Trước tình hình thực ấy, đòi hỏi người giáo viên phải suy nghĩ để tìm ra những biện pháp lôi cuốn học sinh, phát huy tính tích cực của các em nhằm đạt hiệu quả cao trong giờ học văn, Chí
Trang 1I-PHẦN MỞ ĐẦU:
1-Lý do chọn đề tài:
Việc đổi mới phương pháp dạy học là một vấn đề đã và đang được xã hội quan tâm, là yếu tố trung tâm của ngành giáo dục hiện nay Phương pháp dạy học đang thật sự là yếu tố quyết định hiệu quả của giờ dạy
Nhưng thực hiện được điều đó thật không mấy dễ dàng trong quá trình dạy Ngữ văn Đặc biệt là phân môn văn, một phân môn giữ một vị trí quan trọng làm cơ sở tích hợp cho phân môn tiếng Việt và tập làm văn Càng khó khăn hơn nữa trong việc tạo hứng thú của học sinh Học sinh thường thụ động, lười học, có khi còn ngán học giờ văn-tiếng mẹ đẻ của mình
Trước tình hình thực ấy, đòi hỏi người giáo viên phải suy nghĩ để tìm ra những biện pháp lôi cuốn học sinh, phát huy tính tích cực của các em nhằm đạt hiệu quả cao trong giờ học văn, Chính tầm quan trọng của phân môn văn từ thực tế
giảng dạy, tôi chọn đề tài: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học văn qua tiết ôn tập”.
2-Phạm vi đề tài:
Xuất phát từ nhận thức và tầm quan trọng của môn văn, bài viết của tôi không có tham vọng giải quyết mọi vấn đề về phương pháp mà chỉ đề xuất một kinh nghiệm nhỏ là
Trang 2tạo hứng thú cho học sinh trong tiết ôn tập truyện dân gian lớp 6 tiết 54, 55 Ngữ văn 6 tập 1 với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy nhằm khẳng định tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp giảng dạy trong nhà trường
II-NỘI DUNG:
1-Biện pháp tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học văn :
Vấn đề giữa cái học và cách học cũng đặt ra như một nguyên tắc cơ bản của cuộc đổi mới phương pháp dạy học văn
Một nhà khoa học Pháp đã nói: “ Văn học không nhận được từ
ngoài vào mà là kết quả của việc làm bên trong, một việc làm của mình với mình”.
Trên cơ sở lý luận và từ thực tế giảng dạy đã khẳng định chỉ có việc khơi gợi hứng thú của học sinh trong học tập thì người giáo viên mới có thể giúp học sinh tiếp thu kiến thức bài học sâu sắc, chắc hơn Đây là một việc làm không mấy dễ dàng do đặc trưng riêng của phân môn nhưng tôi cũng cố gắng suy nghĩ, tìm ra những biện pháp khắc phục sự thụ động của học sinh nhằm gây hứng thú cho các em trong giờ ôn tập
Việc đầu tiên là người giáo viên phải chuẩn bị ở nhiều phương diện cho tiết dạy
*Đối với giáo viên:
Phải nắm vững bài dạy, xác định được mục tiêu cần đạt để hình thành giáo án theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh vì những tiết ôn tập học sinh thường dễ nhàm chán với các kiến thức đã học Do đó giáo viên cần phải tìm phương pháp ôn tập mới lạ, hấp dẫn hơn
*Đối với học sinh:
Giáo viên phải giúp cho học sinh nhận thức được sự lợi ích của phân môn văn với việc học tập của phân môn tiếng Việt, tập làm văn Vì phân môn văn sẽ tạo sự phát triển về trí tuệ, tư duy lẫn tình cảm cho học sinh Giáo viên cần chú ý tác dụng nầy trong những tình huống cho phù hợp Trong quá trình giảng dạy nếu giáo viên có chú ý điều này sẽ giúp học sinh khắc phục được sự thụ động, lười biếng và dần dần các
Trang 3em sẽ tích cực chủ động hơn trong việc chuẩn bị bài, lĩnh hội kiến thức và sẽ vận dụng tốt những kiến thức văn trong học tập cũng như trong đời sống hàng ngày
Như vậy, việc chuẩn bị tâøm thế trong giờ học văn là rất quan trọng đối với việc phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh Muốn tạo được sự hấp dẫn cho giờ học, giáo viên phải dùng nhiều biện pháp để lôi cuốn học sinh
