Trong bối cảnh của tình hình trong nước và quốc tế như trên, thời gian tới, Nhà nước ta sẽ phải tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, khuyến khích mạnh mẽ việc thu hút đầu tư nước ngoài
Trang 1nước đi sau như nước ta nếu chủ động được trong lộ trình hội nhập, thì sẽ hạn chế được rủi ro và có cơ hội phát triển nhanh Chúng ta cần tận dụng tối đa những thuận lợi, những cơ hội của toàn cầu hóa và hội nhập, đồng thời phải né tránh, hạn chế những mặt trái, những rủi ro, tiêu cực rất lớn của nó
Trong bối cảnh của tình hình trong nước và quốc tế như trên, thời gian tới, Nhà nước ta sẽ phải tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, khuyến khích mạnh mẽ việc thu hút đầu tư nước ngoài vào các ngành công nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu, công nghiệp chế biến, công nghiệp phục vụ phát triển nông nghiệp và kinh
tế nông thôn, các dự án ứng dụng công nghệ thông tinh, công nghệ sinh học, dầu khí, điện tử, vật liệu mới, viễn thông, sản xuất phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội và các ngành mà Việt Nam có nhiều lợi thế cạnh tranh với công nghiệp hiện đại, tạo thêm việc làm, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Để chủ động hội nhập có hiệu quả, cần nỗ lực chủ quan rất lớn và phải có
kế hoạch tổng thể tham gia hội nhập kinh tế quốc tế, xây dựng lộ trình hợp lý và chương trình hành động trong từng thời kỳ, phát huy quyền chủ động của các cấp, các ngành Xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa kinh tế đòi hỏi mỗi quốc gia phải phát triển hệ thống pháp luật nói chung, pháp luật đầu tư nước ngoài nói riêng để tương đồng với các nước ASEAN và các nước khác trong khu vực và phù hợp với thông lệ quốc tế Đây có thể nói là yêu cầu mang tính khách quan, bởi lẽ nếu ta không phát triển hệ thống pháp luật nói chung, pháp luật đầu
tư nước ngoài nói riêng, thì nước ta rất khó hội nhập kinh tế khu vực và thế giới
Vì những lẽ đó, để công cuộc đổi mới về kinh tế tiếp tục phát triển và thực hiện được các mục tiêu của chiến lược 10 năm 2001-2010 mà Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IX đã đề ra, cần tiến hành đồng bộ các biện pháp, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, kết hợp giữa sự phát huy nội lực và nhân tố bên ngoài, trong đó việc hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài là yêu cầu mang tính cấp thiết hiện nay
3.2 Các nguyên tắc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật đầu tư nước
Trang 2ngoài tại Việt Nam
Nguyên tắc tiếp tục đổi mới và hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài là những tư tưởng chỉ đạo, xuyên suốt toàn bộ quá trình đổi mới và hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam Có những nguyên tắc chủ yếu sau:
Nguyên tắc thứ nhất: Quán triệt những quan điểm cơ bản của Đảng và
Nhà nước ta về mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế
Đây là nguyên tắc cơ bản, quan trọng nhất của toàn bộ hoạt động tiếp tục đổi mới và hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
Đảng lãnh đạo xã hội bằng việc xác định đường lối, chính sách phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Xuất phát từ tình hình hiện nay và yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới, đường lối kinh tế của Đảng được xác định trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng là: “Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, đưa nước ta thành một nước công nghiệp; ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất, đồng thời xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp theo định hướng xã hội chủ nghĩa; phát huy cao nội lực, đồng thời tranh thủ nguồn lực bên ngoài và chủ động hội nhập quốc tế” Trong chính sách phát triển các thành phần kinh tế, Đảng ta chủ trương phát triển các hình thức tổ chức kinh doanh đan xen, hỗn hợp nhiều hình thức sở hữu, giữa các thành phần kinh tế với nhau, giữa trong nước và ngoài nước; phát triển các hình thức kinh tế cổ phần nhằm huy động và sử dụng rộng rãi vốn đầu tư xã hội
