- Do một số tài liệu bồi dưỡng chuyên môn còn xa tầm tay GV nên việc áp dụng phương pháp mới còn nhiều vất vả nhất là những GV lớn tuổi - Xuất phát từ nỗi khao khát cháy bỏng là tay ng
Trang 1PHÒNG GD – ĐT VŨNG LIÊM
TRƯỜNG THCS NGUYỄN THỊ THU
Tổ : VĂN
Sáng kiến kinh nghiệm
ĐỂ CÓ MỘT TIẾT HỌC TỐT PHẦN A : PHẦN MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN SKKN :
- Do nhu cầu cấp thiết của việc tổ chức xây dựng một tiết dạy đạt hiệu quả cao của tổ bộ môn
- Do một số tài liệu bồi dưỡng chuyên môn còn xa tầm tay GV nên việc áp dụng phương pháp mới còn nhiều vất vả ( nhất là những GV lớn tuổi )
- Xuất phát từ nỗi khao khát cháy bỏng là tay nghề GV trong tổ đều nhau và dễ dàng trao đổi rút kinh nghiệm sau mỗi giờ dạy (mang tính thuyết phục và đồng tình )
Thay mặt cho tổ văn, tôi cố gắng học hỏi , tra cứu và đã thực nghiệm trên lớp
Xin được trình bày bằng SKKN :
“ ĐỂ CÓ MỘT TIẾT DẠY TỐT”
Tin rằng qua SKKN này bản thân sẽ nhận được các thông tin phản hồi và hy vọng giúp một chút ý tưởng để các anh chị bổ sung vào những điều cần điều chỉnh
II TÀI LIỆU THAM KHẢO :
1 Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho GVTHCS chu kì III (2004 – 2007 )
2 Nguyên và biện pháp sửa chữa ( Hà Minh Huy Trường ĐH Cần Thơ )
3 Nghệ thuật, góp ý phê bình đồng nghiệp (Vũ Minh Thêu – NXB Thanh niên )
4 Hướng dẫn tự học NV6 , 7 , 8 , 9
5 Tài liệu đổi mới PPDH ở Trường THCS (Phó GS Trần Đình Sử – NXBGD 2001)
Cấu trúc của SKKN :
Gồm 5 phần :
1 Lập kế hoạch dạy học
2 Chuẩn bị sử dụng các phương tiện dạy học trong bộ môn Ngữ văn
3 Việc khởi động tạo hứng thú cho học sinh
4 Cách tổ chức cho HS phát triển kỹ năng nói , viết
5 Tổng kết, đánh giá tiết dạy ( Ở lớp hay ở Tổ chuyên môn )
PHẦN B : NỘI DUNG :
Trang 2I Lập kế hoạch dạy học :
Kế hoạch dạy học là bảng thiết kế các hoạt động của GV và HS theo từng tự thời gian của một tiết học
Các bước tiến hành lập kế hoạch :
Bước 1 : Chuẩn bị :
Nội dung kiến thức của bài học Tìm hiểu về HS
Điều kiện sách vỡ trang thiết bị dạy học
Tư liệu tham khảo
Dữ liệu mà bạn có thể khai thác từ các nguồn
Thảo luận với các bạn đồng nghiệp
Bước 2 : Xây dựng kế hoạch :
Trọng tâm là thiết kế giáo án , khi soạn chú ý : Bám sát yêu cầu cần đạt trong mỗi bài học
Nguồn dữ liệu phải liên quan trực tiếp đến mục tiêu bài học Không đi chệch trọng tâm
Phù hợp với trình độ nhận thức của HS
Gắn kết với cuộc sống ( liên hệ thực tế , giáo dục tư tưởng )
Bước 3: Đánh giá điều chỉnh kế hoạch :
Thăm dò kết quả học tập, sự tiến bộ của HS
Trên cơ sở đánh giá , tăng cường trau dồi kiến thức kỉ năng nghề nghiệp
II CHUẨN BỊ VÀ SỬ DỤNG CÁC PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :
Phương tiện dạy học Ngữ văn gồm : tranh , ảnh và một số ĐDDH đòi hỏi sự tinh tế về ND – HT Nó góp phần thực hiện mục tiêu dạy học , nhận thức qua hình ảnh trực quan ,gợi liên tưởng , tạo cảm hứng thẩm mỹ , tạo hứng thú trong giờ học
