Nghiên cứu các nghiên cứu của trườngphái hiện đại hóa cổ điển I, Nội dung cơ bản của các nghiên cứu hiện đại hóa cổ điển 1, Nghiên cứu của McClelland về“ động lực đạt được mục tiêu” a, N
Trang 2Phụ lục
Trang 3Nghiên cứu các nghiên cứu của trường
phái hiện đại hóa cổ điển
I, Nội dung cơ bản của các nghiên cứu hiện đại hóa cổ điển
1, Nghiên cứu của McClelland về“ động lực đạt được mục tiêu”
a, Nhóm xã hội nào có trách nhiệm chính đối với sự hiện đại hoá nền kinh tế của các nước Thế giới thứ 3?
Theo như McClelland (1964) là những doanh nhân trong nước (mà không phải chính trị gia hay cố vấn phương tây) sẽ đóng vai trò quan trọng
Do đó McClelland lập luận rằng:
+ các nhà nghiên cứu cần phải vượt qua được nghiên cứu về các chỉ
số kinh tế để nghiên cứu các doanh nghiệp
+ hoạch định chính sách cần phải đầu tư vào con người không chỉ ở kinh tế, cơ sở hạ tầng
+ McClelland khẳng định rằng mục tiêu của hoạt động kinh doanh không theo đuổi lợi nhuận Trong khi lợi nhuận là một khía cạnh quan trọng,
nó chỉ là một chỉ bảo của các mục tiêu khác
Những gì các doanh nhân có thực sự là một mong muốn mạnh mẽ cho thành tích để làm một công việc tốt Đối với cách nghĩ mới, để cải thiện hiệu suất hiện nay, một mong muốn rằng McClelland gọi là “động lực đạt được mục tiêu ” hoặc cần cho thành tích
Ví dụ:
- Nếu một người dùng thời gian rảnh rỗi để hưởng cuộc sống hiện đại – trong các hoạt động như ngủ, bơi lội và ăn uống thì động lực đạt được mục tiêu của người đó rất thấp
- Còn nếu một người dành thời gian rảnh rỗi đó của mình nghĩ về bạn
bè, gia đình và các cuộc gặp mặt xã hội, các bữa tiệc trên bãi biển, và vân vân thì người đó vẫn có một động lực để đạt được mục tiêu thấp
Trang 4- Chỉ khi một người nghĩ về việc làm như thế nào để cải thiện tình hình hiện tại hoặc cách thực hiện nhiệm vụ một cách tốt hơn thì có thể nói rằng người đó có một động lực mạnh mẽ để đạt được mục tiêu.
b, Đo lường "Động lực đạt được mục tiêu" như thế nào?
Đối với cá nhân: McCelland đã thông qua phương pháp chiếu để đo động lực
đạt được mục tiêu cá nhân
Sau khi hiển thị một số hình ảnh cho đối tượng nghiên cứu xem,
McCelland yêu cầu họ viết một câu chuyện rồi sau đó chúng được sử dụng để đánh giá động lực đạt được mục tiêu của những người kể chuyện Điều được giả định ở đây là người kể chuyện không chỉ là nói một câu chuyện mà thực
sự nó sẽ tiết lộ động lực của riêng họ thông qua các tham vọng của họ trong suốtquá trình kể chuyện
Ví dụ: sau khi nhìn thấy cảnh một người đàn ông đang nhìn vào một bức ảnh ở đầu chiếc bàn làm việc:
+ Một nghiên cứu đã nói rằng người đàn ông này đang mơ mộng, ông ta đang suy nghĩ về các kỳ nghỉ mà ông đã trải qua vào những ngày cuối tuần trước với gia đình, và đang lập kế hoạch về các chi tiêu trong tuần tới
+ Một nghiên cứu khác lại nói người đàn ông đó là một kỹ sư đang làm một bản dự thảo và ông ta đang suy nghĩ về các vấn đề kỹ thuật quan trọng như làm thế nào để xây dựng một cây cầu mà có thể chịu được những sức ép của gió lớn
=> Như vậy rõ ràng đối tượng nghiên cứu là người trong câu chuyện thứ 2
