KIÏỊM TIÏÌN HAY PHUƠNG SÛƠ XAÔ HÖƠI?Böơ saâch mađ baơn ăoơc ăang cíìm trïn tay lađ kïịt quaê cuêa dûơ aân nghiïn cûâu mang tïn Ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi do Töí
Trang 2Tíơp saâch nađy lađ möơt phíìn trong böơ saâch ĂAƠO KINH DOANH VIÏƠT NAM
VAĐ THÏỊ GIÚÂI Vađ böơ saâch nađy lađ kïịt quaê cuêa dûơ aân nghiïn cûâu mang
tïn Ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi do caâc chuýn
gia cuêa PACE cuđng möơt söị taâc giaê phöịi húơp thûơc hiïơn.
PACE giûô baên quýìn
Copyright©2007 by PACE
Böơ saâch ăaô ặúơc ăùng kyâ baên quýìn, moơi thöng tin xin vui lođng gûêi vïì:
PACE
Tođa nhađ PACE
341 Nguýîn Traôi, Quíơn 1
TP Höì Chñ Minh, Viïơt Nam
Email: BOOK@pace.edu.vn
In líìn thûâ nhíịt taơi TP.HCM, do Nhađ xuíịt baên Treê íịn hađnh.
Taâc giaê tíơp saâch: Lï Minh Quöịc
(möơt phíìn cuêa dûơ aân) vađ caâc chuýn gia cuêa PACE
Giaâm ăöịc ăiïìu phöịi dûơ aân: Tríìn Vuô Nguýn
Nhoâm biïn tíơp vađ ăiïìu phöịi dûơ aân: Tríìn Vuô Nguýn
Nguýîn Dûúng Hiïịu Nguýîn Höìng Dung Nguýîn Thõ Hađ Nguýîn Vùn Tiïịn Huđng
ĂAƠO KINH DOANH VIÏƠT NAM VAĐ THÏỊ GIÚÂI
Baơch Thaâi Bûúêi KHÙỈNG ẮNH DOANH TAĐI NÛÚÂC VIÏƠT
Lï Minh Quöịc vađ caâc chuýn gia cuêa PACE
Chòu traùch nhieôm xuaât bạn: Ts Quaùch Thu Nguyeôt Bieđn taôp: Kim Tuyeân
Söûa bạn in: Nguyeên Phöôùc Kyõ thuaôt vi tính: Mai Khanh + Thanh Haø
NHAØ XUAÂT BẠN TRẸ
161B Lyù Chính Thaĩng - Quaôn 3 - Thaønh phoâ Hoă Chí Minh ÑT: 9316289 - 9316211 - 8465595 - 8465596 - 9350973 Fax: 84.8.8437450 - E-mail: nxbtre@ hcm.vnn.vn Website: http://www.nxbtre.com.vn
CHI NHAÙNH NHAØ XUAÂT BẠN TRẸ TÁI HAØ NOÔI
20 ngoõ 91, Nguyeên Chí Thanh, Quaôn Ñoâng Ña - Haø Noôi
ÑT & Fax: (04) 7734544 E-mail: vanphongnxbtre@ hn.vnn.vn
Trang 3Nhốm chuyïn gia, nhốm àiïìu phưëi, nhốm tấc giẫ vâ nhốm biïn têåp cuãa
dûå ấn nghiïn cûáu Ài tịm Àẩo Kinh doanh Viïåt Nam vâ Thïë giúái xin
chên thânh cẫm ún cấc cưng ty, cú quan, àún võ vâ cấc cấ nhên àậ nhiïåt
tịnh hưỵ trúå thưng tin, tû liïåu trong viïåc triïín khai dûå ấn nghiïn cûáu vâ
thûåc hiïån têåp sấch nây.
Muåc luåc
Cuâng bẩn àổc,
Chûúng I.
Chûúng II.
Chûúng III.
Chûúng IV.
Chûúng V.
Yïët Kïu sao àïí sûå thuyïìn bê cho thiïn hẩ? 70
Trang 4KIÏỊM TIÏÌN HAY PHUƠNG SÛƠ XAÔ HÖƠI?
Böơ saâch mađ baơn ăoơc ăang cíìm trïn tay lađ kïịt quaê
cuêa dûơ aân nghiïn cûâu mang tïn Ăi tòm Ăaơo Kinh
doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi do Töí húơp Giaâo duơc
PACE thûơc hiïơn trong suöịt 14 thaâng vûđa qua
Chuâng töi ăùơt tïn cho böơ saâch nađy lađ Ăaơo Kinh
doanh Viïơt Nam vađ Thïị giúâi vúâi mong muöịn ặúơc
chia seê cuđng baơn ăoơc, ăùơc biïơt lađ baơn ăoơc doanh nhín vađ baơn ăoơc quan tím ăïịn kinh doanh, nhûông kiïịn giaêi
vïì hađng loaơt caâc cíu hoêi nhû: “Kinh doanh lađ gò?”,
“Doanh nhín lađ ai?”, “Ăíu lađ ‘ăaơo’ cuêa nghïì kinh doanh?” vađ “Taơi sao kinh doanh lađ möơt nghïì cao quyâ vađ xûâng ăaâng ặúơc xaô höơi tön vinh?”
