L≠i sai quµn lœnh Ωi ch¥t cµy tre vÀ ch¿ ra Ωan nh˘ng gifi lËn th∫t nhiÀu.. Quµn lœnh vµng theo tıËng lŒnh b®o sao l°m v∫y, kh·ng hiÃu dÚng ˚ ra sao... Nghÿa binh c‹ thà liÀu ch∆t phü vµ
Trang 1á∂t bÔn l° v∫t ΩÎ Ω≠n cða ta
Tˆc thÈi Cao á≠n NguyÕn MÚc Ωi xem xæt nh˘ng ΩŸa th∆ n°o c‹ thà l∫p tr∫n phÚc binh
L≠i sai quµn lœnh Ωi ch¥t cµy tre vÀ ch¿ ra Ωan nh˘ng gifi lËn th∫t nhiÀu Quµn lœnh vµng theo tıËng lŒnh b®o sao l°m v∫y, kh·ng hiÃu dÚng ˚ ra sao
C·ng cuÊc ngh≈nh chi∆n s∞p Ω¥t c‹ hÁn n¯a ng°y l° xong
LÓc b∂y giÈ tr≈n sÁn tr≠i ch◊ c‹ 400 t≈n quµn, c›n khœ giËi tµn thÈi ch◊ c‹ 200 kh∏u sÓng kiÃu Phüp v° mÊt œt Ω≠n dıÏc, ngo°i ra, khœ giËi to°n th÷ sÓng trıÈng kiÃu ta v° nh˘ng Ω≠i Ωao Ωo®n ki∆m Hai ·ng Cao á≠n v° NguyÕn MÚc s∞p Ω¥t nhı v∑y : 200 tay sÓng Ωà l°m quµn chi∆n, 200 tay Ωao th÷ l°m quµn phÚc Cüc ng® l≈n nÓi, ch n°o xung y∆u th÷ phÚc binh chÂ Ω‹, hÕ th∂y quµn nghŸch th› Ω∑u l≈n th÷ x·ng ra m° ch¥t kh·ng kà s‚ng thüc Nh∂t ΩŸnh ban ng°y mËi ˆng chi∆n, c›n ban Ω≈m th÷ Ω¥t nghi binh Nghÿa l° ban Ω≈m, chœnh nÁi Ω≠i dinh t‚i tØm mÔ mŸt, kh·ng th∞p Ωøn Ωu‚c g÷ h∆t : c›n ch khüc th÷ gi® th∞p Ωøn l¯a l∫p l›e, khi∆n cho quµn lœnh B®o hÊ tıÍng l° Ω„n tr≠i nghÿa binh Í Ω‹, t∂t nhi≈n ph®i nh∞m ngay ch c‹ ünh Ωøn m° b∞n
Nhıng c›n lo ch‚ng gi˘ lµu ng°y, m÷nh h∆t thu‚c Ω≠n th÷ l°m th∆ n°o ?
Hai ·ng bøn nghÿ Ω∆n k∆ v˜a ΩÎ Ω≠n, v˜a l∂y Ω≠n
L∂y Ω≠n cða ai ?
Th÷ l∂y ngay cða quµn lœnh B®o hÊ
Hai ·ng sai ch¥t tre Ωan gifi th∫t nhiÀu, chœnh l° dÚng ˚ Ω‹ Ph°m l° Ω≠n sÓng b∞n ra — Ω≠n sÓng nhfi hay sÓng Ω≠i büc cÒng v∫y — hÕ ΩÚng nh±m v∫t g÷ cˆng m≠nh dÊi l≠i th÷ n‰ d˘ Nhıng trüi l≠i, n∆u ΩÚng nh±m m∂y v∫t mÀm nh¬, nh∂t l° b·ng g›n ıËt üt v° Ω∂t bÔn, l°m n‹ m∂t n‰ H„i vØn thµn Thanh H‹a ch‚ng c˙ vËi B®o hÊ t≠i Ba á÷nh, Ω‹ng Í mÊt l°ng gi˘a cünh Ω„ng chi≈m xung quanh c‹ nıËc m≈nh m·ng, m° c∑m c˙ ΩıÏc c® thüng, quµn lœnh nh° nıËc Í ngo°i b∞n v· nhı mıa, nhıng ph∑n nhiÀu kh·ng nghe Ω≠n n‰, l° bÍi vØn thµn khæo dÔng nh˘ng gifi tre Ω˙ng bÔn, Ω∞p l≈n th°nh lÒy, c®n trÍ hiŒu l˙c cða Ω≠n ph®i kæm bËt Ωi Bµy giÈ, Cao á≠n v° NguyÕn MÚc cÒng dÔng mıu k∆ ∂y ΩÃ ΩÎ Ω≠n cða sÓng thıÈng, c›n ΩÀ ph›ng c® Ω≠n cða sÓng Ω≠i büc, th÷ m∞c lıËi vflng t˜ cµy n‡ qua cµy kia
M‡i viŒc d˙ bŸ xong xu·i, ch◊ ΩÏi quµn lœnh B®o hÊ tËi l° Ω‚i chi∆n
Qu® nhi≈n, quµn lœnh B®o hÊ Ω∆n nÁi, ch◊ Í dıËi chÿa sÓng b∞n l≈n chˆ kh·ng düm m≠o hiÃm l≈n nÓi, bÍi th∂y th∆ nÓi nghi≈ng d‚c, cµy c‚i r∫m r≠p quü, sÏ l≈n th∆ n°o cÒng bŸ phÚc binh th÷ nguy Nghÿa binh c‹ cüi ΩŸa lÏi l° Í tr≈n c‹ ch ∏n nÓp trong nh˘ng k¬t Ωü b‹ng cµy, d›m xu‚ng th∂y rfl quµn lœnh B®o hÊ, m° quµn lœnh B®o hÊ d›m l≈n th÷ kh·ng th∂y g÷ khüc hÁn l° cµy c‚i um tÔm m° kh‹i Ω≠n mÔ mŸt m° th·i Th°nh ra quµn tr≈n b∞n xu‚ng thıÈng trÓng hÁn l° quµn dıËi b∞n l≈n
Hu‚ng chi Ω≠n cða quµn dıËi b∞n l≈n ph∑n nhiÀu trÓng v· nh˘ng gifi Ω˙ng bÔn kia, kh·ng n‰ Nghÿa quµn l∂y nh˘ng vfi Ω≠n ∂y, nh„i thu‚c m÷nh b∞n tr® l≠i quµn dıËi
T‚i l≠i th÷ nghÿa quµn Øn cÁm v° dıÎng sˆc, kh·ng Ωünh Í dıËi, quµn lœnh B®o hÊ ng‹ l≈n th∂y ch n°o c‹ b‹ng Ωøn Ωu‚c l∫p l›e th÷ cˆ chÿa sÓng nh∞m l≈n Ω‹ m° b∞n Tæ ra m∂y ch c‹ l∫p l›e Ωøn Ωu‚c, ch◊ l° chÂ Ω¥t nghi binh m° th·i, ch≤ng c‹ ngıÈi n°o h∆t
Hai b≈n ch‚ng gi˘ nhau Ω∆n n¯a thüng nhı th∆, tr≈n kh·ng düm Ωünh xu‚ng Ω¨ Ω°nh, m° dıËi cÒng kh·ng düm leo l≈n Ch◊ nghe ti∆ng sÓng n‰ h∆t ng°y n°y qua ng°y kia, lu·n Ω≈m n°y qua Ω≈m khüc, h÷nh nhı mÊt tr∫n mıa s∂m sæt, vang ΩÊng c® mÊt vÔng nÓi non
Ai cÒng tıÍng ch∞c l° nghÿa binh Ω¨ chüy ra tro h∆t r„i, nhıng k¸ th∫t chıa c‹ mÊt ai t¯ tr∫n hay l° bŸ tr‡ng thıÁng g÷ c®
Quµn lœnh B®o hÊ nghÿ m÷nh b∞n phü d˘ dÊi tËi hai tu∑n nhı th∆ m° nghÿa binh kh·ng nÓng, kh·ng lui, bøn xe sÓng Ω≠i büc l≠i, ΩŸnh phü tan Ω‚t chüy c® nÓi á≠i H°m, t∂t nhi≈n nghÿa quµn ph®i ch∆t rÚi h∆t, hay l° kh·ng c›n cµy c‚i r∫m r≠p m° ∏n nÓp th÷ sao cÒng ph®i