sẽ nhận được điểm số cao hơn về động lực đạt được mục tiêu so với đối tượng đầu
Đối với quốc gia: McCleland đo lường thông qua nội dung của các tác phẩm
văn học dân gian vì theo ông các tác phẩm văn học dân gian của một dân tộc thể hiện ý chí của dân tộc đó, là sự phản ánh tâm lý của người dân trong một quốc gia, nếu không chúng đã không thể trở thành chuyện dân gian
Ví dụ: về chủ đề xây dựng thuyền:
Trang 5+ các nhà văn học nổi tiếng của một quốc gia nhấn mạnh những trẻ em vui
vẻ thì sẽ cùng nhau xây dựng
+các nhà văn học của một quốc gia khác nhấn mạnh rằng điều cần thiết hơn
là cần có một nhà lãnh đạo sáng suốt để tổ chức và lên kế hoạch hoạt động xây dựng thuyền
=> Rõ ràng, nền văn học của quốc gia thứ hai có điểm động lực đạt được mục tiêu cao hơn điểm của quốc gia đầu tiên
Kết luận: Những quốc gia nào có điểm động lực đạt được mục tiêu cao sẽ có
sự phát triển kinh tế cao Ngoài ra ông cũng báo cáo rằng thời gian của sự phát triển là rất lớn Những thăng trầm của động lực đạt mục tiêu cũng gắn với những thăng trầm của sự phát triển kinh tế kinh tế quốc gia
Ví dụ minh họa: những quốc gia nào có điểm động lực đạt được mục tiêu cao sẽ có sự phát triển kinh tế cao Ngoài ra ông cũng báo cáo rằng thời gian của sự phát triển là rất lớn Những thăng trầm của động lực đạt mục tiêu cũng gắn với những thăng trầm của sự phát triển kinh tế kinh tế quốc gia
c, Nguồn gốc của động lực đạt được mục tiêu là gì?
- Sự giáo dục của gia đình, đặc biệt là của bố mẹ đối với con cái:
+ Đầu tiên cha mẹ cần phải định hướng thiết lập các tiêu chuẩn cao về thành tích cho con cái của họ Ví dụ, như con cái của họ sẽ đạt thành tích xuất sắc trong học tập, để có việc làm tốt và được nổi tiếng, được tôn trọng trong cộng đồng
+ Thứ hai phụ huynh cần sử dụng các phương pháp khuyến khích nhẹ nhàng, họ cần mang đến cho con cái của họ sự khích lệ và yêu mến, sẽ thưởng nếu các em thực sự thực hiện tốt nhiệm vụ được giao
+ Thứ ba cha mẹ không nên áp đặt chúng, không nên làm mọi thứ cho con cái, nên để các em phát triển sáng kiến của riêng mình và tạo ra những cách riêng để xử lý các tình huống khác nhau
-Hệ thống giáo dục và sự ảnh hưởng của văn hoá phương Tây sẽ truyền
"động lực đạt được mục tiêu" vào các nước Thế giới thứ 3
Trang 6d, Hàm ý chính sách
Do vậy, theo McClelland:
- Nghiên cứu sự phát triển của các nước Thế giới thứ ba nên tập trung nghiên cứu giới doanh nhân
- Các nhà lập chính sách cần có chính sách đầu từ vào nguồn nhân lực đặc biệt phải đẩy mạnh "Động lực đạt được mục tiêu" của các doanh nhân trong nước
- Biện pháp để làm điều đó là tăng cường quan hệ giáo dục, văn hoá với các nước phát triển phương Tây
2, Nghiên cứu của INKELESS về“ Con người hiện đại”.
a, Câu hỏi nghiên cứu:
- Ảnh hưởng của HĐH đến thái độ, giá trị sống và cách sống của các cá nhân
Trang 7Kết quả: Mức độ HĐH đất nước có ảnh hưởng tỷ lệ thuận đến mức độ hiện đại của người dân, một đất nước có mức độ công nghiệp hoá càng cao thì càng hiện đại.
b, Đo lường mức độ hiện đại của người dân.
