Giáo án 11 CB đúng theo PPCT năm 2009 - 2010

Kiến thức: Học sinh nắm được trong tự nhiên có hai loại điện tích, các đặc tính của chúng và các phương pháp làm nhiễm điện giữa cho một vật; Nắm được khái niệm điện tích, điện tích điể

Trang 1

Ngày soạn: Ngày dạy:

Tiết 1 Phần I: ĐIỆN HỌC – ĐIỆN TỪ HỌC

Chương I: ĐIỆN TÍCH – ĐIỆN TRƯỜNG Bài 1: ĐIỆN TÍCH – ĐỊNH LUẬT CU-LÔNG

I Mục tiêu.

1 Kiến thức: Học sinh nắm được trong tự nhiên có hai loại điện tích, các đặc tính của chúng và các

phương pháp làm nhiễm điện giữa cho một vật; Nắm được khái niệm điện tích, điện tích điểm, các loại điệntích và cơ chế của sự tương tác giữa các điện tích; Phát biểu nội dung và viết biểu thức của định luật tươngtác tĩnh điện Coulomb;

2 Kĩ năng: Áp dụng biểu thức của định luật tương tác tĩnh điện Coulomb và nguyên lí chồng chất

lực điện để giải một số bài toán cơ bản liên quan đến lực tương tác, cân bằng tĩnh điện; giải thích được cáchiện tượng nhiễm điện trong thực tế

II Chuẩn bị.

GV: một số TN đơn giản về sự nhiễm điện do cọ xát; một bình điện nghiệm; hình vẽ cân xoắn HS: Ôn lại kiến thức về điện của VL 7.

III Tổ chức hoạt động dạy học.

1 Ổn định lớp (Giới thiệu chương trình lớp 11, cụ thể là phần I, chương I)

2 Bài mới.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

- Gv biểu diễn một số TN đơn giản

về sự nhiễm điện do cọ xát

- Các em trả lời một số câu hỏi sau:

+ Các cách làm cho vật nhiễm điện?

+ Làm thế nào để biết một vật nhiễm

điện?

- Tóm lại nội dung chính

- Thông báo về các loại điện tích

Điều kiện về điện tích điểm

- Hướng dẫn hs trả lời C1

- Giới thiệu sơ về tiểu sử của nhà

bác học Coulomb

- Yêu cầu các em đọc SGK rồi trả

lời một số câu hỏi sau:

+ Hãy nêu cấu tạo và các sử dụng

cân xoắn để xác định lực tương tác

giữa hai điện tích?

- Kết quả sự phụ thuộc của lực

tương tác giữa các điện tích điểm

vào khoảng cách và độ lớn của hai

điện tích

- Từ đó các em hãy khái quát 2 kết

luận nói trên?

- Đó chính là nội dung của định luật

Cu-lông

- Hãy phát biểu lại định luật?

- Tên gọi và đơn vị của các đại

lượng có trong biểu thức

Hoạt động 1: Sự nhiễm điện của các vật Điện tích Tương tác điện.

- Quan sát gv làm TN, rồi trả lờicác câu hỏi đặt ra

- Hs chú ý ghi nhận

- Tập trung trả lời C1

Hoạt động 2: Định luật Cu-lông.

Đơn vị điện tích.

- Hs đọc SGK, rồi trả lời các câuhỏi của gv

- Lực tương tác giữa hai điện tíchđiểm tỉ lệ nghịch với bình phươngkhoảng cách giữa chúng và tỉ lệthuận với tích độ lớn hai điện tích

- HS phát biểu ĐL Cu-lông nhưSGK

1 2 2

1 Sự nhiễm điện của các vật.

Có 3 cách làm nhiễm điện chovật ( Tiếp xúc – cọ sát- hưởngướng)

2 Điện tích Điện tích điểm.

Điện tích điểm là một vật tíchđiện có kích thước rất nhỏ so vớikhoảng cách tới điểm mà ta xét

3 Tương tác điện Hai loại điện tích.

Có hai loại điện tích là điện tíchdương và điện tích âm

Đơn vị điện tích là Coulomb, ký

1 Định luật Cu-lông.

Lực hút hay đêyr giữa hai điện tíchđiểm đặt trong chân không cóphương trùng với đường thẳng nốihai điện tích điểm đó, có độ lớn tỉ

lệ thuận với tích độ lớn của 2 điệnttích và tỉ lệ nghịch với bình phươngkhoảng cách giữa chúng

Trang 2

- Nêu đặc điểm của vectơ lực điện.

- Đơn vị của điện tích ntn?

- Hướng dẫn hs trả lời C2

- Cho ví dụ yêu cầu hs biểu diễn

vectơ lực tương tác giữa 2 điện tích

điểm

- Giới thiệu khái niệm điện môi

- Khi điện tích đặt trong điện môi thì

lực tác dụng của chúng sẽ như thế

nào?

- Kết quả thực nghiệm; lực tương tác

giữa 2 điện tích điểm giảmlần

- Như vậy biểu thức của ĐL Cu-lông

bây giờ như thế nào?

- Phân tích ý nghĩa của hằng số điện

9.10 N m

r : khoảng cách giữa 2 điện tích

- Đặc điểm: Vectơ lực nằm trênđường thẳng nối hai điện tích và cóchiều phụ thuộc vào dấu 2 điện tích

có độ lớn như (1)

- Điện tích có đơn vị là Cu-lông (kíhiệu: C)

- Hs trả lời C2, và hoàn thành các

ví dụ theo yêu cầu của gv

Hoạt động 3: Lực tác dụng lên điện tích đặt trong điện môi.

Hằng số điện môi.

- Ghi nhận khái niệm

- Giảm so với khi đặt trogn chânkhông

1 2 2

: gọi là hằng số điện môi

- Hoàn thành theo yêu cầu của gv

1 2 2

Hệ SI, k = 9.109 đơn vị SI, vàbiểu thức Coulomb được viết :

1 2 9 2

Lực tương tác giữa các điện tíchđiểm đặt trong điện môi đồng tínhđược xác định :

1 2 9 2

Hoạt động 4: Củng cố, dặn dò

- Điện tích điểm là gì? Phát biểu lại nội dung định luật Cu-lông và viết biểu thức?

- Về nhà làm bài tập và chuẩn bị bài tiếp theo

Trang 3

Tiết 2 Bài 2: THUYẾT ÊLECTRON – ĐỊNH LUẬT

BẢO TOÀN ĐIỆN TÍCH

I Mục tiêu.

a Về kiến thức

Hiểu và trình bày được nội dung cơ bản của thuyết electron.

Trình bày được cấu tạo sơ lực của nguyên tử về phương diện điện.

b Về kĩ năng

Vận dụng thuyết electron để giải thích sơ lược các hiện tượng nhiễm điện.

c Thái độ

Rèn luyện kĩ năng vận dụng lý thuyết vào thực tế bài học.

GV: Một số thí nghiệm về hiện tượng nhiễm do cọ xát và do hưởng ứng.

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

Có bốn vật A, B, C, D kích thước nhỏ, nhiễm điện Biết rằng vật A hút vật B nhưng đẩy vật C Vật C hút vật D Hỏi D hút hay đẩy B?

Phát biểu nội dung định luật Cu-lông, viết biểu thức, nêu tên gọi và đơn vị của từng đại lương

có trong biểu thức?

3 Bài mới.

- Các hiện tượng xảy ra trong tự

nhiên rất phong phú, đa dạng được

con người đặt ra và cần tìm cơ sở để

giải thích Người ta đã dựa vào

thuyết cấu tạo nguyên tử của Rơzơfo

là cơ sở đầu tiên để giải thích được

nhiều hiện tượng đơn giản

- Các em đọc SGK phần 1

- Hướng dẫn hs tóm tắt kiến thức

cấu tạo nguyên tử về phương diện

điện

+ Thành phần cấu tạo của nguyên tử

+ Sự sắp xếp của hạt nhân & các e-?

+ Tổng điện tích của nguyên tử?

ion-+ Khi cho 2 ion lại gần nhau thì có

hiện tượng gì xảy ra?

- Các em vận dụng kiến thức để trả

lời C1

- Làm thế nào để biết và giải thích

được một vật dẫn điện hay cách điện

chúng ta cùng nhau tìm hiểu

+ TN: cho một que kim loại, một

thước nhựa chạm vào điện cực + của

Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập.

