Tiết 47 - Bài thơ về tiểu đội xe không kính

Tình đồng chí được hình thành trên cơ sở tình quê hương, tình hậu phương, tình cảm của những người cùng giai cấp, cùng lí tưởng chiến đấu, cùng chia sẻ những khó khăn, những thiếu thốn v

Trang 1

tiÕt

Trang 2

Tình đồng chí được hình thành trên cơ sở tình quê hương, tình hậu

phương, tình cảm của những người cùng giai cấp, cùng lí tưởng chiến đấu, cùng chia sẻ những khó khăn, những thiếu thốn và bệnh tật Nó có cơ sở rất vững chắc Nó cũng không khác tình tri kỉ xưa kia, nhưng tình tri kỉ xưa kia dành cho ít người, thường là một vài người Còn tình đồng chí dành cho cả một đơn vị lớn, cả đội quân cách mạng

Trang 3

I TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

a Hoàn cảnh sáng tác

Phạm Tiến Duật

Nhà thơ Phạm Tiến Duật năm

1970 (chụp tại đường 20, tây

Quảng Bình)

? Trình bày những hiểu biết của

em về nhà thơ Phạm Tiến Duật

1 Tác giả

- Phạm Tiến Duật (1941 - 2007), quê Thanh

Ba, Phú Thọ

- Thuộc thế hệ nhà thơ trẻ thời chống Mĩ

- Thơ ông thể hiện hình ảnh thế hệ thanh

niên trong cuộc chiến tranh chống Mĩ qua

hình tượng người lính và cô thanh niên xung

phong trên tuyến đường Trường Sơn

- Bài thơ được sáng tác năm 1969 và được

đưa vào tập Vầng trăng quầng lửa.

b Thể thơ

- Thơ tự do, nhịp điệu linh hoạt như câu

văn xuôi, 4 câu một khổ, vần ở cuối dòng

thơ

? Em biết gì về tác phẩm Bài thơ

về tiểu đội xe không kính?

? Em có nhận xét gì về thể thơ, nhịp thơ và vần?

Trang 4

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Đọc - chú thích

2 Phân tích

1 Tác giả

2 Tác phẩm

a Hoàn cảnh sáng tác

b Thể thơ

c Nhan đề

? Nhan đề bài thơ có gì khác lạ?

- Nhan đề dài, lạ, độc đáo, làm nổi bật rõ

hình ảnh của toàn bài : những chiếc xe

không kính Hai chữ Bài thơ cho thấy rõ

hơn cách nhìn, cách khai thác hiện thực

của tác giả : muốn nói chất thơ của hiện

thực, chất thơ của tuổi trẻ trên tuyến

đường Trường Sơn thời chống Mĩ

a Hình ảnh những chiếc xe không kính

“Tôi phải thêm “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” để báo trước cho mọi người biết rằng là tôi viết thơ chứ không phải một khúc văn xuôi Bài thơ về tiểu đội xe

không kính là cách đưa chất liệu

văn xuôi vào thơ, những câu thơ

“đặc” văn xuôi được kết hợp lại

trong một cảm hứng chung”

(Tác giả nói về tác phẩm)

Trang 5

- Không có kính không phải vì xe không có kính

Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi

-Không có kính rồi xe không có đèn

Không có mui xe, thùng xe có xước

=>Tả thực, điệp từ, liệt kê, giọng điệu thản nhiên,

ngôn ngữ thơ gần với văn xuôi, hình ảnh, độc

đáo

1 Tác giả

2 Tác phẩm

2 Phân tích

? Những câu thơ nào miêu tả hình ảnh những chiếc xe

không kính? Nhà thơ đã giải thích như thế nào về hiện tượng này?

? Vì sao có thể nói những chiếc xe không kính là một hình ảnh độc đáo? Đây là hiện tượng bình thường hay không bình thường?

? Có gì đặc sắc trong nghệ thuật dùng từ, ngôn ngữ, giọng điệu, hình ảnh thơ, các biện pháp nghệ thuật trong những câu thơ trên?

=> Sự ác liệt của chiến tranh

=> Những chiếc xe không bình thường, thiếu

nhiều bộ phận, bị biến dạng đến trần trụi

? Thông qua hình ảnh những chiếc xe không kính, nhà thơ giúp ta hiểu điều gì?

Trang 6

b Hình ảnh những người chiến sĩ lái xe

b1 Tư thế

⇒ Đảo ngữ, điệp ngữ, nhịp thơ mạnh mẽ

⇒ Tư thế ung dung, hiên ngang, bình tĩnh,

tự tin, bất chấp bom đạn của quân thù

=>Tả thực, điệp từ, liệt kê, giọng thản

nhiên hình ảnh độc đáo

2 Phân tích

- Ung dung buồng lái ta ngồi,

Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng

? Tư thế của những người lính lái xe khi ngồi trên những chiếc

xe không kính được miêu tả như thế nào?

