Giáo Án Vật Lý 9 Tiết (33-34) potx

Dựa trên q/s TN, xác lập được mối quan hệ giữa sự xh dòng điện cảm ứng và sự biến đổi của số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín.. Phát biểu được điều kiện xh dòng đi

Tiết 33 HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

I/ Mục tiêu:

1.Kiến thức: Làm được TN dùng NCVC hoặc NC điện để tạo ra dòng điện cảm ứng Mô tả cách làm xuất hiện dòng điện cảm ứng trong dây dẫn kín bằng NCVC hoặc NCĐ Sử dụng được đúng 2 thuật ngư mới, đó là dòng điện cảm ứng và hiện tượng cảm ứng điện từ

2.Kỹ năng : Quan sát và mô tả chính xác hiện tượng cảm ứng điện từ 3.Thái độ: Nghiêm túc, trung thực trong học tập

II/ Chuẩn bị:

Mỗi nhóm: 1 cuộn dây có gắn bóng đèn LED , 1 thanh NC có trục quay vuông góc với thanh 1 NCĐ và 2 pin loại1,5V

Cả lớp 1 đinamô xe đạp có lắp bóng đèn, Tranh vẽ cấu tạo trong của Đi na

mô

III/ Hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Đặt vấn đề

ĐVĐ: Ta đã biết muốn tạo ra dòng

điện phải dùng nguồn điện là pin hoặc

HS: Cá nhân HS suy nghĩ trả lời câu hỏi của GV

ăcqui Em có biết t/hợp nào không

dùng pin, ắcquy mà vẫn tạo ra dòng

điện được không?

GV gợi ý: Xe đạp của mình không có

pin hay ắcquy,vậy bộ phận nào đã làm

cho đèn của xe có thể phát sáng?

GV: Trong bình điện xe đạp (gọi là

đinamô) là một máy phát điện đơn

giản, nó có những bộ phận nào, chúng

h/đ ntn để tạo ra dòng điện? Bài

mới

Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo và

hoạt động của đinamô xe đạp

GV: Y/cầu HS q/sát hình 31.1 SGK và

q/sát đinamô đã tháo vỏ để chỉ ra các

bộ phận chính của đinamô

- Gọi 1 HS nêu các bộ phận chính của

đinamô xe đạp

-Yêu cầu HS dự đoán xem h/đ của bộ

phận chính nào của đinamô tạo ra

HS: Có thể đóng góp ý kiến khác nhau về h/đ của đinamô xe đạp

I/Cấu tạo và hoạt động của đinamô xe đạp:

HS: Q/sát hình 31.1 kết hợp với q/sát đinamô đã tháo vỏ, nêu được các bộ phận chính của đinamô : Cấu tạo: Gồm 1NC gắn trục quay

và cuộn dây

-Dự đoán

dòng điện?

-Dựa vào dự đoán của HS, GV đặt vấn

đề nghiên cứu phần II

Hoạt động 3: Dùng nam châm để

tạo ra dòng điện:

-Yêu cầu HS nghiên cứu câu C1, nêu

dụng cụ cần thiết để tiến hành TN và

các bước tiến hành

GV:y/cầu hs làm TN đưa NC lại gần

hoặc ra xa cuộn dây phải nhanh và dứt

khoát

-Giao dụng cụ TN cho các nhóm, y/c

HS làm TN câu C1, trả lời câu C1

-Hướng dẫn HS các thao tác TN:

+Đưa NC vào trong lòng cuộn dây

+Để NC nằm yên một lúc trong lòng

cuộn dây

+Kéo NC ra khỏi cuộn dây

- Yêu cầu HS mô tả rõ,dòng điện

xuất hiện trong khi di chuyển NC

II/ Dùng NC để tạo ra dòng điện :

1.Dùng nam châm vĩnh cửu Thí nghiệm 1: ( như SGK)

-Cá nhân đọc câu C1, nêu được dụng cụ TN và các bước tiến hành

TN

- Các nhóm nhận dụng cụ TN, nhóm trưởng hướng dẫn các bạn trong nhóm làm TN, q sát hiện tượng ,trả lời câu C1