- Nhận thức vấn đề bài học

Hoạt động 2: Thuyết electron

- Hs đọc SGK, tóm tắt theo hướngdẫn của gv

+ Gồm hạt nhân mang điện + ở tâm

& các e mang điện âm chuyểnđộng xung quanh

…

- Hs theo dõi và ghi nhận thông tin

- Nghe giải thích sự hình thành cácion

- Hiểu được nguyên nhân gây racác hiện tượng điện & tính chấtdiện là do động thái cư trú hay dichuyển của e

- Ghi nhận nội dung thuyết e

- Trả lời C1 (dựa vào sự di chuyểnhay cư trú của e để giái thích)

Hoạt động 3: Vận dụng

- Tham gia TN cùng gv; khi ta sửdụng thanh kl có hiện tượng phóngđiện từ cực + sang cực (–), vì có sự

di chuyển của các e tự do; đối với

I Thuyết electron.

1 Cấu tạo nguyên tử về phương diện điện Điện tích nguyên tố.

- Gồm hạt nhân mang điện + ở tâm

& các e mang điện âm chuyểnđộng xung quanh Hạt nhân có cấutạo gồm 2 loại hạt là nơtron khôngmang điện và proton mang điện (+)

- Điện tích của e và p là điện tíchnhỏ nhất nên gọi chúng là điện tíchnguyên tố

2 Thuyết electron.

SGK

II Vận dụng

1 Vật (chất) dẫn điện và vật (chất) cách điện.

- Vật (chất) dẫn điện là vật (chất)

có chứa các điện tích tự do

- Vật (chất) cách điện là vật (chất)không có chứa các điện tích tự do

2 Sự nhiễm điện do tiếp xúc.

SGK

3 Sự nhiễm điện do hưởng ứng.

SGK

Trang 4

bình acquy có hiện tượng gì khác

- Hướng dẫn hs giải thích các hiện

tượng thông qua khái niệm điện tích

liên kết và điện tích tự do

- Như thế nào là hệ cô lập?

thanh thuỷ tinh thì không

- Các em hãy phát biểu lại nội dung của thuyết e? Hãy giải thích tại sao nước cất không dẫn điện, còn nước sôngthì dẫn điện

- Các em về nhà trả lời & làm bài tập trong SGK và SBT Chuẩn bị bài tiếp theo

Trang 5

I Mục tiêu.

Ôn lại kiến thức về các hiện tượng điện; về tương tác giữa các điện tích điểm, thuyết e.

Vận dụng ĐL Cu-lông để làm các bài tập…

c Thái độ

GV: Bài tập trắc nghiệm làm thêm…

Các em hãy phát biểu lại nội dung của thuyết e? Hãy giải thích tại sao nước cất không dẫn điện, cònnước sông thì dẫn điện?

3 Bài mới.

- Hãy phát biểu định luật cu-lông,

viết biểu thức và nêu tên gọi đơn vị

của các đại lượng có trong công

thức đó

- Nếu điện tích được đặt trong điện

môi đồng tính thì sao?

- Phát biểu nội dung thuyết e

- Chúng ta cùng nhau giải bài 8

trang 10

- Bài tập này tương đối dễ, mời một

bàn lên bảng giải, các bạn còn lại tự

làm vào tập

- Chúng ta tiếp tục làm bài 1.9 SBT

- Các em đọc đề bài rồi tóm tắt

- Bài này chúng ta chú ý:

+ Cho hệ điện tích cân bằng, chúng

ta phải biểu diễn bằng hình vẽ, áp

- Trả lời các câu hỏi của gv

Hoạt động 2: Hướng dẫn giải một số bài tập.

- Đọc đề bài  Tóm tắt

1 3

Cho 3 điện tích q (+) và điện tích

Q nằm tại tâm tam giác đều  hệđiện tích cân bằng

Tìm dấu và độ lớn của Q theo q

Bài 8 trang 10 SGK

Tóm tắt

1 3

Tìm dấu và độ lớn của Q theo q

Xét sự cân bằng của điện tích q tại

C Lực đẩy do 2 điện tích tại A, Btác dụng lên q tại C là:

q

a

Q  F'

Trang 6

Xét sự cân bằng của điện tích q tại

C Lực đẩy do 2 điện tích tại A, Btác dụng lên q tại C là:

2 2

q

F k a

q

F k a

F .Vậy Q phải là điện tích (-)Đặt khoảng cách từ C đến Q là r:

- Về nhà làm tiếp các bài còn lại trong SBT và chuẩn bị bài tiếp theo

Trang 7

Tiết 4 Bài 3: ĐIỆN TRƯỜNG VÀ CƯỜNG ĐỘ ĐIỆN TRƯỜNG

ĐƯỜNG SỨC ĐIỆN

I Mục tiêu.

Trình bày được khái niệm sơ lược về điện trường Phát biểu được định nghĩa cường độ điện trường, viết được công thức tổng quát và nêu được ý nghĩa của các địa lượng có trong công thức Nêu được đặc điểm của vectơ cường độ điện trường, vẽ được vectơ cường độ điện trường của một điện tích điểm.

Nêu được định nghĩa của đường sức điện trường, trình bày được khái niệm về điện trường đều.

Vận dụng các công thức về điện trường và nguyên lý chồng chất điện trường để giải một số bài toán đơn giản về điện trường tĩnh điện.

c Thái độ

HS: Ôn lại kiến thức về định luật Cu-lông và tổng hợp lực.

3 Bài mới.

- Theo thuyết tương tác gần, mọi vật

tương tác nhau phải thông qua môi

trường trung gian

- Hai điện tích đặt cách nhau trong

không gian (chân không) lại tác

dụng lực được với nhau, vậy phải

thông qua môi trường nào?

- Để trả lời được câu hỏi này chúng

ta cùng nhau nghiên cứu bài mới

- Các em đọc SGK phần I

- Giới thiệu TN hình 3.1 và nhấn

mạnh vấn đề về môi trường truyền

tương tác điện

- Qua TN chúng ta thấy lực tương

tác giữa 2 đt xảy ra cả trong chân

không

- Trong TN trên khí hút hết kk thì

lực tt tăng lên Điều đó chứng tỏ gì?

- Vậy môi trường truyền tương tác

điện gọi là gì?

- Kết luận lại vấn đề Các em ghi

nhận khái niệm điện trường

- Xung quanh đt thì có điện

trường… vậy đại lượng nào đặc

trưng cho sự mạnh hay yếu của nó?

- Em hãy đọc SGK phần II

- Đại lượng đặc trưng cho sự mạnh

hay yếu của đtr gọi là gì?

+ Gọi ý: Dùng đl Cu-lông để xác

định sự phụ thuộc của lực tác dụng

vào vị trí

+ Viết biểu thức tính lực tác dụng

của đt Q lên q đặt tại M?

- Nếu thay đổi vị trí đặt q thì lực tác

- Chú ý nhận thức vấn dêdf bàihọc

- Dự đoán để trả lời cùng gv

Hoạt động 2: Tìm hiểu về khái niệm điện trường.

- Hs đọc SGK

- Có lực tương tác xảy ra…

- Trong chân không thì lực tươngtác giữa 2 điện tích mạnh hơn

- Môi trường truyền tương tác điệngọi là điện trường

và gắn liền với điện tích Điệntrường tác dụng lực lên các điệntích khác đặt trong nó

II Cường độ điện trường

1 Khái niệm cường độ điện trường.

2 Định nghĩa

Cường độ điện trường tại mộtđiểm là đại đặc trưng cho tác dụngcủa điện trường tại điểm đó Nóđược xác định bằng thương số của

độ lớn lực điện F tác dụng lên mộtđiện tích thử q (+) đặt tại điểm đó

& độ lớn của q

F E q



3 Vectơ cường độ điện trường

Cường độ điện trường được biểudiễn bằng một vectơ gọi là vectơcường độ điện trường

F E q





Phương, chiều trùng với phương

và chiều của lực tác dụng lên điệntích thử q (+)

Trang 8

dụng có thay đổi k?

- Từ biểu thức trên F phụ thuộc vào

các đại lượng nào?

- Từ đó rút ra ĐN cđđtr (phát biểu

thành lời và nêu tên gọi và đơn vị

của các đại lượng có mặt trong biểu

thức?)

- Từ biểu thức (1) ta thấy EF,

mà F là đại lượng vectơ thì E phải là

đại lượng ntn?

- Phương chiều của E  ntn?

- Vậy (1) có thể viết lại ntn?

- Các làm làm việc theo nhóm để

hoàn thành C1

- Vậy đtr đi ra từ đt (+) đi vào từ đt

(-)

- Đơn vị của đtr như thế nào?

- Giải thích gì sao ngta sử dụng đơn

vị như thế (chỉ giới thiệu thông qua)

- Em hãy viết biểu thức cường độ

điện trường của một điện tích điểm

Q?

- Từ đó em hãy cho biết E phụ thuộc

vào những yếu tố nào?

