ChuyênĐềLýThuyếtVàBàiTậpTrắcNghiệm(Chương8)

Hiện tượng quang điện: - Khi chiếu một chựm ỏnh sỏng thớch hợp cú bước súng ngắn vào mụt tấm kim loại thỡ nú làm cho cỏc electron ở bề mặt kim loại đú bật ra.. Cỏc định luọ̃t quang điện

Chuyên đề

Lý thuyết trọng điểm và bài tập lý thuyết

LTĐH

Chương 8

LƯỢNG TỬ ÁNH SÁNG

A – KIẾN THỨC CƠ BẢN

1 Hiện tượng quang điện:

- Khi chiếu một chựm ỏnh sỏng thớch hợp (cú bước súng ngắn) vào mụt tấm kim loại

thỡ nú làm cho cỏc electron ở bề mặt kim loại đú bật ra Đú là hiện tượng quang điện Cỏc electron bị bật ra gọi là cỏc electron quang điện (quang electron)

2 Cỏc định luọ̃t quang điện:

a) Định luật quang điện thứ nhất:

Đối với mỗi kim loại dựng làm catốt cú một bước súng giới hạn λo nhất định, gọi là giới hạn quang điện HTQĐ chỉ xảy ra khi bước súng λ của ỏnh sỏng kớch thớch, nhỏ hơn giới hạn quang điện (λ ≤ λo)

b) Định luật quang điện thứ hai:

Đối với ỏnh sỏng thớch hợp (λ ≤ λo) cường độ dũng quang điện bóo hoà tỷ lệ với cường độ của chựm sỏng kớch thớch

c) Định luật quang điện thứ ba:

Động năng ban động cực đại của cỏc electron quang điện khụng phụ thuộc vào cường

độ của chựm sỏng kớch thớch mà chỉ phụ thuộc vào bước súng của ỏnh sỏng kớch thớch

và bản chất của kim loại dựng làm catốt

3 Thuyờ́t lượng tử:

a) Những hạn chế của thuyết súng:

Khi ỏnh sỏng chiếu vào K, điện trường biến thiờn trong súng ỏnh sỏng sẽ làm cho cỏc electron trong kim loại dao động Cường độ của chựm sỏng kớch thớch càng lớn, điện trường càng mạnh và nú làm cho cỏc electron dao động mạnh đến độ bức ra khỏi kim loại → dũng quang điện Do đú:

- HTQĐ xảy ra bất kỳ với ỏnh sỏng nào, miễn là cú cường độ đủ lớn Điều này mõu thuẫn với định luật QĐ 1

- Wđomax phụ thuộc cường độ chựm sỏng kớch thớch: điều này mõu thuẫn với định luật

QĐ 3

- Mặt khỏc theo thuyết súng, cường độ ỏnh sỏng phải đủ lớn mới cú hiện tượng quang điện Thực tế λ ≤ λo thỡ cường độ ỏnh sỏng kớch thớch nhỏ → xảy ra HTQĐ

b) Nội dung:

- Những nguyờn tử hay phõn tử vật chất khụng hấp thụ hay bức xạ ỏnh sỏng một cỏch liờn tục mà thành từng phần riờng biệt, đứt quóng Mỗi phần đú mang một năng lượng hoàn toàn xỏc định Gọi là lượng tử năng lượng Mỗi lượng tử cú độ lớn ε = hf (f: tần

số ỏnh sỏng; h: hằng số plank)

- Một chựm súng dự rất yếu cũng chứa một số rất lớn cỏc lượng tử ỏnh sỏng (phụtụn)

do đú ta cú cảm giỏc chựm sỏng liờn tục Cường độ chựm sỏng tỷ lệ với số phụ tụn

- Cỏc phụtụn chuyển động với vận tốc bằng vận tốc ỏnh sỏng Khi truyền cỏc phụtụn khụng thay đổi, khụng phụ thuộc vào khoảng cỏch tới nguồn sỏng