Trang 2Ω∑u h°ng Nhıng Ω≠n Ω≠i büc b∞n l≈n ph∑n nhiÀu m∞c v°o lıËi vflng cða nghÿa quµn Ω¨ dØng tˆ tun, th°nh ra kh·ng c‹ m¨nh l˙c nhı ngıÈi ta Ω¨ tœnh
M∂y ng°y vÀ sau, tuy l° nghÿa binh c›n Ω≠n cÒng nhiÀu, nhıng m° ch◊ b∞n mÊt cüch
dø d¥t, kh·ng düm b∞n ph‹ng tÓng nhı trıËc n˘a MÂi ng°y giao chi∆n, cÚ Phan ΩÀu ra t∫n ch m≠o hiÃm Ωà ch◊ b®o khuy∆n khœch tıËng sÿ, nhÈ v∫y n≈n l›ng quµn c°ng ph∂n ch∂n bÊi ph∑n Mu‚n l∫p k∆ dÚ quµn lœnh B®o hÊ l≈n nÓi Ωà cho phÚc binh l°m thŸt, cÚ Phan sai m∂y t≈n quµn lanh l¬, læn theo ΩıÈng t∞t xu‚ng nÓi, gi® l°m dµn qu≈ Ωi c°y, tËi trıËc quµn lœnh B®o hÊ n‹i m÷nh bi∆t ΩıÈng l≈n nÓi, xin l°m hıËng Ω≠o h∑u ΩıÏc l¨nh thıÍng l∫p c·ng Hai vi≈n qu®n cÁ tıÍng thiŒt Ω¨ toan dπn mÊt toün lœnh t∫p Ωi liÀu, nhıng vi≈n thi∆u Óy c∑m quµn, c®n l≠i kh·ng cho, v÷ sÏ m∞c k∆ mai phÚc
B∂y giÈ, quµn B®o hÊ phµn ra l°m hai, mÊt n¯a vπn Í m¥t tiÀn, mÊt n¯a Ω≠p gai lÊi su‚i, b‡c ra m¥t h∫u ΩÃ Ωünh phœa sau lıng nghÿa binh, khi∆n cho trıËc sau ΩÀu th‡ ΩŸch, th∆ n°o m° ch≤ng tan vÎ
Trang 318) Thi∆u chÓt n˘a cÚ Phan bŸ b∞t s‚ng
Quµn lœnh B®o hÊ gi°n tr∫n Í m¥t trıËc nÓi á≠i H°m m° Ωünh r›ng r¨ hai tu∑n, thiŒt th›i nhµn m≠ng v° Ω≠n dıÏc nhiÀu r„i, nghÿa binh Í tr≈n nÓi vπn c‚ sˆc c∑m c˙ d±ng dai, kh·ng hÀ nao nÓng
Nghÿa binh can Ω®m Ω¨ Ω°nh, nhıng cÒng may l° ΩÈi b∂y giÈ chıa ph®i l° ΩÈi c‹ xe tØng, c‹ müy bay, c‹ ΩÊc khœ ; n∆u trüi l≠i, th÷ nghÿa binh nh° m÷nh c∑m c˙ kh·ng ΩıÏc n¯a ti∆ng Ω„ng h„ v° m∂y qu® nÓi á≠i H°m cÒng ch¿ hai ra r„i BÍi v∫y, ngıÈi l∂y gan m÷nh, sˆc m÷nh ra ch‡i nhau, vπn c‹ giü trŸ hÁn l° mıÏn müy ch‡i ngıÈi ; chœnh l° ·ng thünh Gandhi Í ∂n ΩÊ n‹i th∆
Nh∂t l° nghÿa binh Í tr≈n nÓi ch◊ c‹ 400 th∑y tr› vËi 200 kh∏u sÓng, m° Í dıËi nÓi v˜a lœnh t∫p, lœnh tu∑n v° trüng Ωinh m∂y l°ng phÚ c∫n ph®i ra phÚc dŸch quan quµn c® th®y c‹ tËi ng°n ngıÈi ; mÊt Ω°ng l∂y b‹ng cµy k¬t Ωü l°m m≠nh ; mÊt Ω°ng l∂y ngıÈi Ω·ng, sÓng t‚t l°m m≠nh, kà ra nghÿa binh c∑m c˙ dµy dıa ΩıÏc g∑n n¯a thüng cÒng l° lµu l∞m r„i
Trong mÊt cuÊc Ω‚i chi∆n b∂t Ω„ng vÀ s‚ ngıÈi v° sˆc m≠nh nhı th∆, bÀ n°o b≈n œt, b≈n y∆u cÒng ph®i thua l° l¡ t˙ nhi≈n
Toün viŒn binh 150 lœnh Í NghŒ kæo Ω∆n ti∆p chi∆n, l°m cho nghÿa binh th≈m mau b≠i t∏u hÁn n˘a Bµy giÈ, quµn lœnh B®o hÊ phµn ra hai ng® m° Ωünh : mÊt n¯a cˆ Í m¥t trıËc nÓi tr∂n üp, mÊt n¯a kia th÷ chen gai lüch Ωü, lu„n ra phœa sau nÓi, Ωà xu∂t k¸ b∂t ˚, Ωünh
Óp l≈n s°o huyŒt nghÿa binh Trong trœ nh° c∑m quµn dÔng tËi chi∆n lıÏc n°y, nh∂t ΩŸnh b∞t s‚ng Phan á÷nh PhÔng v° tr‹i thÓc kæ nghÿa quµn h∆t th®y
Nhıng, trÈi c›n b∞t ph®i gian nan hÁn nhiÀu n˘a, chˆ chıa ΩÃ cho h‡ Phan v° m∂y trØm trüng sÿ ph®i cÔng ΩıÈng ng¯a c‰ t≠i Ωµy
Lu·n mıÈi m∂y ng°y l°m ph∫n s˙, chð tıËng ph®i tr·ng nom viŒc quµn gi˘a lÓc chi∆n Ω∂u, l≠i c›n mÊt nÂi Øn Í c˙c kh‰ chµm th≈m v°o, ch≤ng c∑n ph®i t®, ai cÒng Ωoün bi∆t cÚ Phan nh‡c mŒt d˘ l∞m
ChiÀu t‚i b˘a thˆ mıÈi lØm, Øn mÊt v°i n∞m cÁm kh· ch∂m mu‚i xong r„i, cÚ Phan d¥n d› hai tıËng Cao á≠n, NguyÕn MÚc nh˘ng ch quµn cÁ chi∆n lıÏc nÊi Ω≈m nay, Ωà m÷nh y≈n tµm n±m ngð ΩıÏc v°i tr‚ng canh cho khfie MÊt thanh b®o ki∆m Ωà lu·n b≈n m÷nh, v° rÓt ra ngo°i vfi s≥n s°ng, mÂi khi n±m ngð, lu·n 10 nØm nay, Ω≈m n°o cÒng th∆ ;
CÚ n‹i vËi ngıÈi nh° : “áà ph›ng khi lµm nguy b∂t tr∞c, m÷nh Ωem chæm Ω∑u k¿ nghŸch hay l° t˙ Ωµm h‡ng m÷nh cho kŸp”
á≈m Ω‹, l‚i v¨n tr‚ng canh hai, kho®ng 10 giÈ hÁn, cÚ Ω¥t m÷nh n±m xu‚ng lµu r„i m° Ωang thao thˆc suy tœnh chˆ chıa ngð ΩıÏc ; bÂng th∂y tinh th∑n h„i hÊp, ch∫p chÈn, con m∞t th÷ müy lia v° ruÊt nghe sao n‹ng n®y nhı b°o nhı Ω‚t CÚ gi∫t m÷nh suy nghÿ ch∞c l° c‹ chuyŒn g÷ nguy bi∆n x®y Ω∆n nÁi, cho n≈n th∑n h„n büo trıËc cho th∑n tœnh Ωµy chØng ? Tˆc thÈi cÚ ng„i nh‰m d∫y, Ωünh thˆc ngıÈi chüu g‡i cÚ b±ng chÓ ruÊt m° n‹i :
— Quüi k¸ ! Ta Ωang n±m tr±n tr‡c chıa ngð ΩıÏc, chÏt nghe trong m÷nh phüt ra n‹ng ruÊt v° con m∞t cÒng müy d˘, ch∞c l° c‹ ΩiÀm g÷ l≠ Ωµy Chüu d∫y th∂p cµy Ωøn l≈n, ΩÃ chð b‹i th¯ mÊt qu¿ xem n°o !