Ăöơi nguô chuýn gia cuêa PACE cuđng caâc cöơng sûơ ăaô nghiïn cûâu cuöơc ăúđi vađ sûơ nghiïơp cuêa 25 doanh nhín huýìn thoaơi, ăïịn tûđ 25 tíơp ăoađn kinh doanh díîn ăíìu trong nhûông baêng xïịp haơng doanh nghiïơp trïn toađn thïị giúâi, nhùìm tòm kiïịm “caâi ăaơo”, caâi triïịt lyâ cöịt loôi trong kinh doanh cuêa hoơ Muơc ăñch lađ ăïí lyâ giaêi xem vò sao
hoơ lađ nhûông ngûúđi kiïịm tiïìn nhanh nhíịt, kiïịm tiïìn
nhiïìu nhíịt vađ kiïịm tiïìn bïìn vûông nhíịt thïị giúâi, ăöìng thúđi hoơ laơi ặúơc xaô höơi ăùơc biïơt kñnh troơng?
Phín tñch tûđng chùơng ặúđng, tûđng möịc sûơ nghiïơp, tûđng bûúâc thùng tríìm cuêa nhûông huýìn thoaơi doanh nhín nađy, chuâng töi ăaô ăuâc kïịt ặúơc nhûông neât chung
“Ngûúđi Viïơt uêng höơ ngûúđi Viïơt!” 81
Chûúng VI.
Chûúng VII.
“LAĐM RA CUÊA CAÊI LAĐ MÖƠT ĂAƠO LYÂ LÚÂN!” 105
Nhûông chiïịc thuýìn mang tïn anh huđng dín töơc
106
Chûúng VIII.
Chûúng IX.
Khaât voơng trùm nùm: Kïịt nöịi ngûúđi Viïơt! 144
Chûúng kïịt.
NGÛÚĐI BIÏỊN TÛ DUY THAĐNH HIÏƠN THÛƠC 149
Phuơ luơc
Cuđng baơn ăoơc
Trang 5nhíịt, noâi chñnh xaâc hún, lađ nhûông ýịu töị khiïịn hoơ trúê
nïn vô ăaơi, trúê thađnh nhûông doanh nhín huýìn thoaơi
Ăoâ lađ sûơ khao khaât, lađ niïìm ăam mï möơt caâch maônh
liïơt ăïí saâng taơo, ăïí ăem ăïịn thíơt nhiïìu giaâ trõ múâi
cho cuöơc söịng vađ cho xaô höơi Hoơ ăaô thûơc hiïơn ặúơc
ăiïìu ăoâ bùìng viïơc cöịng hiïịn caê cuöơc ăúđi mònh líîn viïơc
truýìn ăaơt, díîn ặúđng cho híơu thïị
Trong lúđi ăíìu nađy cuêa böơ saâch, chuâng töi cuông muöịn
kïí laơi vúâi quyâ võ möơt vađi cíu chuýơn vađ möơt vađi so
saânh mađ PACE luön tûơ hađo khi tòm thíịy noâ trong hađnh
trònh Khaât voơng Doanh trñ cuêa mònh trong suöịt nhûông
nùm vûđa qua:
Bađ chuê möơt tiïơm taơp hoâa suöịt ngađy khöng vui vò
buön baân ïị íím Nhûng sau nhûông ngađy thaâng nhòn
vađo “mùưt” khaâch hađng, bađ chúơt nghô: “Sao töi khöng lađ
ngûúđi giaêi quýịt víịn ăïì nhu ýịu phíím cho caê xoâm?”.