Ví dụ : Treo tranh CON RỒNG CHÁU TIÊN văn 6 - tự hào về cội nguồn DT THUẾ MÁU văn 8 - cảnh khốn cùng của người dân thuộc địa
NHÀ SÀN CỦA BÁC TẠI PHỦ CHỦ TỊCH văn 9 đời sống giản dị của vị lãnh tụ Ngoài ra , phương tiện dạy học còn có : Bảng phụ ( Bảng lật ,bảng biểu )
Băng hình , băng tiến
Nói chung : GV cần chọn lọc kĩ phương tiện dạy học cho phù hợp với nội dung bài và
trình độ của HS mình để sử dụng khai thác triệt để đạt hiệu quả cao : tạo sự tiếp cận mới với kiến thức nhanh , giúp tư duy tốt
GV cần chú ý cách ghi bảng theo hướng dẫn của Bộ trong BDTX chu kì III
Trang 3Bảng nên chia làm 3 cột : Cột 1 2 ghi kiến thức cơ bản ( không xoá)
Cột 3 ghi như bảng nhám ( xoá thường xuyên )
Trình bày bảng cần :
Chữ viết đảm bảo rõ ràng , thẳng hàng đẹp
Trình bày khoa học , ý mạch lạc đầy đủ
Không vừa viết vừa” trò chuyện” với bảng
Không che chắn những gì đang viết
Gạch chân ý chính , trọng tâm ,
Ghi đề mục đúng yêu cầu đặc trưng bộ môn
III KHỞI ĐỘNG VÀO BÀI HỨNG THÚ CHO HS:
Việc khởi động vào bài cũng rất sáng giá nếu như người GV không muốn giờ dạy nhàm chán , GV – HS nên đến với tác phẩm văn chương như :
“ Mỗi viên ngọc sáng được nâng niu cẩn thận”
Bước khởi động tốt sẽ quyết định xuyên thấu tất cả các bước còn lại và giúp tiết dạy thành công hơn ta tưởng
Làm sao để tạo ấn tượng để vào bài hay , kích thích sự chú ý của HS Từ khâu kiểm
tra bài cũ GV nên “ Lạ hoá” để kích thích tạo hứng thú từ đầu
Ví dụ: Không gọi lên bảng trả bài mà cho chuyền bao thư hoặc tra tự điển ngược … Nói như Vũ Tiến Quỳnh – Nhà phê bình văn học :
“ Trong người Thầy giáo dạy văn phải có người nghệ sĩ, lớp học là sân khấu nghệ thuật để biểu diễn”
Biết đâu sự thuần thục điêu luyện mà lại được biểu hiện rất tự nhiên Từ ánh mắt, cử
chỉ , ngôn từ, ngữ điệu … cả cái tựa bài viết lên bảng cũng phải đúng “mốt” gần như được
thiêng liêng hoá trong một môi trường vô cùng tinh khiết và trong sáng :
“Khuôn bảng đen thắp sáng những tâm hồn Viên phấn trắng chứa bao điều suy nghĩ …”
Cũng có lẽ vì vậy mà nhiều GV tự rèn để tạo ấn tượng đẹp :
“Nét chữ đầu tiên trên bảng phải thật đẹp” từ ghi ngày – tiết – tựa bài, trang trí
đề mục , phấn màu hài hoà , chia bảng khoa học …
Và cũng nhờ thế mà rèn luyện HS mình : Ghi vào tập thật đẹp, cẩn thận, hài hoà, tránh
hời hợt
Việc khởi động : Oån định – KTBC – GTBM – Ghi tựa bài nhằm “ tạo đà” “ Tạo tâm thế”, “Tạo tình huống” cho tiết dạy, làm sao để thoả mãn được sáu chữ :
“ hay” “ nhanh” “ nhạy” “ trúng” “ đúng” và “ đủ”
Tóm lại :
Trang 4Việc khởi động vào bài cần đảm bảo yêu cầu “ nhanh” để hết sức tiết kiệm thời gian Chú ý khởi động thật khéo léo tạo tình huống “ trúng” được trọng tânm định hướng
Khởi động tốt hướng nhu cầu “ đi tìm” của HS tốt
