Những Điều Cần Biết Về Ung Thư Não Bộ - Phần 2 ppsx

Một số trung tâm y tế đang tìm hiểu và thử nghiệm các cách dùng xạ trị khác nhau: • Intensity-modulated radiation therapy hoặc 3-dimensional conformal radiation therapy: Loại xạ trị này

Những Điều Cần Biết Về Ung Thư Não Bộ

Phần 2

Xạ trị (Quang tuyến trị liệu)

Dùng phóng xạ (X rays, gamma rays, hoặc protons) để hủy hoại tế

bào ung thư Xạ trị được sử dụng sau cuộc giải phẫu để hủy nốt những tế

bào ung thư còn sót lại, hoặc khi không thể giải phẫu

Bác sĩ dùng hai loại xạ trị để chữa ung thư não bộ:

Ngoại xạ trị (external radiation): Nguồn phóng xạ bên ngoài cơ thể, từ

một máy phát quang, đưa đến đầu Tia phóng xạ có thể nhắm tời khối u,

vùng não bộ lân cận hoặc cả não bộ Đôi khi bệnh nhân cần cả xạ trị tại tủy

sông Việc chữa trị tùy thuộc vào tuổi tác, loại ung thư và kích thước của

khối u Lượng phóng xạ được chia đều làm nhiều lần chữa trị để bảo vệ các

tế bào lành mạnh, bệnh nhân thường được chữa 5 ngày mỗi tuần trong nhiều

tuần lễ Mỗi cuộc chữa trị kéo dài khoảng vài phút

Một số trung tâm y tế đang tìm hiểu và thử nghiệm các cách dùng xạ

trị khác nhau:

• Intensity-modulated radiation therapy hoặc 3-dimensional conformal

radiation therapy: Loại xạ trị này dúng máy điện toán giúp bác sĩ điều chỉnh

độ chính xác để nhắm tia quang tuyến đến khối u và chừa ra các tế bào lành

mạnh

• Proton beam radiation therapy: Dùng protons thay vì x-rays, lợi

điểm của protons là tia protons có thể xuyên qua những tế bào bình thường

mà không hủy hoại những tế bào này, độ phóng xạ của proton thấp hơn so

với quang tuyến

• Stereotactic radiation therapy: Tia phóng xạ nhỏ hơn được nhắm đến

khối u từ các góc độ khác nhau Bệnh nhân đội một khung sắt quanh đầu để

giữ nguyên vị trí Việc chữa trị có thể chỉ 1 lần hoặc nhiều lần

Nội xạ trị (internal radiation, implant radiation, brachytherapy): Cách

dùng xạ trị này không phổ thông trong việc chữa trị ung thư não bộ và con

đang được thử nghiệm Nguồn phóng xạ đặt trong những vật đựng rất nhỏ

gọi là "hạt"(seed); những hạt này đặt trong não bộ và tỏa ra phóng xạ qua

nhiều tháng Lượng phóng xạ giảm dần và khi cạn hết, không cần phải tháo

bỏ

Bệnh nhân có thể chịu một số phản ứng phụ Đôi khi buồn nôn trong

nhiều giờ sau khi xạ trị Ngoài ra, xạ trị còn gây mệt mỏi, mất sức Nghỉ

ngơi, dưỡng sức là điều cần thiết nhưng bệnh nhân cũng cần vận động thân

thể

Ngoại xạ trị thường gây rụng tóc, tóc sẽ mọc trở lại sau nhiều tháng

Xạ trị cũng gây nám da, da trở nên đỏ, sần sùi, sưng tấy Đôi khi xạ trị khiến

não bộ sưng trướng (edema), bệnh nhân thường cảm thấy nhức đầu Xạ trị

hủy hoại tế bào bình thường (necrosis) và gây ra nhức đầu, kinh phong và

ngay cả tử vong

Với trẻ em, xạ trị có thể dẫn đến việc chậm lớn, chậm phát triển, học

hành khó khăn vì ảnh hưởng đến tuyến pituitary Hơn nữa, xạ trị trong tuổi

thơ ấu có thể dẫn đến những loại ung thư thứ nhì (secondary tumor) khi

khôn lớn Bác sĩ thường tìm mọi cách để dùng hóa chất thay cho xạ trị với

trẻ em

Quý vị có thể đặt câu hỏi với bác sĩ trước khi bắt đầu cuộc xạ trị:

-Tại sao tôi cần loại chữa trị này?

-Bác sĩ chọn loại xạ trị nào cho tôi?

-Khi nào thì việc chữa trị bắt đầu? Khi nào thì xong? Chữa trị bao

nhiêu lần?

-Tôi sẽ bị ảnh hưởng ra sao? Tôi có cần vào bệnh viện không? Tôi cần

làm gì để tự chăm sóc trong khi và sau khi chữa trị?

-Tôi có thể tự đến nơi chữa trị hay không?

-Làm thế nào để biết là xạ trị có hiệu quả hay không?

-Có phản ứng phụ nào lâu dài hay không?

-Khi nào thì tôi có thể trở lại sinh hoạt bình thường?

Hóa chất trị liệu

Bác sĩ dùng hóa chất để diệt tế bào ung thư và đôi khi dùng để chữa trị

ung thư não bộ Hóa chất có thể được dùng theo một vài cách sau đây:

- Thuốc uống hoặc chích qua tĩnh mạch: Hóa chất trị liệu có thể dùng

trong khi hoặc sau khi xạ trị Thuốc theo mau luân lưu khắp cơ thể Hóa chất

trị liệu có thể dùng tại phòng mạch, trung tâm y tế, tại nhà riêng, hiếm khi

dùng tại bệnh viện

Tùy theo loại hóa chất sử dụng, thông thường các phản ứng phụ

thường bao gồm sốt, nóng lạnh, buồn nôn, ói mửa, biếng ăn, mệt mỏi, mất

sức Khi hóa chất chữa ung thư hạ thấp số tế bào máu khỏe mạnh, bệnh nhân

dễ bị nhiễm trùng, bầm tím hoặc chảy máu dễ dàng, và mệt mỏi, mất sức

Bác sĩ cần thử máu để đo lường số tế bào máu Khi lượng tế bào xuống thấp,

bác sĩ có thể dùng thuốc kích thích tủy xương chế tạo tế bào mới nhanh

chóng hơn hoặc sẽ được truyền máu

- Thuốc đặt trong những "dĩa" mỏng (wafer) được "cấy" vào não bộ:

Trong một số trường hợp ung thư não bộ "hạng cao", bác sĩ cấy những "dĩa

đựng hóa chất vào não bộ; mỗi dĩa kích thước cỡ đồng 10 xu tiền Hoa Kỳ

Qua nhiều tuần lễ, những "dĩa" này hòa tan, hóa chất "ngấm vào các tế bào

não bộ chung quanh Cách chữa trị có thể giúp ngừa bệnh tái phát sau khi

giải phẫu cắt bỏ khối u trong não bộ

Bệnh nhân được theo dõi để tìm dấu hiệu của nhiễm trùng; nếu bị

nhiễm trùng bác sĩ sẽ dùng thuốc kháng sinh để chữa trị

Quý vị có thể đặt câu hỏi với bác sĩ trước khi bắt đầu chữa trị hóa

chất:

-Tôi sẽ được chữa trị bằng loại thuốc nào? khi nào thì bắt đầu? Khi

nào thì xong?

-Tôi cần làm gì để tự chăm sóc trong khi chữa trị?

-Mục đích của việc chữa trị là gì? Làm thế nào để biết rằng việc chữa

trị có hiệu quả?

-Tôi cần báo cho bác sĩ biết về những phản ứng phụ nào? Có cách nào

phòng ngừa không?

-Tôi có cần làm gì để sửa soạn cho việc chữa trị không? Việc chữa trị

ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày ra sao?

Ý kiến thứ nhì

Trước khi bắt đầu việc chữa trị, quý vị có thể tham khảo một bác sĩ

khác để lấy ý kiến về chẩn đoán và chữa trị Nhiều hãng bảo hiểm sẽ trả chi

phí này nếu quý vị hoặc bác sĩ yêu cầu

Quý vị cần một thời gian để thu góp tài liệu, y sử, các kết quả thử

nghiệm và sắp xếp buổi tham khảo với một bác sĩ khác Việc chờ đợi thường

không ảnh hưởng đến kết quả của việc chữa trị Để an tâm hơn, quý vị có thể

thảo luận về việc chờ đợi này với bác sĩ của mình

Nhiều cách để tìm một bác sĩ cho ý kiến thứ nhì: Hỏi bác sĩ của mình,

hỏi chi tiết tại bệnh viện, những tổ chức y tế địa phương, trường Y khoa…

để lấy tên một vị bác sĩ chuyên khoa

Dinh dưỡng

Dinh dưỡng rất quan trọng trong mọi giai đoạn, trước khi, trong khi và

sau khi chữa trị ung thư Bệnh nhân cần một lượng đầy đủ calorie, protein,

sinh tố, và khoáng chất Khi cơ thể được bồi bổ đúng mức, bệnh nhân

thường cảm thấy dễ chịu hơn

Tuy nhiên, bệnh nhân có thể gặp khó khăn trong việc ăn uống vì nhiều

nguyên nhân, mệt mỏi, biếng ăn hoặc khó nuốt thức ăn Khi dùng hóa chất

trị liệu, bệnh nhân có thể không còn nếm được thức ăn, hoặc cho rằng thức

ăn không còn hương vị, thơm ngon như trước Bệnh nhân cũng có thể chịu

các phản ứng phụ như biếng ăn, buồn nôn, ói mửa, hoặc tiêu chảy

Có nhiều cách để bồi bổ cơ thể khi không thể ăn uống đầy đủ Hãy

thảo luận với chuyên viên về dinh dưỡng (registered dietitian) để chọn cách

dinh dưỡng thích hợp với đầy đủ calorie, protein, sinh tố (vitamins), và

khoáng chất (minerals)

Khi có thể, nên duy trì sự hoạt động, đi bộ, yoga, bơi lội hoặc những

hoạt động khác có thể gia tăng năng lực Nên thảo luận với bác sĩ về việc

vận động cơ thể và báo cho bác sĩ biết khi việc vận động gây đau đớn

Supportive Care (trị liệu phụ thuộc)

Những phương cách làm giảm đau đớn, biến chứng được dùng trước

khi, trong khi và sau khi chữa trị ung thư Với bướu não, những phương thức

trị liệu phụ thường được dùng để:

- Làm giảm sự sưng trướng (edema, swelling)

- Trị kinh phong (anticonvulsant drugs)

- Dịch não tuỷ ứ đọng: Bác sĩ dùng "shunt" (ống thoát)

- Trầm cảm, lo âu

Phục Hồi

Chương trình phục hồi hậu gp rất quan trọng, tùy theo mức cần thiết

của bệnh nhân mà chương trình có thể dài hạn hay ngắn hạn, giúp bệnh nhân

chóng bình phục, trở lại sinh hoạt hàng ngày qua sự giúp đỡ của nhiều nhóm

chuyên viên như:

- Physical therapist (chuyên viên vật lý trị liệu): Bướu não và việc trị

liệu có thể gây ra tê liệt, mất thăng bằng, bắp thịt yếu, và bệnh nhân sẽ cần

tập vật lý trị liệu để phục hồi

- Speech therapist: Giúp bệnh nhân nói, diễn đạt ý nghĩ, hoặc nuốt

(swallowing)

- Occupationist: Giúp bệnh nhân tập luyện những cử động liên hệ đến

đời sống hàng ngày: Ăn uống, tắm rửa, dùng nhà vệ sinh, thay quần áo

Với trẻ em, sau khi chữa trị bướu não, sẽ cần có thầy dạy kèm (tutor)

để vượt qua những khó khăn về việc học hành, luyện trí nhớ

Thăm bệnh định kỳ

Sau khi chữa trị, bệnh nhân sẽ cần được khám bệnh định kỳ Ngay cả

khi không có dấu hiệu nào về ung thư tái phát, vẫn cần thăm bệnh vì mầm

ung thư có thể còn sót lại trong cơ thể Khám bệnh định kỳ giúp bác sĩ kiểm

soát theo dõi diễn tiến của bệnh trạng, các loại thử nghiệm như thử máu,

chụp hình phổi, CT scan, nội soi hoặc những loại thử nghiệm khác

Báo cho bác sĩ biết nếu bị bệnh giữa những buổi khám bệnh định kỳ

Khi tái khám, bác sĩ thường khám phụ khoa, có thể làm sinh thiết, thử

bone scan, CTscan, MRI hoặc các loại thử nghiệm khác

Những nguồn hỗ trợ

Chứng bệnh nan y như ung thư có thể thay đổi cuộc sống của người

bệnh và cả thân nhân Những thay đổi này khó thích nghi và chấp nhận, nên

điều dễ hiểu là bệnh nhân cũng như những người thân yêu thường trải qua

những giai đoạn khó khăn, phân vân, bất an, buồn rầu Người bệnh có thể lo

âu về gia đình, công việc làm, hoặc sinh hoạt hàng ngày kể cả việc chịu

đựng và thích nghi với việc trị bệnh, những chuyến ra vào bệnh viện, phản

ứng phụ và những phí tổn trị liệu

Sống với căn bệnh nan y, người bệnh thường sợ hãi, tự trách, giận dữ

hoặc buồn rầu Những cảm tính này sẽ khiến đời sống nặng nề buồn thảm

hơn Bệnh nhân có thể tìm những nguồn hỗ trợ chia sẻ qua quý vị hữu, thân

nhân, chuyên viên tâm lý hoặc cả những bệnh nhân khác

Nguồn hỗ trợ có thể bao gồm:

Bác sĩ, y tá, những chuyên viên trong nhóm trị liệu có thể trả lời hầu

hết những câu hỏi liên quan đến bệnh trạng

Chuyên viên xã hội, chuyên viên tâm lý hoặc những vị lãnh đạo tôn

giáo có thể giúp đỡ phần tinh thần Chuyên viên xã hội có thể giới thiệu hoặc

chỉ dẫn những nguồn tài trợ, việc chuyên chở, trị liệu tại nhà…

Những nhóm hỗ trợ: bệnh nhân và người thân gặp gỡ các bệnh nhân

khác và thân quyến họ để chia sẻ và trao đổi kinh nghiệm về căn bệnh và

việc chữa trị Những nhóm hỗ trợ này có thể gặp gỡ qua sự họp mặt, điện

thoại, hoặc qua internet

Các chuyên viên tại 1-8-4-CANCER (điện thoại miễn phí trên lãnh

thổ Hoa Kỳ) có thể giúp bệnh nhân tìm những chương trình hỗ trợ, dịch vụ

và các tin tức, tài liệu liên quan đến ung thư

Sự hứa hẹn của ngành khảo cứu ung thư

Bác sĩ tại Hoa Kỳ đang thực hiện nhiều cuộc thử nghiệm lâm sàng

Thử nghiệm lâm sàng được hoạch định với mục đích trả lời các câu hỏi quan

trọng về cách trị liệu hữu hiệu nhất Những tìm hiểu khoa học đã tạo được

nhiều lợi ích, giúp con người sống lâu hơn, và khoa học tiếp tục tìm kiếm

Các chuyên gia đang tìm kiếm phương pháp ngăn ngừa ung thư, cách

tìm ra bệnh sớm hơn, cũng như cách trị liệu hiệu quả hơn Các chuyên gia

đang thử nghiệm nhiều phương cách trị liệu dùng riêng rẽ hoặc dùng chung

với nhau xạ trị, hóa chất và giải phẫu

Trang nhà của viện Ung Thư Quốc Gia Hoa Kỳ có phần tin tức về thử

nghiệm lâm sàng: h*tp://www.cancer.gov/clinicaltrials Tại đây ngoài các tin

tức về thử nghiệm còn có những chi tiết về các cuộc thử nghiệm lâm sàng về

ung thư

Nguồn tài liệu, tin tức từ viện Ung Thư Quốc Gia Hoa Kỳ Quý vị có

thể lấy tin tức cho chính mình, thân nhân hoặc bác sĩ của mình

Điện thoại (miễn phí trên lãnh thổ Hoa Kỳ): 1-800-4-CANCER

(1-800-422-6237)

Điện thoại dành cho những người lãng tai: 1-800-332-8615

Trang nhà của viện Ung Thư Quốc Gia Hoa Kỳ cung cấp tin tức về

cách ngăn ngừa ung thư, truy tìm, chẩn đoán, chữa trị, di tính học, thử

nghiệm lâm sàng Ngoài ra còn có những dữ kiện về các chương trình khảo

cứu, chương trình tài trợ và cả thống kê về ung thư