Vađ moơi chuýơn thay ăöíi Tûđ ăoâ, nhiïìu gia ằnh chûa
khaâ giaê trong khu phöị coâ thïí mua möơt, hai goâi mò töm
(mađ khöng cíìn phaêi mua caê thuđng mò), möơt teâp böơt
ngoơt (mađ khöng cíìn phaêi mua caê goâi böơt ngoơt) Bađ coâ
thïí múê cûêa luâc múđ saâng hay nûêa ăïm, khi chùỉng cođn
núi nađo baân hađng nûôa ăïí ăaâp ûâng nhu cíìu “hïịt chanh
ăöơt xuíịt” hoùơc “nhađ khöng cođn nûúâc mùưm” Hay hún
nûôa, moơi ngûúđi chó “xeơt” möơt hai bûúâc chín lađ coâ ngay
nhûông víơt phíím cíìn thiïịt nhíịt cho gia ằnh Laơi thïm
chuýơn giaâ caê cuêa bađ so vúâi chúơ vađ siïu thõ cuông
chùỉng chïnh lïơch lađ bao Ai cuông ăoaân ra kïịt quaê:
cûêa tiïơm suöịt ngađy ngûúđi ra keê vađo, bađ thò baân hađng
luön tay vađ cûúđi noâi luön miïơng Khöng chó tiïìn laôi thu
ặúơc tùng cao, mađ bađ cođn coâ “lúơi nhuíơn” lúân nhíịt lađ
sûơ quyâ mïịn cuêa moơi ngûúđi dađnh cho möơt ngûúđi biïịt
kinh doanh nhû bađ.
Cíu chuýơn thûâ hai vïì möơt cú súê saên xuíịt tuê sùưt Ngûúđi ta thûúđng mua tuê cuêa cú súê nađy vïì ăïí ặơng höì
sú Möơt cú súê beâ xñu ríịt ăöîi bònh thûúđng thò liïơu coâ mang trong ngûúđi “sûâ mïơnh xaô höơi”? Trong möơt thúđi gian dađi, cú súê hoaơt ăöơng cíìm chûđng, cho ăïịn möơt ngađy öng chuê cuêa noâ thay ăöíi caâch nghô: töi khöng
“baân tuê sùưt” nûôa, mađ seô “baân giaêi phaâp lûu trûô höì sú vùn phođng” Tûđ ăoâ, öng vađ ăöìng sûơ tiïịn hađnh nghiïn cûâu ăïí taơo ra nhûông caâi tuê sao cho coâ thïí chöịng ặúơc möịi, moơt, chöịng thíịm, ngùn tuê nađy thò coâ khoâa kiïn cöị ăïí ặơng höì sú quan troơng, ngùn tuê khaâc thò khöng cíìn khoâa ăïí dïî keâo ra keâo vađo Öng cuông chõu khoâ ăi ăïịn caâc vùn phođng ăïí nghiïn cûâu mađu sún, thay ăöíi kñch cúô, kiïíu daâng Thïị lađ saên phíím cuêa öng cođn thïm tñnh nùng lađm ăeơp cho caê vùn phođng cuêa caâc cöng ty Chó sau möơt thúđi gian ngùưn, cú súê cuêa öng ăaô löơt xaâc vađ phaât triïín ríịt nhanh.
Nhû víơy, doanh nghiïơp lúân hay nhoê tuđy thuöơc vađo víịn ăïì xaô höơi mađ hoơ giaêi quýịt ặúơc Bađ chuê taơp hoâa cuêa khu phöị noơ cuđng Sam Walton (öng chuê tíơp ăoađn baân leê lúân nhíịt thïị giúâi Wal-Mart) ăïìu giaêi quýịt víịn ăïì mua sùưm cuêa xaô höơi thöng qua viïơc múê cûêa hađng baân leê Hoơ chó khaâc nhau vïì phaơm vi: xaô höơi cuêa bađ chuê tiïơm taơp hoâa lađ möơt khu phöị, cođn xaô höơi cuêa Sam mang tíìm cúô thïị giúâi
Ăiïìu xaô höơi quan tím khöng phaêi lađ doanh nghiïơp ăoâ kiïịm ặúơc bao nhiïu mađ lađ hoơ ăaô mang laơi gò cho cöơng ăöìng Chùỉng haơn, trong khi tó phuâ Nhíơt, Toyoda (“cha ăeê” cuêa Toyota), vúâi tinh thíìn aâi quöịc ặúơc ngûúđi Nhíơt xem nhû anh huđng dín töơc thò tó phuâ Nga, Khodorkovsky (öng chuê cuêa Yukos), öng ta lađ ai trong mùưt dín Nga thò chó ngûúđi Nga múâi thíịu roô Sûơ khaâc nhau nađy coâ leô do caâch thûâc kiïịm tiïìn cuêa hoơ.