- Vậy nếu có nhiều điện tích cùng

gây ra cường độ điện trường tại 1

điểm thì chúng ta áp dụng nguyên lý

chồng chất điện trường để tìm

cường độ đtr tổng hợp

- Hãy cho biết biểu thức?

gọi là cường độ điện trường

- Hs làm việc nhóm trả lời

F E q

 (1)Trong đó: F: độ lớn của lực tácdụng lên điện tích q (+); E: cường

độ điện trường tại mọt điểm

- E cũng là đại lượng vectơ

- Cùng phương, chiều với F 

- (1): F E q





 (2)

- Làm việc theo nhóm; chứngminh…

- Trả lời câu hỏi của gv

Các điện trường E 1&  E2đồng thờitác dụng lực lên điện tích q mộtcách độc lập với nhau và điện tích

q chịu tác dụng của điện trườngtổng hợp E 

1 2

  

- Cường độ điện trường là gì? Viết công thức tính & nêu những đặc điểm của cường độ điện trường của 1 điệntích điểm?

- Chuẩn bị tiếp phần còn lại của bài và làm các bài tập trong SGK và SBT

IV Rút kinh nghiệm.

Trang 9

Tiết 5 Bài 3: ĐIỆN TRƯỜNG VÀ CƯỜNG ĐỘ ĐIỆN TRƯỜNG

ĐƯỜNG SỨC ĐIỆN (tt)

GV: Hình vẽ về các đường sức điện trên giấy khổ lớn.

Cường độ điện trường là gì? Viết công thức tính & nêu những đặc điểm của cường độ điện trường của 1điện tích điểm?

+ Mỗi mạt sắt đặt trong đtr có hiện

tượng gì xảy ra?

+ Nhiễm điện như thế nào?

điện song song và cách đều thì vectơ

cường độ điện trường tại các điểm

có đặc điểm gì?

- Chúng ta nghiên cứu điện trường

giữ hai bảng tích điện trái dấu nhau

hình 3.10

- Điện tr của nó là điện trường đều

- Đường sức điện của điện trường

- Trái dấu nhau

- Nằm dọc theo đường thẳng nối 2điện tích (quả cầu)

- Phát biểu định nghĩa đường sứcđiện

- Đọc SGK và ghi nhận kiến thức

- Thảo luận sau đó trình bày trướclớp

- Hoàn thành C2 (càng gần thì cácđường sức càng xít (dày đặc), càng

xa thì càng thưa  Ở gần đt thìcđđtr càng lớn)

- Một đtr mà các đường sức điệnsong song và cách đều thì vectơcường độ điện trường tại các điểmbằng nhau

- Quan sát hình vẽ và rút ra kếtluận

- Là những đường thẳng song song

và cách đều

- Hs phát biểu…

Hoạt động 2: Vận dung.

- Hs làm theo yêu cầu và gợi ý củagv

III Đường sức điện

1 Hình ảnh các đường sức điện.

Các hạt nhỏ (mạt cưa) đã bịnhiễm điện & nằm dọc theo nhữngđường mà tiếp tuyến tại mỗi điểmtrùng với phương của vectơ cường

độ điện trường tại đó Mỗi đường

đó gọi là đường sức điện

2 Định nghĩa

Đường sức điện là đường màtiếp tuyến tại mỗi điểm của nó làgiá của vectơ cường độ điện trườngtại điểm đó Nói cách khác, đườngsức điện là đường mà lực điện tácdụng dọc theo đó

3 Hình dạng đường sức của một

số điện trường

SGK

4 Các đặc điểm của đường sức điện.

a Qua mỗi điểm trong điện

trường có một đường sức điện & chỉmột mà thôi

b Đường sức điện là những

đường có hướng Hướng của đườngsức điện tại một điểm là hướng củavectơ cường độ điện trường tạiđiểm đó

c ĐSĐ của điện trường tĩnh điện

là đường không khép kín Nó đi ra

từ điện tích (+) và kết thúc ở điệntích (-)

d Số đường sức đi qua một điện

tích nhất định đặt vuông góc vớiĐSĐ tại điểm mà ta xét thì tỉ lệ vớiCĐĐTr tại điểm đó

5 Điện trường đều

Điện trường đều là điện trường màvectơ CĐĐTr tại mọi điểm đều có

Trang 10

cùng phương, chiều & độ lớn; ĐSĐ

là những đường thẳng ss cách đều

- Nêu định nghĩa, các đặc điểm của đường sức điện và điện trường đều?

- Về nhà làm toàn bộ các bài tập để tiết sau chung ta cùng nhau sửa

Ngày soạn:

Ngày dạy:

I Mục tiêu.

Ôn lại kiến thức về điện trường – Cường độ điện trường.

Vận dụng để giải các bài tập đơn giản và nâng cao.

c Thái độ

GV: Chuẩn bị một số bài tập bổ sung.

3 Bài mới.

- Điện trường là gì?

- Cường độ điện trường là gì? Viết

biểu thức, nêu tên gọi và đơn vị của

các đại lượng có trong biểu thức đó?

- Cường độ điện trường là đại lượng

vectơ hay vô hướng? Đối với điện

tích (+) thì sao? Và điện tích (-) thì

sao?

- Cho biết biểu thức cường độ điện

trường của điện tích điểm? Nguyên

- Các em đọc tiếp bài số 12 trang 21

- Bài này các em phải biểu diễn

bằng hình vẽ  chọn điểm C cho

phù hợp, áp dụng nguyên lý chồng

Hoạt động 1: Ôn lại kiến thức có liên quan.

Hoạt động 2: Hướng dẫn giải một số bài tập.

- Đọc đề bài  Tóm tắt

4.10 ; 5 5.10 2; ?

2

3

4.10 9.10

2 5.10 72.10 /

2

3

4.10 9.10

2 5.10 72.10 /

1

B q

Trang 11

- Chúng ta tiếp tụ bài 13 trang 21.

- Bài này tương đối khó… Chúng ta

Để E  C 0thì 2 vectơ E E  1; 2 phảitrực đối nhau

4 3

2 2

4 3

2 2

1

B q

2

C r

1 r2r

Trang 12

 

1 5

1 2 1

- Các em về nhà làm thêm các bài tập trong SBT và chuẩn bị bài tiếp theo

Tiết 7 Bài 4: CÔNG CỦA LỰC ĐIỆN TRƯỜNG

I Mục tiêu.

Trình bày được công thức tính công của lực điện trong sự di chuyển của một điện tích trogn điện trường đều.

Nêu được đặc điểm của công của lực điện mối liên hệ giữa công của lực điện và thế năng của điện tích trong điện trường.

Vận dụng để tính được côgn của lực điện, thế năng tĩnh điện trogn trường hợp đơn giản.

c Thái độ

GV; Vẽ hình 4.2 SGK lên giấy khổ lớn

HS: Ôn lại kiến thức về công của trọng lực ở lớp 10.

3 Bài mới.

- Tương tác tĩnh điện có nhiều điểm

tương đồng với tương tác hấp dẫn

Ta sẽ thấy công cảu lực điện và thế

năng của điện tích trong điện trường

cũng có những điểm tương tự như

- Chú ý nhận thức vấn đề bài học

I Công của lực điện

1 Đặc điểm của lực điện tác dụng lên một điện tích đặt trong điện trường đều

Đặt điện tích q>0 tại một điểm

ký duyÖt

Trang 13

- Nhắc lại biểu thức tính công của

trọng lực? Đặc điểm?

- Giới thiệu hình 4.1; các em hãy

xác định phương, chiều của lực tác

dụng lên điện tích q? Đặc điểm

+ Gợi ý: Trong điện trường đều thì

lực điện tác dụng lên điện tích điểm

ntn?

- Các em chú ý trường hợp 2 hình

4.2:

+ Điện tích di chuyển theo đường

thẳng MN Công của lực điện trong

- Vậy trường hợp điện tích di

chuyển theo đường gấp khúc thì

sao?

- Hướng dẫn hs phân tích tương tự

như trên

- Tổng quát cho đường cong bất kỳ

 Các em hãy nêu kết luận cuối

- Thế năng của điện tích q đặt tại

điểm M trong điện trường bất kỳ do

nhiều điện tích gây ra ntn?

- Công làm dịch chuyển q từ M ra xa

vô cùng bằng thế năng tại M

- Hãy tìm mối liên hệ giữa A, W, V?

- Từ ĐLBT và chuyển hóa năng

lượng, suy ra công của lực điện

chính băng độ giảm thế năng của

điện tích trong điện trường:

hình dạng đường đi (quỹ đạo) màchỉ phụ thuộc vào điểm đầu vàđiểm cuối

Hoạt động 2: Tìm hiểu công của lực điện.