Thế là đã xuất hiện một tình huống, một tâm thế cho giờ dạy
Để đảm bảo nguyêntắc sư phạm nên GV chúng ta phải nghiên cứu kĩ không được tuỳ hứng, tuỳ tiện – Nối kết từ bước khởi động đến kết thúc giờ học nhịp nhàng có điểm lặng, có điểm sáng … Chắc chắn GV sẽ thành công và nhẹ nhàng khi chỉ đạo HS hoạt động
IV CÁCH TỔ CHỨC CHO HS HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG BÀI :
- Từ khâu dặn dò cẩn thận ở tiết trước : Soạn bài , làm BT , chuẩn bị tư liệu học tập
trong quá trình tổ chức lớp cần kết hợp hài hoà Giáo án trên tay (GV) và SGK (HS)
- Nên biết chọn lọc , xen kẽ câu hỏi ( GV hỏi – HS đáp ) ( HS hỏi – HS đáp )
- Đặt ra tình huống có vấn đề trong bài giảng để HS suy nghĩ và cuốn vào để giải quyết
tình huống ấy
Ví dụ: Dạy “ Viếng Lăng Bác” Tại sao ở lăng Bác có nhiều cây và hoa , tác giả lại
chọn hình ảnh cây tre ?
- Gợi ý HS cách hiểu khác về hình tượng cho HS lựa chọn – tranh luận
Ví dụ : Mặt trời trên lăng và mặt trời trong lăng.
Hình ảønh mặt trời có ý nghĩa gì ? Nếu bảo : Bác Hồ vĩ đại hơn cả mặt trời có đúng không ,vì sao ?
- GV có thể tạo ra các “chướng ngại vật” trên con đường tới chân lí để HS vượt qua
nằm nâng cao khả năng tư duy
Ví dụ : Hình ành” trời xanh “ “ đau nhói” gợi suy nghĩ gì cho người đọc ?
- Nên đặt mọi kiến thức trong hệ thống tập cho HS nhìn mọi hiện tượng trong hệ
thống Ví dụ : Dạy ca dao.
Hệ thống thể loại : Ca dao trữ tình , ca dao tự sự … Hệ thống tư tưởng tình cảm : Ca dao về đất nước , ca dao về tình yêu
Hệ thống phong cách ngôn ngữ : trang nhã , kín đáo …
- Trang bị các thao tác tư duy : quy nạp , diễn dịch , phân tích , tổng hợp , hệ thống hoá
…
- Quan trọng hơn là GV biết sử dụng nhịp độ cần thiết , làm chủ tiết dạy ,dự kiến tất cả hoạt động và tình huống xảy ra , phân bố thời gian thích hợp cho từng phần
- Nên tạo cho sự giao lưu , mối quan hệ hai chiều giữa Thầy và Trò Kết hợp một cách hài hoà giữa hoạt động diễn giảng, dẫn dắt , gợi mở với sự tiếp thu tích cực của HS
VI TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ TIẾT DẠY :
Trang 5Sau khi hoàn thành xong nội dung bài dạy GV nên cho Bài tập nâng cao (T.việt) Câu hỏi cảm nhận ( Văn ) Liên hệ thực tế ,giáo dục tư tưởng từ nội dung bài học
Đánh giá thật chính xác tiết học (tuyên dương – phê bình)
Kết luận:
Tóm lại “Để có một tiết dạy tốt” , người GV cần chuẩn bị cho mình một tâm thề vững
vàng đặc biệt là khâu soạn giáo án Ở đây không thể bỏ giai đoạn chuẩn bị bài của HS
Nếu cả hai sự việc trên không kết hợp đồng bộ ta rất khó giải quyết tình huống bất ngờ trong tiết dạy và khó thành công với 5 nội dung như trên Rất mong được sự đóng góp tích cực để tổ văn có bước chuyển mình thật sự – Tự chọn cho mình một chiến thuật mới : vững chắc và đầy bản lĩnh
Ngày 12 tháng 04 năm 2008
Giáo viên thực hiện
Võ Kim Phượng