Trang 6Nghïì kinh doanh, xûa nay víîn thûúđng bõ hiïíu chó
nhû lađ nghïì “kiïịm tiïìn” Nhûng thûơc chíịt, khöng hïì
coâ nghïì kiïịm tiïìn, búêi nghïì nađo thò cuông kiïịm tiïìn
caê Chùỉng haơn, luíơt sû kiïịm tiïìn bùìng viïơc hađnh
nghïì luíơt, baâc sô kiïịm tiïìn bùìng caâch chûôa bïơnh cûâu
ngûúđi Vađ doanh nhín, ngûúđi hađnh nghïì kinh doanh,
cuông kiïịm tiïìn bùìng caâch laônh ăaơo möơt doanh
nghiïơp vađ thöng qua doanh nghiïơp ăoâ ăïí giaêi quýịt
víịn ăïì hay ăaâp ûâng nhu cíìu nađo ăoâ cuêa xaô höơi.
Nhûng ăiïìu khaâc biïơt cuêa nghïì kinh doanh lađ trong
quaâ trònh hađnh nghïì cuêa mònh doanh nhín khöng
hađnh ăöơng möơt caâch ăún leê mađ biïịt kiïịn taơo ra caâc
chuöîi giaâ trõ Cuơ thïí hún, hoơ nùưm líịy möơt doanh
nghiïơp vađ tíơp húơp bïn mònh nhiïìu thađnh viïn ăïí
cuđng cöơng hûúêng laơi nhùìm hònh thađnh möơt sûâc maơnh
töíng lûơc, tûđ ăoâ taơo ra nhiïìu giaâ trõ hún cho xaô höơi Ăoâ
cuông chñnh lađ lyâ do mađ nghïì kinh doanh thûúđng
kiïịm ặúơc nhiïìu tiïìn hún so vúâi nhûông nghïì khaâc vađ
víîn ặúơc cöơng ăöìng xaô höơi uêng höơ.
Nghiïn cûâu 25 huýìn thoaơi doanh nhín thïị giúâi cho
thíịy, duđ coâ quaâ nhiïìu sûơ khaâc biïơt nhûng hoơ ăïìu coâ
chung möơt tû tûúêng chuê ăaơo: “Kinh doanh lađ phuơng sûơ
xaô höơi” Hay noâi möơt caâch ăíìy ăuê hún, “Kinh doanh lađ
kiïịm tiïìn bùìng caâch phuơng sûơ xaô höơi, bùìng caâch duđng
saên phíím hay dõch vuơ nhû lađ phûúng tiïơn ăïí giaêi
quýịt nhûông víịn ăïì cuêa xaô höơi vađ lađm cho cuöơc söịng
trúê nïn töịt ăeơp hún”.
Caâi “ăaơo” kinh doanh nađy ăaô ặúơc hoơ quaân triïơt
ngay tûđ buöíi ăíìu khúêi nghiïơp ăíìy gian khoâ cho túâi luâc
thađnh cöng Vađ sûơ thíơt nađy cuông chñnh lađ lyâ do giuâp
hoơ kiïịm tiïìn nhanh nhíịt, nhiïìu nhíịt, bïìn nhíịt, cođn
baên thín hoơ thò ặúơc xaô höơi tön vinh, nïí troơng, vađ röìi
hoơ ăi vađo lõch sûê kinh doanh thïị giúâi nhû nhûông huýìn thoaơi, doanh nghiïơp cuêa hoơ cuông vô ăaơi vađ trûúđng töìn Nhû víơy, vúâi möơt tím thïị luön hûúâng vïì cöơng ăöìng, luön khaât khao lađm cho xaô höơi quanh mònh (coâ thïí nhoê goơn trong möơt ngöi lađng hoùơc röơng lúân bùìng caê möơt hïơ mùơt trúđi) töịt ăeơp hún, chñnh hoơ, nhûông doanh nhín (duđ lúân hay nhoê, duđ “Tíy” hay “Ta”, duđ “cöí” hay “kim”) luön ặúơc xaô höơi tön vinh khöng phaêi vò söị cuêa caêi khöíng löì hoơ kiïịm ặúơc, mađ vò nhûông ăoâng goâp vö giaâ cuêa hoơ vađo sûơ ăöíi thay cuêa thïị giúâi nađy.