Inkeless đã phát hiện ra mô hình ổn định của con người hiện đại qua các quốc gia Nói cách khác, các tiêu chí được sử dụng để xác định con người hiện đại ở quốc gia này cũng được áp dụng để xác định con người hiện đại ở các quốc gia khác Thước đo mức độ hiện đại của người dân có giá trị từ 0 đến 100
Một số đặc điểm chung của con người hiện đại:
+ Sự cởi mở với những cái mới: Con người hiện đại sẵn sàng thử hoạt
động mới hoặc sáng tạo ra cách thức mới để làm mọi việc
+Tăng thẩm quyền độc lập từ các số liệu: Những con người hiện đại
không chịu sự điều khiển của bố mẹ hay những người đứng đầu
+ Niềm tin trong khoa học: Con người hiện đại tin rằng mình có thể
chinh phục thiên nhiên
+Tính di động định hướng: Con người hiện đại rất đầy tham vọng, họ
muốn leo lên các nấc thang trong nghề nghiệp
+ Sử dụng kế hoạch dài hạn: Con người hiện đại luôn luôn lập kế
hoạch trước và biết những gì họ sẽ phải thực hiện trong thời gian tới
+Hoạt động trong nền chính trị dân sự: Con người hiện đại tự nguyện
tham gia vào những việc cộng đồng, địa phương
c, Điều gì tạo nên con người hiện đại?
-Giáo dục là yếu tố quan trọng nhất Cụ thể là mô hình giáo dục phương Tây sẽ giúp cho việc tiếp nhận các giá trị hiện đại:
Một năm của giáo dục có thể tăng các giá trị hiện đại từ 2 đến 3 điểm trong quy mô hiện đại hoá 0 đến 100 Inkeless thêm rằng, đó không phải là chương trình kỹ thuật như nghiên cứu của toán học, hoá học, sinh học – đó là những vấn đề về chương trình giảng dạy - tiếp xúc với giá trị của giáo viên
Trang 8phương Tây, sử dụng sách giáo khoa của phương Tây, xem phim Tây - tất cá các điều đó đều tạo điều kiện mua lại các giá trị hiện đại.
- Nghề nghiệp: Tác phong làm việc công nghiệp
Nghề nghiệp được đo bằng công việc ở nhà máy cũng có tính độc lập
về các giá trị hiện đại Có một hiệu ứng xã hội hoá theo hướng nếu một các nhân nhờ một nền giáo dục tốt mà phát triển thì người đó vẫn có cơ hội trở nên hiện đại bằng việc làm trong một nhà máy có quy mô lớn
d, Quá trình HĐH không gây ra trạng thái tâm lý căng thẳng cho người dân ở các nước Thế giới thứ 3
-Không có sự khác biệt về mức độ căng thẳng tâm lý giữa con người hiện đại và con người không hiện đại
-Quá trình HĐH không tạo ra sự căng thẳng về tâm lý cho người dân ở các nước Thế giới thứ 3
3, Nghiên cứu của BELLAH về“ Tôn giáo thời Tokugawa ở Nhật Bản”
b, Nền tảng lí thuyết
Thừa hưởng các khái niệm của Thuyết chức năng để phân tích mối quan hệ giữa tôn giáo và xã hội công nghiệp hiện đại của Nhật:
-Xã hội công nghiệp hiện đại: được định nghĩa dựa trên các giá trị kinh
tế như: Sự hợp lý, tính phổ thông, kết quả đạt được
Trang 9-Và một xã hội thiếu các giá trị kinh tế trên thì không thể vượt qua được các trở ngại của nền kinh tế lạc hậu để trở thành một nền kinh tế năng động
Trong các tác phẩm của Bellah luôn đề cập đến thái độ và hành động của một cá nhân đối với các giá trị cuối cùng của mình Bellah lập luận rằng
nó là một trong những chức năng xã hội do tôn giáo cung cấp và các giá trị trung tâm mà một xã hội có thể sử dụng làm nền tảng lý thuyết Bellah tiến hành nghiên cứu những đặc điểm về tôn giáo Nhật Bản mà có thể cung cấp một sự thay đổi quan trọng các giá trị trung tâm:
- Đầu tiên, mặc dù thực tế cho rằng có nhiều tôn giáo ở Nhật Bản (bao gồm Khổng giáo, đạo Phật, đạo Sintô), có thể nói tôn giáo Nhật Bản là thực thể duy nhất Điều đó là bởi vì các truyền thống tôn giáo khác có sự thâm nhập và hợp nhất với nhau
- Từ các quan sát khác mà Bellah cho rằng tôn giáo Nhật Bản thành lập
hệ thống các giá trị trung tâm của xã hội Tôn giáo Nhật Bản bắt đầu từ đạo đức của lớp chiến binh Samurai, sau đó đã trở nên phổ biến rộng rãi, thông qua các ảnh hưởng của Khổng giáo và Phật giáo nó đã trở thành đạo đức của toàn bộ người dân Nhật Bản, bao gồm cả sinh hoạt lạc hậu, nông dân ở các làng xa
=> Với 2 quan sát, Bellah giải thích các mối quan hệ giữa phát triển kinh tế và tôn giáo
c, Ba hình thức quan hệ giữa tôn giáo và phát triển kinh tế ở Nhật
Ảnh hưởng trực tiếp của tôn giáo đến đạo đức kinh tế:
Bellah khảo sát giáo phái Phật của Shinshu Trong giai đoạn đầu, Shinshu nhấn mạnh sự cứu giúp chỉ bởi đức tin một mình và ít quan tâm đến nhu cầu đạo đức, do đó, bất cứ ai có thể được cất giữ, không có vấn đề như thế nào xấu Bởi giữa Tokugawa( 1600-1868), tuy nhiên, như một kết quả của
sự thúc đẩy của Shonin Rennyo, cái gọi là người sáng lập thứ hai của giáo phái, cứu giúp và hoạt động đạo đức được trở nên vững bền liên kết Không
Trang 10có gì hơn là một sự thay đổi của các giá trị tôn giáo trong hành động đó đã được nhấn mạnh đạo đức là dấu hiệu của cứu giúp.
Bellah ghi chú ba đặc điểm mới có đạo đức đòi hỏi:
- Siêng năng làm việc trong thế giới này, một cách đặc biệt trong sự chiếm đóng của một ai đó, chiếm đóng là nơi trung tâm trong các nhiệm vụ đạo đức
- Một tu sĩ ẩn dật thái độ về hướng tiêu thụ hiện nay cũng như có thể nhìn thấy từ những châm ngôn sau đây:
+Luôn luôn nghĩ được thần thánh bảo vệ
+Vui vẻ không bỏ bê hoạt động cần cù, sáng và tối
+ Công việc khó khăn tại gia đình chiếm đóng
+ Giữ lời nói trong sự lịch sự
+Không đánh bạc
+Thay vì mất rất nhiều, phải mất một chút
- Mặc dù lợi nhuận không trung thực đã bị cấm, lợi nhuận kinh doanh bình thường được là hợp pháp trong giới hạn tôn giáo qua học thuyết tôn giáo
Ví dụ: Để kiểm lại dẫn chứng sự ảnh hưởng của tôn giáo Shinshu trong các ứng xử hiện có của thợ thủ công Nhật Bản Bellah dẫn chứng sự tập trung của các ngôi đền Shinshu ở thị trấn thủ công Omi, một số lượng lớn những thủ công Omi ở danh sách đền thờ và những tuyên bố thường xuyên thực hiện trong tiểu sử của các nghệ nhân
Ảnh hưởng gián tiếp của hệ thống chính trị tôn giáo
Ở Trung Quốc, Nho giáo nhấn mạnh rằng sự sản xuất nên có mục đích về
sự đầy đủ, sự hài hoà, sự hội nhập giữa các thành phần khác nhau của xã hội nhưng ở Nhật Bản như Bellah chỉ ra Nho giáo đã về một nghĩa sau khi được tích hợp với Phật giáo Thay vì nhấn mạnh sự hài hoà giữa các thành phần khác nhau trong xã hội, Nho giáo Nhật Bản đã bênh vực sự phụ thuộc, vị tha của các thành phần đến toàn bộ tập đoàn
Sự phụ thuộc nguyên tắc này được phản ánh trong các đạo đức kinh tế của võ sĩ đạo Nhật Bản: nhiệm vụ và công việc của các võ sĩ Nhật Bản được
Trang 11coi như làm đúng nghĩa vụ vô hạn, các võ sĩ Nhật phải làm theo nhiệm vụ với
