3.2 M T S GI I PHÁP Đ Y M NH TI N TRÌNH C PH N HOÁ DOANH Ộ Ố Ả Ẩ Ạ Ế Ổ Ầ NGHI P NHÀ N Ệ ƯỚ Ở C HÀ N I Ộ
3.2.1 Nâng cao nh n th c c a cán b , công nhân viên v c ph n hoá ậ ứ ủ ộ ề ổ ầ doanh nghi p nhà n ệ ướ c
Nhà nước đã ti p t c xây d ng nhi u chính sách m i, đ c bi t là NĐế ụ ự ề ớ ặ ệ 64/2002/NĐ-CP Tuy nhiên, v tác đ ng thúc đ y c ph n hoá doanhề ộ ẩ ổ ầ nghi p nhà nệ ước c a ngh đ nh m i, đi u này là ch a rõ ràng Đi m m uủ ị ị ớ ề ư ể ấ
ch t v n là t tố ẫ ư ưởng trong các b , ngành, cho dù chính sách m i có nh ngộ ớ ữ thay đ i thông thoáng đ n bao nhiêu, nh ng n u c quan ch qu n v n cònổ ế ư ế ơ ủ ả ẫ
c tình níu kéo đ gi l i doanh nghi p thành viên thì khó mà nói t iố ể ữ ạ ệ ớ chuy n hi u qu đệ ệ ả ược C n tích c c th c hi n vi c ph bi n, tuyên truy nầ ự ự ệ ệ ổ ế ề
ch trủ ương, chính sách c ph n hóa doanh nghi p Nhà nổ ầ ệ ước v i nh ngớ ữ hình th c đa d ng h n, coi tr ng hi u qu c a công tác này.ứ ạ ơ ọ ệ ả ủ
Các c quan qu n lý c n ph i hi u rõ theo Lu t doanh nghi p thì cơ ả ầ ả ể ậ ệ ơ quan quy n l c cao nh t c a doanh nghi p nhà nề ự ấ ủ ệ ước sau khi chuy n sangể công ty c ph n là Đ i h i c đông và gi a kỳ đ i h i là h i đ ng qu n tr ,ổ ầ ạ ộ ổ ữ ạ ộ ộ ồ ả ị theo đó đ xác đ nh đúng đ i tể ị ố ượng trong các quan h hành chính c a mình,ệ ủ không can thi p vào ch c năng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p sauệ ứ ả ấ ủ ệ
c ph n hóa nh m t doanh nghi p Nhà nổ ầ ư ộ ệ ước trước đây Cũng v y, khiậ công ty đã có phương án s n xu t kinh doanh, phả ấ ương án đ u t xây d ngầ ư ự
được đ i h i c đông ho c h i đ ng qu n tr phê chu n thì c quan c pạ ộ ổ ặ ộ ồ ả ị ẩ ơ ấ
gi y phép cũng không nên đòi h i các th t c khác, ch ng h n nh ph iấ ỏ ủ ụ ẳ ạ ư ả
được "c quan ch qu n phê duy t" Tránh tình tr ng không rõ ràng trongơ ủ ả ệ ạ quan h gi a t ng công ty và các công ty thành viên đã c ph n hoá nhệ ữ ổ ổ ầ ư nhi u doanh nghi p v n b d i xu ng các văn b n ch đ o t T ng công tyề ệ ẫ ị ộ ố ả ỉ ạ ừ ổ
qu n lý trả ước đây
Trang 23.2.2 Hoàn thi n c ch chính sách v c ph n hoá doanh nghi p nhà ệ ơ ế ề ổ ầ ệ
n ướ c
V m c tiêu c a vi c bán c ph n cho nhà đ u t nề ụ ủ ệ ổ ầ ầ ư ước ngoài, quy
ch quy đ nh 3 m c tiêu đó là: huy đ ng v n, công ngh (tiên ti n) và trìnhế ị ụ ộ ố ệ ế
đ qu n lý Trong 3 m c tiêu đó thì m c tiêu nâng cao trình đ qu n lý c aộ ả ụ ụ ộ ả ủ các nhà qu n lý doanh nghi p là ch y u, nh ng mu n nâng cao trình đả ệ ủ ế ư ố ộ
