suy nghĩ về cách dạy bài chương trình địa phương

PHẦN MỞ BÀI: 1/ Lí do chọn đề tài: Chương trình Ngữ văn Trung học cơ sở do Bộ Giáo dục & Đào tạo ban hành theo quyết định số 03/2002/QĐ-BGD&ĐT ngày 24/1/2002, phần Văn học địa phương đư

SUY NGHĨ VỀ CÁCH DẠY BÀI

A PHẦN MỞ BÀI:

1/ Lí do chọn đề tài: Chương trình Ngữ văn Trung học cơ sở do Bộ Giáo dục

& Đào tạo ban hành theo quyết định số 03/2002/QĐ-BGD&ĐT ngày 24/1/2002, phần Văn học địa phương được xem như nội dung kiến thức bắt buộc nhằm giúp học sinh hiểu được những vấn đề về văn hoá,văn học và ngôn ngữ địa phương mình

Để đáp ứng yêu cầu, qui định chương trình, giúp học sinh tiếp cận nắm bắt được văn hoá địa phương mình, tự hào và tiếp nối truyền thống của Tiền Giang, người giáo viên Ngữ văn phải cần có kiến thức nhất định về văn hoá,văn học và ngôn ngữ địa phương mình Đây chính là một cái khó với tất cả giáo viên Ngữ văn hiện nay

+ Thứ nhất là vì chương trình thì có, nội dung biên soạn sách giáo khoa mang tích chất gợi mở, định hướng vấn đề Giáo viên giảng dạy tự biên soạn dạy sao cho thích hợp với vùng miền

+ Thứ hai; khác với chương trình cũ chương trình địa phương sách giáo khoa tách thành ba phần: * Phần Văn

* Phần Tiếng Việt

* Phần Tập làm văn

Cả ba phần đều dạy theo hướng tích hợp Đó cũng là cái mới & hay.Trong ba

phần thì phần văn khó khăn hơn cả

Từ yêu cầu trên tôi đã suy nghĩ đến hướng sưu tầm văn hoá địa phương từ học sinh để vừa gây được sự hứng thú cho các em về môn học này

2/ Đối tượng thực hiện: + Học sinh lớp chín là một tác động tích cực góp phần

tạo nguồn tư liệu phong phú

+ Hợp tác với tập thể nghiên cứu sưu tầm văn học địa phương trường Đại học Tiền giang Cụ thể là thầy Phạm Ngọc Hùng,Võ phước Lộc

& cô Vũ Thị Kim Liên

+ Hợp tác với hội nhà văn Tỉnh Tiền Giang để tham khảo về tác giả, tác phẩm, bản trích dẫn, người biên soạn…Từ đó có thể hình thành hệ thống câu hỏi đọc hiểu giúp học sinh tiếp thu tốt nội dung tác phẩm

3/ phương pháp thực hiện:

- Chuẩn bị của giáo viên: - Cho các em lập nhóm theo sở thích của mình để thoải mái sưu tầm

- Giáo viên lên kế hoạch ấn định thời gian cho các em để làm kịp thời gian chương trình sách giáo khoa qui định

- Định hướng nội dung đề tài cho các em thực hiện

- Chuẩn bị của học sinh:

+ Nhận đề tài đọc kỹ suy nghĩ chọn hướng và nỗ lực thực hiện

B NỘI DUNG TIẾN HÀNH BÀI DẠY:

* Đặc điểm và yêu cầu chung bài dạy CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG

+ Bài chương trình địa phương có ba phần:

 Phần Văn

 Phần Tiếng Việt

 Phần Tập làm văn Trong pham vi bài viết này tôi xin trinh bày giáo án bài dạy phần văn

I Mục đích yêu cầu: (SGV)

II Chuẩn bị: Thầy : * Phân công nhóm sưu tầm bài

* Hướng dẫn câu hỏi chủ đề cho các nhóm làm

Nội dung cụ thể là:1/ Tìm đọc sách, báo có bài của tác giả Tiền Giang , tạp chí văn nghệ