- Công của lực điện:

- Hs hoàn thành C1 (Công củatrọng lựcA mgz  chỉ phụ thuộcvào độ cao z mà không phụ thuộcvào hình dạng quỹ đạo)

- HS hoàn thành C2 (Công của lựcđiện sẽ bằng không vì lực điện luônvuông góc với quãng đường dịchchuyển)

Hoạt động 2: Thế năng của điện tích trong điện trường.

- Nghiên cứu SGK

- Là đại lượng đặc trưng cho khảnăng sinh công của điện trường

2 Công của lực điện trong điện trường đều

Ta có công của lực điện:

os & os

Vậy: Công của lực điện trong sự di

chuyển của điện tích trong điệntrường đều từ M  N là

MN

A  qEd, không phụ thuộc vàohình dạng của đường đi mà chỉ phụthuộc vào vị trí của điểm đầu vàđiểm cuối của đường đi

3 Công của lực điện trong sự di chuyển của điện tích trong điện trường bất kỳ.

II Thế năng của một điện tích trong điện trường

1 Khái niệm

Thế năng của một điện tích q trongđiện trường đặc trưng cho khả năngsinh công của điện trường khi đặtđiện tích q tại điểm mà ta xét trongđiện trường

Trang 14

điện tác dụng lên điện tích đó sinh

ra sẽ bằng độ giảm thế năng của đt

q trong đtr

- Hs trả lời C3: Khi cho điện tích q

di chuyển dọc theo cung MN nhưC2 thì thế năng của đt q trong điệntrường sẽ không thay đổi và lựcđiện không sinh công

ra sẽ bằng độ giảm thế năng của đt

q trong đtr

- Viết công thức tính công của lực điện trogn sự di chuyển của q đt trong đtr đều? Thế năng của đt q trogn 1 đtrphụ thuộc vào q ntn?

- Các em về nhà học lại bài và làm BT trong SGK và SBT

Tiết 8 Bài 5: ĐIỆN THẾ HIỆU ĐIỆN THẾ

I Mục tiêu.

Nêu được định nghĩa và viết được biểu thức tính điện thế tại một điểm trong điện trường.

Nêu được định nghĩa hiệu điện thế và viết được công thức liên hệ giữa hiệu điện thế với công của lực điện và cường độ điện trường của một điện trường đều.

Giải được một số bài toán đơn giản về điện thế và hiệu điện thế.

c Thái độ

GV: Dụng cụ dùng để minh họa cách đo điện thế tĩnh điện: tĩnh điện kế, tụ điện, acquy để tích điện cho tụ điện.

Nêu đặc điểm của công của lực điện tác dụng lên điện tích thử q khi cho q di chuyển trong điện trường?

3 Bài mới.

- Vì điện thế có liên quan mật thiết

với thế năng tĩnh điện, nên từ các

công thức tính thế năng tĩnh điện

của một điện tích trong đtr đều &

trong điện trường bất kỳ chúng ta có

Trang 15

thế năng tĩnh điện?

- Từ biểu thức trên thì hệ số VM q

mà chỉ phụ thuộc điện trường tại M

Gọi là điện thế tại M

- Nó đúng cho điện trường bất kỳ

- Từ đó người ta đưa ra định nghĩa

điện thế (SGK)

- Điện thế có đơn vị ntn?

- Điện thế có những đặc điểm gì?

- Hướng dẫn hs xây dựng ĐN HĐT

dựa vào công của lực điện trong

dịch chuyển 1 đt giữa 2 điểm MN

+ HĐT Giữa 2 điểm MN là hiệu

- Nếu đt q di chuyển trên đường

thẳng MN thì công của lực điện

được tính ntn?

- Hiệu điện thế giữa 2 điểm MN

ntn?

- Từ (4) ta có thể giải thích được tại

sao đơn vị của cường độ điện trường

là V/m

- (4) đúng cho điện trường không

đều, nếu trong khoảng d<< dọc theo

đường sức điện, CĐĐT thay đổi

A V

q



 (1)Điện thế tại 1 điểm M trong điệntrường là đại lượng đặc trưng riêngcho đtr về phương diện tạo ra thếnăng khi đặt tại đó một điện tích q

Được xác định như biểu thức (1)

- Đơn vị điện thế là vôn (kí hiệu V)1

1 1

J V C

+ Điện thế là một đại lượng vôhướng

Nếu q0 & A M 0 V M 0ngược lại: AM  0 VM  0

Hoạt động 2: Tìm hiểu hiệu điện thế.

A A U

V

q



 (1)Điện thế tại 1 điểm M trong điệntrường là đại lượng đặc trưng riêngcho đtr về phương diện tạo ra thếnăng khi đặt tại đó một điện tích q.Được xác định như biểu thức (1)

3 Đơn vị

Đơn vị điện thế là vôn (kí hiệu V)

1 1 1

J V C

II Hiệu điện thế

1 HĐT Giữa 2 điểm MN là hiệu giữa VM & VN

q

 (3)

Vậy: HĐT giữa 2 điểm M,N

trong điện trường đặc trưng chokhả năng sinh công của điệntrường trong sự di chuyển của 1điện tích từ M đến N Nó được xácđịnh bằng thương số của công củalực điện tác dụng lên điện tích qtrong sự di chuyển từ M đến N và

độ lớn của q

- Đơn vị của HĐT cũng là vôn(V)

3 Đo hiệu điện thế.

Người ta đo HĐT tĩnh điện bằngtĩnh điện kế

4 Hệ thức liên hệ giữa HĐT và CĐĐT.

Công của điện tích di chuyểntrên đường thẳng MN:

MN

Hiệu điện thế giữa hai điểm MN:

MN MN

Trang 16

trường là V/m(4) đúng cho điện trường khôngđều, nếu trong khoảng d<< dọctheo đường sức điện, CĐĐT thayđổi không đáng kể.

- Hiệu điện thế giữa hai điểm trong điện trường là gì? Viết hệ thức liên hệ giữa hiệu điện thế và cường độ điệntrường?

- Các em về nhà học lại bài và làm các bài tập trong SGK & SBT

Tiết 9 Bài 6: TỤ ĐIỆN

I Mục tiêu.

Trả lời được câu hỏi “tụ điện là gì?” và nhận biết được một số tụ điện trong thực tế.

Phát biểu được định nghĩa điện dung của tụ điện, nêu được điện trường trong tụ điện có dự trữ năng lượng.

Giải được một số bài tập đơn giản về tụ điện.

c Thái độ

GV: Một số tụ điện để làm vật mẫu, và tụ đã bóc vỏ.

Hs: Đọc bài trước ở nhà.

Mời 2 hs lên bảng giải bài tập số 8 và 9 SGK.

3 Bài mới.

- Giới thiệu sơ lược về tụ điện

+ Cho hs quan sát một số loại tụ đã

chuẩn bị

+ Bóc vỏ cho hs xem cấu tạo bên

trong của tụ

- Chúng ta biết giữa hai bản tụ là dd

điện môi, vậy điện môi là gì?

Hoạt động 1: Tìm hiểu về tụ

Kí hiệu:

2 Cách tích điện cho tụ điện. + - C

ký duyÖt

Trang 17

- Hãy trả lời câu hỏi tụ điện là gì?

- Làm thế để tích điện cho tụ điện?

- Nguyên tắc?

- Chú ý sơ đồ hình 6.4 là sơ đồ dùng

để tích điện cho tụ điện

- Sử dụng tụ điện còn hoạt động

được để tích điện cho hs quan sát

- Sau đó cho phóng điện…

- Sau khi phóng điện thì điện tích ở

hai bản như thế nào?

- Các em trả lời C1

- Các em đọc SGK phần II

- Nếu chúng ta dụng cùng một

nguồn điện (cùng hđt) để tích điện

cho các tụ điện khác nhau, trong

cùng 1 khoảng thời gian, thì các tụ

điện đó cũng được nhiễm điện khác

- Hãy nêu định nghĩa điện dung?

- Điện dung có đơn vị ntn?

- Chú ý cách kí hiệu trên tụ điện, các

con số đó có ý nghĩa như thế nào?

- Sử dụng nguồn điện để tích điệncho tụ

- Cho 2 bản tụ tiếp xúc với 2 cựccủa nguồn, bản nào nối với cựcdương thì tích điện (+) và ngượclại

- Điện tích ở hai bản bằng nhau

- Hs nêu định nghĩa như SGK

- Đơn vị của điện dung là fara (kíhiệu: F) 1

1 1

C F V

Hoạt động 3: Tìm hiểu các loại tụ

điện – Năng lượng điện trường.