-Tiến hành TN 1 SGK

- Mô tả từng trường hợp cả lớp

lại gần hay ra xa cuộn dây

- Yêu cầu HS đọc câu C2, nêu dự

đoán và làm TN kiểm tra dự doán

theo nhóm

- Yêu cầu HS rút ra nhận xét qua TN

- ĐVĐ:NCĐ có thể tạo ra dòng điện

hay không? 2

- Yêu cầu HS đọc TN2, nêu d/cụ cần

thiết

- Yêu cầu HS làm TN2, theo nhóm

và GV theo dõi  nhận xét

Thí nghiệm:C2 -Nêu dự đoán , sau đó tiến hành TN kiểm tra dự đoán theo nhóm Quan sát hiện tượng  rút ra nhận xét

*)Nhận xét1: Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín khi ta đưa một cực NC lại gần hay ra xa một đầu cuộn dây đó hoặc ngược lại 2.Dùng nam châm điện

-Cá nhân HS nghiên cứu cách tiến hành TN 2

-Tiến hành TN theo nhóm dưới sự h/d của GV.Thảo luận theo nhóm

- H/d HS lắp đặt dụng cụ TN.Lưu ý

lõi sắt của NCĐ đưa sâu vào lòng

ống dây

- H/d HS thảo luận C3,y/c HS mô tả

được rõ:trong khi đóng hay ngắt

mạch điện thì từ trường của NCĐ

thay đổi thế nào?( dòng điện có

cường độ tăng lên hay giảm đi

khiến cho từ trường mạnh lên hay

yếu đi)

- GV chốt lại

Hoạt động4: Hiện tượng cảm ứng

điện từ:

-Yêu cầu HS đọc phần thông báo

SGK

trả lời C3.HS đại diện nhóm trả lờiC3

-Thảo luận chung cả lớp, đi đến nhận xét về sự xuất hiện dòng điện

*)Nhận xét 2:Dòng điện xuất hiện ở cuộn dây dẫn kín trong thời gian đóng và ngắt mạch của NCĐ, nghĩalà trong thời gian trong thời gian dòng điện của NCĐ biến thiên

-Ghi nhận xét vào vở

III/ Hiện tượng cảm ứng điện từ: -Đọc phần thông báo SGK để hiểu

về thuật ngữ:dòng điện cảm ứng,hiện tượng cảm ứng điện từ -Cá nhân HS trả lời câu hỏi của

GV, sử dụng đúng thuật ngữ dòng điện cảm ứng

-Qua TN 1&2, hãy cho biết khi nào

xuất hiện dòng điện cảm ứng?

Hoạt động 5: Củng cố và vận dụng

Y/cầu hs nghiên cứu câu C4 và nêu

dự đoán

- Y/cầu hs tiến hành TN kiểm tra câu

C4

Từ kết quả TN hãy cho biết dự đoán

có đúng không?

Y/c hs trả lời C5

-Gọi HS đọc phần ghi nhớ cuối bài

và phần có thể em chưa biết

-Cá nhân HS đưa ra dự đoán cho câu C4

HS tiến hành TN và quan sát hiện tượng

-Nêu kết luận qua q/s TN kiểm tra

C4: Nam châm quay trước nam châm thì trong cuộn dây cũng xuất hiện dòng điện

-Cá nhân hoàn thành câu C5 -Cá nhân nắm phần ghi nhớ tại lớp

và đọc phần có thể em chưa biết

Củng cố và hướng về nhà:

a Củng cố: Hệ thống lại những kiến thức chính của bài

Hướng dẫn HS làm BT 31.1 SBT

b Hướng dẫn tự học :

*Bài vừa học: + Học thuộc ghi nhớ và các nhận xét 1-2 + Giải BT 31.231.4 SBT

*Chuẩn bị bài mới: Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng

Ngày 20 12.2008 :

Tiết : 34 ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG

I.Mục tiêu:

1.Kiến thức: Xác định được có sự biến đổi của số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín khi làm TN với NCVC hoặc NCĐ Dựa trên q/s TN, xác lập được mối quan hệ giữa sự xh dòng điện cảm ứng và sự biến đổi của số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín Phát biểu được điều kiện xh dòng điện cảm ứng  vận dụng để giải thích và

dự đoán những trường hợp cụ thể, trong đó xh hay không xh dòng điện cảm ứng

2.Kỹ năng: q/sát TN , mô tả chính xác tỉ mỉ TN Phân tích tổng hợp kiến thức cũ

3.Thái độ: Ham học hỏi, yêu thích môn học

II Chuẩn bị:

Mỗi nhóm: Mô hình cuộn dây dẫn và đường sức từ của một NC

Bảng phụ :Bảng 1 sgk

III Hoạt động dạy học :

Hoạt động1: Kiểm tra bài cũ và

nêu vấn đề

Bài cũ: Hãy nêu các cách dùng NC

để tạo ra dòng điện cảm ứng?