? Em có nhận xét gì về tầm nhìn của những người lính lái xe?

? Nét đặc sắc nghệ thuật trong hai câu thơ trên là gì? Từ đó em hình dung thế nào về tư thế của người chiến sĩ lái xe?

b1 Tư thế

⇒ Đảo ngữ, điệp ngữ, nhịp thơ mạnh mẽ

⇒ Tư thế ung dung, hiên ngang, bình tĩnh,

tự tin, bất chấp bom đạn của quân thù

Trang 7

b Hình ảnh những chiến sĩ lái xe

b1 Tư thế

=> Điệp ngữ, nhân hóa, so sánh, cách

diễn tả cụ thể, chính xác, sinh động

=> Tâm trạng khoan khoái, được hòa

nhập với thiên nhiên

- Nhìn thấy:

+ gió …xoa mắt đắng

+ con đường chạy thẳng vào tim

+ sao trời, cánh chim -> như sa, như

ùa, vào buồng lái

2 Phân tích ? Ngồi trên những chiếc xe không kính cảm giác và tâm trạng của

người chiến sĩ lái xe như thế nào?

? Em có nhận xét gì về nhịp thơ, biện pháp nghệ thuật, cách diễn tả cảm giác của người lính lái xe của nhà thơ?

? Hình dung những cảm giác, tâm trạng của người lính lái xe qua những câu thơ trên

? Qua đó, em cảm nhận thế nào về tâm hồn của các chiến sĩ lái xe?

=> Tâm hồn trẻ trung, lãng mạn, yêu đời

Trang 8

=> Nhấn mạnh những khó khăn, gian khổ, hiểm nguy

liên tiếp, chồng chất

=>Điệp cấu trúc, điệp ngữ, so sánh, động từ mạnh,

ngôn ngữ thơ gần với lời nói thường, giọng ngang tàng

ướt áo

b.2 Thái độ

2 Phân tích

b1 Tư thế

? Ngồi trên những chiếc xe không kính, người lính lái xe gặp những khó khăn gì?

có bụi Bụi phun tóc trắng như người già Mưa tuôn xối như ngoài trời

? Em cảm nhận như

thế nào trước cái cười

ha ha, cử chỉ phì phèo châm điếu thuốc của

những người lính trẻ?

- Không có kính ừ

thì

? Có gì đặc sắc trong cách sử dụng biện pháp nghệ thuật, dùng từ, ngôn ngữ, giọng điệu?

? Qua đó, nhà thơ làm nổi bật hiện thực nào của cuộc chiến đấu và thái độ, phẩm chất tinh thần gì của những

chiến sĩ lái xe?

? Thái độ của họ như thế nào trước những khó khăn ấy?

Mưa ngừng gió lùa khô mau thôi

- Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc

thay lái trăm cây số nữa

Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha

=> Thái độ coi thường, bất chấp khó khăn gian khổ,

nguy hiểm, tinh thần lạc quan, sôi nổi yêu đời, dũng

cảm, sẵn sàng vượt lên gian khổ để hoàn thành nhiệm

vụ

Trang 9

2 Phân tích

a Những chiếc xe không kính

b.1 Tư thế

b.2 Thái độ

⇒Tình đồng chí, đồng đội sôi nổi, gắn bó keo

sơn như tình ruột thịt, tạo nên sức mạnh và

niềm tin chiến thắng

⇒ Tâm hồn trẻ trung, phơi phới, lạc quan

b.3 Tình đồng chí, đồng đội

- Những chiếc xe họp thành tiểu đội

Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới

Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi

Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời

Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy

Võng mắc chông chênh đường xe chạy

Lại đi, lại đi trời xanh thêm

? Tình đồng chí đồng đội của người lính được thể hiện qua những câu thơ nào?

⇒ Hình ảnh thơ gợi cảm, gợi hình

? Trong những hình ảnh cái bắt tay, cái bếp Hoàng Cầm, võng mắc chông chênh, em

thích hình ảnh nào nhất? Vì sao?

? Em có nhận xét gì về hình ảnh thơ?

? Em cảm nhận thế nào về tình đồng chí, đồng đội và tâm hồn của những người lính trẻ?

2 Phân tích

b.1 Tư thế

b.2 Thái độ

Trang 12

b.4 Ý chí

=> Liệt kê, điệp ngữ, đối lập, hoán dụ

=> Nhấn mạnh những khó khăn, gian khổ,

nguy hiểm ngày càng tăng, làm nổi bật sức

mạnh ý chí, tinh thần của những người lính

lái xe

=> Tình yêu tổ quốc, ý chí quyết tâm chiến

đấu giải phóng miến Nam thống nhất đất

nước

- Không

kính đèn mui

- Xe vẫn chạy

Vì trong xe có một trái tim

2 Phân tích

b.1 Tư thế

b.2 Thái độ

? Khổ thơ cuối, nhà thơ trở lại tả hình dáng chiếc xe không kính như thế nào?