qu n lý c a các nhà qu n lý doanh nghi p Vi t Nam thì nên đ nhà đ u tả ủ ả ệ ệ ể ầ ư
nước ngoài tham gia qu n lý công ty c ph n, t đó ta h c đả ổ ầ ừ ọ ược cách qu nả
lý, đi u hành c a h Đi u này có v nh mâu thu n v i vi c quy đ nh nhàề ủ ọ ề ẻ ư ẫ ớ ệ ị
đ u t nầ ư ước ngoài ch đỉ ượ ở ữc s h u không vượt 30% v n đi u l c a côngố ề ệ ủ
ty c ph n, trong khi lu t đ u t nổ ầ ậ ầ ư ước ngoài l i cho phép các nhà đ u tạ ầ ư
nước ngoài liên doanh v i m c v n góp không dớ ứ ố ưới 30% và được quy nề thành l p các doanh nghi p 100% v n nậ ệ ố ước ngoài Vi t Nam.ở ệ
V giá bán c ph n cho nhà đ u t nề ổ ầ ầ ư ước ngoài cũng là đi u c n bànề ầ thêm C th : m t m t quy ch quy đ nh giá bán c ph n cho nhà đ u tụ ể ộ ặ ế ị ổ ầ ầ ư
nước ngoài và nhà đ u t trong nầ ư ước th ng nh t chung m t giá, m t khácố ấ ộ ặ
l i quy đ nh trong trạ ị ường h p nhi u nhà đ u t nợ ề ầ ư ước ngoài đăng ký mua cổ
ph n vầ ượt quá 30% s v n đi u l c a công ty thì t ch c đ u giá V yố ố ề ệ ủ ổ ứ ấ ậ khi đ u giá mà nhà đ u t nấ ầ ư ước ngoài tr giá cao h n nhà đ u t trongả ơ ầ ư
nước thì có đi u ch nh giá mua c ph n c a nhà đ u t trong nề ỉ ổ ầ ủ ầ ư ước không? trong th c t các doanh nghi p đã bán c ph n cho các nhà đ u nự ế ệ ổ ầ ầ ước ngoài
đ u có m c giá cao h n giá bán cho nhà đ u t trong nề ứ ơ ầ ư ước V y quy đ nhậ ị
nh v y là can thi p quá sâu vào doanh nghi p.ư ậ ệ ệ
S không th ng nh t trong c ch chính sách v c ph n hoá doanh nghi pự ố ấ ơ ế ề ổ ầ ệ Nhà nước cùng v i bi n pháp phân c p m nh m trong công tác t ch cớ ệ ấ ạ ẽ ổ ứ
th c hi n c ph n hoá nh thi u s ki m tra giám sát và ch n ch nh k pự ệ ổ ầ ư ế ự ể ấ ỉ ị
th i c a Chính ph và trách nhi m rõ ràng c a c quan đờ ủ ủ ệ ủ ơ ược u quy n đãỷ ề
Trang 3d n đ n s không th ng nh t trong vi c tri n khai c ph n hoá doanhẫ ế ự ố ấ ệ ể ổ ầ nghi p Nhà nệ ướ ởc các đ a phị ương và các b , ngành Vì v y đã có bi uộ ậ ể
hi n tuỳ ti n ho c trây ỳ trong vi c xúc ti n th c hi n ch trệ ệ ặ ệ ế ự ệ ủ ương c ph nổ ầ hoá m t b ph n doanh nghi p Nhà nộ ộ ậ ệ ước
3.2.2.2 S a đ i m t s chính sách đ i v i doanh nghi p nhà n ử ổ ộ ố ố ớ ệ ướ c và
ng ườ i lao đ ng khi th c hi n c ph n hoá ộ ự ệ ổ ầ
* Chính sách u đãi h p lý đ i v i doanh nghi p c ph n hoá ư ợ ố ớ ệ ổ ầ
Theo quy đ nh, doanh nghi p Nhà nị ệ ước chuy n sang công ty c ph nể ổ ầ
được hưởng 6 u đãi, trong đó ch y u là u đãi v m t tài chính.ư ủ ế ư ề ặ
Tuy v y, cho đ n nay nh ng u đãi v tài chính c a doanh nghi pậ ế ữ ư ề ủ ệ
v n còn m t s n i dung c n ph i đẫ ộ ố ộ ầ ả ược ti p t c hoàn thi n ế ụ ệ
V u đãi đề ư ược "ti p t c vay v n t i ngân hàng thế ụ ố ạ ương m i, công tyạ tài chính, các t ch c tín d ng khác c a Nhà nổ ứ ụ ủ ước theo c ch và lãi su tơ ế ấ
nh đã áp d ng đ i v i doanh nghi p Nhà nư ụ ố ớ ệ ước" Th c t nhi u doanhự ế ề nghi p đã g p ph i khó khăn khi th c hi n u đãi này vì thông t hệ ặ ả ự ệ ư ư ướ ng
d n c a ngân hàng Nhà nẫ ủ ước Vi t Nam l i quy đ nh ch nh ng doanhệ ạ ị ỉ ữ nghi p mà Nhà nệ ước n m gi c ph n đ c bi t, c ph n chi ph i m iắ ữ ổ ầ ặ ệ ổ ầ ố ớ
được ti p t c vay v n theo c ch và lãi su t hi n hành áp d ng đ i v iế ụ ố ơ ế ấ ệ ụ ố ớ doanh nghi p Nhà nệ ước, còn nh ng doanh nghi p khác (nhà nữ ệ ước không
n m gi c ph n chi ph i, c ph n đ c bi t) ch đắ ữ ổ ầ ố ổ ầ ặ ệ ỉ ược hưởng u đãi nàyư trong vòng 2 năm liên ti p sau khi doanh nghi p chuy n chính th c sangế ệ ể ứ
ho t đ ng theo Lu t công ty, còn sau đó thì theo c ch tín d ng hi n hànhạ ộ ậ ơ ế ụ ệ
áp d ng cho các doanh nghi p thu c các thành ph n kinh t khác.ụ ệ ộ ầ ế
V n đ t l c ph n u đãi cho nh ng doanh nghi p Nhà nấ ề ỷ ệ ổ ầ ư ữ ệ ước có
ph n v n t tích lu nhi u, quy đ nh hi n hành v n ch a h p lý, và khôngầ ố ự ỹ ề ị ệ ẫ ư ợ
th th c hi n để ự ệ ược vì n u so sánh gi a ph n v n t tích lu v i giá trế ữ ầ ố ự ỹ ớ ị doanh nghi p thì khó có doanh nghi p nào đ m b o đệ ệ ả ả ượ ỷ ệc t l 10% chứ
ch a nói đ n t l trên 40% nh ch đ Nhà nư ế ỷ ệ ư ế ộ ước đã quy đ nh.ị
Trang 4Đ i v i m t s doanh nghi p trong di n c ph n hoá có tình hình tàiố ớ ộ ố ệ ệ ổ ầ
s n, tài chính ph c t p ch a có c ch x lý nh : do quá trình trả ứ ạ ư ơ ế ử ư ước đ l iể ạ công n nh ng không l p h s đ y đ , n ph i thu khó đòi chi m tợ ư ậ ồ ơ ầ ủ ợ ả ế ỷ
tr ng l n trong ph n v n nhà nọ ớ ầ ố ướ ạc t i doanh nghi p, công n c a giaiệ ợ ủ
đo n I còn t n đ ng ch a x lý xong T n đ ng này v n kéo dài ch a thạ ồ ọ ư ử ồ ọ ẫ ư ể
gi i quy t đả ế ược
Doanh nghi p liên doanh v i nệ ớ ước ngoài nh ng liên doanh thua lư ỗ
ch a có c ch x lý.ư ơ ế ử
Doanh nghi p đang làm đ án c ph n hoá nh ng ph i ti n hành diệ ề ổ ầ ư ả ế
d i, ho c nhà c a, kho, đ t đai đang tranh ch p.ờ ặ ử ấ ấ
Doanh nghi p trệ ước đây b thua l và đã chi âm qu phúc l i khenị ỗ ỹ ợ
thưởng, g p khó khăn trong phặ ương hướng phát tri n, nên ch a th xâyể ư ể
d ng đ án c ph n hoá.ự ề ổ ầ
Nên phương hướng gi i quy t cho doanh nghi p lo i này trong quáả ế ệ ạ trình c ph n hoá là:ổ ầ
V công n thì các kho n n ph i thu đã quá h n thanh toán t 3 nămề ợ ả ợ ả ạ ừ
tr lên (trở ước đây là 5 năm), tuy con n đang t n t i nh ng không có khợ ồ ạ ư ả năng tr n , đả ợ ược phép x lý b ng cách tr vào k t qu kinh doanh, ho cử ằ ừ ế ả ặ
cu i cùng không còn ngu n nào thì tr vào ph n v n nhà nố ồ ừ ầ ố ướ ạc t i doanh nghi p c ph n hoá.ệ ổ ầ
N ph i thu quá h n thanh toán có th đợ ả ạ ể ược bán cho các t ch c kinhổ ứ
t có kh năng mua bán n ế ả ợ
N ph i tr đ n h n đợ ả ả ế ạ ược tho thu n v i ch n đ x lý ho cả ậ ớ ủ ợ ể ử ặ chuy n thành v n góp c ph n.ể ố ổ ầ
N thu và n ngân sách c a doanh nghi p nhà nợ ế ợ ủ ệ ước c ph n hoáổ ầ
được xem xét cho x lý nh khoanh n , giãn n , xoá n ử ư ợ ợ ợ
Trang 5N đ ng vay ngân hàng thợ ọ ương m i doanh nghi p nhà nạ ệ ướ ổc c ph nầ hoá được quy n tho thu n v i ngân hàng đ giãn n , khoanh n , xoá nề ả ậ ớ ể ợ ợ ợ
gi m lãi su t vay ho c chuy n n thành v n góp c ph n.ả ấ ặ ể ợ ố ổ ầ
N nợ ước ngoài doanh nghi p t vay có th tho thu n v i ch nệ ự ể ả ậ ớ ủ ợ chuy n thành v n góp trong công ty c ph n ể ố ổ ầ
Các kho n l lu k trả ỗ ỹ ế ước đây c a doanh nghi p nhà nủ ệ ước c ph nổ ầ hoá được dùng thu nh p trậ ước thu có đ n th i đi m c ph n hoá đ bùế ế ờ ể ổ ầ ể
đ p.ắ
Đ i v i tài s n liên doanh nố ớ ả ước ngoài doanh nghi p nhà nệ ước cổ
ph n hoá đầ ược tho thu n đ mua bán l i v n góp liên doanh N u đ aả ậ ể ạ ố ế ư
v n góp liên doanh vào c ph n hoá thì đã có quy đ nh hố ổ ầ ị ướng d n xác đ nhẫ ị giá tr góp v n liên doanh v i nị ố ớ ước ngoài, theo t giá chuy n đ i ngo i tỷ ể ổ ạ ệ bình quân trên th trị ường ti n t t i th i đi m đ nh giáề ệ ạ ờ ể ị
Đ i v i doanh nghi p liên doanh v i nố ớ ệ ớ ước ngoài n u làm ăn thua lế ỗ
có th cho k t thúc h p đ ng liên doanh, r i ti n hành gi i th doanhể ế ợ ồ ồ ế ả ể nghi p đó theo quy đ nh c a pháp lu t Ho c có th ti n hành c ph n hoáệ ị ủ ậ ặ ể ế ổ ầ theo hướng c ph n hoá đ i v i doanh nghi p có v n đ u t nổ ầ ố ớ ệ ố ầ ư ước ngoài
C n có c ch thích h p đ i v i doanh nghi p có v n đ u t nầ ơ ế ợ ố ớ ệ ố ầ ư ướ c ngoài Có th cho phép các doanh nghi p này ti n hành c ph n hoá vìể ệ ế ổ ầ chính nh ng công ty này s làm phong phú h n các hình th c thu hút v nữ ẽ ơ ứ ố
đ u t nầ ư ước ngoài vào Vi t Nam Đ i v i nh ng doanh nghi p này thì nênệ ố ớ ữ ệ quy đ nh kh ng ch t l c ph n thích h p v i bên nị ố ế ỷ ệ ổ ầ ợ ớ ước ngoài và bên
Vi t Nam, trệ ước h t c n thí đi m đ rút kinh nghi m tránh vi c m c saiế ầ ể ể ệ ệ ắ
l m Vi c đ u tiên là ti n hành b sung s a đ i lu t đ u t nầ ệ ầ ế ổ ử ổ ậ ầ ư ước ngoài và
ch ti n hành c ph n hoá nh ng doanh nghi p làm ăn kém hi u qu , c nỉ ế ổ ầ ữ ệ ệ ả ầ
có nh ng bữ ước đi thích h p.ợ
Trang 6*Đ m b o l i ích c a ng ả ả ợ ủ ườ i lao đ ng trong doanh nghi p c ph n hoá ộ ệ ổ ầ
Theo quy đ nh thì m i 1 năm làm vi c cho Nhà nị ỗ ệ ước người lao đ ngộ trong doanh nghi p th c hi n c ph n hoá đệ ự ệ ổ ầ ược mua t i đa 10 c ph n (trố ổ ầ ị giá 1 c phi u 100.000 đ ng) v i m c gi m giá 30% so v i các đ i tổ ế ồ ớ ứ ả ớ ố ượ ng khác S lố ượng c ph n đổ ầ ược mua v i giá u đãi tuỳ thu c vào s nămớ ư ộ ố công tác c a t ng ngủ ừ ười nh ng t ng giá tr u đãi cho ngư ổ ị ư ười lao đ ng trongộ doanh nghi p không đệ ược vượt quá 20% ho c 30% (đ i v i nh ng doanhặ ố ớ ữ nghi p có v n t tích lu t 40% giá tr doanh nghi p tr lên) giá tr v nệ ố ự ỹ ừ ị ệ ở ị ố Nhà nướ ạc t i doanh nghi p Riêng ngệ ười lao đ ng nghèo còn độ ược Nhà
nước cho tr ch m ti n mua c ph n u đãi trong gi i h n 10 năm.ả ậ ề ổ ầ ư ớ ạ
V c b n, ch đ u đãi cho ngề ơ ả ế ộ ư ười lao đ ng đã độ ược c i thi nả ệ nhi u so v i trề ớ ước đây Tuy nhiên, vi c quy đ nh th ng nh t t l giá trệ ị ố ấ ỷ ệ ị
đượ ưc u đãi tương ng v i ph n v n c a Nhà nứ ớ ầ ố ủ ướ ạc t i doanh nghi p màệ không xét đ n m c v n th c t và lao đ ng hi n có doanh nghi p làế ứ ố ự ế ộ ệ ở ệ không h p lý và không công b ng, s d n t i tình tr ng n i nhi u v n Nhàợ ằ ẽ ẫ ớ ạ ơ ề ố
nước thì người lao đ ng độ ược hưởng m t ph n m c đã quy đ nh Nh t làộ ầ ứ ị ấ
nh ng doanh nghi p có giá tr tài s n th p và đông lao đ ng, u đãi nàyữ ệ ị ả ấ ộ ư
ch a th t h p d n ngư ậ ấ ẫ ười lao đ ng Vì th c t bình quân ngộ ự ế ười lao đ ng ộ ở
nh ng doanh nghi p này ch mua đữ ệ ỉ ược 2-3 c ph n theo giá u đãi cho m iổ ầ ư ỗ năm công tác trong khu v c Nhà nự ước mà thôi
M t khác, ch đ u đãi này m i ch khuy n khích m t b ph nặ ế ộ ư ớ ỉ ế ộ ộ ậ
người lao đ ng nh ng doanh nghi p c ph n hoá, không công b ng đ iộ ở ữ ệ ổ ầ ằ ố
v i nh ng ngớ ữ ười lao đ ng đã làm vi c cho Nhà nộ ệ ướ ởc các khu v c khácự
ho c đã h u trí Ch a th t s t o ra đặ ư ư ậ ự ạ ược đ ng l c thúc đ y đông đ oộ ự ẩ ả
qu n chúng quan tâm và nhi t tình tham gia hầ ệ ưởng ng chứ ương trình cổ
ph n hoá doanh nghi p Nhà nầ ệ ướ ủc c a Chính ph ủ
Nên chăng áp d ng t ng h p các gi i pháp sau đây trong quá trình cụ ổ ợ ả ổ
ph n hoá:ầ