Song song vúâi nhûông doanh nhín líîy lûđng cuêa thïị giúâi, ăiïìu khaâc biïơt úê böơ saâch nađy lađ chuâng töi ăaô khúêi sûơ hađnh trònh tòm kiïịm nhûông “huýìn thoaơi doanh nhín Viïơt Nam” ăïí, nhû möơt cöị gùưng, “ắnh võ” xem öng cha ta ngađy xûa ăaô khúêi sûơ kinh doanh nhû thïị nađo Vađ thíơt bíịt ngúđ, trong lõch sûê Viïơt Nam ăaô tûđng coâ nhûông Lûúng Vùn Can, Baơch Thaâi Bûúêi, Nguýîn Sún Hađ, Trõnh Vùn Bö vúâi nhûông tû tûúêng kinh doanh coâ thïí gíy ngaơc nhiïn cho ăïịn tíơn bíy giúđ Nhòn “Tíy” seô thíịy “Ăöng”, soi “cöí” mađ ngíîm túâi
“kim”, ăoâ lađ ăiïìu mađ chuâng töi, nhûông ngûúđi thûơc hiïơn böơ saâch, mong muöịn ặúơc chia seê Böơ saâch nađy cuông lađ möơt cíu chuýơn, möơt phaâc thaêo cho bûâc tranh toađn caênh sinh ăöơng vađ ăíìy mađu sùưc vïì doanh nhín thïị giúâi - nhûông doanh nhín lađm thay ăöíi thïị giúâi, vađ vïì möơt thïị hïơ doanh nhín tiïìn böịi cuêa Viïơt Nam caâch ăíy gíìn möơt trùm nùm lõch sûê - möơt thïị hïơ doanh nhín mađ ăïịn ngađy nay chuâng ta víîn coâ thïí tûơ hađo Tûđ ăoâ, nhûông nöî lûơc nađy seô goâp phíìn hònh thađnh vùn hoâa doanh nhín Viïơt, möơt böơ phíơn quan troơng trong vùn hoâa Viïơt Nam
Trang 7LÚĐI NOÂI ĂÍÌU
Coâ leô, Baơch Thaâi Bûúêi chûa phaêi lađ nhađ tû saên giađu nhíịt trong lõch sûê Viïơt Nam Nhûng öng laơi chñnh lađ nhađ buön nöíi danh nhíịt vađ ặúơc nhiïìu ngûúđi kñnh troơng, ngûúông möơ líîn cöng kñch nhíịt Ngûúđi ta chùỉng truýìn tuơng nhiïìu vïì gia saên cuêa öng, sûê saâch cuông chó ghi cheâp khaâ taên maơn vïì nhûông cöng ty, nhađ xûúêng vađ cöng viïơc cuêa öng Nhûng cho ăïịn maôi tíơn ngađy nay, ngûúđi ta víîn tön vinh Baơch Thaâi Bûúêi vò öng chñnh lađ ngûúđi ăíìu tiïn khùỉng ắnh võ thïị cuêa doanh nhín Viïơt, ngûúđi lađm kinh doanh vúâi khaât voơng to lúân lađ caêi taơo xaô höơi, mađ cuơ thïí lađ ûúâc voơng coâ thïí xíy dûơng möơt Hađ Nöơi lung linh hoa lïơ nhû Paris…
Khùỉng ắnh doanh tađi nûúâc Viïơt tûđ bađn tay trùưng, trong möơt thúđi kyđ ăen töịi cuêa ăíịt nûúâc Quaê thíơt, ăoâ lađ viïơc ăaâng tön vinh
Ăoâ lađ möơt thúđi kyđ Viïơt Nam söịng trong chïị ăöơ thuöơc ắa Phaâp Ăoâ cuông lađ möơt thúđi kyđ ăùơc biïơt, khi caânh cûêa múê ra, ngûúđi Viïơt líìn ăíìu tiïn ăoân nhíơn nhûông tri thûâc múâi, kinh nghiïơm lađm ùn múâi cuêa thïị giúâi Möơt böơ phíơn trñ thûâc ăaô yâ thûâc ặúơc nhiïơm vuơ tiïn phong cuêa hoơ lađ phíịt lïn ngoơn cúđ khai trñ, kïu goơi ăöìng bađo ăöíi múâi ăïí nöî lûơc ặa
Chuâng töi xin ặúơc gûêi lúđi tri ín trín troơng nhíịt ăïịn
nhûông ăöìng nghiïơp ăaô höî trúơ tinh thíìn cho chuâng töi,
ăïịn caâc caâ nhín vađ ăún võ ăaô sùĩn lođng höî trúơ thöng
tin, tû liïơu trong quaâ trònh nghiïn cûâu Ăùơc biïơt, chuâng
töi muöịn gûêi lúđi caâm ún chín thađnh ăïịn caâc tíơp ăoađn
hađng ăíìu thïị giúâi do caâc doanh nhín huýìn thoaơi
saâng líơp, caâm ún gia töơc hoơ Lûúng, gia töơc hoơ Baơch,
- híơu dúơ cuêa cuơ Lûúng Vùn Can, cuơ Baơch Thaâi Bûúêi
ăaô nhiïơt tím giuâp ăúô chuâng töi trong suöịt quaâ trònh
“ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi”
Viïơc triïín khai dûơ aân nađy tûđ khíu nghiïn cûâu ăïịn
thïí hiïơn thađnh saâch trong möơt thúđi gian khöng dađi,
cuđng nhûông khoâ khùn trong quaâ trònh ăi tòm tû liïơu
lõch sûê vïì caâc nhín víơt, chùưc hùỉn böơ saâch seô khoâ traânh
khoêi nhûông sai soât nhíịt ắnh Do víơy, chuâng töi ríịt
mong nhíơn ặúơc sûơ thöng caêm cuông nhû nhûông goâp
yâ chia seê cuêa baơn ăoơc gíìn xa vïì böơ saâch ăïí líìn taâi
baên tiïịp theo ặúơc hoađn thiïơn hún
Chuâng töi, PACE vađ Nhađ xuíịt baên Treê, xin trín troơng
giúâi thiïơu cuđng baơn ăoơc böơ saâch ăíìy tím huýịt nađy
Vađ chuâng töi cuông tin rùìng, qua böơ saâch nađy, baơn ăoơc
seô coâ thïm kiïịn giaêi vïì “ăaơo kinh doanh”, ăïí tûđ ăoâ, tûơ
mònh ặa ra möơt ắnh nghôa cho nghïì kinh doanh vađ
tûơ mònh khùỉng ắnh rùìng, kinh doanh lađ kiïịm tiïìn hay
phuơng sûơ xaô höơi!