? Theo em, nét độc đáo về nghệ thuật trong khổ thơ cuối này là gì?

? Em hãy phân tích tác dụng của các biện pháp nghệ thuật đó

? Em cảm nhận được điều gì ở những người lính lái xe?

? Cảm nhận của em như thế nào

về hình ảnh hoán dụ trái tim?

2 Phân tích

b.1 Tư thế

b.2 Thái độ

có xước

Trang 13

3 Tổng kết

2 Phân tích

? Những nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ?

a Nghệ thuật :

- Kết hợp linh hoạt thơ 7 chữ và 8 chữ

- Ngôn ngữ thơ bình dị mang đậm chất văn xuôi

nhưng vẫn rất thơ

- Giọng điệu ngang tàng, hóm hỉnh, rất lính tráng

- Hình ảnh thơ chân thực, độc đáo

- Nghệ thuật điệp ngữ, đảo ngữ, so sánh, đối lập

b Nội dung :

- Khắc hoạ hình ảnh độc đáo : những chiếc xe

không kính

- Khắc hoạ nổi bật hình ảnh những chiến sĩ lái xe

Trường Sơn với tư thế hiên ngang, tinh thần lạc

quan sôi nổi, dũng cảm, bất khuất, coi thường

hiểm nguy, lòng yêu nước nồng nàn và ý chí sắt

đá : chiến đấu vì miền Nam

? Những biện pháp nghệ thuật đó cho ta thấy và hiểu được điều gì?

Trang 14

III LUYỆN TẬP

? Qua hai bài thơ Đồng chí và Bài thơ về tiểu đội xe không kính em có

suy nghĩ gì về hình ảnh người lính trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ?

- Người lính trong thời kì chống Pháp

cùng chung cảnh ngộ, cùng xuất thân

từ nông dân nên tình cảm của họ được

biểu hiện một cách giản đơn mà cảm

động

- Người lính trong kháng chiến chống

Mĩ, có vẻ đẹp riêng, sức sống trẻ trung,

hiên ngang, khí phách, đẫm chất anh

hùng

- Đều là hình ảnh đẹp về anh bộ đội cụ

Hồ

+ Yêu nước, yêu quê hương, yêu đồng

chí

+ Lạc quan tin tưởng, bất chấp gian khổ

Vượt qua khó khăn, quyết tâm tiêu diệt

kẻ thù

Trang 15

2 Tác phẩm

1 Tác giả : - Phạm Tiến Duật (1941 - 2007), quê Thanh Ba, Phú Thọ.

a Hoàn cảnh sáng tác : - Bài thơ được sáng tác năm 1969 và được đưa vào

tập Vầng trăng quầng lửa.

b Thể thơ : - Thơ tự do

c Nhan đề :

- Nhan đề dài, lạ, độc đáo, làm nổi bật rõ hình ảnh của toàn bài : những chiếc

xe không kính

2 Phân tích

=>Tả thực, điệp từ, liệt kê, giọng thản nhiên hình ảnh độc đáo

b1 Tư thế

=> Đảo ngữ, điệp ngữ, nhịp thơ mạnh mẽ

=> Tư thế ung dung, hiên ngang, bình tĩnh, tự tin, bất chấp bom đạn của quân thù

Trang 16

2 Phân tích

b.2 Thái độ

=> Điệp cấu trúc, điệp ngữ, so sánh, động từ mạnh, ngôn ngữ thơ gần với

lời nói thường, giọng ngang tàng

=> Thái độ coi thường, bất chấp khó khăn gian khổ, nguy hiểm, tinh thần lạc quan, sôi nổi yêu đời, dũng cảm, sẵn sàng vượt lên gian khổ để hoàn thành nhiệm vụ

⇒Tình đồng chí, đồng đội sôi nổi, gắn bó keo sơn như tình ruột thịt, tạo nên sức mạnh và niềm tin chiến thắng

⇒ Hình ảnh thơ gợi cảm, gợi hình

b.4 Ý chí

⇒ Liệt kê, điệp ngữ, đối lập, hoán dụ

⇒Tình yêu tổ quốc, ý chí quyết tâm chiến đấu giải phóng miến Nam thống nhất đất nước

b1 Tư thế

Trang 17

- Đọc thuộc bài thơ, cảm nhận và phân tích bài thơ ; nắm vững giá trị nội dung và nghệ thuật

- Soạn bài Đoàn thuyền đánh cá

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	8,19 MB