Tiền Giang viết về địa phương mình ghi chép phô tô

2/ Hướng dẫn bổ sung thống kê tiếp bảng danh sách tên các giả

đã học ở lớp 8

3/ Mỗi nhóm chọn trong sưu tầm của mình tác phẩm hay và viết lời giới thiệu trước lớp

Trò : Thực hiện theo hướng dẫn trên III.Hoạt động trên lớp:

Hoạt động1:Học sinh sưu tầm (dạy xong bài tuần 5 giáo viên phân công sưu

tầm liền cho học sinh 4 tuấn chuẩn bị)

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng

Hoạt động 2:

GV: Hướng dẫn HS

giới thiệu danh sách

các nhà thơ văn

* GV:nhận xét,hướng

dẫn HS ghi bài

HS: Cử đại diện

nhóm lên trình bày (danh sách các nhà thơ nhà văn -nối tiếplớp 8 viết vào

bảng phụ )

*Các nhóm khác theo dõi ý kiến bổ sung

Ghi bài

I Bảng thống kê danh sách các nhà văn ,thơ Tiền giang

A Nhà thơ:

1/ Bảo Định Giang( 1919-2005- tên

thật Nguyễn Thanh Danh -Cái Bè)

- Nguyên là chủ tịch Hội VHNT thành phố Hồ Chí Minh

- Tác phẩm chính:

+Ca dao và thơ:

+ Kịch bản văn học

+ Sưu tầm, nghiên cứu, phê bình

2/ La Quốc Tiến: (1950-2004 –Long

An, Sống ở Mỹ Tho- Tiền Giang)

- Đạt giải nhất : Báo văn nghệ Việt Nam,Cần Thơ, Đồng bằng sông Cửư Long

3/ Lê Ái Siêm: (1953- Quảng Trị

- Hiện là giám đốc nhà bảo tàng Tiền Giang

- Các giải thưởng; Giải nhất thơ Đồng bằng sông Cửu Long.2003

-Ba giải nhì của TỉnhTiền Giang

4/ Trần Công Tùng:

-Hiện là nhà giáo đã nghỉ hưu ,hội viên

hộiVNTG) -Có thơ đăng báo từ 1954

5/ Lớp nhà thơ trẻ nở rộ từ 10 năm trở lại đây:

Lê Hà, Hoàng Tố Nguyên, Vũ Phán, Nguyễn Thạnh, Nguyễn Chi,Hoàng Kim Âu,Trần ĐỗLiêm

Trần Thị Ngọc Hồng,Võ Tấn

Hoạt động 3:

GV: Hướng dẫn HS

giới thiệu hai tuyển

tập truyện và thơ 30

mà hội văn nghệ Tiền

Giang mới phát hành

HS Cử đại diện lên

giới thiệu phần chuẩn bị của nhóm như đã phân công

- Giới thiệu tuyển tập thơ Tiền Giang (1975- 2005)

CườngVũ Tuấn, Trương Trọng Nghĩa,Nguyễn Quốc Vũ, Nguyễn Thị Chí Mỹ, Trịnh ÂnTứ,Nguyễn Quốc Đạt.v v

B/

Nhà Văn: ( Ba thế hệ nhà văn)

* Thời chống Mỹ:

1/ Đoàn Giỏi ( Tên thật: Đoàn Văn

Giỏi 1925-1989 Quê Châu Thành Tiền Giang )

- Tác phẩm chính xuất sắc: Đất rừng phương Nam

* Tiếng gọi ngàn

* Cá bống mú

* Cuộc truy tìm kho vũ khí

2/ Trần Kim Trắc

*Bánh canh bột lọc

3/ Thái Phong.

*Bông trang đỏ 4/ Nguyễn Xuân An *Chuyến viếng thăm một chiều

mưa

5/ Kim Tinh.

*Bộ râu của thủ trưởng 6/ Phạm Trường Yên.

