Tuyến Giáp Trạng Và Đồng Vị Phóng Xạ Sinh lý bệnh học giáp trạng: Khi toàn thể mô phải đáp ứng với kích thích tố giáp trạng thặng dư là lúc cơ thể ở tình trạng bị cường giáp trạng bệ
Trang 1Tuyến Giáp Trạng Và Đồng
Vị Phóng Xạ
Sinh lý bệnh học giáp trạng:
Khi toàn thể mô phải đáp ứng với kích thích tố giáp trạng thặng dư là lúc cơ thể ở tình trạng bị cường giáp trạng (bệnh Graves)
Phần lớn, bệnh cường giáp trạng Graves xuất hiện những triệu chứng đặc biệt, nhờ đó giúp vấn đề định bệnh được dễ dàng hơn Thí dụ 50% bệnh nhân cường giáp trạng bị lồi mắt Lượng TSH trong máu giảm thấp Lượng T4 và T3 tăng cao Đôi khi, bệnh Graves cần thêm thử nghiệm xác định kháng thể chống thụ thể TSH (receptors) Nói về chụp hình ảnh nhấp nháy (scintigraphic image), đôi khi không giúp được gì nhiều trong phần định bệnh cường giáp trạng Graves
Tuyến giáp trạng với u bướu độc (Toxic nodular goiter): Chỉ cần một cục bướu cổ tự quản (autonomous) cũng tiết đủ kích thích tố giáp trạng gây bệnh cường giáp trạng Có lúc nhiều cục bướu tự quản hay mô giáp trạng
Trang 2nằm giữa những cục bướu sinh sản nhiều kích thích tố giáp trạng Còn Plummer là bệnh tăng chức năng tuyến giáp trạng có một hay nhiều bướu cục
Viêm tuyến giáp trạng có 2 loại:
Viêm giáp trạng bán cấp do nhiễm siêu vi trùng Bệnh nhân than phiền bị đau ở tuyến giáp trạng Viêm tuyến giáp trạng khi bệnh nhân có thai, thường không làm cho bệnh nhân cảm thấy đau ở cổ giáp trạng Cả 2 loại viêm giáp trạng kể trên tiết ra nhiều kích thích tố sinh bệnh cường giáp trạng Và chỉ vài tuần lễ sau, chức năng giáp trạng sẽ giảm thấp
Uống kích thích tố giáp trạng (thyroxine hay triiodothyronine) có thể tăng cao chức năng tuyến giáp trạng
Thặng dư Iod cũng làm tăng chức năng tuyến giáp trạng và do đó tích
tụ đồng vị phóng xạ Iod trong tuyến giáp trạng sẽ giảm thấp
Khi bị bệnh chức năng tuyến giáp trạng giảm thấp, cần thử nghiệm để chẩn bệnh, vì nhiều khi triệu chứng không thấy rõ ràng
Có nhiều nguyên nhân làm giảm chức năng giáp trạng Giảm chức năng tuyến giáp trạng có thể khởi thuỷ từ tuyến giáp trạng Thực vậy, hơn 96% bệnh nhân bị chức năng giáp trạng thấp là do tuyến giáp trạng không đủ khả năng tiết kích thích tố giáp trạng Lượng TSH cao trong máu Nguyên
Trang 3nhân bệnh do viêm giáp trạng do hiện tượng tự miễn dịch, còn gọi là bệnh Hashimoto Tuyến giáp trạng lớn, không đều và cứng Vì Iod không đủ dùng
để tổng hợp kích thích tố nên đồng vị phóng xạ Iod hút nhiều vào tuyến giáp trạng Loại viêm giáp trạng thứ hai cũng sinh giảm năng giáp trạng và tuyến giáp trạng nhỏ và bình thường
Trường hợp bẩm sinh, không có tuyến giáp trạng, hay mô giáp trạng không di chuyển được xuống cổ, hay tổng hợp kích thích tố không thành hình Cả ba đều gây tình trạng giảm chức năng giáp trạng vĩnh viễn
Vài thuốc uống như Lithium hay Amiodarone ảnh hưởng tổng hợp kích thích tố giáp trạng, cũng giảm chức năng giáp trạng
Bệnh tuyến não thùy Chẳng hạn khi não thùy bị hư sẽ gây giảm năng giáp trạng, vì kích thích tố TSH ít tiết ra
Bướu cục và ung thư giáp trạng:
Bướu cục giáp trạng có thể là bướu hiền hay ung thư
Phần lớn ung thư giáp trạng đều có bướu cục Trừ ba trường hợp: 1 Ung thư có nhiều bướu do hậu quả chữa bệnh ung thư cổ bằng quang tuyến,
2 Ung thư giáp trạng bẩm sinh, và 3 Ung thư bạch huyết
Cục ung thư hoạt động yếu so với mô giáp trạng chung quanh cho nên khi chụp hình nhấp nháy (scintigraphic images), có thể thấy hiện tượng giảm
Trang 4năng giáp trạng Tuy nhiên, nếu dùng TSH kích thích, tế bào ung thư sẽ hấp thụ đồng vị phóng xạ iod nhiều hơn
Ung thư núm (papillary) giáp trạng là loại ung thư rất thông thường Ung thư phát triển rất chậm, rất lâu năm Ung thư xâm nhập hạch bạch huyết, có thể di căn vào phổi và xương
Ung thư nang (follicular) giáp trạng, độc hơn, thường xâm nhâp vào máu hơn là hệ thống bạch huyết
Bác sĩ Trần Mạnh Ngô