“Biờ̉n học là mờnh mụng lṍy chuyờn cõ̀n làm bờ́n ”

4 Công thức Anhstanh về hiện tượng quang điện:

2 max

1

hc

λ

= = +

Muốn cho dòng quang điện triệt tiêu hoàn toàn thì hiệu điện thế thế giữa anốt và catốt

phải đạt tới một giá trị âm – Uh nào đó; Uh được gọi là hiệu điện thế hãm

2 max

2

o h

mv

eU =

(e = 1,6.10-19C; m = 9,1.10-31kg: là điện tích và khối lượng của electron)

* Hiệu suất của hiện tượng quang điện (hiệu suất lượng tử)

* Cường độ dòng quang điện bão hoà: Ibh = n.e

Với n là số electron bật ra khỏi catốt (và đi đến anốt) mỗi giây

5 Bước sóng nhỏ nhất của tia Rơnghen (tia X) phát ra từ ống Rơnghen:

λX≥λmin với λmin =

d

hc

W

Với Wđ là động năng của các electron tới đạp vào đối catốt, có giá trị:

2

2

d

mv

W = =eU , trong đó U là hiệu điện thế giữa anốt và catốt của ống Rơnghen

6 Mẫu nguyên tử Bohr:

a)Hai giả thuyết (tiên đề) Bohr:

* Tiên đề 1: (về các trạng thái dừng): Nguyên tử chỉ tồn tại trong những trạng thái có

năng lượng hoàn toàn xác định gọi là trạng thái dừng Trong các trạng thái dừng,

nguyên tử không bức xạ

* Tiên đề II: (về bức xạ và hấp thụ năng lượng của nguyên tử).

+ Khi nguyên tử chuyển từ trạng thái dừng có năng lượng Em sang trạng thái dừng có

năng lượng En (với Em > En) thì nguyên tử phát ra 1 phôtôn có năng lượng đúng bằng

hiệu: Em – En

(fmn: tần số ánh sáng ứng với phôtôn đó)

+ Nếu nguyên đang ở trạng thái dừng có năng lượng En thấp mà hấp thụ 1 phôtôn có

năng lượng h.fmn đúng bằng hiệu: Em – En thì nó chuyển lên trạng thái dừng có năng

lượng Em cao hån

ε =hf mn =E m −E n

Với fmn là tần số ánh sáng ứng với phôtôn đó

b) * Hệ quả:

- Trong các trạng thái dừng của nguyên tử, electron chỉ

chuyển động quanh hạt nhân theo những quĩ đạo có bán

kính hoàn toàn xác định gọi là các quĩ đạo dừng, tỷ lệ

với bình phương các số nguyên liên tiếp

Bán kính: ro, 4ro; 9ro; 16ro; 25ro; 36ro

Tên quỹ đạo: K, L; M; N; O; P

với ro = 5,3.10-11m: bán kính Bohr

“Biển học là mênh mông lấy chuyên cần làm bến ”

số electron bật ra khỏi kim loại(catốt)

H =

số phôtôn tới kim loại (catốt)

h.fmn

Em

En h.fmn

E1 (K)

E2 (L)

E3 (M)

E4 (N)

E5 (O)

E6 (P)

HαHβHγHδ

7 Quang phổ vạch của hiđrô: Gồm nhiều vạch xác định, tách rời nhau (xem hình vẽ).

Ở trạng thái bình thường (trạng thái cơ bản) nguyên tử H có năng lượng thấp nhất, electron chuyển động trên quĩ đạo K

Khi được kích thích, các electron chuyển lên các quĩ đạo cao hơn (L, M, N, O, P ) Nguyên tử chỉ tồn tại một thời gian rất bé (10-8s) ở trạng thái kích thích sau đó chuyển

về mức thấp hơn và phát ra phôtôn tương ứng

- Khi chuyển về mức K tạo nên quang phổ vạch của dãy balmer

- Khi chuyển về mức M: tạo nên quang phổ vạch của dãy Paschen

B – CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN

VIII 1 Giới hạn quang điện của mỗi kim loại là …

A bước sóng của ánh sáng kích thích B bước sóng riêng của kim loại đó

C bước sóng giới hạn của ánh sáng kích thích đối với kim loại đó; D công thoát của electron ở bề mặt kim loại đó

VIII.2 Chọn phát biểu sai.