Thay mùơt Nhoâm taâc giaê cuêa böơ saâch
Giaên Tû Trung - Ngûúđi Saâng líơp PACE
Sađi Gođn, Xuín Ăinh Húơi, 2007
Trang 8dín töơc phaât triïín saânh ngang vúâi caâc cûúđng quöịc
phûúng Tíy
Ăoâ lađ thúđi kyđ mađ nghïì buön líìn ăíìu tiïn trong
lõch sûê ặúơc xem troơng, ặúơc cöí suây nhiïơt liïơt Möơt
phong trađo thûơc nghiïơp ríìm röơ caê nûúâc Chñnh
trong buöíi ăíìu phaât triïín ngađnh kinh doanh taơi
Viïơt Nam ăaô xuíịt hiïơn möơt lúâp doanh nhín múâi ûu
tuâ – nhûông doanh nhín kinh doanh thađnh ăaơt nhúđ
giaêi quýịt töịt nhûông nhu cíìu xaô höơi vađ coâ möơt
tinh thíìn vò cöơng ăöìng ríịt cao
Khi noâi túâi lúâp doanh nhín ûu tuâ nađy, caâi tïn
Baơch Thaâi Bûúêi luön ặúơc ngûúđi ặúng thúđi vađ caê
híơu thïị nhùưc ăïịn vúâi niïìm kñnh troơng líîn tûơ hađo
Baơch Thaâi Bûúêi lađ ai? Xung quanh nhín víơt nađy
coâ ríịt nhiïìu huýìn thoaơi Khoâ ai coâ thïí hònh dung
möơt ngûúđi Viïơt Nam tay trùưng coâ thïí lađm nïn möơt
sûơ nghiïơp líîy lûđng dûúâi thúđi thuöơc ắa
Tûđ möơt cöng chûâc lađm trong möơt haông thíìu cöng
chaânh cuêa Phaâp, möơt ngađy noơ Baơch Thaâi Bûúêi ăaô
quýịt chñ maơo hiïím lađm giađu Chađng trai íịy ăaô
tûđng xuíịt dûúng ăïí hoơc tíơp kinh nghiïơm, ăïí tiïịp
cíơn vúâi tri thûâc thïị giúâi nhùìm coâ möơt nïìn taêng
vûông chùưc trong kinh doanh
Chñnh tûđ khaât voơng lađm giađu vađ nhûông kinh
nghiïơm tûđ saâch vúê, Baơch Thaâi Bûúêi ăaô thađnh cöng
trïn thûúng trûúđng Chó sau möơt thúđi gian ngùưn
Baơch Thaâi cöng ty ăaô vûún ra ríịt nhiïìu lônh vûơc,
tûđ nghïì buön göî, thíìu thúị chúơ ăïịn kinh doanh
thuýìn beđ trïn söng nûúâc, khai moê…
Dûúâi thúđi thuöơc ắa, caâc nhađ buön cuêa ta bûúâc ra thûúng trûúđng cuông lađ bûúâc vađo möơt cuöơc caơnh tranh vúâi tû baên caâc nûúâc nhû tû baên Hoa kiïìu, Phaâp kiïìu… Baơch Thaâi Bûúêi ăaô thađnh cöng khöng chó nhúđ sûơ nhaơy beân trong kinh doanh mađ chñnh lađ tûđ quan niïơm cuêa öng vïì viïơc kinh thûúng: kinh doanh lađ caâch ăïí giaêi quýịt nhûông nhu cíìu trong xaô höơi, ăïí khùỉng ắnh hònh aênh cuêa ngûúđi Viïơt trïn thûúng trûúđng