T˙ nhi≈n viŒc th∂p Ωøn Í sÁn tr≠i, chœnh nh° cÚ Í l° viŒc r∂t quan hŒ, n≈n cÚ ph®i d¥n trıËc ngıÈi chüu :
— NhË che Ω∫y b‹ng süng cho khæo k¿o quµn Phüp Í dıËi ng‹ l≈n th∂y hÁi süng l∫p l›e, n‹ Ω¨i cho mÊt v°i vi≈n Ω≠n th÷ kh‚n
V÷, tr≈n kia Ω¨ n‹i cho ΩÊc gi® bi∆t, Ω≈m t‚i tr≈n nÓi c‚t l°m Ωøn Ωu‚c l∫p l›e Í ch khüc, cüch xa, Ωà l°m nghi binh, c›n chœnh Ω≠i tr≠i v° cüi ch›i cÚ Í th÷ c®i c∂m tuyŒt Ωøn l¯a
Trang 4NgıÈi chüu th∞p Ωøn che k˛ r„i bıng l≠i, cÚ Phan l∂y quyÃn kinh “DŸch” v° m∂y Ω„ng tiÀn trinh ra gieo qu¿ b‹i Gi˘a lÓc ∂y c›n ng°y “D∑n” m° cÚ b‹i ΩıÏc qu¿ :
M¨o qu˝ phüt ΩÊng
Tr˜ng m∞t thÍ d°i ra v¿ kinh ng≠c, cÚ n‹i vËi chüu :
— Ch° ch° ! S˙ th∆ nguy bi∆n Ω∆n nÁi r„i Ng°y mai chœnh l° ng°y “M¨o” m° nay th∑n ˆng ra qu¿ n°y th÷ mai Ωµy th∆ n°o quµn Phüp cÒng Óp phü Ω„n tr≠i cða ta, ch∞c ch∞n Tˆc thÈi, cÚ sai lœnh vŒ sÿ Ωi Ω›i Cao á≠n v° NguyÕn MÚc v· thıÁng nghŸ kh∏n c∂p Hai ·ng n°y tay gıÁm vai sÓng, l∫t Ω∫t v· h∑u
CÚ kà l≠i cho nghe t˜ ΩiÀm l≠ müy m∞t s‚t ruÊt cho tËi ˚ nghÿa qu¿ b‹i m° th∑n mËi ˆng cho r„i n‹i :
— Th∆ n°o ng°y mai quµn ΩŸch cÒng Óp phü tËi s°o huyŒt ta, m° t∂t l° chÓng læn b‡c ra phœa sau m° l≈n nÓi, v÷ m¥t tiÀn c‹ quµn ta c∑m c˙ v° mai phÚc, h≤n chÓng kh·ng t∂n l≈n phœa trıËc ΩıÏc Ωµu S˙ th∆ trıËc sau cÔng th‡ ΩŸch nhı v∫y m° quµn ta œt, sÓng ta œt, l≠i Ω≠n dıÏc g∑n kiŒt r„i, n∆u ta d„n binh vÀ m¥t sau th÷ m¥t trıËc hfing m∂t, m° giÈ cˆ c∂m c‰ ch‚ng gi˘ l∂y m¥t trıËc th÷ m¥t sau bfi tr‚ng, ΩÃ chÓng th˜a hı t∫p kœch ΩıÏc, Ω‚ khfii b° con ta l°m tÔ c® Ωüm Ta ph®i tˆc t‚c lui binh, bfi nÓi n°y Ωi mËi xong
Cao á≠m, NguyÕn MÚc mu‚n kæo binh Ωünh tr°n xu‚ng m¥t trıËc nÓi, liÀu m≠ng phü tan v›ng vµy m° ch≠y V÷ hai ·ng suy tœnh quµn Phüp Ω¨ ΩŸnh phµn ra b‡c Ωünh ng® sau nghÿa binh, th÷ t∂t l° m¥t trıËc Ωà hı kh·ng Nghÿa binh c‹ thà liÀu ch∆t phü vµy ΩıÏc Nhıng cÚ Phan kh·ng nghe :
— Tœnh l°m cüch Ω‹, v≠n t¯ nh∂t sinh, nguy l∞m Ph®i bi∆t h‡ dÔng binh c∏n th∫n, cÁ mıu, chˆ kh·ng nhı cüc ngıÈi liŒu Ωoün Ωµu H‡ c‚t vµy b‡c ta trıËc sau cÔng th‡ ΩŸch, nhıng kh·ng khi n°o l≠i ΩÃ hı kh·ng m¥t trıËc Ta kæo tr°n Ωünh xu‚ng tˆc l° Ωıa thŸt v· miŒng c‡p BÍi v∫y, ta quy∆t ΩŸnh bfi nÓi lui binh, nhıng ph®i rün b®o to°n l∂y binh l˙c h∑u dÔng vÀ sau, chˆ kh·ng ΩÃ t‰n thıÁng v· œch, v∫y th÷ quµn ta cˆ lui Ωi m¥t trıËc, c‚ ΩiÀu l°
Ωi xuy≈n ΩıÈng r˜ng, kh·ng n≈n chıÈng m¥t cÔng h‡ giao chi∆n l°m g÷ n˘a
TıËng sÿ ΩÀu phÚc cüi ΩŸnh k∆ ∂y ho°n to°n hÁn
LiÀn ngay lÓc Ω‹, cÚ sai Ωi k≈u g‡i h∆t th®y quµn lœnh Í cüc ch Ωang ˆng chi∆n v° mai phÚc ph®i bfi tr∫n ΩŸa lÚc tÚc kæo vÀ Ω≠i tr≠i, l∫t Ω∫t n∂u cÁm v° thu x∆p khœ giËi v∫t dÚng : lŒnh truyÀn Ω∆n 2 giÈ khuya Øn cÁm r„i nai nŸt s≥n s°ng Ωà g° güy l∑n thˆ nh∂t th÷ nh‰ tr≠i lui binh NhiÀu quµn sÿ c›n Ωang hØng hüi, mu‚n Ωünh, nhıng tıËng lŒnh Ω¨ ra, kh·ng ai düm trüi
Kh·ng dø nghÿa binh d˙ bŸ chıa kŸp, th÷ nghe ti∆ng g° sÁn th·n Ω¨ güy hai d≠o r„i Qu® thiŒt, quµn lœnh b®o hÊ do ng® sau Ω¨ t∂n l≈n Ω∆n nÁi TrÈi mËi süng mÈ mÈ, mÊt ch‹ tµy dÔng trong viŒc quµn, Ωünh hÁi Ωıa ΩıÈng ch≠y s„ng sÊc v· tËi trong sµn tr≠i NguyÕn MÚc ng‹ th∂y Ωıa sÓng l≈n b∞n con ch‹ mÊt phüt, nhıng n‹ ch≠y khfii Quµn lœnh b®o hÊ Ωang chen cµy lüch Ωü, nghe ti∆ng sÓng n‰, liÀn nh∞m ch˜ng hıËng ∂y v° dfli theo v∆t chµn con ch‹ dπn ΩıÈng m° tËi BÍi Ωü nÓi lÍm chÍm g∫p ghÀnh, cµy c‚i gai g‚c r∫m r≠p, th°nh ra quµn lœnh b®o hÊ t∂n l≈n hÁi kh‹ v° lµu Ti∆ng sÓng cða NguyÕn MÚc b∞n con ch‹ th∫t l° b∂t trœ, n∆u nhı kh·ng c‹ t÷nh th∆ hiÃm trÍ cða nÓi r˜ng l°m ch∫m trÕ s˙ ti∆n binh cða quµn lœnh b®o hÊ, th÷ c‹ l¡ cÚ Phan bŸ b∞t r„i