Do đó người giáo viên phải biết phối hợp nhiều biện pháp một cách linh hoạt Trước tiên là giáo viên phải chọn quy trình dạy học hợp lý với sự chủ động của học sinh Kế đến là nghệ thuật hướng dẫn học sinh Bên cạnh đó giáo viên còn phải đảm bảo tính “vừa sức” để tránh sự nhàm chán của học sinh
Theo tôi, để phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong giờ ôn tập thì giáo viên cần dùng biện pháp khơi gợi hứng thú học tập của các em, nên tổ chức “vui để học” bằng những cuộc thi nhỏ giữa các tổ nhóm ngay trong giờ ôn tập về kiến thức đã học Giáo viên động viên và khen thuởng kịp thời đối với những tổ nhóm đạt kết quả cao
Đây là một biện pháp cơ bản để kích thích tinh thần học tập tích cực, chủ động của học sinh Để làm được điều đó, giáo viên phải biết chủ động, sáng tạo và linh hoạt trong tiết dạy, có như thế học sinh mới thích thú, không còn ngại học giờ ôn tập văn
2-Tiến hành tiết dạy:
Để thực hiện tiết ôn tập, với biện pháp “vui để học” tôi lần lượt thực hiện theo các bước sau đây:
a-Chuẩn bị:
a.1-Soạn hệ thống câu hỏi: Giáo viên chuẩn bị trước
một tuần)
Trước khi tiến hành tiết ôn tập, tôi dặn học sinh về đọc kỹ các truyện đã học, tập kể lại các truyện một cách diễn cảm, nắm các kiến thức trọng tâm (đặc điểm của truyện truyền thuyết, truyện cổ tích, truyện ngụ ngôn và truyện cuời, ý nghĩa của các truyện đã học)
Hệ thống câu hỏi phải phù hợp với trình độ của đối tượng học sinh trong lớp (khoảng 12 câu) thời gian trả lời cho
Trang 4mỗi câu là ba phút Tôi không cho học sinh biết trước các câu hỏi vì đây là tiết ôn tập các kiến thức các em đã biết, yêu cầu trả lời câu hỏi ngắn gọn nhưng đầy đủ
1/ Truyền thuyết có những đặc điểm gì?
2/ Thế nào là truyện cổ tích?
3/ Kể tên các truyện truyền thuyết và truyện cổ tích mà
em đã được học?
4/ Truyền thuyết và truyện cổ tích có đặc điểm nào giống nhau?
5/ Dựa vào phần định nghĩa về thể loại truyền thuyết và cổ tích em hãy chỉ ra sự khác nhau của hai thể loại nầy?
6/ Hãy nêu ý nghĩa của truyện: Sơn Tinh, Thủy Tinh mà
em đã học?
7/ Truyện Thạch Sanh có ý nghĩa như thế nào?
8/ Truyện ngụ ngôn có những đặc điểm nào? Cho biết tên các truyện đã học?
9/ Thế nào là truyện cười? Em đã học những truyện cười nào?
10/ Hãy so sánh điểm giống nhau và khác nhau của truyện ngụ ngôn và truyện cười
11/ Nêu ý nghĩa truyện Đeo nhạc cho mèo?
12/ Truyện treo biển cho ta bài học gì?
a.2-Giáo viên báo trước hai ngày để học sinh chuẩn bị.
a.3-Chuẩn bị phần thưởng và bảng phụ:
-Giáo viên chuẩn bị hai phần quà để thưởng cho tổ đạt xuất sắc (một giải nhất và một giải khuyến khích) phần thưởng nầy sẽ trao cho học sinh sau khi tiết học kết thúc
-Bảng phụ ghi kết quả của hai vòng thi
a.4- Giáo viên chuẩn bị một bảng ô số (gồm 12 số)
và các câu hỏi sẽ được viết vào sau ảnh mười hai con thú- để sau những ô số và một cái hộp đựng thăm
b-Thực hiện:
b.1-Cách thực hiện:
-Tất cả học sinh trong lớp phải chuẩn bị và giáo viên gọi lần lượt học sinh lên chọn ô số- trả lời (giáo viên sẽ gọi bất kỳ học sinh nào để tránh tình trạng ỉ vào bạn bè của một số học sinh lười học vì các em đã ở tâm thế sẵn sàng)
Trang 5b.2-Tiến hành:
Đến giờ, giáo viên giới thiệu tiến trình hoạt động của tiết học, với hình thức “vui để học” qua hai vòng thi nhỏ giữa các tổ: thi giải ô số và thi kể chuyện hay
• Vòng 1: Thi giải ô số (40 phút)
Vòng thi nầy tính điểm cá nhân và làm cơ sở để tính điểm cho vòng thứ hai
Giáo viên treo bảng ô số lên bảng đen, sau đó gọi bất kỳ học sinh nào trong tổ (chia học sinh làm bốn tổ) lên chọn ô số Nếu học sinh đó trả lời không đạt yêu cầu hoặc chưa hoàn chỉnh thì học sinh khác có quyền bổ sung và cũng được ghi điểm (nếu đúng) Mỗi tổ không quá ba học sinh