-Đọc SGK, chú ý những chỗ quantrọng gv nhấn mạnh

- Nghĩa là: tụ điện có điện dung là

10 F  hiệu điện thế tối đa có thểđặt vào 2 cực của tụ

- Năng lương mà tụ tích trữ đượcchính là năng lượng điện trườngtrong tụ điện Do đó có khả năngsinh công

Cho 2 bản tụ tiếp xúc với 2 cựccủa nguồn, bản nào nối với cựcdương thì tích điện (+), cực nối vớibản (-) nhiễm điện (-) và ngược lại

II Điện dung của tụ điện.

và HĐT giữa hai bản của nó

2 Đơn vị điện dung.

Đơn vị của điện dung là fara (kíhiệu: F) 1

1 1

C F V

Fara là điện dung của tụ điện mànếu đặt giữa hai bản của nó HĐT1V thì nó tích được điện tích 1C.Người ta thường sử dụng tụ cóđiện dung bé do đó chỉ dùng cácước số của fara

Ý nghĩa: tụ điện có điện dung là

10 F  hiệu điện thế tối đa có thểđặt vào 2 cực của tụ

4 Năng lượng cảu điện trường trong tụ điện.

Năng lượng điện trường đượctính bằng biểu thức sau:

2

Q W C



Trang 18

bằng biểu thức sau:

2

Q W C



- Điện dung của tụ điện là gì? Năng lượng của tụ điện tích điện là dạng năng lượng gì?

- Các em về nhà học lại bài và làm bài tập… chuẩn bị tiết sau chúng ta sửa BT

Tiết 10 BÀI TẬP

I Mục tiêu.

Ôn lại kiến thức về công của lực điện, điện thế hiệu điện thế và tụ điện

Vận dung để giải các bài tập đơn giản.

c Thái độ

GV: Một số bài tập mở rộng, nâng cao kiến thức.

3 Bài mới.

- Hãy cho biết công của lực điện

trong điện trường đều là gi? Biểu

thức?

- Biểu thức thế năng của điện trường

tĩnh điện?

- Sự phụ thuộc của thế năng vào

điện tích ntn? Công của lực điện và

độ giảm thế năng có mối quan hệ gì?

- Cho biết định nghĩa điện thế, biểu

Trang 19

- Hệ thức giữa hđt và cđđtr ntn?

- Tụ điện là gì? Điện dung của tụ

điện là gì? Đơn vị của điện dung

- Chúng ta cùng nhau giải bài 7

trang 25

- Chú ý: e bị bản (-) đẩy và bản (+)

hút và lực điện sinh công (+)

- Điện trường giữa hai bản là điện

- Bài này tương đối dễ do đó các e

tự giải vào tập rồi lên bảng trình

và lực điện sinh công (+)

- Điện trường giữa hai bản là điệntrường đều

- Công của lực điện bằng độ tăngđộng năng

0 0

0

0,6 0,6 1

- Điện trường giữa hai bản là điệntrường đều

- Công của lực điện bằng độ tăngđộng năng

0 0

0

0,6 0,6 1

- Các em về nhà giải tiếp các bài còn lại, chuẩn bị bài tiếp theo

Trang 20

Bài 7: DÒNG ĐIỆN KHÔNG ĐỔI NGUỒN ĐIỆN

I Mục tiêu.

Phát biểu được định nghĩa và viết biểu thức cường độ dòng điện nêu được điều kiện để có dòng điện.

Phát biểu được định nghĩa và viết biểu thức suất điện động của nguồn điện.

Mô tả được cấu tạo chung của các pin điện hóa, pin vôn ta và của acquy chì

Giải thích được vì sao nguồn điện có thể duy trì hiệu điện thế giữa hai cực của nó & nguồn điện là nguồn năng lượng

Giải thích được sự tạo ra & duy trì HĐT giữa 2 cực của pin vôn ta GT được vì sao acquy là một pin điện hóa nhưng lại có thể sử dụng được nhiều lần.

c Thái độ

GV: Pin khô đã bóc vỏ để HS quan sát Acquy xe máy…

- Sau đó trình bày trước lớp

- Sửa chữa những chỗ hs còn thiếu

xót

- Chốt lại vấn đề có liên quan…

- Các hạt mang điện chuyển động có

hướng  dòng điện

- Vậy đại lượng đặc trưng cho sự

mạnh hay yếu của dòng điện là gì?

chung ta nghiên cứu tiếp dòng điện

như thế nào là dòng điện không đổi?

Hoạt động 1: Ôn lại kiến thức về dòng điện.

- Hs đọc SGK, trả lời các câu hỏitrong phần I

- Trình bày nhanh trước lớp nếuđược yêu cầu

- Thảo luận chung cả lớp

Hoạt động 2: Tìm hiểu cường độ

dòng điện, dòng điện không đổi.

- Cường độ dòng điện

- Đặc trưng cho sự mạnh hay yếucủa dòng điện

q I t

khoảng thời gian đó

- Dòng điện không đổi là dòngđiện có chiều không thay đổi theo

I Dòng điện.

SGK

II Cường độ dòng điện Dòng điện không đổi.

1 Cường độ dòng điện.

Cường độ dòng điện là đại lượngđặc trưng cho tác dụng mạnh, yếucủa dòng điện Nó được xác địnhbằng thương số của điện lượng  q

dịch chuyển qua tiết diện thẳng củavật dẫn trong khoảng thời gian t

& khoảng thời gian đó

q I t







2 Dòng điện không đổi

Dòng điện không đổi là dòngđiện có chiều và cường độ khôngthay đổi theo thời gian

ký duyÖt

Trang 21

- Nó được xác định bằng biểu thức

như thế nào? Nêu tên và đơn vị của

các đại lượng có mặt trong biểu thức

Trong đó: q: là điện lượng chuyểnqua tiết diện thẳng của vật dẫmtrong khoảng thời gian t

- Thảo luận trả lời C1: Mạch điệnkín nối liền hai cực của các loạipin, acquy

+ C2: Dùng ampe kế để đoCĐDĐ, mắc nối tiếp ampe kế vàodòng điện cần đo theo chiều (+)sang (-)

- Đơn vị của CĐDĐ là ampe (kí

1 1

C A s

 đây là một trongnhững đơn vị cơ bản của hệ SI

1.1

6,25.10 /1,6.10

+ Vật cho dòng điện chạy qua gọi

là vật dẫn điện Các hạt mang điệntrong các vật này có thể dịchchuyển tự do

+ C6: phải có hiệu điện thế

- Điều kiện để có dòng điện làphải có một hiệu điện thế đặt vào

3 Đơn vị cường độ dòng điện

Đơn vị của CĐDĐ là ampe (kí

1 1

C A s

 đây là một trongnhững đơn vị cơ bản của hệ SI

III Nguồn điện

1 Điều kiện để có dòng điện.

Điều kiện để có dòng điện làphải có một hiệu điện thế đặt vàohai đầu vật dẫn điện

2 Nguồn điện.

Nguồn điện duy trì HĐT giữa 2cực của nguồn điện

- Bằng những các nào để biết có dòng điện chạy qua một vật dẫn? Cường độ dòng điện được xác định bằng côngthức nào?

- Về nhà học bài và chuẩn bị tiếp phần còn lại của bài và làm bài tập

Trang 22

Tiết 12 Bài 7: DÒNG ĐIỆN KHÔNG ĐỔI NGUỒN ĐIỆN (tt)

I Chuẩn bị.

Dụng cụ để làm TN về pin điện hóa.

II Tổ chức hoạt động dạy học.

Bằng những các nào để biết có dòng điện chạy qua một vật dẫn? Cường độ dòng điện được xác địnhbằng công thức nào?

3 Bài mới.

- Các em đọc SGK và chú ý hình

7.4

- GV phân tích tác dụng của nguồn

điện là tạo ra điện trường ở mạch

ngoài, làm dịch chuyển điện tích (+)

ở mạch ngoài, từ nơi có điện thế cao

sang nơi có điện thế thấp…

- Từ đó các em hãy định nghĩa công

của nguồn điện

- Vậy nguồn điện là một nguồn năng

lượng

- Đại lượng đặc trưng cho khả năng

thực hiện công của nguồn điện gọi là

gì?

- Vậy em hãy nêu định nghĩa của

suất điện động

- Biểu thức ntn?

- Đơn vị của suất điện động?