Trong khi quµn lœnh b®o hÊ Ωang l∑n ΩıÈng theo d∂u Í phüi sau, th÷ nghÿa binh Ω¨ ph› ΩıÏc cÚ Phan Ωi ra c¯a trıËc m° xuy≈n theo ΩıÈng l‚i trong r˜ng ch≠y thoüt ΩıÏc r„i
MÊt lÓc, quµn lœnh b®o hÊ t∂n v· Ω∆n nÁi, ch◊ th∂y dinh tr≠i tr‚ng l‰ng, Ω„ v∫t bfi l≠i ng‰n ngang, chˆ kh·ng c›n mÊt ngıÈi n°o H‡ cıËp ΩıÏc Ω„n tr≠i cða nghÿa binh r„i th·i,
Trang 5kh·ng rıÏt theo n˘a V÷ s˙ th∫t, cµy c‚i r∫m r÷, ΩıÈng l‚i ch≤ng th∂y, n≈n kh·ng bi∆t nghÿa quµn lui ch≠y Ω°ng n°o m° rıÏt theo cho ΩıÏc
TıËng sÿ hÊ vŒ cÚ Phan ch≠y ΩıÈng r˜ng, bao nhi≈u Ω„ v∫t v° lıÁng th˙c m∂t h∆t, kh·ng kŸp Ωem theo mÊt chÓt g÷
Chuy∆n n°y t÷nh c®nh nghÿa binh lao Ωao v∂t v® quü, l≠i th≈m nÂi Ω‹i khüt l≠nh lÔng, n≈n chi quµn sÿ ch∆t Í gi˘a r˜ng h∆t nhiÀu L∞m ngıÈi Ω‹i l® Ωu‚i sˆc, ch≠y theo kh·ng kŸp, ph®i n±m phÚc vŸ Í gi˘a r˜ng, Ω°o rÕ cµy m° Øn, r„i Ω‚t lü m° sıÍi, v÷ mÔa n°y khœ h∫u r˜ng nÓi c°ng l≠nh l¡o hÁn dıËi Ω„ng b±ng Chœnh ngıÈi chüu ruÊt cða cÚ cÒng n±m l® b≈n khe su‚i, may phıËc c‹ m∂y t≈n quµn xÓm l≠i v˙c d∫y Ωem Ωi
Trong lÓc ngıÈi ta Í hıÁng th·n th°nh thŸ Øn T∆t nØm mÔi (1895) th÷ nghÿa binh lao Ωao Ω‹i khüt Í gi˘a r˜ng sµu nÓi th≤m
á∆n m„ng 6 thüng gi≈ng, nghÿa binh mËi kæo vÀ tËi nÓi Qu≠t, Ω„n trÓ t≠i Ω‹ l° quµn thˆ Í huyŒn HıÁng Kh≈ KiÃm ΩiÃm binh sÿ, c›n l≠i hÁn hai trØm ngıÈi m° ai n∂y ΩÀu xanh xao g∑y ‚m, v÷ nÂi b·n ba cÁ kh‰ r›ng r¨ mÊt thüng trÈi ; cÚ Phan v° hai tıËng Cao á≠m v° NguyÕn MÚc cÒng v∫y
B∂y giÈ nÊi t÷nh nghÿa binh Ω¨ b‚i r‚i l∞m V÷ nÂi lıÁng th˙c thi∆u th‚n LÓc n°o dµn l°ng günh g≠o b∞p heo g° l≈n nÓi cho nghÿa binh nhı l° Ωi chÏ, nhıng m∂y thüng n°y bŸ nh° chˆc trüch cai trŸ ΩŸa phıÁng canh ph›ng cüc ng® v° hØm d‡a g∞t gao, th°nh ra h‡ kh·ng düm ti∆p t∆ lıÁng th˙c cho nghÿa binh nhı lÓc trıËc n˘a NhiÀu ngıÈi s‚t s∞ng quü, Ω∆n ΩÂi liÀu m≠ng v∫n lıÁng cho “gi¥c” m° bŸ m∂t nghiŒp bay Ω∑u C‹ ngıÈi mıÈi ph∑n v· tÊi v· t÷nh, cÒng bŸ li≈n lÚy, ch◊ bÍi k¿ tiÃu nhµn oün thÔ vu cüo
Kho t°ng lÓa b∞p tr≈n sÁn tr≠i, c°ng b˘a c°ng kh· m° s˙ ti∆p t∆ m∞c ngh¬t CÚ Phan ph®i sai quµn sÿ gi® l°m n·ng dµn hay thıÁng khüch sang t◊nh Qu®ng B÷nh mua t˜ng nØm
ba chÚc günh g≠o, b∞p, chÍ læn theo ΩıÈng r˜ng, Ωem vÀ cho quµn sÿ Øn TÊi nghiŒp quü ! C‹ nhiÀu khi lÓa b∞p Ωi mua chıa v∫n vÀ kŸp, quµn sÿ ph®i nhŸn Ω‹i Ω·i ba ng°y ch◊ u‚ng nıËc l≠nh tr˜ cÁm l° s˙ thıÈng Tuy v∫y, kh·ng ai k≈u la, than thÍ mÊt ti∆ng n°o ; trüi l≠i, h‡ vπn vui v¿ thÀ nguyÀn khüng chi∆n Ω∆n ch∆t mËi th·i, c˙c kh‰ Ω¨ quen, Ω‹i ræt ch≤ng kà Th∂y l›ng quµn khØng khœt nhı th∆, cÚ thıÈng c®m ΩÊng kh‹c l‹c mÊt m÷nh NgıÈi chüu h∑u h≠ b≈n cÚ, c‹ lÓc n¯a Ω≈m nghe cÚ thÍ d°i v° n‹i l∑m r∑m :
— V÷ ta m° kh‰ sÍ tıËng sÿ C‹ dµn tµm th∆ ∂y m° nhµn l˙c kh·ng c‹, thi≈n m≠ng kh·ng giÓp, th®m bi∆t bao nhi≈u !
NgıÈi anh hÔng Ω∆n bıËc m≠t lÊ, Ω≈m trıÈng canh lÚn, n±m than kh‹c mÊt m÷nh nhı th∆, c°ng th®m hÁn n˘a
LÚi ΩÚi tËi thüng 5 nØm ∂y (nØm mÔi) NguyÕn Thµn kæo Ω≠i quµn Í kinh th°nh ra Ω∆n nÁi, t÷nh h÷nh lıÁng th˙c cða nghÿa binh c°ng th≈m ch∫t h¬p nguy kh‚n L° v÷ bao nhi≈u l‚i hiÃm ΩıÈng quanh ΩÀu c‹ lœnh trüng cða NguyÕn Thµn bða giØng ch∫n ngh¬t th°nh ra nghÿa binh tr≈n nÓi tuyŒt lıÁng
áÊc gi® nhË phµn biŒt hai ti∆ng n°y giÔm : trıËc kia lıÁng th˙c ch◊ “thi∆u” cÒng Ωð kh‚n kh‰, bµy giÈ Ω∆n “tuyŒt” mËi nguy !