sự tận tâm hết mình và không với bất kì sự đắn đo
Sự kêu gọi của nghĩa vụ vô hạn giải thích tại sao các tầng lớp võ sĩ bắt đầu phục hồi Minh Trị Theo Bellah, các động lực của các võ sĩ hàng đầu đã được phục hồi Minh Trị chủ yếu là chính trị chứ không phải là xây dựng kinh
tế các vấn đề được quan tâm với quốc gia ngày càng tăng lên, sự gia tăng của cải chỉ là một phương tiện để kết thúc
=> Do đó các võ sĩ chuyển mình thành doanh nhân mạnh mẽ trong quy mô lớn, không phải vì họ muốn làm giàu, mà họ muốn thông qua các quốc gia phát triển kinh tế như là một minh hoạ của cách thích ứng của đạo đức võ sĩ
về tinh thần kinh doanh hiện đại, Bellah (1957,p.187) trích dẫn các quy tắc của nhà Iwasaki, người sáng lập võ sĩ của Mitsubitshi:
+ Hoạt động của tất cả các doanh nghiệp với lợi ích các quốc gia trong tâm trí
+ Không bao giờ quên tinh thần của các võ sĩ
+ Sử dụng nhân sự thích hợp
Trong quan sát việc tiếp tục các giá trị trung ương Tokugawa trong thời kì Minh Trị hiện đại Bellah phát biểu rằng các nền kinh tế công nghiệp hiện đại được tạo bởi các giá trị của một giá trị trước đó
Ảnh hưởng gián tiếp của tôn giáo thông qua gia đình:
Các nhà thương gia được coi là một thực thể thiêng liêng như biểu tượng tôn thờ tổ tiên Các tiêu chuẩn của dịch vụ chăm sóc đến nhà thương gia đã được thiết lập rất cao, trở thành mối quan tâm trong cuộc sống của những võ sĩ này nhằm thúc đẩy danh dự gia đình và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thiêng liêng nhất của các gia đình Lười biếng hoặc không trung thực sẽ làm suy giảm hiệu quả kinh doanh và sẽ mang xấu hổ về cho tổ tiên một người
=> Do đó động lực kinh tế của các tầng lớp thương gia là lợi nhuận gia đình Bellah lập luận rằng nghĩa vụ đạo đức của các gia đình là củng cố các tiêu chuẩn cao của sự trung thực, chất lượng, và có chữ tín Cố định mức thu
Trang 12nhập trong thế giới kinh doanh và cung cấp một động lực mạnh mẽ về hướng hợp lí hoá kinh tế ở Nhật Bản hiện đại.
Tại Nhật Bản, tuy nhiên do sự hợp nhất giữa Nho giáo và Phật giáo nên đạo đức của lòng trung thành chiến binh tiếp tục tồn tại, và lòng trung thành với quốc gia vì thề có giá trị hơn nhiều so với sự quan tâm cho gia đình Bellah cho rằng xã hội Nhật Bản như bị chi phối bởi chính trị hay mục tiêu đạt giá trị, và giá trị này cung cấp các tính năng động kéo xã hội Nhật Bản lại với nhau để theo đuổi mục tiêu tăng cường sức mạnh tập thể của quốc gia Trong tổng hợp, các nghiên cứu của Bellah về tôn giáo Tokugawa cho thấy nó trực tiếp hay gián tiếp tạo nên một ảnh hưởng thuận lợi về hợp lí hoá kinh tế của xã hội và gia đình Nhật Bản
4, Nghiên cứu LIPSET về“ Mối quan hệ giữa Phát triển kinh tế và Dân chủ”.
b, Chỉ tiêu phân tích
Dân chủ: -Dân chủ được thể hiện thông qua hệ thống chính trị cung cấp
những cơ hội sửa đổi Hiến pháp để thay đổi sự quản lí của chính quyền
- Cho phép dân chúng ảnh hưởng tới các quyết định quan trọng của các cơ quan nhà nước
4 loại của hệ thống chính trị ở Châu Âu và Mỹ La Tinh:
+ Châu Âu ấn định nền dân chủ (ví dụ như, Vương quốc Anh): với một quốc gia tiếp tục không bị gián đoạn của một phong trào chính trị kể từ cuộc