Nhađ vùn Lï Minh Quöịc, taâc giaê cuêa tíơp saâch nađy kïí vúâi chuâng töi: “Möơt trong nhûông khoâ khùn cíìn phaêi vûúơt qua lađ ăaânh giaâ nhû thïị nađo vïì con ngûúđi Baơch Thaâi Bûúêi? Thûơc chíịt öng lađ ngûúđi nhû thïị nađo? Coâ tû liïơu cho rùìng, trong ăúđi thûúđng öng lađ ngûúđi keo kiïơt, buên xón, lađm giađu bùìng nhiïìu thuê ăoaơn; ngûúơc laơi coâ tađi liïơu ghi nhíơn öng nhû möơt nhađ caâch maơng Caê hai thaâi ăöơ ăaânh giaâ nhû thïị ăïìu coâ gò ăoâ chûa xaâc ăaâng Khöng biïịt dûơa vađo nguöìn tû liïơu nađo, coâ khaâ nhiïìu bađi viïịt ăïì cíơp ăïịn chi tiïịt “coâ líìn lïn tiïịng bïnh vûơc cho quýìn lúơi cuêa ngûúđi dín bõ trõ, trong Höơi nghõ kinh tïị lyâ tađi, öng bõ Toađn quýìn Robin ăe doơa: “Núi nađo coâ Robin thò khöng coâ Baơch Thaâi Bûúêi”, öng ăaâp laơi:
“Nûúâc nađy cođn Baơch Thaâi Bûúêi thò khöng cođn Robin” Do khöng tòm ặúơc, khöng tòm thíịy trong
tû liïơu göịc ăïì cíơp ăïịn chuýơn “giíơt gín” nađy nïn töi dûât khoaât khöng sûê duơng Hún nûôa Baơch Thaâi Bûúêi qua caâc tû liïơu ăaô thu thíơp vađ choơn loơc thò töi ngúđ rùìng, khöng bao giúđ öng buöơt miïơng noâi
Trang 9Chûúng 1.
À I T RÏN À ƯI C HÊN
C UÃA C HĐNH M ỊNH
Bỗ lẩi sau lûng cuưåc sưëng ùn trùỉng mùåc trún cuãa mưåt nhên viïn cao cêëp trong chđnh quyïìn bẫo hưå, Bẩch Thấi Bûúãi ung dung bûúác vâo cuưåc kinh doanh vúái têët cẫ sûå àam mï cưng viïåc cuãa mưåt ngûúâi trễ, vúái têët cẫ khất vổng cưëng hiïën cho xậ hưåi vâ vúái têët cẫ niïìm tin vâo tûúng lai cuãa nïìn doanh thûúng Viïåt Nam
nhûäng cêu “dẩi dưåt” nhû vêåy Àố khưng phẫi lâ
tđnh cấch cuãa mưåt ngûúâi lậo luyïån, bẫn lơnh, nhiïìu
kinh nghiïåm trïn thûúng trûúâng nhû Bẩch Thấi
Bûúãi”
Bẩn àổc àang cêìm trïn tay têåp sấch viïët vïì hânh
trịnh àùåc biïåt cuãa mưåt con ngûúâi kinh doanh vị xậ
hưåi, mưåt hânh trịnh àêìy ùỉp gian nan, vêët vẫ Ưng
àậ àïí lẩi mưåt kinh nghiïåm sưëng côn trong kinh
doanh, mưåt bâi hổc quyá bấu cho àúâi sau lâ cấch
xấc lêåp muåc tiïu lâm giâu Nïëu chĩ bo bo thu vến
àïí giâu nûát nưë àưí vấch, thu vến cho riïng cấ nhên
mịnh nhû biïët bao nhâ tû sẫn khấc, thị ngây nay
khưng mêëy ai buưìn nhùỉc àïën tïn tuưíi cuãa ưng nûäa,
búãi cấi giâu êëy nghơ cho cuâng cuäng chĩ lâ “giâu nhû
Thẩch Suâng” mâ thưi
Hún mưåt trùm nùm trưi qua, ngưìi ngêỵm lẩi àïí
thêëy ngûúâi xûa àậ thêåt sûå giong buưìm ra biïín lúán
mưåt cấch tûå tin, àâng hoâng vâ côn nguyïn vển
nhûäng bâi hổc vïì thuêåt xûã thïë, phếp kinh thûúng
cuäng nhû mưåt têëm lông toân vển vúái àưìng bâo
Trang 10chûa can thiïơp ặúơc thöi, chûâ moơi viïơc cođn laơi hoơ ăïìu nùưm trong tay Chađng ngíơm nguđi búêi thûúng cho tiïìn nhín thuúê íịy, thûúng cho nïìn kyô nghïơ nûúâc nhađ ăöịi vúâi ngûúđi ngoaơi quöịc khaâc nađo möơt trúđi möơt vûơc Suy nghô nhû thïị nïn chađng cađng naâo nûâc mong ăïịn ngađy khúêi hađnh Mong ặúơc mùưt nhòn thíịy, tay súđ vađo nhûông hiïơn víơt tiïu biïíu cho nïìn vùn minh cuêa nûúâc Phaâp