A Đối với mỗi kim loại dùng làm catốt, ánh sáng kích thích phải có bước sóng nhỏ hơn trị số λo nào đó, thì mới gây ra hiện tượng quang điện

B Dòng quang điện triệt tiêu khi hiệu điện thế giữa anốt và catốt bằng không

C Khi hiện tượng quang điện xảy ra, cường độ dòng quang điện bão hoà tỉ lệ với cường độ của chùm sáng kích thích

D Hiệu điện thế giữa anốt và catốt bằng không vẫn tồn tại dòng quang điện

VIII.3 Chọn câu đúng.

Các electron quang điện bị bứt ra khỏi bề mặt kim loại khi ánh sáng kích thích chiếu vào bề mặt kim loại có …

A cường độ sáng rất lớn B bước sóng nhỏ hơn hay bằng một giới hạn xác định

C bước sóng lớn D bước sóng nhỏ

VIII.4 Vận tốc ban đầu cực đại của các electron quang điện phụ thuộc vào

A Giao thoa ánh sáng là sự tổng hợp của hai chùm sáng chiếu vào cùng một chỗ

B Giao thoa của hai chùm sáng từ hai bóng đèn chỉ xảy ra khi chúng cùng đi qua kính lọc sắc

C Giao thoa ánh sáng chỉ xảy ra đối với các ánh sáng đơn sắc.D Giao thoa ánh sáng chỉ xảy ra khi hai chùm sóng ánh sáng kết hợp đan xen vào nhau

VIII.5 Chọn phát biểu đúng.

Giới hạn quang điện của mỗi kim loại dùng làm catốt tuỳ thuộc …

A hiệu điện thế giữa anốt và catốt của tế bào quang điện B bước sóng của ánh sáng chiếu vào catốt

C bản chất của kim loại đó D điện trường giữa anốt và catốt

VIII.6 Chọn phát biểu sai.

A Bên trong bóng thuỷ tinh của tế bào quang điện là chân không B Dòng quang điện có chiều từ anốt sang catốt

C Catốt của tế bào quang điện tường được phủ bằng một lớp kẽm hoặc kim loại kiềm

D Trong tế bào quang điện, điện trường hướng từ catốt đến anốt

“Biển học là mênh mông lấy chuyên cần làm bến ”

VIII.7 Một tấm kẽm tích điện âm nếu chiếu vào một chùm tia hồng ngoại sẽ có hiện tượng gì xảy ra ?

A Tấm kẽm mất điện tích âm B Tấm kẽm mất bớt electron

C Tấm kẽm mất bớt điện tích dương D Không có hiện tượng gì xảy ra VIII.8 Tìm phát biểu đúng về thí nghiệm Hertz:

A Chiếu ánh sáng thích hợp có bước sóng đủ lớn vào bề mặt của tấm kim loại thì làm cho các electron ở bề mặt kim loại đó bật ra

B Khi chiếu ánh sáng thích hợp vào tấm kẽm tích điện dương, thì hai lá điện nghiệm vẫn cụp lại

C Hiện tượng trong thí nghiệm Hertz gọi là hiện tượng bức xạ nhiệt electron

D Thí nghiệm của Hertz chỉ có thể giải thích bằng thuyết lượng tử ánh sáng

VIII.9 Chọn câu đúng

Công thức liên hệ giữa giới hạn quang điện λo, công thoát A, hằng số plăng h và vận tốc ánh sáng c là:

A o

hA

c

λ = B λo.A = h.c C o

A hc

c hA

λ =

VIII.10 Công thức đúng về mối liên hệ giữa độ lớn hiệu điện thế hãm (Uh), độ lớn điện tích electron (e), khối lượng electron là (m) và vận tốc ban đầu cực đại của electron (vomax):

A 2

0 ax

2 eU h =m v m B 2

0 ax

h 2 m

0 ax

h m

mU =e v D

2

0 ax

h m

eU =m v

VIII.11 Phương trình nào sau đây sai so với phương trình Anhstanh:

A

2 omax

mv

=A+

2

o

hc eU

= +

2

hf

hc hc

eU

2 omax

mv

2

o

hc hc

λ =λ +

VIII.12 Cho khối lượng electron là m = 9,1.10-31kg, điện tích electron e = 1,6.10-19C; Tính vận tốc ban đầu cực đại của các electron quang điện biết hiệu điện thế hãm bằng 45,5V

A 3,2.106m/s B 1,444.106m/s C 4.106m/s D 1,6.10

-6m/s

VIII.13 Tìm số electron quang điện đến đạp vào bề mặt catốt mỗi giây biết cường độ dòng quang điện bão hoà bằng 24µA Cho điện tích electron e = 1,6.10-19C

A 1,5.1012hạt B 3.1013hạt C 1,5.1014 hạt D

0,67.1013hạt

VIII.14 Tính bước sóng ánh sáng mà năng lượng của phôtôn là 2,8.10-19J Cho hằng số plăng h = 6,625.10-34Js, vận tốc của ánh sáng trong chân không c = 3.108m/s

A 0,71µm B 0,66µm C 0,45µm D 0,58µm VIII.15 Một ngọn đèn phát ra ánh sáng đơn sắc có bước sóng 0,6µm sẽ phát ra bao nhiêu phôtôn trong 1s, nếu công suất phát xạ của đèn là 10W ?

A 1,2.1019hạt/s B 6.1019hạt/s C 4,5.1019hạt/s D

3.1019hạt/s

VIII.16 Tìm kết luận sai về thuyết lượng tử anh sáng.

A Những nguyên tử hay phân tử vật chất không hấp thụ hay bức xạ ánh sáng một cách liên tục, mà thành từng phần riêng biệt, đứt quãng

B Mỗi phần đó mang một năng lượng hoàn toàn xác định gọi là lượng tử năng lượng

C Ta có cảm giác chùm là liên tục vì số lượng các phôtôn là rất lớn

D Khi ánh sáng truyền đi, lượng tử không đổi, không phụ thuộc vào khoảng cách tới nguồn sáng

VIII.17 Tìm phát biểu sai về lưỡng tính sóng hạt.

A Hiện tượng giao thoa ánh sáng thể hiện tích chất sóng B Hiện tượng quang điện, ánh sáng thể hiện tính chất hạt

C Sóng điện từ có bước sóng càng ngắn cngà thể hiện rõ tính chất sóng

D Các sóng điện từ có bước sóng càng dài thì tính chất sóng thể hiện rõ hơn tính chất hạt

VIII.18 Tìm phát biểu sai về hiện tượng quang dẫn và hiện tượng quang điện.

A Công thoát của kim loại lớn hơn công cần thiết để bứt electron liên kết trong bán dẫn

B Phần lớn tế bào quang điện hoạt động được với ánh sáng hồng ngoại C Phần lớn quang trở hoạt động được với ánh sáng hồng ngoại

D Chỉ có tế bào quang điện có catốt làm bằng kim loại kiềm mới hoạt động được với ánh sáng khả kiến

VIII.19 Tìm phát biểu sai về sự tạo thành quang phổ vạch của hiđrô

A Các vạch trong dãy Lyman được hình thành khi electron chuyển về quỹ đạo K

B Các vạch trong dãy Balmer được hình thành khi electron chuyển về quỹ đạo N

C Các vạch trong dãy Paschen được hình thành khi electron chuyển về quỹ đạo M

D Trong dãy Balmer có bốn vạch Hα , Hβ , Hγ , Hδ thuộc vùng ánh sáng nhìn thấy VIII.20 Các bức xạ trong dãy Lyman thuộc dãy nào của thang sóng điện từ ?

