Khả năng chủ đạo của nền kinh tế nhà nước part1 ppt

Mở đầu Thế kỷ 21 đang diễn ra trước mắt chúng ta với nhiều thách thức và cơ hội, đối với nền kinh tế Việt Nam nói chung và với kinh tế nhà nước ta - một thành phần kinh tế chủ đạo nói ri

Mở đầu

Thế kỷ 21 đang diễn ra trước mắt chúng ta với nhiều thách thức và cơ hội, đối với nền kinh tế Việt Nam nói chung

và với kinh tế nhà nước ta - một thành phần kinh tế chủ đạo nói riêng

Từ năm 1986 đến nay, Đại hội lần thứ VI và Đại hội lần thứ VII của Đảng đều xác định kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, tuy nhiên quan điểm đó được xác định theo tư duy mới Đặc biệt trong thời kì đổi mới ngày nay, đứng trước cơn gió hội nhập của khu vực và thế giới thì việc xác định chỗ

đứng của TPKT này đang trở thành vấn đề có ý nghĩa thực tiễn quan trọng và cấp bách

Để tìm hiểu những thành tựu to lớn mà TPKT này đã đạt

được, cũng như những hạn chế còn thiếu sót, những kinh nghiệm quý báu trong việc sắp xếp lại thành phần - cơ cấu, sự thay đổi phương thức sản xuất - quản lý, phương châm chỉ đạo trong các ngành, các lĩnh vực của kinh tế Nhà nước, tôi quyết

định chọn đề tài này để nghiên cứu dưới góc độ một bài tập lớn

Nội dung bài viết gồm 2 phần:

Phần I: Quan niệm về Kinh tế Nhà nước

Phần II: Vai trò chủ đạo của Kinh tế Nhà nước

Nội dung

I-Quan niệm về kinh tế nhà nước

Đại hội lần thứ IX của Đảng cộng sản Việt nam xác định nước ta hiện nay dựa trên 3 hình thức sở hữu cơ bản là: Sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể và sở hữu tư nhân hình thành nên 6 thành phần kinh tế với những hình thức tổ chức kinh doanh đa dạng, đan xen hỗn hợp, đó là: Kinh tế Nhà nước, Kinh tế tập thể, kinh tế cá thể, tiểu chủ, kinh tế tư bản tư nhân, kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

Thành phần kinh tế Nhà nước là thành phần kinh tế mà vốn và TLSX thuộc sở hữu nhà nước; Bao gồm các doanh nghiệp Nhà nước và các tài sản thuộc sở hữu nhà nước như; đất

đai, hầm mỏ, rừng biển, ngân sách, các quỹ dự trữ, ngân hàng nhà nước, hệ thống bảo hiểm, kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội

Các doanh nghiệp Nhà nước là bộ phận quan trọng nhất của kinh tế Nhà nước, giữ những vị trí then chốt, đi đầu trong việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ, nêu cao gương về năng suất, chất lượng hiệu quả kinh tế- xã hội và chấp hành pháp luật

Phân loại doanh nghiệp Nhà nước

+Các doanh nghiệp hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, nhằm đảm bảo phúc lợi xã hội như các linh vực sản xuất phục vụ cho quốc phòng, an ninh, y tế, giáo dục

+Các doanh nghiệp kinh doanh nhằm mục tiêu lợi nhuận

đóng vai trò quan trọng trọng góp phần làm tăng trưởng và phát triển kinh tế

Chú ý phân biệt kinh tế Nhà nước với doanh nghiệp nhà nước Doanh nghiệp nhà nước chỉ là một bộ phận quan trọng của kinh tế nhà nước Còn kinh tế nhà nước là đặc trưng của một loại hình sở hữu

Con đường hình thành kinh tế Nhà nước:

Nhà nước đầu tư xây dựng mới các doanh nghiệp nhà nước Quốc hữu hoá các doanh nghiệp tư bản tư nhân hoặc góp vốn cổ phần khống chế với các doanh nghiệp tư nhân

*Phân biệt kinh tế Nhà nước ở Việt nam với kinh tế Nhà nước của CNTB độc quyền

Việt nam đang quá độ lên CNXH bỏ qua giai đoạn phát triển của CNTB, nên tất yếu tồn tại nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế Nhà nước giẽ vai trò chủ đạo, là thành phần kinh tế dựa trên sở hữu toàn dân về tư liệu sản xuất Nhà nước chuyên chính vô sản đại diện cho nhân dân quản lý nó Nhà nước ta là nhà nước của dân, vì dân và do dân

Còn dưới CNTB độc quyền, nền kinh tế chịu sự thống trị của các tổ chức độc quyền, phương thức sản xuất TBCN dựa trên cơ sở của chế độ tư hữu tư nhân TBCN về tư liệu sản xuất Nhà nước là nhà nước tư sản, phục vụ cho lợi ích của giai cấp tư sản, bản chất của nhà nước tư sản vẫn là bọc lột lao động làm thuê

Thành phần kinh tế nhà nước giữa vai trò chủ đạo trong nền kinh tế nhiều thành phần ở Việt nam, là lực lượng vật chất quan trọng và là công cụ để Nhà nước định hướng và điều tiết

vĩ mô nền kinh tế

Trong thành phần kinh tế nhà nước, các doanh nghiệp của nhà nước giữ những vị trí then chốt, đi đầu trong việc ứng dụng những tiến bộ khoa học và công nghệ, nêu gương về năng suất chất lượng sản phẩm, hiệu quả kinh tế xã hội và chấp hành luật pháp

Biểu hiện vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước

KTNN giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân thể hiện chủ yếu trên các mặt:

- Là đòn bày kinh tế quan trọng thúc đẩy tăng trưởng quan trọng và giải quyết những vấn đề xã hội Nó chiếm giữ các ngành nghề mũi nhọn, then chốt của nền kinh tế, có khả năng chi phối môi trường xã hội và đảm bảo tính ổn định của nền kinh tế

- KTNN góp phần hết sức quan trọng vào việctạo ra sản phẩm cho xã hội và nguồn thu ngân sách, tạo ra nguồn lực

đáng kể trong tay nhà nước để điều tiết quá trình phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa Bên cạnh đó, KTNN còn

đảm bảo sức sản xuất và hoạt động của nền kinh tế, thực hiện các nhiệm vụ xuất, nhập khẩu đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội như việc làm, các công trình phúc lợi xã hội, bảo vệ môi trường, giảm thiểu những tiêu cực trong đời sống

Bằng nhiều hình thức hỗ trợ, giúp đỡ các TPKT khác cùng phát triển theo định hướng XHCN, tính chất này của KTNN xuất phát từ vị trí chiến lược và khả năng chi phối đến môi trường kinh tế - xã hội Có những ngành có vai trò quan trọng như là những yếu tố đảm bảo, tác nhân kích thích cho sự phát triển các ngành khác như giao thông vận tải, thông tin liên lạc song do tính chất của những ngành này mà các thành phần kinh tế khác hoặc là không đủ vốn, hoặc là gặp khó khăn

về quản lý trong thu hồi vốn, thu lợi nhuận nên không đầu tư

Để khuyến khích mọi TPKT đầu tư sản xuất khu vực KTNN

đứng ra tổ chức xây dựng những cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, tạo môi trường hoạt động kinh doanh có hiệu quả

ở đây vai trò chủ đạo của KTNN được thể hiện như là yếu tố

mở đường, kích thích sự phát triển toàn bộ theo định hướng nhất định