- Chú ý số vôn ghi trên mỗi nguồn

điện cho biết trị số của sđđ của

nguồn điện đó

- SĐĐ của nguồn điện có giá trị

bằng HĐT giữa hai cực của nó khi

mạch ngoài hở

- Như vậy bên trong nguồn điện

cũng có điện trở và gọi là điện trở

trong của nguồn

- Các em đọc SGK phần V, chú ý

các hình vẽ

- Trước tiên chúng ta nghiên cứu về

pin điện hóa

- Các em hãy hoàn thành C10

- Chúng ta xét pin vôn-ta (Volta)

+ Các em hãy đọc SGK và cho biết

cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của

- Công của các lực lạ làm dịchchuyển các điện tích qua nguồnđược gọi là công của nguồn điện

- Gọi là suất điện động của nguồnđiện

- Suất điện động là đại lượng đặctrưng cho khả năng thực hiện côngcủa nguồn điện và được đo bằngthương số giữa công A của lực lạthực hiện khi dịch chuyển một điệntích (+q) ngược chiều điện trường

& độ lớn của điện tích q đó

A q

 Suất điện động cũng có cùng đơn

vị với HĐT 1

1 1

J V C



Hoạt động 2: Tìm hiểu về pin và

acquy.

- Đọc sgk

- Tìm hiểu về pin điện hóa

- Làm TN như C10: (nếu có chuẩn

bị trước dụng cụ)

- Làm việc theo nhóm đọc sgk, viết

ra giấy rồi trình bày trước lớp

- Ghi nhận nọi dung chính

- Làm việc nhóm, tóm tắt nội dung

IV Suất điện động của nguồn điện.

1 Công của nguồn điện.

Công của các lực lạ làm dịchchuyển các điện tích qua nguồnđược gọi là công của nguồn điện

2 Suất điện động của nguồn điện.

a Định nghĩa

Suất điện động là đại lượng đặctrưng cho khả năng thực hiện côngcủa nguồn điện và được đo bằngthương số giữa công A của lực lạthực hiện khi dịch chuyển một điệntích (+q) ngược chiều điện trường &

độ lớn của điện tích q đó

A q

J V C



- Chú ý số vôn ghi trên mỗinguồn điện cho biết trị số của sđđcủa nguồn điện đó

- SĐĐ của nguồn điện có giá trịbằng HĐT giữa hai cực của nó khimạch ngoài hở

V Pin và acquy

1 Pin điện hóa

Trang 23

hiểu acquy chì.

+ Các em hãy cho biết cấu ta và

nguyên tắc hoạt động của acquy chì

+ Tóm lại nội dung chính cho hs

- Các phần còn lại các em về nhà

đọc thêm

- Ghi nhận nội dung chính

-

- Đại lượng nào đặc trưng cho khả năng thực hiện công của lực lạ bên trong nguồn điện? Đại lượng này được xácđịnh ntn?

- Về nhà học là cả bài & làm các bài tập trong SGK, SBT Chuẩn bị bài tiếp theo…

III Rút kinh nghiệm.

Trang 24

I Mục tiêu.

- Ôn lại kiến thức về dòng điện không đổi, cường độ dòng điện.

Vận dụng để giải một số bài tập đơn giản và nâng các trong chương trình.

c Thái độ

GV: Chuẩn bị thêm một số BT bô sung ngoài SGK

HS: Ôn lại lý thuyết.

3 Bài mới.

- Cường độ dòng điện là gì? Viết

biểu thưc, nêu tên gọi và đơn vị của

đó

- Dòng điện không đổi là gì? Viết

biểu thức, nêu tên gọi và đơn vị của

đó

- Định nghĩa suất điện động của

nguồn điện? Viết biểu thức, nêu tên

gọi và đơn vị của các đại lượng có

thức cường độ dòng điện để tìm ra

- Tương tự như bài trên chúng ta tìm

điện lượng dịch chuyển qua tiết diện

S

- Một em lên bảng làm, các bạn còn

lại tự giải vào tập

- Đối với bài 15 chúng ta đi tìm

Hoạt động 2: Hướng dẫn làm một số bài tập.

Công của lực lạ 3

Trang 25

Tiết 14-15 Bài 8: ĐIỆN NĂNG CÔNG SUẤT ĐIỆN

I Mục tiêu.

Nêu được công của dòng điện là số đo điện năng mà đoạn mạch tiêu thụ khi có dòng điện chạy qua Chỉ ra được lực nào thực hiện công ấy.

Chỉ ra được mối liên hệ giữa công của lực lạ thực hiện bên trong nguồn điện & điện năng tiêu thụ trong mạch điện kín.

Tính được điện năng tiêu thụ và công suất điện của một đoạn mạch theo các đại lượng liên quan và ngược lại.

Tính được công & công suất của nguồn điện theo các đại lượng liên quan & ngược lại.

c Thái độ

HS: Ôn lại kiến thức đã học ở lớp 9.

Đại lượng nào đặc trưng cho khả năng thực hiện công của lực lạ bên trong nguồn điện? Đại lượng nàyđược xác định ntn?

3 Bài mới.

- Chúng ta đã biết về điện năng mà

đoạn mạch tiêu thụ khi có dòng điện

chạy qua và công suất tiêu thụ điện

năng của đoạn mạch đó Trong bài

này chúng ta sẽ tìm hiểu công khi có

dòng điện chạy qua, tìm hiểu mối

liên hệ giữa công của nguồn điện &

điện năng tiêu thụ trong mạch điện

- Lực điện tác dụng làm cho điện

tích di chuyển vậy lực điện có khả

năng thực hiện công

- Công của lực điện được tính ntn?

- Các em hãy hoàn thành C1, C2

- Tại sao có thể nói công của dòng

điện chạy qua đoạn mạch cũng là

điện năng mà đoạn mạch đó tiêu

thụ?

- Vậy lượng điện năng mà một đoạn

- Vì dòng điện gây ra các tác dụngkhác nhau và chuyển hóa từ dạngnăng lượng này sang dạng năng

I Điện năng tiêu thụ và công suất điện.

1 Điện năng tiêu thụ của đoạn mạch

A Uq UIt  Vậy lượng điện năng mà mộtđoạn mạch tiêu thụ khi có dòngđiện chạy qua để chuyển hóa thànhcác dạng năng lượng khác được đobằng công của lực điện thực hiệnkhi dịch chuyển có hướng các điệntích

2 Công suất điện.

Trang 26

mạch tiêu thụ khi có dòng điện chạy

qua để chuyển hóa thành các dạng

năng lượng khác được đo bằng công

của lực điện thực hiện khi dịch

chuyển có hướng các điện tích

- Các em hãy nhớ lại công suất dã

học ở lớp 10, để trình bày công suất

điện

- Em hãy nhắc lại định luật J – L đã

học ở lớp 9

- Định luật này đề cập đến sự biến

đổi từ dạng năng lượng nào sang

sang năng lượng nào? Và xảy ra

trong trường hợp nào?

- Tóm lại vấn đề…

- Công suất tỏa nhiệt của vật dẫn khi

có dòng điện chạy qua được tính

như thế nào?

- Khi tạo thành mạch kín, nguồn

điện thực hiện công khi di chuyển

các điện tích tự do trong toàn mạch

để tạo thành dòng điện

- Vậy công cảu nguồn điện được

tính ntn?

- Tương tự như trên chúng ta đi xác

định công suất của nguồn điện

- Công suất này cũng chính bằng

công suất tiêu thụ điện năng của

2 đầu đoạn mạch và CĐDĐ chạyqua đoạn mạch đó

Hoạt động 3: Tìm hiểu công suất tỏa nhiệt của vật dẫn khi có dòng điện chạy qua.

2

Q RI t Nhiệt lượng tỏa ra ở một vật dẫn tỉ

lệ thuận với điện trở của vật dẫn,với bình phương cường độ dòngđiện và thời gian dòng điện đóchạy qua

- Điện năng  nhiệt năng, xảy ratrên vật dẫn

II Công suất tỏa nhiệt của vật dẫn khi có dòng điện chạy qua.

1 Định luật J - L

2

Q RI t Nhiệt lượng tỏa ra ở một vật dẫn tỉ

lệ thuận với điện trở của vật dẫn,với bình phương cường độ dòngđiện và thời gian dòng điện đó chạyqua

2 Công suất tỏa nhiệt của vật dẫn khi có dòng điện chạy qua.

III Công và công suất của nguồn điện.

1 Công của nguồn điện

ng

A  q    It

2 Công suất của nguồn điện

ng ng

A

- Điện năng mà một đoạn mạch tiêu thụ được đo bằng công do lực nào thực hiện? Viết công thức tính điện năngtiêu thụ & công suất của một đoạn mạch khi có dòng điện chạy qua?

- Các em về nhà học bài và làm BT, chuẩn bị bài tiếp theo

Trang 27

I Mục tiêu.

Ôn lại kiến thức về điện năng công suất điện.

Vận dụng các biểu thức trong bài để giải các bài tập đơn giản và nâng cao trong chương trình

c Thái độ

GV: Chuẩn bị một số bài toán mang tính tổng quát.

HS: Ôn lại bài.

3 Bài mới.

- Hãy cho biết công thức tính điện

năng tiêu thụ của đoạn mạch.?