A Tử ngoại B Hồng ngoại C Ánh sáng khả kiến D Một phần ở vùng tử ngoại vừa ở vùng nhìn thấy

VIII.21 Các bức xạ trong dãy Balmer thuộc dãy nào của thang sóng điện từ ?

A Tử ngoại B Hồng ngoại C Ánh sáng khả kiến.b D Một phần ở vùng tử ngoại, bốn vạch đầu ở vùng nhìn thấy

VIII.22 Các bức xạ trong dãy Paschen thuộc dãy nào của thang sóng điện từ ?

A Tử ngoại B Hồng ngoại C Ánh sáng khả kiến D Một phần ở vùng hồng ngoại, một phần ở vùng nhìn thấy

VIII.23 Bốn vạch Hα , Hβ , Hγ , Hδ của nguyên tử hiđrô thuộc dãy nào ?

A Lyman B Balmer C Paschen D Vừa balmer vừa lyman

VIII.24 Hiệu điện thế giữa anốt và catốt của ống Rơnghen là 3.104V Cho điện tích electron

e = 1,6.10-19C; hằng số plank h = 6,625.10-34 J.s, vận tốc của ánh sáng trong chân không

c = 3.108m/s Bước sóng nhỏ nhất của chùm tia Rơnghen phát ra:

A 4,14.10-11m B 3,14.10-11m C 2,25.10-11m D 1,6.10-11m VIII.25 Một ống Rơnghen phát ra bứt xạ có bước sóng nhỏ nhất là 5A Cho điện tícho electron

“Biển học là mênh mông lấy chuyên cần làm bến ”

e = 1,6.10-19C; hằng số plăng h = 6,625.10-34 J.s, vận tốc của ánh sáng trong chân không

c = 3.108m/s Tính hiệu điện thế giữa anốt và catốt

A 2500V B 2475V C 3750V D 1600V VIII.26 Công thoát đối với Cêsi là A = 1eV Cho khối lượng electron là m = 9,1.10-31kg, điện tích electron e = 1,6.10-19C; hằng số plăng h = 6,625.10-34 J.s, vận tốc của ánh sáng trong chân không c = 3.108m/s Vận tốc ban đầu cực đại của các electron quang điện khi chiếu vào cêsi ánh sáng có bước sóng 0,5µm là:

A 7,3.105m/s B 4.106m/s C 5.105m/s D

6,25.105m/s

VIII.27 Chọn câu sai.

Tia Rơnghen có những tính chất:

A Tia Rơnghen làm phát quang một số chất B Tia Rơnghen gây ra hiệu ứng quang điện

C Tia Rơnghen làm ion hoá môi trường D Xuyên qua được tấm chì dầy vài centimét

VIII.28 Thuyết lượng tử có thể giải thích được các hiện tượng nào ? Chọn câu sai.

A Sự phát quang của các chất B Hiện tượng quang điện ngoài

C Hiện tượng quang hoá D Hiện tượng ion hoá môi trường

C ĐÁP ÁN

VIII.1 C VIII.11 B VIII.21 D VIII.2 B VIII.12 C VIII.22 B VIII.3 D VIII.13 C VIII.23 B VIII.4 D VIII.14 A VIII.24 A VIII.5 D VIII.15 D VIII.25 B VIII.6 A VIII.16 C VIII.26 A VIII.7 C VIII.17 C VIII.27 D VIII.8 D VIII.18 B VIII.28 D VIII.9 B VIII.19 B

VIII.10 A VIII.20 A VIII.30 B VIII.40 B