Trước hết, giáo viên gọi một học sinh lên chọn ô số và đọc câu hỏi to, rõ trước lớp (học sinh được 1 phút chuẩn bị)
Sau khi học sinh trả lời xong, giáo viên mời một học sinh khác nhận xét hoặc bổ sung Cứ luân phiên như thế mà tiến hành cho đến hết mười hai ô số Giáo viên có nhận xét đánh giá sau mỗi câu hỏi và ghi điểm (bảng phụ)
Giáo viên sơ kết điểm ở vòng 1 và công bố điểm theo tổ nhắc nhở chung cho cả lớp về kiến thức trọng tâm
Giải lao (5 phút) giáo viên cho học sinh văn nghệ
• Vòng 2: Thi kể chuyện hay (40 phút)
Kể theo tổ
Mỗi tổ cử đại diện lần lượt lên bốc thăm (thăm sẽ được đặt trong một cái hộp) Nội dung của thăm yêu cầu kể lại một truyện cụ thể theo bốn thể loại văn học dân gian đã học và nêu ý nghĩa của truyện đó (ý nghĩa của truyện nầy sẽ không trùng với các câu hỏi nêu ở vòng 1) Giáo viên gọi đại diện từng tổ lên bốc thăm và kể Lần lượt theo thứ tự tổ 1, 2, 3, 4 Giáo viên nêu yêu cầu của vòng thi nầy:
+Nội dung truyện:
-Kể chính xác, đầy đủ
-Nêu được ý nghĩa của truyện
+Lời kể: rõ ràng, mạch lạc, trôi chảy và diễn cảm
+Phong cách: Phải bình tĩnh, tự tin
Kể có sáng tạo sẽ được cộng thêm 1 điểm
Trang 6Sau mỗi lần kể, giáo viên mời học sinh nhận xét Giáo viên nhận xét, đánh giá chung và ghi điểm, cứ như thế tiếp tục tiến hành cho đến tổ cuối cùng (cho điểm vào bảng phụ)
Giáo viên sơ kết điểm vòng 2 và công bố kết quả chung Trước khi kết thúc tiết dạy, giáo viên tổng kết ngắn gọn về mức độ chuẩn bị của học sinh, nhắc nhở những học sinh chuẩn
bị chưa tốt, tuyên dương các em học sinh tích cực
Giáo viên trao quà cho tổ xuất sắc và tổ được khuyến khích
3-Kết quả:
Với phương pháp trên, tinh thần học tập của học sinh thoải mái, tự tin, không khí giờ học sinh động Giờ ôn tập không còn nặng nề, nhàm chán đối với các em nữa Ngược lai, giờ học nầy gây được sự hứng thú cho học sinh, các em rất háo hức mong đến những tiết học như thế Tính tích cực chủ động được phát huy cao theo biện pháp “Vui để học”
Qua đó, học sinh cảm thấy tự tin vào năng lực của bản thân và giúp cho giáo viên có điều kiện gần gũi với học sinh hơn để biết được năng lực của từng đối tượng, từ đó có biện pháp giảng dạy thích hợp
Nhờ sự tích cực cũng như tinh thần chuẩn bị nghiêm túc của học sinh mà kết quả tiết học đạt hiệu quả cao Qua bài kiểm tra của các em tôi nhận thấy các em nắm vững kiến thức và biết vận dụng vào những tình huống cụ thể
Kết quả bài làm kiểm tra kiến thức nầy ở ba lớp tôi dạy không có học sinh nào dưới trung bình
Đây là niềm vui lớn của người thầy!
Trang 7 BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Để tạo được hứng thú của học sinh trong tiết ôn tập, giáo viên cần lưu ý một số điểm sau đây:
-Giáo viên nên dùng nhiều hình thức tổ chức khác nhau cho mỗi tiết ôn tập, để tránh sự nhàm chán của học sinh
-Giáo viên phải có biện pháp nhận xét đánh giá tích cực, phù hợp với các ý kiến đúng hoặc sai của học sinh, nên khen ngợi học sinh nhiều hơn là chê trách
III-KẾT LUẬN:
Tóm lại, muốn đạt hiệu quả cao trong giờ dạy văn, đặc biệt là giờ ôn tập, người giáo viên yêu nghề có tinh thần trách nhiệm phải luôn suy nghĩ, tìm tòi những biện pháp dạy học tích cực để cho học sinh có những tiết ôn tập sinh động, hấp dẫn bằng biện pháp khơi gợi hứng thú của các em
Qua thực tế, tôi thấy đây là biện pháp hữu hiệu bước đầu học sinh đã khắc phục được tình trạng thụ động, các em thấy tự tin ở mình hơn
Với khả năng có hạn, phần trình bày trên đây của tôi chắc chắn còn nhiều thiếu sót Rất mong quý đồng nghiệp đóng góp ý kiến để góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy