ngành, nghề kinh doanh:
Kho bãi và lưu giữ hàng hóa; Vận tải hàng hoá bằng đường biển , đường sông , ô tôtrong và ngoài nước; Đại lý vận tải hàng hoá; Kinh doanh vật tư và dịch vụ các mặthàng: than, thạch cao, apatite, quặng các loại, cát, xỉ perit, đá vôi, gỗ, muối;(khônghoạt động tại trụ sở); Giao nhận kho vận quốc tế; Dịch vụ vận tải quốc tế trong đó
có vận tải hàng quá cảnh; Đại lý vận tải biển và môi giới hàng hải ; Nhận uỷ thácđại lý giao nhận , nhận uỷ thác vận tải hàng không; Kinh doanh vận tải và xếp dỡ ,bảo quản các loại hàng hoá; Kinh doanh kho bãi , bãi container và thu gom hànghoá; Dịch vụ sửa chữa các thiết bị giao thông vận tải và tàu biển cho các hãng tàu;(không hoạt động tại trụ sở); Nhận uỷ thác nhập khẩu,làm thủ tục xuất, nhập khẩuhàng hoá cho các chủ hàng; Kinh doanh dịch vụ các mặt hàng phân bón, khí
Trang 13amoniăc hoá lỏng,klinke; Kinh doanh nhập khẩu phương tiện thiết bị giao thôngvận tải; Kinh doanh cung ứng lương thực (ngô, sắn, thức ăn gia súc); Sản xuất, chếbiến và kinh doanh sắt thép xây dựng; (không hoạt động tại trụ sở); Sản xuất, kinhdoanh vật liệu xây dựng; (không hoạt động tại trụ sở); Buôn bán (bán lẻ) thức ăn
và nguyên liệu sản xuất thức ăn cho nuôi trồng thuỷ sản , thức ăn chăn nuôi gia súcgia cầm , vật tư , máy móc , thiết bị , hàng tiêu dùng; Buôn bán , lắp đặt , bảo hànhmáy , thiết bị bưu chính viễn thông (điện thoại , điện thoại di động , tổng đài ); Đại
lý mua ,bán , ký gửi hàng hoá; Khai thác và chế biến khoáng sản (Trừ khoáng sảnnhà nước cấm ); (không hoạt động tại trụ sở); Cho thuê văn phòng và các dịch vụcho thuê văn phòng
Địa chỉ trụ sở chính:
Tầng 9, tòa nhà Capital Tower, số 109 Trần Hưng Đạo, Hoàn Kiếm, Hà Nội
Điện thoại: (84-4) 37684464/37685775 Fax: (84-4) 37684465
1 Các biện pháp cắt giảm chi phí vận chuyển mà công ty áp dụng
Công ty cổ phần Vinafco là một trong những công ty cung cấp các dịch vụlogistics có quy mô lớn và rất chuyên nghiệp ở nước ta.Để cắt giảm chi phí vậnchuyển công ty đã áp dụng các biện pháp sau:
a 3PL giúp giảm chi phí vận tải hàng hóa
3PL: là người cung cấp giải pháp tổng thể cho dịch vụ logistics cho khách
hàng, họ thường đảm nhiệm một phần, hay toàn bộ các công đoạn của chuỗi cungứng Nhiều công ty logistics Việt Nam(VN) có quy mô hoạt động lớn và có nguồnlực mạnh đã đầu tư nâng dịch vụ lên 3PL để giảm chi phí vận tải hàng hóa chokhách hàng Vinafco là một trong những công ty đầu tư nâng các dịch vụ logisticslên 3PL, vậy dịch vụ 3PL này đã đem đến cho khách hàng những giá trị gia tăng