LiŒu bÀ Í nÓi Qu≠t th÷ sËm muÊn th∑y tr› cÒng ch∆t Ω‹i Ω∆n nÁi, cÚ Phan h≠ lŒnh nh‰ tr≠i, ΩŸnh kæo quµn vÀ nÁi s°o huyŒt cÒ l° nÓi VÚ Quang T≠i Ωµy c‹ ΩŸa lÏi hÁn, v÷ Ω¨ c‹ ΩıÈng r˜ng l≠i c‹ ΩıÈng thðy n˘a, c‹ l¡ c·ng cuÊc v∫n lıÁng cÒng dÕ xoay trÍ
LÓc Ω‹ l° thüng 7
Nhıng nghÿa binh kæo Ω∆n mæ s·ng VÚ Quang, cÚ Phan c∏n th∫n, sai 4 t≈n vŒ sÿ qua s·ng d› thüm trıËc Tæ ra nh˘ng Ω„n tr≠i cða nghÿa binh tr≈n nÓi VÚ Quang h„i xıa Ω¨ bŸ quµn lœnh Phüp chi∆m gi˘ lÓc n°o r„i, lœnh t∫p Ω∑y nh‹c
Trang 6CÚ Phan d›m xæt ΩŸa th∆, r„i l∫t Ω∫t Ωem quµn sang Ω‹ng tr≈n mÊt trüi nÓi khüc, cüch kh·ng bao xa v° cÒng thuÊc v°o thung lÒng cða nÓi VÚ Quang Nghÿa binh ch¥t cµy c∞t cfi, c∂t l≈n dinh tr≠i lÚp xÚp m° Í t≠m ΩÎ
Bi∆t trıËc r±ng m÷nh Ω‹ng binh Í Ωµy, th∆ n°o nay mai quµn lœnh b®o hÊ cÒng üp tËi Ωünh, cÚ Phan ph®i tœnh cüch ch‚ng c˙ s≥n s°ng
V÷ Ω‹ m° nay mai c‹ tr∫n huy∆t chi∆n VÚ Quang, chœnh l° mÊt tr∫n Ωünh ΩÃ thüo thµn, m° l≠i l° mÊt tr∫n Ωünh d˘ dÊi nh∂t Cµy Ωøn c≠n d∑u s∞p t∞t, bao giÈ cÒng ph˙t l≈n mÊt cüi süng l›a !
Trang 719) VÚ Quang SÁn huy∆t chi∆n
LÓc n°y chœnh Phan t˙ bi∆t r±ng m÷nh vËi cüi ng°y cu‚i cÔng th∂y c°ng xüp g∑n l≠i nhau l∞m r„i, ch≤ng c›n xa cüch bao nhi≈u n˘a
N∆u ph®i l° ngıÈi ham s‚ng sÏ ch∆t, th÷ bµy giÈ ch◊ c‹ viŒc treo l≈n mÊt vu·ng cÈ tr∞ng, r„i Ωem quµn gia khœ giËi ra Ω∑u h°ng, quy thu∫n b®o hÊ t∂t l° ΩıÏc dung thˆ tr‡ng Ω¨i ngay, m¥c d∑u 10 nØm mÊt tay cÚ Ω¨ l°m cho b®o hÊ hao t‚n bÊn b°ng quµn lœnh v° tiÀn b≠c Düm ch∞c, n∆u Phan chŸu ra h°ng, th∆ n°o cÒng ΩıÏc biŒt Ω¨i hÁn nh˘ng ΩÀ Ω‚c L≈ Tr˙c v° T∂n sÿ Phan Tr‡ng Mıu r∂t xa MÊt l° v÷ cuÊc b®o hÊ mËi l∫p xong bu‰i Ω∑u, ngıÈi Phüp c∑n thµu phÚc nhµn tµm hÁn l° ham mu‚n süt ph≠t, nghi≈m kh∞c Hai l°, n‹i cho c·ng b±ng, Ω‚i vËi m∂y tay l¨nh tÚ vØn thµn cˆng cfli, gan d≠, nhı b∫c Phan á÷nh PhÔng, b®o hÊ v÷ l¡ chœnh trŸ ph®i Ωünh gi¬p th÷ Ωünh gi¬p, chˆ trong thµm tµm cða nh˘ng ngıÈi Phüp chuÊng c·ng l˚ nhµn Ω≠o vπn qu˚ tr‡ng ai l° ngıÈi bi∆t y≈u nıËc qu≈n m÷nh nhı th∆ T·i kh·ng düm Ωµu khoe m÷nh ΩıÏc xem h∆t th®y nh˘ng süch cða chœnh gia vfl tıËng Phüp bi≈n chæp vÀ cüc vfl c·ng Ωünh gi¬p bu‰i Ω∑u b®o hÊ, nhıng m° düm n‹i r±ng œt nhiÀu cu‚n t·i ΩıÏc xem, trong Ω‹ mÂi khi n‹i Ω∆n Phan á÷nh PhÔng, th÷ h‡ ΩÀu vi∆t “Le rebelle” (ngıÈi kh·ng chŸu phÚc nh° nıËc) hay l° “Le docteur rebelle” (·ng nghø ph®n Ω‚i), chˆ kh·ng gia cho cüi ti∆ng n¥ng l° “pirate” hay “bandit” (quµn gi¥c cıËp), nhı Ω‚i vËi áÀ Thüm Chœnh ngay áÀ Thüm, nhiÀu ngıÈi Phüp n‹i Ω∆n, vœ dÚ nhı Paul Chack, g‡i l°
“bandit”, nhıng ·ng To°n quyÀn Paul Doumer n‹i ngay th≤ng : “áÀ Thüm kh·ng ph®i l° Øn cıËp, m° chœnh l° tay Ω∑u Ω®ng An Nam ph®n Ω‚i ch‚ng c˙ v° Ωünh nhau vËi ta Ω¨ 10 nØm nay” V∫y cho bi∆t r±ng l¡ ph®i th÷ ai c‹ bÚng c·ng b±ng cÒng qu˚ chuÊng nh÷n nh∫n, kh·ng
cˆ l° ngıÈi nıËc n°o
Ch∞c ΩÊc gi® c›n nhË c‹ mÊt Ωo≠n tr≈n kia t·i Ω¨ n‹i chœnh Phan Ω¨ c®m h‹a áÀ Thüm c® quy∆t n‰i l≈n ph®n Ω‚i Í B∞c h° ; nh˘ng ng°y thüng cu‚i cÔng cða Phan Í kho®ng H„ng Lam tˆc l° ng°y thüng b∞t Ω∑u cða áÀ Thüm d∂y l≈n Í miŒt Y≈n Th∆ v∫y Ta n≈n bi∆t t÷nh th∆ Ω∆n lÓc áÀ Thüm, cuÊc b®o hÊ Ω¨ v˘ng v°ng nÀn m‹ng l∞m r„i, m° áÀ Thüm gi® h°ng c›n ΩıÏc bao dung tr‡ng Ω¨i Ω·i ba phen, hu‚ng chi l° sËm hÁn Ω‹ mıÈi m∂y nØm, nÀn m‹ng b®o hÊ mËi Ω∞p c›n ch·ng ch≈nh v∂t v®, t˙ nhi≈n n∆u Phan chŸu ra h°ng, t∂t ΩıÏc tr‡ng Ω¨i bao dung ᨠv∫y m° nhµn ph∏m Phan cÒng cao hÁn n˘a, Ωüng cho b®o hÊ c∑n thµu phÚc c®m h‹a hÁn
T·i mu‚n n‹i d·ng d°i Í ch n°y c‚t Ωà tfi ra thÈ cÁ r∂t thu∫n tiŒn cho Phan quy h°ng b®o hÊ ch∞c ΩıÏc y≈n thµn, xong viŒc bi∆t bao Nhıng m° cÚ, lµm v°o ΩıÈng cÔng c®nh kh‚n Ω∆n nhı lÓc Ωang n‹i Ωµy, vπn gi˘ v˘ng tµm chœ th≤ng nhı t≈n, cˆng nhı s∞t, th° chŸu Ω‹i, chŸu kh‰ chŸu Ωau ΩËn Ωð thˆ, r„i chŸu ch∆t bfi xüc gi˘a r˜ng, chˆ kh·ng chŸu quØng sÓng xu‚ng Ωıa tay l≈n, Ωà c∑u s˙ y≈n ‰n phÓ qu˚ ; th∆ l° bi∆t cÚ khœ khüi can cıÈng Ω∆n b˙c n°o v∫y
Nh∂t l° t˙ bi∆t m÷nh ch∆t Ω∆n nÁi m° cˆ ung dung, cˆ kh≤ng khüi, cˆ t˙ nhi≈n !