- Hãy cho biết công suất điện là gì?

Viết biểu thức và cho biết tên gọi &

đơn vị của các đại lượng có mặt

trong biểu thức đó

- Phát biểu định luật J – L, viết biểu

thức, nêu tên gọi và đơn vị của các

đại lượng có mặt trong biểu thức đó

- Công suất nhiệt của vật dẫn khi có

dòng điện chạy qua là gì?

- Hãy cho biết công & công suất của

- Đối với bài 7; Đây là bài dễ, yêu

cầu hs tự làm và lên bảng giải không

phải hướng dẫn gì cả

- Chúng chuyển sang bài 8

- Đối với bài này các em phải sử

dụng kiến thức ở lớp 8 để hoàn

thành

- Vận dụng công thức tính nhiệt

lượng, hiệu suất

- Công suất tỏa nhiệt chúng ta vừa

b Nhiệt lượng cần đun sôi lượngnước đã cho là:

b Nhiệt lượng cần đun sôi lượng

Trang 28

- Bài 9; đây là bài tập dễ do đó các

A

- Về nhà làm tiếp các bài còn lại trong SBT, chuẩn bị bài tiếp theo

Trang 29

Tiết 17 Bài 9: ĐỊNH LUẬT ÔM ĐỐI VỚI TOÀN MẠCH

I Mục tiêu.

Phát biểu được định luật Ôm đối với toàn mạch & viết được hệ thức biểu thị định luật này.

Biết độ giảm thế năng là gì & nêu được mối quan hệ giữa sđđ của nguồn điện & độ giảm thế năng ở mạch ngoài và mạch trong.

Hiểu được hiện tượng đoản mạch là gì & giải thích được ảnh hưởng của điện trở trong của nguông đối với cường độ dòng điện khi đoản mạch.

Chỉ rõ được sự phù hợp giữa định luật Ôm đối với toàn mạch và tính được hiệu suất của nguồn điện.

Vận dụng được định luật Ôm đối với toàn mạch và tính được hiệu suất của nguồn điện để giải các bài tập đơn giản và nâng cao theo chương trình.

c Thái độ

GV: Dụng cụ TN như hình 9.2 SGK.

3 Bài mới.

- Như ta đã biết khi pin lơ-clan-sê

được sử dụng một t/g dài thì điện trở

trogn của pin tăng lên đáng kể và

dòng điện mà pin sinh ra trogn mạch

kín nhỏ Vậy CĐDĐ chạy trong

mạch điện kín có mối quan hệ ntn

với điện trở trong của nguồn cũng

như với các yếu tố khác của mạch?

Bài học này sẽ giúp chúng ta giải

Hoạt động 2: Tiến hành thí nghiệm.

- Đọc sgk, tiến hành TN cùng gv

- Trả lời các câu hỏi gv đặt ra

- Hs ghi nhận kết quả vào bảng

- Từ bảng kq TN  vẽ đồ thị nhận xét

Hoạt động 3: Định luật Ôm đối với toàn mạch.

- Rút ra mối liên hệ giữa HĐTmạch ngoài UN và cường độ dòngđiện chạy qua mạch kín

tỉ lệ thuận với SĐĐ của nguồn điện

và tỉ lệ nghịch với điện trở toànphần của mạch đó

III Nhận xét

1 Hiện tượng đoản mạch

Hiện tượng đoản mạch xảy ra khi

RN = 0

- Cường độ dòng điện khi đó:

ký duyÖt

Trang 30

- Với a và U0 là gì?

- Các em hãy trả lời C1

- Áp dụng định luật Ôm cho mạch

ngoài chứa điện trở tương đương RN

ta được điều gì?

- Từ (1)&(2) chúng ta tìm được:

- Từ (*) ta thấy a cũng có đơn vị của

điện trở  a chính là điện trở trong

r của nguồn điện

- Vậy SĐĐ của nguồn điện có giá trị

- Từ đó em hãy phát biểu nội dung

định luật Ôm cho toàn mạch

- Các em hãy trả lời C3

- Các em đọc SGK phần III

+ Hiện tượng đoản mạch xảy ra khi

nào?

+ Khi đó cường độ dòng điện phụ

thuộc vào những yếu tố nào?

+ Tại sao khi đoản mạch xảy ra sẽ

rất có hại?

- Hãy chứng minh định luật Ôm phù

hợp với định luật bảo toàn và

chuyển hóa năng lượng

- Hướng dẫn hs lập luận rút ra biểu

thức hiệu suất của nguồn điện

- Các em suy nghĩ trả lời C4, C5

a: là hệ số tỉ lệ (+)U0: là giá trị lớn nhất của HĐTmạch ngoài

- C1: Để I = 0  U = 0 thì mạchngoài hở, tức là điện trở mạchngoài; khi đó Umax  U0  vì độgiảm điện thế mạch trong bằng 0

- CĐDĐ chạy trong mạch điện kín

tỉ lệ thuận với SĐĐ của nguồn điện

và tỉ lệ nghịch với điện trở toànphần của mạch đó





2 Định luật ôm đối với toàn mạch

và định luật bảo toàn và chuyểnhóa năng lượng

- Định luật Ôm cho toàn mạch đề cập tới loại mạch điện nào? Phát biểu định luật & viết hệ thức biểu thị địnhluật đó? Hiện tượng đoản mạch xảy ra khi nào & có thể gây ra những tác hại gì? Có cách nào để tránh được hiệntượng này?

- Các em về nhà học lại bài, làm BT và chuẩn bị tiết sau chúng ta sửa BT

Trang 31

I Mục tiêu.

Ôn lại kiến thức về định luật Ôm đối với toàn mạch.

Vận dụng được các biểu thức trong bài để giải các bài toán đơn giản trong chương trình.

GV: Bài tập mở rộng, nâng cao kiến thức.

3 Bài mới.

- Các em hãy trả lời các câu hỏi sau:

+ Phát biểu & viết biểu thức định

luật Ôm đối với toàn mạch? Tên gọi,

đơn vị của các đại lượng có mặt

ta phải tìm được cường độ dòng điện

qua đèn và cường độ định mức của

Hoạt động 2: Hướng dẫn hs giải một số bài tập.

D D D

U R P

Cường độ dòng điện chạy qua đènlà:

Trang 32

- Các em đọc đề bài 7, từ đó tóm tắt

đề bài

- Trước hết chúng ta phải tính điện

trở tương đương của mạch ngoài 

D D D

U R P

D D D

12

N

U H

1 2

36 3 12

R R R

Cường độ dòng điện mạch chính

 

3 0,6

3 0,375

D D D

 

0, 4158.28,8 11,97

N

U H

1 2

36 3 12

R R R

Cường độ dòng điện mạch chính

 

3 0,6

3 0,375

- Các em về nhà làm thêm các bài tập trong SBT, chuẩn bị bài tiếp theo

Trang 33

Tiết 19 Bài 10: GHÉP NGUỒN ĐIỆN THÀNH BỘ

I Mục tiêu.

Nêu được chiều dòng điện chạy qua đoạn mạch chứa nguồn điện.

Nhận biết được các loại bộ nguông ghép nối tiếp, song song hoặc hổn hợ đối xứng

Vận dụng được định luật Ôm đối với đoạn mạch có chứa nguồn điện.

Tính được suất điện động, điện trở trong của bộ nguồn các loại bộ nguồn (nối tiếp, song song, hỗn hợp đối xứng).

GV: Chuẩn bị pin và vôn kế để làm TN.

3 Bài mới.

- Khi giải các bài tập về bộ nguồn ta

thường gặp các đoạn mạch chứa

nguồn điện Vì vậy trước khi học về

bộ nguồn, ta hãy tìm hiểu mối quan

hệ giữa hiệu điện thế & cường độ

dòng điện trong đoạn mạch chứa

- Đối với đoạn mạch có chứa nguồn

điện (nguồn phát) dòng điện có chiều đi

ra từ cực (+) và đi tới cực (-)

- Tương tự bài trước chúng ta cũng

có biểu thức liên hệ giữa UAB với R,

r

- Trong đó RAB   R r là điện trở

tổng của đoạn mạch

- Chiều tính hiệu điện thế UAB là

chiều từ A B: Nếu đi theo chiều

này mà gặp cực (+) của nguồn trước

thì suất điện động  được lấy với

- Nhận thức vấn đề bài học

Hoạt động 2: Định luật Ôm đối với đoạn mạch chứa nguồn điện (nguồn phát điện).

Chú ý: Chiều tính hiệu điện thế

UAB là chiều từ A đến B: Nếu đitheo chiều này mà gặp cực (+) củanguồn điện trước thì suất điện động

 được lấy giá trị (+), dòng điện

có chiều từ B đến A ngược vớichiều tính hiệu điện thế thì tổng độgiảm điện thế I R r    được lấygiá trị (-)

II Ghép các nguồn điện thành bộ.