Trong lĩnh vực kinh tế đối ngoại, Đảng lãnh đạo bằng việc xác định rõ đường lối, chính sách mở rộng quan hệ đối ngoại và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế Đó là việc "thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại tự chủ, mở rộng, đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế, Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hòa bình, độc lập
và phát triển" Vì vậy, trong quá trình đổi mới, hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài, phải nghiên cứu, nhận thức đúng hệ thống các quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế, sử dụng nội lực, đồng thời mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế để
Trang 3việc hoàn thiện pháp luật đi đúng hướng và phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện phát triển của Việt Nam
Nguyên tắc thứ hai: Hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài phải phù hợp
với Hiến pháp, đồng thời hoàn thiện một cách đồng bộ các đạo luật khác có liên
quan trong hệ thống pháp luật Việt Nam
Ngày 25/12/2001, tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa X đã thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 1992 Đáng chú ý, Điều
16 Hiến pháp năm 1992 về các thành phần kinh tế đã được bổ sung thêm cụm từ
“kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài”, thay cụm từ “kinh tế quốc doanh” bằng cụm
từ “kinh tế nhà nước”, bổ sung cụm từ “tiểu chủ” vào sau cụm từ “kinh tế cá thể”; thay cụm từ “giải phóng” bằng cụm từ “phát huy” cho phù hợp với thực tế Ngoài ra Điều 16 Hiến pháp năm 1992 còn được bổ sung quy định về hoạt động đầu tư như sau: “Các thành phần kinh tế đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế được sản xuất, kinh doanh trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm; cùng phát triển lâu dài, hợp tác bình đẳng
và cạnh tranh theo pháp luật”
Vì Hiến pháp là đạo luật cơ bản, đạo luật gốc đặt ra những quy định có tính chất nền tảng của chế độ Nhà nước, chế độ xã hội, quyền và nghĩa vụ của công dân, tổ chức bộ máy nhà nước và là cơ sở để xác định toàn bộ hệ thống pháp luật Việt Nam, cho nên việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp lần này có ảnh hưởng nhất định tới pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam Do đó, việc hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài phải phù hợp với các quy định của Hiến pháp
Vì pháp luật đầu tư có mối quan hệ chặt chẽ và có sự tác động qua lại với các đạo luật khác trong hệ thống pháp luật Việt Nam, nên việc hoàn thiện pháp luật đầu tư cũng phải được tiến hành trên cơ sở hoàn thiện một cách đồng bộ các đạo luật đó Nguyên tắc này đòi hỏi không được để các "lỗ hổng" trong pháp luật đầu tư nước ngoài và yêu cầu đồng bộ trong các lĩnh vực pháp luật khác có liên quan đến đầu tư nước ngoài như Luật Đất đai, Bộ luật Lao động, Bộ luật Dân sự,
Trang 4Luật Hải quan Điều đó có nghĩa là: bất cứ sự thay đổi trong các văn bản pháp luật đầu tư nước ngoài, phải đi liền với việc rà soát (và khi cần thiết thì phải sửa đổi, bổ sung) các đạo luật có liên quan Ngược lại, khi sửa đổi các đạo luật khác cũng cần phải lưu ý đến yếu tố đầu tư trong nước cũng như đầu tư nước ngoài,
để việc hoàn thiện đạo luật đó có tính bao trùm mọi đối tượng liên quan và để bảo đảm những điểm sửa đổi, bổ sung trong pháp luật đầu tư nước ngoài và các đạo luật liên quan có tính khả thi và đi vào cuộc sống Nói cách khác, hệ thống pháp luật đầu tư nước ngoài phải được hoàn thiện một cách đồng bộ để đáp ứng kịp thời các yêu cầu mà thực tiễn đầu tư đặt ra
Nguyên tắc thứ ba: Đảm bảo tính kế thừa và tiếp thu có chọn lọc kinh
nghiệm lập pháp về đầu tư nước ngoài
Nguyên tắc này đặt ra những yêu cầu và bảo đảm tính kế thừa của việc tiếp tục đổi mới và hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài Sự kế thừa chỉ có thể được khẳng định, nếu việc đổi mới, hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài được tiến hành trên cơ sở đánh giá một cách cụ thể, có cơ sở về hiệu quả của các quy phạm pháp luật hiện hành trong pháp luật đầu tư nước ngoài, cũng như trong các văn bản pháp luật khác có liên quan đến đầu tư nước ngoài Sự kế thừa không chỉ được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu pháp luật đầu tư thực định, mà phải nghiên cứu cả pháp luật có liên quan đến đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài những thời kỳ trước đây Sự kế thừa những giá trị pháp lý của pháp luật đầu tư thực định hay trong thời kỳ trước đây rõ ràng là hết sức cần thiết đối với việc hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Ngoài ra, cũng như việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung, việc hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài cũng cần phải tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm lập pháp về đầu tư trong nước cũng như đầu tư nước ngoài của các nước trên thế giới, đặc biệt lưu ý các nước có chế độ chính trị, kinh tế,
xã hội gần với nước ta, như Trung Quốc và các nước ASEAN
Nguyên tắc thứ tư: Chú trọng nâng cao tính hấp dẫn, tính cạnh tranh của
môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
Trang 5Đối với Việt Nam, vấn đề thu hút đầu tư nói chung, đầu tư nước ngoài trong những năm tới có ý nghĩa rất to lớn đối với sự tăng trưởng của nền kinh tế Trong điều kiện đó, việc tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn, có tính cạnh tranh đang là vấn đề bức xúc Để nâng cao tính hấp dẫn, tính cạnh tranh của môi trường đầu tư, phải xây dựng được một cơ chế, chính sách, pháp luật đồng bộ về đầu tư trong nước cũng như đầu tư nước ngoài, trong đó việc hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài đóng một vai trò quan trọng Trong quá trình hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài, phải luôn luôn quán triệt quan điểm này ngay từ khi xây dựng ý tưởng sửa đổi, bổ sung các quy phạm pháp luật đầu tư nước ngoài
Để nâng cao tính hấp dẫn, tính cạnh tranh của môi trường đầu tư nước ngoài, phải có quan điểm mang tính tổng thể, có tính chiến lược cao; phải có sự nghiên cứu nghiêm túc môi trường đầu tư nước ngoài của các nước trong khu vực và trên thế giới, cũng như hệ thống quy phạm pháp luật điều chỉnh nó để rút ra những kết luận cần thiết đối với môi trường đầu tư, pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam Làm được điều này, chúng ta sẽ tránh được tình trạng bị động lâu nay, chạy theo các nước trong khu vực trong việc nâng cao tính cạnh tranh, tính hấp dẫn của môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
Nguyên tắc thứ năm: Kết hợp mục tiêu thu hút đầu tư nước ngoài với việc
bảo vệ độc lập, chủ quyền quốc gia
Đây là nguyên tắc được đặt ra không những đối với đầu tư nước ngoài, mà còn được đặt ra đối với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta nói chung Chính vì vậy, nguyên tắc này đã được thể hiện rõ nét trong các văn kiện của Đảng và được khẳng định ngay tại Điều 1 Luật Đầu tư nước ngoài hiện hành:
"Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và tuân thủ pháp luật của Việt Nam "
Nguyên tắc này nhằm giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị, giữa thu hút đầu tư nước ngoài với việc bảo vệ độc lập chủ quyền quốc gia trong việc hoàn thiện pháp luật đầu tư Trong mối quan hệ này, độc lập, chủ
Trang 6quyền quốc gia có ý nghĩa vô cùng quan trọng, bởi lẽ nếu không có sự ổn định
về chính trị, thì không có nhà đầu tư nước ngoài nào đầu tư vào Việt Nam Mặt khác, nếu chỉ quan tâm đến thu hút đầu tư nước ngoài mà không chú ý đúng mức đến độc, lập chủ quyền quốc gia, thì đầu tư nước ngoài cũng không đem lại lợi ích cho dân tộc Chúng ta "mở cửa", nhưng không có nghĩa là "mở toang", mà là
“mở cửa” phù hợp với trình độ, năng lực quản lý và kiểm soát của ta, nhằm tiếp thu những cái tốt đẹp để phát triển kinh tế và ngăn ngừa những thói hư, tật xấu, cũng như những mặt trái do việc "mở cửa" mang lại
Nguyên tắc thứ sáu: Thu hút đầu tư nhưng phải đảm bảo thúc đẩy, kích
thích sự phát triển của sản xuất trong nước, tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh Nguyên tắc này đòi hỏi phải phát huy nội lực trên cơ sở sử dụng có hiệu quả nguồn hỗ trợ từ bên ngoài Sự gắn kết giữa nội lực và ngoại lực tạo thành nguồn lực tổng hợp mạnh mẽ cho sự phát triển đất nước Sự phát triển của sản xuất trong nước có tính chất quyết định, thu hút đầu tư nước ngoài có tính chất quan trọng đối với việc thực hiện các mục tiêu kinh tế – xã hội của nước ta
Vì những lẽ đó, việc hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài phải quán triệt quan điểm tạo hành lang pháp lý cho việc thu hút đầu tư, nhưng phải kích thích, thúc đẩy sản xuất trong nước phát triển, không chạy theo đầu tư nước ngoài mà "bóp chết" sản xuất trong nước Nếu chỉ chú trọng, tuyệt đối hóa việc thu hút đầu tư nước ngoài, mà không bảo hộ có chọn lọc, có điều kiện sản xuất trong nước thì sẽ đi chệch hướng phát triển kinh tế đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta Do vậy, song song với việc khuyến khích, ưu đãi đối với đầu tư nước ngoài nhằm thu hút nhiều hơn vốn đầu tư nước ngoài vào nước ta, cần phải chú trọng bảo hộ có chọn lọc, có điều kiện sản xuất trong nước, kích thích, thúc đẩy sản xuất trong nước phát triển
Nguyên tắc thứ bảy: Đảm bảo tính trong sáng, rõ ràng, minh bạch và công khai các quy định của pháp luật đầu tư nước ngoài
Xây dựng một hệ thống quy phạm pháp luật về đầu tư rõ ràng, minh bạch
là vấn đề mang tính cấp thiết hiện nay, bởi lẽ trong xu thế hội nhập kinh tế quốc
Trang 7tế và toàn cầu hóa kinh tế hiện nay, các nhà đầu tư nước ngoài không chấp nhận hợp tác với quốc gia có hệ thống pháp luật mập mờ, không rành mạch Nguyên tắc này đòi hỏi việc hoàn thiện pháp luật đầu tư, phải được thực hiện theo hướng: mỗi quy phạm pháp luật đầu tư đều phải dễ hiểu, hiểu theo một nghĩa, không thể hiểu theo nhiều nghĩa và phải hết sức rành mạch, nhất là đối với các thủ tục hành chính trong quản lý nhà nước về đầu tư
Ngoài ra, các quy định của pháp luật nói chung, về đầu tư nước ngoài nói riêng sau khi được ban hành cần phải công bố công khai, rộng rãi và kịp thời cho mọi đối tượng, trên cơ sở đó các nhà đầu tư trong nước và ngoài nước, cũng như các cán bộ trong các cơ quan nhà nước ở các cấp có thể nắm bắt kịp thời, từ đó mới có thể quyết định đầu tư và thực hiện một cách chính xác triệt để các quy định của pháp luật Lúc đó, các quy định của pháp luật mới thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả
3.3 Giải pháp hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã khẳng định sự cần thiết phải nghiên cứu để tiến tới áp dụng một khung pháp luật thống nhất chung cho doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Mặt khác, theo kế hoạch đến 2005 sẽ diễn ra Đại hội X của Đảng, đó cũng là thời điểm ta phải thực hiện các cam kết trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc gia nhập, nhất là Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ, Hiệp định Tự
do, Xúc tiến và Bảo hộ Đầu tư giữa Việt nam và Nhật Bản và cũng là thời điểm
mà Việt nam dự kiến sẽ tham gia WTO Vì vậy, dưới góc độ là một sinh viên đang học tập và nghiên cứu, trong phạm vi hiểu biết của mình tôi xin có dự báo
và kiến nghị một số giải pháp sửa đổi Luật Đầu tư nước ngoài hiện hành như sau:
3.3.1 Giải pháp chung về sửa đổi Luật Đầu tư nước ngoài
Để tiến tới mặt bằng pháp lý chung cho đầu tư trong nước và nước ngoài như tinh thần Đại hội Đảng lần thứ IX nêu trên, Luật Đầu tư nước ngoài hiện
Trang 8hành phải được sửa đổi một cách cơ bản thành Luật Khuyến khích đầu tư nước ngoài, trong đó chỉ quy định những chế định đặc thù cho đầu tư nước ngoài, những biện pháp khuyến khích và ưu đãi đối với đầu tư nước ngoài Nội dung Luật Khuyến khích Đầu tư nước ngoài chỉ bao gồm các quy định khuyến khích dành riêng cho đầu tư nước ngoài như mô hình Luật Khuyến khích đầu tư trong nước hiện nay Còn những vấn đề chung khác thì áp dụng như đối với doanh nghiệp trong nước Ví dụ: việc thành lập và hoạt động của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được tiến hành theo quy định của Luật Doanh nghiệp; các vấn đề về thuế thì theo quy định của các đạo luật về thuế; vấn đề phá sản doanh nghiệp thì được thực hiện theo Luật Phá sản doanh nghiệp
Như vậy, dự kiến Luật Khuyến khích Đầu tư nước ngoài chỉ quy định những nội dung chủ yếu sau:
Thứ nhất, về đối tượng điều chỉnh: các quan hệ xã hội liên quan đến việc hưởng chế độ ưu đãi trong đầu tư nước ngoài
Thứ hai, về phạm vi điều chỉnh: chỉ áp dụng đối với các chủ thể đạt tiêu chuẩn được hưởng ưu đãi
Thứ ba, quy định mở rộng hơn về danh mục lĩnh vực và địa bàn khuyến
khích đầu tư nước ngoài Đặc biệt, cần thu hẹp Danh mục hạn chế đầu tư và
Danh mục đầu tư có điều kiện
Thứ tư, quy định các tiêu chí để hưởng ưu đãi, mức thuế suất ưu đãi; các
trường hợp miễn, giảm về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu, thuế
VAT
Thứ năm, quy định tiêu chí để hưởng ưu đãi và mức miễn, giảm tiền thuê đất
Thứ sáu, quy định người Việt Nam định cư ở nước ngoài đầu tư về nước, thì được hưởng các ưu đãi đặc biệt
Thứ bảy, quy định việc mở rộng diện các đối tượng được Nhà nước đảm bảo cân đối ngoại tệ, diện hỗ trợ cân đối ngoại tệ
Thứ tám, quy định việc bảo lãnh của Chính phủ đối với các dự án BOT,
Trang 9BTO, BT; các dự án xây dựng hạ tầng, các dự án đặc biệt quan trọng
Thứ chín, quy định về thẩm quyền, thủ tục xét giải quyết cho hưởng ưu đãi
của Chính phủ, các Bộ, ngành và các địa phương
Đồng thời, để Luật Khuyến khích đầu tư nước ngoài đi vào cuộc sống, cần sửa đổi, bổ sung một cách đồng bộ các đạo luật có liên quan Cụ thể là:
- Luật Doanh nghiệp cần bổ sung đối tượng áp dụng bao gồm cả các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và quy định trình tự, thủ tục thành lập, hoạt động của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, kể cả việc chia, tách, sáp nhập, hợp nhất