7/ Sĩ Tâm v v

*Thời kì sau 1975:

Số lượng khá đông đảo gồm:Thu Trang,

Dương Minh Tâm, Đậu Viết Hương,Kim Quyên,Lương Hiệu Vui,Lê Tư, Đào Văn Tùng,Lê Ái Siêm,Thảo Bích, Phương Nam,Huỳnh Anh,Hoàng Thu Dung…

* 10 năm trở lại đây: Có nhiều giọng

điệu sắc thái mới mang hơi thở cuộc sống hiện đại

Gồm:: Vũ Đình Giang, Nguyễn Trọng Tấn, Minh Châu, Trần Hà Lý, Thái Bạch, Nguyễn Thị Mộng Thu, Ngọc Lệ v.v

II Giới thiệu tác phẩm hay viết về Tiền Giang:

1/ Tuyển tập:

a ) Thơ Tiền Giang (1975 -2005)

Hội tụ các gương mặt thi ca ba thế hệ và

là sự hoà điệucủa những gịong điệu, phong cách thơ khác nhau Ba mươi năm các nhà thơ Tiền Giang đã hoà vào bản hợp xướng thi ca hiện đại,với một phong cách đa dạng, một tình yêu chứa chan với cuộc sống

Hoạt động 4:GV

Cho HS lên trình bày

tác phẩm mà nhóm

bình chon là tác

phẩm hay.(GV duyệt

trước)

- Sau mỗi phần GV

nên cho HS nhận xét

rồi GV chốt lại giúp

định hướng nhận

thức cho các em hoàn

chỉnh hơn

HS:

- Cử đại diệnnhóm

được phân công phần truyện lên trình bày :

- Giới thiệu tuyển tập truyện 30 năm của các tác giả trong và ngoài tỉnh viết về Tiền Giang

- Nhóm chọn 1 bạn

đọc hay đọc diễn cảm đọc bài thơ “ Sóng trắng “ của Lê

Ái Xiêm.Trình bày nhận xét về bài thơ

HS Nghe đọc thơ

(bài thơ có thể chuẩn bị sẵn trên bảng phụ để minh hoạ)

HS các nhóm nghe nhận xét,ghi lại nhận xét vào tập

Ba mươi năm khỏang thời gian với biết bao sự kiện và biến động của xã hội.Thời gian như những lớp sóng dội vào trái tim thi sĩ để tuôn trào những bài thơ chứa chan tình yêu cuộc sống

b) Truyện ngắn Tiền Giang (1975 -2005)

Hội tụ 33 gương mặt văn xuôi từng sống gắn bó, sáng tác trên quê hương Tiền Giang

Các thế hệ nhà văn góp phần tạo nên diện mạo, sắc thái của vùng đất sông Tiền

2/ Giới thiệu bài văn thơ hay:

a ) Thơ: Sóng trắng

Lê Ái Xiêm.

Bỗng bắt gặp dòng sông trong thành phố Suốt con đường sóng trắng cứ nhấp nhô Quen mà lạ Hùng Vương chiều nay đó Trước con đường tôi bỗng hoá ngây thơ

Lòng trải suốt cả dòng sông sóng trắng

Có ngọn sóng nào là áo em không?

Tôi trẻ lại cái thời em xa vắng

Để bâng khuâng, để một chút mong thầm

Để chút mong trướccửa trường trung học

Em ào ra như sóng ở sông này

Và tôi đứng chờ em như thủa trước Như cây sào cho sóng trắng về lay

Trên sông trắng, em có không,em hỡi Sao lòng tôi hoá sóng vỗ không cùng Bao ngõ phố chiều nay thành bến đợi

Có ngõ nào biết đến sóng tôi không ?

Bỗng bắt gặp dòng sông trong thành phố Chợt nhớ em áo trắng mái trường này

Có thấy em đâu giữa trăm ngàn sóng nhỏ Vẫn tin rằng gặp biển sóng ngày mai

Mỹ Tho 26/04/1985

Nhận xét: Bài thơ là cảm xúc dạt dào về

quê hương Mỹ Tho nơi có con đường Hùng Vương thênh thang, có ngôi trường đong đầy kỷ niệm về một thời áo trắng Bài thơ với bốn khổ nối tiếp như những đợt sóng vỗ mang đến ta những hoài niệm và tương lai

b)Truyện :” Tiếng gọi ngàn”Đoàn

Hoạt động 5:GV

Sau trình bày của các

nhóm GV đánh giá

công sức sưu tầm

chuẩn bị của HS và

cho điểm Theo chuẩn

bị của nhóm

- Nhóm cử một bạn lên kể tóm lượcvà nêu nhận xét về tác phẩm?Phần này HS chuẩn bị trước ở nhà)