Th∫t v∫y, lÓc n°y cÚ dı bi∆t m÷nh Ω¨ lµm v°o tuyŒt lÊ r„i, viŒc cˆu qu‚c c∑n vıÁng Ω∆n lÓc hı hfing tan t°nh nhµn l˙c, kh·ng l°m sao c¨i l≠i ΩıÏc n˘a V‚n l° nh° nho, cÚ tin nÁi thi≈n mŒnh c‹ l≠ g÷ Nhıng cÚ cÒng t˙ bi∆t nhµn l˙c kh·ng Ωð Ta nhË trong bˆc thı tr® lÈi Ho°ng Cao Kh®i, cÚ ch≤ng t˙ sünh viŒc m÷nh l°m nhı kiÃu con b‡ ng˙a nhfi nhoi mu‚n dÁ tay l≈n c®n chi∆c xe to lËn Ω‹ sao !
C‹ ΩiÀu l° v÷ khœ ti∆t, v÷ danh nghÿa, v÷ ph∫n s˙ l°m t·i Ω‚i vËi vua, l°m dµn Ω‚i vËi nıËc, Ω¨ tr‹t ra tay th÷ ph®i l°m tËi ch∆t
Trang 8V∫y th÷ nay c›n c‹ Ω·i chÓt sˆc th˜a n°o, cÒng Ωem ra cho h∆t, ΩÃ ch∆t mÊt cüch oanh liŒt, kh·ng c∑n ph®i dø d¥t sˆc m÷nh h∑u dÔng mai sau nhı m∂y nØm trıËc Th÷ Ω‹ng quµn
Í tr≈n mÊt trüi nÓi thuÊc vÀ thung lÒng VÚ Quang, g∑n b≈n quµn lœnh b®o hÊ, nghÿa l° cÚ Phan kh·ng tr‚n s˙ Ωünh chÓt n°o
Kh·ng ngÈ tr∫n Ωünh Í VÚ Quang, c‚t Ωünh Ωà thüo ΩıÈng v° liÀu thµn, l≠i l° tr∫n Ωünh d˘ tÏn nh∂t, th‚ng khoüi nh∂t cho nghÿa binh t˜ 10 nØm nay ᨠn‹i cµy Ωøn h∆t d∑u bao giÈ cÒng ph˙t l≈n mÊt cüi süng l›a r„i mËi t∞t
H„i n°y cÚ c‹ ˚ bu„n b˙c l∞m Ph∑n th÷ bu„n vÀ c·ng viŒc hı hfing, ph∑n th÷ m∂y thüng nay kh‰ sÍ b·n t∏u m¨i, th°nh ra tu‰i chıa m∂y gi° m° ngıÈi Ω¨ suy y∆u nhiÀu l∞m C‹ b˘a, cÔng m∂y vi≈n tÔy tıËng Ωi d≠o chÁi trong r˜ng, phœa trıËc th®o tr≠i, cÚ Phan ng‹ l≈n th∂y Ωüm mµy b≠c Í xa xa, ch≠nh nhË Ω∆n nÁi ph∑n t¯ Ωang bŸ tan hoang phi≈u d≠t v÷ m÷nh ; hıÁng kh‹i v° xıÁng c‚t t‰ ti≈n m÷nh bŸ l≠nh lÔng bËi m‹c l≈n cÒng v÷ m÷nh, cÚ l∂y l°m c®m ΩÊng Ωau ΩËn h∆t sˆc Tr·ng vÀ phœa b∞c mŸt mÔ, nhË Ω∆n vua chÓa cÒng Ωau l›ng ; cho tËi nghe ti∆ng chim k≈u vıÏn hÓ, lü rÚng cµy reo mÂi mÂi ΩÀu gÏi m‚i quan ho°i tıÁng c®m Í trong cfli l›ng sµu xa, khi∆n cho cÚ bÔi ngÔi v· h≠n
MÊt lÓc cÚ ph®i b∫t ti∆ng thÍ d°i, n‹i vËi m∂y vi≈n tÔy tÔng tıËng sÿ :
— TrıËc kia ta nghe nh˘ng ti∆ng n°y, tr·ng th∂y nh˘ng c®nh n°y, l›ng ta ph∂n khÍi bi∆t bao, tıÍng ch˜ng g¥p k¿ Ω‚i ΩŸch ch n°o ta cÒng nh®y tËi b‹p c‰ moi gan ra Øn ΩıÏc mËi khoüi Nhıng bµy giÈ cÒng tr·ng th∂y c®nh n°y, nghe nh˘ng ti∆ng n°y, l›ng ta t≈ tüi r∑u bu„n h∆t sˆc NgıÈi c‹ chœ l°m viŒc lËn m° trÈi kh·ng cho l°m ΩıÏc, Í ΩÈi c›n c‹ nÂi g÷ Ωau ΩËn hÁn n˘a !
R„i cÚ ch◊ tay ra phœa xa v° n‹i :
— Ng‹ non s·ng t‚t Ω¬p th∆ kia m° kh·ng ph®i cða m÷nh l°m chð n˘a, th®m chıa ? Nh˘ng ngıÈi Ωi theo nghe m∂y lÈi ∂y ΩÀu ˆa nıËc m∞t ; ch˜ng ng‹ l≠i chð tıËng, tæ ra th∂y hai g› mü cÒng ΩiÃm nhiÀu gi‡t l‚m Ω‚m nhı gi‡t sıÁng mai, t˜ c¥p m∞t Ωfi hoe kia v˜a mËi nhfi xu‚ng Th∑y tr› kh‹c vËi nhau gi˘a r˜ng !