1 Bộ nguồn ghép nối tiếp.

ĐN: Cực (-) của nguồn trước được

nối với cực (+) của nguồn tiếp sau

Suất điện động & điện trở trong của bộ là:

1 2

        Suất điện

ký duyÖt

Trang 34

giá trị (+), dòng điện có chiều từ B

A ngược với chiều tính hiệu điện

- Trong từng cách ghép thì suất điện

động & điện trở trong của nó ntn?

- Chú ý nếu các nguồn có suất điện

động  & điện trở trong r giống

nhau thì: b  n  ; rb  nr

- Đối với ghép song song thì các

nguồn phải giống nhau

- Chú ý nếu có n dãy và mỗi dãy có

n nguồn giống nhau

+ Suất điện động & điện trở trongcủa bộ là:

1 2

        Suất điệnđộng của bộ nguồn ghép nối tiếpbằng tổng các suất điện động củacác nguồn có trong bộ

1 2

r   r r   r Điện trở trongcủa bộ nguồn ghép nt bằng tổngcác điện trở trong của các nguồn cótrong bộ

+ Ghép song song các cực (-) & (+)của các nguồn được ghép chung lại

2 điểm

;

r r n

   + Ghép hỗn hợp đối xứng gồm có ndãy song song, trong mỗi dãy có mnguồn giống nhau ghép nối tiếp

1 2

r   r r   r Điện trở trongcủa bộ nguồn ghép nt bằng tổngcác điện trở trong của các nguồn cótrong bộ

2 Bộ nguồn ghép song song ĐN: Ghép song song các cực (-) &

(+) của các nguồn được ghépchung lại 2 điểm

Suất điện động & điện trở trongcủa bộ là:

;

r r n

   

3 Bộ nguồn hỗn hợp đối xứng ĐN: Ghép hỗn hợp đối xứng gồm

có n dãy song song, trong mỗi dãy

có m nguồn giống nhau ghép nốitiếp

- Trình bày cách ghép nguồn thành bộ nguồn nối tiếp & thành bộ nguồn song song Hãy viết công thức suất điệnđộng và điện trở trong cho từng trường hợp

- Các em về nhà hoạc lại bài, làm các bài tập trong SGK, chuẩn bị bài tiếp theo

Trang 35

Tiết 20 Bài 11: PHƯƠNG PHÁP GIẢI MỘT SỐ BÀI TOÁN

VỀ TOÀN MẠCH

I Mục tiêu.

Biết được một số phương pháp về giải bài toán về toàn mạch.

Vận dụng được các công thức tính điện năng tiêu thụ, công suất tiêu thụ điện năng và công suất tỏa nhiệt của một đoạn mạch; công, sông suất và hiệu suất của nguồn điện.

Vận dụng được các công thức tính suất điện động & điện trở trong của bộ nguồn ghép nối tiếp, song song, hỗn hợp đối xứng để giải các bài toán về toàn mạch.

HS: Ôn lại kiến thức từ đầu chương và làm trước các bài tập trong bài.

Phát biểu và viết biểu thức định luật Ôm tổng quát?

+ Đối với bộ nguồn chúng ta phải

biết nhận dạng được cách ghép của

nó

+ Đối với mạch ngoài chúng ta cũng

lưu ý đến các ghép điện trở hay

dụng cụ điện, trong chương trình thì

chỉ giởi hạn ở 3 điện trở hay (dụng

cụ)

+ Cách tính điện trở tương đương

của đoạn mạch nối tiếp hoặc song

số điện trở ghép nt hoặc song song

* Tính điện trở tương đương của

- Đoạn mạch gồm các điện trởmắc nối tiếp:

1 2

- Đoạn mạch gồm các điện trởmắc song song

Trang 36

mạch điện (tìm điểm giống nhau,

cho chúng chập chung nhau; Hai

điểm nối với nhau bằng 1 điện trở có

điện thế bằng nhau thì không có

dòng điện chạy qua…)

+ Trong một bài toán có nhiều cách

giải do đó chung ta có thể khác nhau

- Tương tự như trên chúng ta cũng

làm tương tự đối với bài tập 2

+ Chú ý ở đây mạch ngoài có khác

chút so với bài 1

- Vận dụng kiến thức đã học để trảlời C1, C2

Hoạt động 2: Bài tập ví dụ.

- Làm việc theo nhóm để đưa raphương án giải

- Thảo luận các phương án đã đưa

ra  chọn phương án tối ưu

Áp dụng định luật ôm cho toànmạch

6 0,3 20

U  V

Áp dụng định luật ôm:

0,5 1,25 0,4

2 2 2 2 2

12 24 6 6 8 4,5

U R P U R P

6 0,3 20

U  V

Áp dụng định luật ôm:

0,5 1,25 0,4

2 2 2 2 2

12 24 6 6 8 4,5

U R P U R P

6 0,5 12 4,5 0,75 6

12 0,5 24

U

R

Trang 37

- Bài tập số 3.

- Chú ý đây là bài toán có sử dụng

bộ nguồn hỗn hợp đối xứng, dó đó

chúng ta phải tính suất điện động &

điện trở trong của bộ

+ Khi tính hiệu điện thế giữa 2 đầu

mỗi nguồn và công suất của mỗi

nguồn cần chú ý cường độ dòng

diện

-

1 2 2 2

12 4,5 0,75 6

đm

U P

12 0,5 24

b Công suất và hiệu suất củanguồn

4.1,5 6 4.1 2 2

b

mr r n

U R P

   

6 0,75 8

b b



- Đọc đề, tìm phương án để giải.Tóm tắt

4.1,5 6 4.1 2 2

b

mr r n

U R P

   

6 0,75 8

b b

i

I

- Các em về nhà làn tiếp các bài tập còn lại trong SGK, và SBT

Trang 38

I Mục tiêu.

- Ôn lại kiến thức về ghép nguồn điện; kiến thức của định luật ôm cho toàn mạch và giải bài toán về toàn mạch.

Vận dụng để giải một số bài tập đơn giản và nâng các trong chương trình.

GV: Chuẩn bị thêm một số BT bô sung ngoài SGK

2 Bài mới.

- Hướng dẫn Hs làm bài 6 trang 58

Điện trở của mỗi đèn

2

1 2

9 12 0,75

1 2

0,75

0, 253

N

R R R

Suất điện động & điện trở trongcủa bộ nguồn

Điện trở của mỗi đèn

2

1 2

9 12 0,75

N

R R R

Suất điện động & điện trở trong của

Cường độ dòng điện thực tế qua đèn

Vì 2 đèn giống nhau mắc song songnên:

- + - + - + - +

ký duyÖt

Trang 39

- Hướng dẫn hs làm bài 33 trang 26

SGK

+ Đối với bài này chúng ta cũng

phải tìm điện trở mạch ngoài nhưng

mạch ngoài ở đây là ẩn không biết

b Hiệu suất của bộ nguồn

6 100 75%

6 2

N

R U H

b Hiệu suất của bộ nguồn.

6 100 75%

6 2

N

R U H

2

2 2

R r x

Trang 40

 

2 2

2

2 2

R r x

- Các em về nhà làm thêm các bài còn lại trong SGK cũng như SBT

Tiết 22-23 Bài 12: Thực hành: XÁC ĐỊNH SUẤT ĐIỆN ĐỘNG VÀ

ĐIỆN TRỞ TRONG CỦA MỘT PIN ĐIỆN HÓA

I Mục tiêu.

Biết cách khảo sát sự phụ thuộc của hiệu điện thế U giữa hai đầu đoạn mạch chứa nguồn điện vào cường độ dòng điện I chạy trong đoạn mạch đó bằng cách đo các giá trị tương ứng của U, I và

vẽ được đồ thị U f I    dưới dạng một đường thẳng để nghiệm lại định luật Ôm đối với đoạn mạch

chứa nguồn điện: U    Ir

Biết cách khảo sát sự phụ thuộc của cường độ dòng điện I chạy trong mạch kín vào điện trở của mạch ngoài bằng cách đo các giá trị tương ứng của I, R và vẽ được đồ thị y 1 f R  

ký duyÖt

Tiêu đề	Giáo án 11 CB đúng theo PPCT năm 2009 - 2010
Tác giả	Lường Văn Đụng
Người hướng dẫn	PTS. Nguyễn Văn A
Trường học	Trường THPT Mường Chiềng
Chuyên ngành	Vật lý
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009 - 2010
Thành phố	Mường Chiềng

Định dạng
Số trang	112
Dung lượng	3,59 MB