- Luật Phá sản doanh nghiệp cần bổ sung quy định về một số đặc thù của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, như: việc tính tài sản của doanh nghiệp khi Bên Việt Nam góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất; trường hợp tuyên bố phá sản doanh nghiệp khi các bên chưa góp đủ vốn pháp định
- Luật Đất đai cần bổ sung quy định về các trường hợp cho thuê đất, giải phóng mặt bằng đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
- Luật Kinh doanh bất động sản cần quy định những vấn đề liên quan đến việc kinh doanh bất động sản của các nhà đầu tư nước ngoài
3.3.2 Giải pháp tiếp tục hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài đối với từng vấn đề cụ thể:
Bên cạnh giải pháp chung, tổng thể nêu trên, để khuyến khích đầu tư nước ngoài tăng sức hấp dẫn và khả năng cạnh tranh của môi trường đầu tư Việt nam, chúng ta cần tiếp tục đổi mới và hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài đối với các vấn đề cụ thể sau:
3.3.2.1 Sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện các quy định về hình thức và phương thức đầu tư
Hiện nay, trên thế giới áp dụng rất nhiều hình thức đầu tư khác nhau, như: Công ty cổ phần có vốn đầu tư nước ngoài (Sheraholder Co.), chi nhánh công ty nước ngoài để trực tiếp sản xuất (Branch Co.), Công ty hợp danh (Partnership), Công ty quản lý vốn (Holding Co.), Công ty mẹ - công ty con, Trong khi đó,
Trang 10theo quy định tại Điều 4 Luật Đầu tư nước ngoài hiện hành, các nhà đầu tư nước ngoài chỉ được đầu tư vào Việt Nam dưới 3 hình thức: Hợp đồng kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hợp tác kinh doanh; Doanh nghiệp liên doanh; Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài Các phương thức đầu tư là đầu tư vào Khu công nghiệp, Khu chế xuất; thực hiện các dự án BOT, BTO, BT; Luật Doanh nghiệp (1999) quy định về các hình thức như Công ty trách nhiệm hữu hạn, Công ty hợp danh, Công ty cổ phần, Doanh nghiệp tư nhân
Trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của các nước và các hình thức đầu tư trong nước theo Luật Doanh nghiệp mới ban hành, đồng thời nhằm mở thêm kênh mới thu hút đầu tư nước ngoài và tạo cơ hội cho nhà đầu tư linh hoạt lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp cần bổ sung thêm một số hình thức đầu tư sau:
* Hình thức doanh nghiệp hợp danh
Trên thế giới, doanh nghiệp hợp danh là hình thức áp dụng phổ biến trong một số lĩnh vực dịch vụ như: kiểm toán, kế toán, tư vấn luật, khám chữa bệnh, thiết kế xây dựng ở Việt Nam, một số dự án đầu tư nước ngoài thuộc lĩnh vực trên đã được cấp giấy phép đầu tư Tuy nhiên, việc quy định các doanh nghiệp này phải thành lập theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn là không thích hợp, vì trong công ty trách nhiệm hữu hạn, nhà đầu tư chỉ chịu trách nhiệm pháp
lý trong phạm vi số vốn góp vào doanh nghiệp Trong khi đó, vốn đầu tư của các
dự án loại này không đáng kể; nhà đầu tư hoạt động chủ yếu dựa vào địa vị và
uy tín nghề nghiệp, phải chịu trách nhiệm cá nhân cao đối với khách hàng về dịch vụ do mình cung cấp
Do đó, để góp phần nâng cao chất lượng một số loại dịch vụ thiết yếu, bảo đảm lợi ích của người tiêu dùng, cần cho phép thành lập doanh nghiệp hợp danh
có vốn đầu tư nước ngoài giống như quy định chung của Luật Doanh nghiệp hiện hành Doanh nghiệp hợp danh có vốn đầu tư nước ngoài này có những đặc thù chủ yếu là: phải có ít nhất một thành viên hợp danh là cá nhân nước ngoài Các thành viên hợp danh phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình (kể cả tài sản cá nhân) về các nghĩa vụ của doanh nghiệp (trách nhiệm vô hạn)