Than ·i ! mÊt ngıÈi anh hÔng c‹ chœ vπy vÔng b‚n biÃn, cˆu hÊ mu·n dµn, mu‚n xoay l≠i non s·ng, ch‡i vËi thÈi th∆, m° nay bŸ x·, bŸ nh‚t v· trong v›ng cÔng ΩıÈng bœ nıËc nhı v∑y, kh·ng ph®i bi thıÁng th‚c kh‚c sao ΩıÏc C‹ l¡ cµy kia Ωü n‡ cÒng ph®i nhfi m„ h·i v° nüt trong ruÊt n‹ giÔm cho, Ω˜ng n‹i chi l° chœnh ngıÈi Ωang c‹ thµn th∆, c®nh ngÊ ∂y ! Nhıng Ω¨ n‹i vËi Phan c‹ cüi quy∆t tµm r±ng m÷nh c›n chÓt hÁi n°o cÒng g‹i ghæm l≠i
Ωà Ωem ra ch‚ng chfii vËi thÈi cuÊc cho h∆t, tËi lÓc xu·i tay nh∞m m∞t mËi th·i BÍi v∫y kh·ng thà n°o Ω‚i c®nh m° ng∫m ngÔi bi thıÁng m¨i ΩıÏc, cÚ ph®i nghÿ cüch ch‚ng c˙ vËi gi¥c, k¿o nghÿa binh t≠m Ω‹ng tr≈n nÓi n°y, th∆ n°o sËm muÊn nay mai quµn lœnh b®o hÊ cÒng tËi vµy Ωünh, kh·ng sao trünh khfii áiÀu ∂y chœnh cÚ Ω¨ t˙ liŒu trıËc r„i
Ng‹ xu‚ng s·ng VÚ Quang th∂y quanh co mÊt gi®i tr∞ng phau, nıËc cu„n cuÊn, cÚ Phan Ω‰i ngay s∞c m¥t bu„n ra v¿ vui m˜ng :
— N∆u quµn Phüp kæo tËi Ωünh ta, th÷ con s·ng kia c‹ thà c˙ ΩŸch ΩıÏc l∞m
TıËng sÿ ng∏n ngÁ, kh·ng ai hiÃu ΩıÏc l° ˚ g÷, tr˜ ra mÊt m÷nh NguyÕn MÚc h÷nh nhı hiÃu th∂u quµn cÁ n°y, cho n≈n sau khi cÚ Phan n‹i r„i, nghe ·ng ta ˆng thanh m° ti∆p :
— Ch∞c h‡ ΩıÏc u‚ng nıËc s·ng Ω‹ mÊt b˘a no n≈
R„i Ω‹ th∑y tr› l˘ng th˘ng trÍ vÀ th®o tr≠i thıÁng lıÏng viŒc quµn
Qu® nhi≈n ch◊ cüch v°i ng°y sau, quµn lœnh b®o hÊ bi∆t tin nghÿa binh Ωang Ω‹ng tr≈n trüi nÓi b≈n kia, liÀn thØm d› ΩŸa th∆ ΩÃ kæo binh tËi c·ng kœch
Ph®i bi∆t mÂi ng°y nghÿa binh ΩÀu c¯ ra mÊt v°i ngıÈi gi® l°m chÓ tiÀu, xüch bÓa qua nÓi VÚ Quang ch¥t cði, k¸ th∫tΩ Ã xem xæt binh lœnh cða b≈n Ω‚i ΩŸch Lœnh t∫p ng‹ th∂y, nhıng tıÍng l° dµn nÓi Ω‚n cði th∫t, kh·ng nghi ngÈ g÷ M∂y chÓ c›n lµn la n‹i chuyŒn vËi
Trang 9h‡ v° hÓt thu‚c cða h‡ mÈi n˘a l° khüc NhÈ v∫y m° c·ng viŒc x∆p Ω¥t cða lœnh t∫p ra sao n≈n nghÿa binh bi∆t c®
Khi ΩıÏc tin vÀ cüo c∂p, cÚ Phan hÊi chı tıËng l≠i Ωà b°n cüch ch‚ng c˙ L∑n n°y cÚ c‹ tr∫n th∆ s∞p Ω¥t trong l›ng v° c‹ chð trıÁng nh∂t ΩŸnh, cho n≈n kh·ng c‹ ˚ lo ng≠i v° tœnh k∆ lui binh nhı m∂y l∑n trıËc Nhıng cüc tıËng lÓc b∂y giÈ ΩÀu c‹ s∞c lo, l° v÷ hiŒn thÈi nghÿa binh ch≤ng nh˘ng quµn lıÁng Ω¨ thi∆u th‚n c˙c kh‰, m° ngay khœ giËi sÓng Ω≠n cÒng kh·ng c›n s‹t l≠i ΩıÏc bao nhi≈u, n∆u ph®i c∑m c˙ lµu ng°y nhı Í á≠i H°m trıËc kia th÷ kh‚n H‡ l≠i suy nghÿ trüi nÓi m÷nh t≠m trÓ Ωµy kh·ng c‹ h÷nh th∆ chi hiÃm y∆u thu∫n tiŒn, v∫y th÷ l∂y g÷ m° ch‚ng gi˘ cho ΩıÏc C›n s˙ tr·ng mong Í cüc quµn thˆ kia Ωem binh tËi cˆu viŒn cÒng kh·ng xong, v÷ h„i n°y quµn thˆ n°o cÒng nguy nhı nhau h∆t th®y Ho¥c Ω¨
vÎ lÍ, ho¥c bŸ ngh¬t ΩıÈng, Ω∆n v∫n lıÁng Øn c›n kh·ng ΩıÏc, c›n n‹i Ωem binh Ωi cˆu viŒn th∆ n°o ? Nhıng tËi khi nghe cÚ Phan n‹i rfl k∆ süch khüng ΩŸch, mÊt m÷nh NguyÕn MÚc gi˘ v¿ t˙ nhi≈n, bÍi ·ng ta Ω¨ Ωoün bi∆t t˜ trıËc r„i, c›n tıËng sÿ ΩÀu c‹ v¿ hËn hÍ vui m˜ng hiŒn tr≈n næt m¥t
K∆ ∂y th∆ n°o ?
Tˆc l° Í trong cµu n‹i Phan Ω¨ n‹i b˘a trıËc :
— Con s·ng kia c‹ thà c˙ ΩŸch ΩıÏc
Th∫t v∫y, bµy giÈ cÚ n‹i rfl cho chı tıËng nghe :
— Ph®i dÔng k∆ “sa nang ðng thðy” cða H°n Tœn Ωünh quµn SÍ ng°y xıa mËi ΩıÏc LiÀn Ω‹, cÚ truyÀn lŒnh cho quµn sÿ l≈n tu‚t tr≈n Ω∑u ngu„n, mıÏn l∂y nh˘ng khÓc g lim to lËn cða b‡n lüi bu·n cµy Ω¨ ch¥t s≥n s°ng ΩÃ Í tr≈n ∂y ; ngo°i ra l≠i t˙ ch¥t th≈m m∂y trØm cµy lËn n˘a Tr≈n miŒt r˜ng nÓi n°y thi∆u g÷ cµy to Nh˘ng cµy ∂y, quµn sÿ chŸu kh‹ ra sˆc ghæp liÀn l≠i vËi nhau, th°nh t˜ng bø lËn, v˜a Ω‹ng su‚t thµn cµy n°y qua cµy kia cho ch¥t, v˜a l∂y mµy trong r˜ng cÊt l≠i th∫t cˆng, r„i Ω¥t ngay tr≈n ngu„n l°m nhı h°ng r°o hay cünh c¯a Ωà ch¥n ngay Ω∑u ngu„n cða s·ng VÚ Quang l° s·ng phüt nguy≈n t˜ tr≈n nÓi n°y ch®y xu‚ng Nghÿa binh c‚t ch∫n Ω∑u ngu„n cho nıËc dıËi s·ng c≠n nhiÀu, s¡ dÔng k∆
dÚ ΩŸch cho quµn lœnh b®o hÊ qua s·ng ; ΩÏi h‡ qua tËi gi˘a s·ng th÷ b∂y giÈ tr≈n Ω∑u ngu„n ch¥t giµy cho nıËc Ωıa cµy tr·i xu‚ng °o °o nhı thi≈n binh v≠n m¨, v° ngay mæ s·ng chÂ Ω‹ l≠i Ω¥t phÚc binh, th∆ n°o quµn lœnh b®o hÊ cÒng ph®i t¯ thıÁng kh·ng œt