Chađng thanh niïn nađy tïn Baơch Thaâi Bûúêi Möơt caâi tïn bònh dõ nhû bao ngûúđi Viïơt Nam nö lïơ thuúê íịy, nhûng vïì sau trïn thûúng trûúđng, chñnh ngûúđi Phaâp vađ nhûông ăöịi thuê caơnh tranh vúâi öng phaêi nghiïng noân nïí phuơc
Öng Baơch Thaâi Bûúêi sinh nùm 1874 taơi lađng An Phuâ, huýơn Thanh Trò, tónh Hađ Ăöng (nay thuöơc ngoaơi thađnh Hađ Nöơi) Ăíy lađ caâi nùm bi ăaât trong lõch sûê triïìu Nguýîn Thûơc dín Phaâp ăaânh chiïịm Hađ Nöơi líìn thûâ nhíịt; khöng giûô ặúơc thađnh, bõ troơng thûúng, danh tûúâng Nguýîn Tri Phûúng quýịt khöng ăïí keê thuđ cûâu chûôa, nhõn ùn mađ chïịt Caâc ăaơi quan Nguýîn Vùn Tûúđng, Lï Tuíịn ăaô kyâ vúâi thiïịu tûúâng haêi quín Phaâp Dupreâ möơt Hođa ûúâc göìm 22 ăiïìu khoaên Hiïơp ûúâc nađy tûúng tûơ phaât suâng khai tûê chuê quýìn cuêa vua nûúâc Nam ăöịi vúâi saâu tónh Nam Kyđ Tiïịng oe oe chađo ăúđi cuêa Baơch Thaâi Bûúêi cuông lađ tiïịng khoâc cuêa möơt con dín míịt nûúâc
Coâ tađi liïơu cho rùìng öng vöịn hoơ Ăöî, nhađ ngheđo, meơ buön gaânh baân bûng, cha míịt súâm Luâc íịy,
THÚĐI LOAƠN
Hađ Nöơi, nùm 1897 Trïn phöị Trađng Tiïìn, nùưng
ban mai mún trúân trïn nhûông vođm cíy xanh
Nùưng töịt tûúi mađ trong lođng chađng buöìn vúđi vúơi
Chađng coâ caêm tûúêng nghe caê tiïịng thúê dađi naôo ruöơt
cuêa boơn phu keâo xe tay ăang xoaêi bûúâc chíơm raôi
trïn phöị Ím vang cuêa chuýịn ăi Phaâp dûơ Höơi chúơ
Bordeaux víîn cođn nguýn veơn trong kyâ ûâc Trûúâc
ngađy ăi, taơi caêng Haêi Phođng trong nhûông ngađy chúđ
ăaâp tađu sang Phaâp, chađng ăaô tòm ăoơc khaâ nhiïìu
saâch viïịt vïì núi mònh seô ăùơt chín ăïịn Coâ luâc
chađng ngíơm nguđi khi biïịt trûúâc ăíy, thaâng 6 nùm
1863, phaâi ăoađn Phan Thanh Giaên ặúơc vua Tûơ
Ăûâc cûê sang Phaâp chuöơc laơi ba tónh Biïn Hođa, Gia
Ăõnh, Ăõnh Tûúđng thò caâc cuơ ăaô choaâng ngúơp trûúâc
vùn minh nûúâc Phaâp Choaâng ngúơp û? Coâ phaêi ăoâ
lađ tím lyâ tûơ ti mùơc caêm cuêa möơt dín töơc nhûúơc tiïíu?
Chađng khöng thïí hiïíu nöíi úê “kinh ăö aânh saâng” coâ
gò mađ öng Tiïịn sô ăíìu tiïn cuêa ăíịt Nam Kyđ Phan
Thanh Giaên phaêi giíơt mònh kïu lïn:
Trùm nghïì kheâo leâo bùìng trúđi ăíịt
Duy viïơc söịng chïịt ăïí quýìn cho taơo hoâa
Ghï gúâm chûa? Chó viïơc sinh - tûê lađ ngûúđi Phaâp