HS: ghi nhận xét tóm lược vào tập

Giỏi

Giới thiệu tóm lược: Đây là một truyện ngắn nổi tiếng của Đoàn Giỏi dài hơn 20 trang Tuy viết cách đây hai mươi năm nhưng vấn đề nhân văn tác giả đặt ra còn nóng hổi Truyện viết về số phận con heo rừng bị nhưng thợ săn bắt về thuần hoá Con heo rừng bị đưa vào sở thú và nỗi nhớ đại ngàn đã khiến cho con vật chết dần chết mòn trong tuyệt vọng.Câu chuyện không chỉ khắc hoạ về số phận loài vật mà còn gợi cho người đọc liên tưởng về khát vọng sống và bi kịch về cuộc sống chật hẹp,tù túng của con người Truyện ngắn” Tiếng gọi ngàn” thấm đẫm tính nhân văn và đặt ra những vấn đề liên quan đến mối quan hệ giữa sự sống với khát vọng sống của con người

III Củng cố:- Sưu tầm của các em góp phần cho các em có cái nhìn tốt về diện mạo

văn học Tỉnh nhà

- Có thể chưa thật hoàn chỉnh lắm nhưng phần nào cũng nói lên công sức của các em thời gian qua

IV Dặn Dò: Học bài cũ và soạn bài cho tuần tới

V Rút Kinh Nghiệm:

C / KẾT LUẬN: - Trên đây là tiến trình một tiết dạy bài địa phương phần văn Qua ba

năm áp dụng chương trình mới tôi thực hiện và đã rút ra được cách làm trên.Chắc chắn với bài dạy này còn phải cập nhật thường xuyên cho hoàn chỉnh

Từ tiết dạy trên tôi có những kinh nghiệm sau:

Y Một là: Rèn được kỹ năng sưu tầm,cảm thụ, phân tích bước đầu về tác phẩm văn học

Y Hai là: Giúp các em chủ động tích cực tiếp nhận văn học, nhất là văn học địa phương không được in trong SGK nên dễ bị xem nhẹ, lãng quên

Y Ba là: Bồi dưỡng tâm hồn tình cảm của các em về tình cảm quê hương, Có cái nhìn cụ thể về quê hương mình

Y Kết quả đạt được: Qua ba năm thực hiện:

 100% các em được tham gia vào việc sưu tầm, tạo được hứng thú về bộ môn vốn xưa nay các em không mấy mặn

mà cho lắm

 Qua khảo sát trên 90% các em nắm vững tên các giả tiêu biểu và tác phẩm hay về Tỉnh nhà

 100% các em yêu thích nhà văn Đoàn Giỏi với tác phẩm

“Đất rừng phương nam”, “Tiếng gọi ngàn” yêu mến nhà thơ

Lê Ái Xiêm, và tự hào về Tiền Giang có các nhà văn nhà thơ nối tiếng có tác phẩm trở thành bộ phim nổi tiếng

 Một điều tôi tâm đắc nhất từ bài dạy này chính là khơi dậy trong các em một khao khát sáng tác văn thơ về Tiền Giang, một vùng sông nước có bề dày truyền thống lịch sử

D/ TÀI LIỆU THAM KHẢO:

Sách giáo viên và sách giáo khoa của nhà xuất bản giáo dục tập 1

Tài liệu giới thiệu “VĂN BẢN VĂN HỌC TIỀN GIANG” Phần văn học địa phương do nhóm biên soạn Khoa VĂN SỬ ĐỊA của trường ĐẠI HỌC TIỀN GIANG biên soạn năm 2004-2005

Tuyển tập Thơ Tiền Giang & hành trình 30 năm thi ca.

Ba mươi năm truyện ngắn Tiền Giang và sự đa sắc của các gương mặt văn xuôi.

Hỗ trợ của Hội Văn Nghệ Tiền Giang

@?@?@?@?&@?@?@?@?