Quµn sÿ y theo k∆ ∂y m° l°m g∂p rÓt cho xong
Nh˘ng ngıÈi güc Í Ω∑u ngu„n c∑m s≥n dao s∞c bÓa lËn trong tay ΩÏi nghe c‹ üm hiŒu phüt l≈n th÷ Ω„ng thÈi ch¥t giµy mau l¬ cho cµy tr·i xu‚ng phØng phØng mÊt lıÏt
Cüi k∆ “Sa nang ðng thðy” cða H°n Tœn Ωünh SÍ ng°y xıa l° v∫y Ω‹ Ch◊ khüc l° H°n Tœn xıa dÔng bao cüt ΩÃ ch∫n nıËc l≠i, th÷ bµy giÈ cÚ Phan dÔng cµy gÂ
Qu® th∫t, quµn lœnh b®o hÊ kæo qua Ωünh trüi nÓi c‹ Ω„n nghÿa binh lÓc quü n¯a Ω≈m TrıËc khi quµn lœnh b®o hÊ chıa Ω∆n nÁi, th÷ cÚ Phan Ω¨ kæo binh sÿ dÈi qua Ω‹ng tr≈n mÊt thung lÒng nÓi khüc
Lœnh t∫p Ω∆n vµy b‡c trüi nÓi c‹ l∂p l‹ Ω„n tr≠i nghÿa binh Í tr≈n, m∂y phœa ΩÀu chÿa sÓng l≈n Ω‹ m° b∞n nhı mıa r°o Nıhng h‡ b∞n ho°i hðy, kh·ng th∂y nghÿa binh Í tr≈n b∞n tr® mÊt ti∆ng sÓng n°o Ban Ω∑u tıÍng l° nghÿa binh n±m m‡p ∏n nÓp chung quanh Ωµu Ω‹, nhıng tËi sau b∞n trÓng v· nh˘ng Ω„n tr≠i b±ng cµy lü, phüt l≈n chüy nghi ngÓt, cÒng kh·ng th∂y d∂u tfi ΩÊng tÿnh cða nghÿa binh, b∂y giÈ h‡ Ωoün ch∞c l° nghÿa binh Ω¨ sÏ h¨i bfi ch≠y t˜ h„i n°o r„i, Ω„n tr≠i ch◊ l° Ω„n t≠i bfi kh·ng Ω‹ th·i Vi≈n tıËng c∑m quµn liÀn h· quµn x·ng l≈n nÓi th¯ xem hı th∫t L≈n Ω∆n nÁi, th∂y c›n s‹t l≠i nØm b®y cüi nh° lÏp tranh chıa chüy, lœnh t∫p üp v· cÒng ch≤ng th∂y b‹ng ngıÈi n°o h∆t, trong mÂi nh° tranh ch◊ c‹ œt nhiÀu khœ giËi l° dao cÔn, gıÁm m¿, bfi n±m ng‰n ngang Quµn lœnh b®o hÊ th∂y v∫y c°ng tin ch∞c nghÿa binh sÏ thua Ω¨ bfi tr≠i d·ng trıËc r„i, chˆ trong ˚ kh·ng nghi chÓt n°o l° c‹ mıu k∆
Trang 10Trong khi lœnh t∫p Ωang lÚc l≠o ng∏n ngÁ Í trong nh˘ng Ω„n tr≠i bfi kh·ng nhı th∆, th÷ bÂng dıËi chµn nÓi c‹ mÊt toün quµn, ΩÊ mÊt trØm m∂y chÚc ngıÈi, n‰i tr‚ng ph∂t cÈ, v° h› hæt nhau l°m nhı mu‚n kæo l≈n nÓi m° Ωünh R„i ti∆ng sÓng n‰ ΩÔng ΩÔng tˆ phœa, khi≈u chi∆n quµn Phüp
Quµn Phüp th∂y gi¥c, tˆc t‚c Ω‰ quµn xu‚ng nÓi ΩÃ Ωünh v° Ωu‰i b∞t Hai b≈n ˆng chi∆n xa xa b±ng sÓng Ω≠n mÊt ch¥p, Ω≠o quµn kia xem dıÈng y∆u th∆ vÊi v°ng ph®i lui, nıÁng theo nh˘ng lÔm cµy v° m· Ω∂t ΩÃ trünh Ω≠n Nhıng Ω≠o quµn b≠i t∏u ch◊ ch≠y mÊt khÓc ΩıÈng l≠i n±m phÚc xu‚ng b∞n tr® lœnh t∫p mÊt h„i l≠i ch≠y Cˆ ch≠y l≠i b∞n, b∞n l≠i ch≠y, tËi Ω·i ba l∑n nhı th∆, lœnh t∫p c°ng c‚ rıÏt theo ΩÃ b∞t s‚ng c® b‡n cho k¸ ΩıÏc mËi nghe
Ra tËi s·ng VÚ Quang, Ω≠o quµn b≠i t∏u cˆ ch≠y d˙a b≈n mæ s·ng, Ω∆n mÊt ch th∂y nıËc hÁi c≠n, th÷ bfi h∆t c® cÈ tr‚ng v° quµn giËi l≠i mæ bÈ, r„i tranh nhau lÊi qua s·ng Ωà thoüt thµn cho mau Quµn Phüp vπn Ωu‰i ri∆t Í phœa sau, tËi ch˜ng th∂y quµn kia sang s·ng, th÷ quµn m÷nh cÒng Ôa xu‚ng m° sang, nıËc ch◊ ng∫p tr≈n Ω∑u g‚i
LÓc quµn Phüp lÊi ra Ω∆n l›ng s·ng, bÂng dıng nghe tr≈n nÓi cao c‹ mÊt ti∆ng lŒnh n‰i l≈n l°m hiŒu, tˆc thÈi b‡n quµn sÿ canh tr≈n Ω∑u ngu„n, Ω„ng thÈi ch¥t giµy, thüo h∆t bø cµy
ra, cho cµy tr·i xu‚ng L≠ g÷ nıËc tr≈n ngu„n, bŸ cµy ch¥n l≠i, tˆc ΩıÈng bœ l‚i Ω¨ lµu, nay cµy thüo ra, t˙ nhi≈n nıËc c‹ ΩıÈng ch®y xu‚ng °o °o, cµy theo nıËc t˜ tr≈n cao tr·i xu‚ng phØng phØng r∂t m≠nh Quµn lœnh b®o hÊ v· t÷nh, l≠i kh·ng may trÈi c‹ sıÁng mÔ, kh·ng th∂y Ω°ng xa, v® l≠i bŸ phÚc binh b∞n xu‚ng tıng b˜ng, n≈n ch≠y kh·ng kŸp, bŸ nh˘ng cµy
to x· ng¨ r„i tr·i theo nıËc, ch∆t Ωu‚i lÀnh bÀnh tr≈n s·ng nhiÀu l∞m
Tr∫n n°y, phœa quµn b®o hÊ, kh·ng kà lœnh t∫p, ch∆t m∂t ba vi≈n quan vfl Phüp, v° nghÿa binh l∂y ΩıÏc g∑n nØm chÚc kh∏u sÓng, cÔng l° Ω„ng h„, giµy nŸch b±ng da v° tiÀn b≠c v· s‚ Th∫t l° mÊt tr∫n Ωünh ch◊ c‚t Ωünh Ωà thoüt thµn, m° tæ ra l≠i l° mÊt tr∫n Ω≠i th∞ng t˜ trıËc Ω∆n nay chıa c‹ v∫y
VÀ sau, mÊt ngıÈi chœ sÿ l° Ph≠m VØn Ng·n, Ωi qua ch n°y c‹ l°m hai b°i thÁ “Ho°i
VÚ Quang c‚ s˙”, ti∆c r±ng t·i ch◊ nhË c‹ mÊt b°i nhı sau :
Phi vi hiÃu vÚ tfia h°n kh≈, Chµu l≠p · thıÁng phÚc ng≠n t≈
Nh∂t hıÍng Ω„ng la h°m süt t¥c, á≠i gia tÀ quy∆t thıÏng lıu Ω≈
DŸch l° :
Gi‹ l≠nh sıÁng mÔ bu‰i r≠ng Ω·ng,
Ba quµn phÚc s≥n Í b≈n s·ng
Chi≈ng khua mÊt ti∆ng quµn reo d∫y, á≈ phü tr≈n ngu„n nıËc ch®y hung
Tˆc l° b°i thi k˝ niŒm th˙c s˙ cða tr∫n Ωünh n°y v∫y