ĐVĐ: Vào bài như SGK

Hoạt động2: Sự biến đổi số

đường sức từ xuyên qua tiết diện

của cuộn dây:

- Thông báo: Xung quanh NC có

từ trường Các nhà bác học cho

rằng chính từ trường gây ra dòng

điện cảm ứng trong cuộn dây dẫn

kín Từ trường được biểu diễn

bằng đường sức từ Vậy hãy xét

xem trong các TN trên, số đường

sức từ xuyên qua tiết diện S của

cuộn dây có biến đổi không?

I/Sự biến đổi số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây:

(Xem SGK)

- HS q/s hình vẽ 32.1 đọc mục q/s SGKtrả lời C1

- H/d HS quan sát hình vẽ và tìm

hiểu số đường sức từ xuyên qua

tiết diện S của cuộn dây dẫn khi

NC ở xa và khi lại gần cuộn dây để

trả lời C1

- H/d Hs thảo luận chung câu C1 

rút ra nhận xét

ĐVĐ: Khi đưa 1 cực của NC lại

gần hay xa đầu một cuộn dây dẫn

kín thì trong cuộn dây xuất hiện

dòng điện cảm ứng Vậy sự xuất

hiện của dòng điện cảm ứng có

liên quan gì đến sự biến thiên số

đường sức từ xuyên qua tiết diện S

của cuộn dây hay không?

Hoạt động 3:Tìm hiểu về điều

kiện xuất hiện dòng điện cảm

ứng

-Y/cầu HS dựa vào TN dùng NC

vĩnh cửu để tạo ra dòng điện cảm

-Tham gia thảo luận câu C1nêu được nhận xét 1 SGK

* Nhận xét 1: (Học SGK

II/Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng:

-Cá nhân suy nghĩ  lập bảng đối chiếu ,tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống trong bảng 1 SGK

ứng và kết quả khảo sát sự biến đổi

của số đường sức từ qua tiết diện S

khi di chuyển NC, hãy nêu ra mối

quan hệ giữa sự biến thiên của số

đường sức từ qua tiết diện S và sự

xuất hiện dòng điện cảm ứng

- Yêu cầu HS trả lời C2 bằng việc

hoàn thành bảng 1

- Dựa vào bảng 1 ở bảng phụ đã

được HS thảo luận hoàn thành, GV

hướng dẫn HS đối chiếu, tìm điều

kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng

 Nhận xét 2

- Yêu cầu HS vận dụng nhận xét

để trả lời C4

- Có thể gợi ý khi đóng (ngắt)

mạch điện thì dóng điện qua NC

điện tăng hay giảm? Từ đó suy ra

sự biến đổi của số đường sức từ

xuyên qua tiết diện S của cuộn dây

-1 HS lên bảng điền vào bảng 1

-Thảo luận để trả lời C3 rút ra nhận xét 2

* Nhận xét 2: (Học SGK)

- Suy nghĩ và trả lời câu C4

- Tự nêu được KL về điều kiện xh dòng điện cảm ứngđọc KL SGK

* Kết luận: (Học SGK)

biến thiên tăng hay giảm

- Từ nhận xét 1 và 2, ta có thể đưa

ra kết luận chung về điều kiện xuất

hiện dòng điện cảm ứng là gì?

- Kết luận này có gì khác với nhận

xét 2?

Hoạt động4: Củng cố và vận

dụng

* Củng cố: gọi 2 HS nhắc lại điều

kiện xuất hiện cảm ứng

* Vận dụng: Cho HS giải C5

-Tượng tự C5cho HS trả lời C6

- Tại sao khi cho NC quay quanh

trục trùng với trục của NC và cuộn

dây, thì trong cuộn dây không xuất

hiện dòng điện cảm ứng?

-Khắc sâu: Như vậykhông phải cứ

NC hay cuộn dây CĐ ,thì trong

cuộn dây xh dòng điện cảm ứngmà

- Kết luận tổng quát hơn Đúng trong mọi trường hợp

- Ghi nhớ điều kiện xh dòng điện cảm ứng

III/ Vận dụng

-Vận dụng điều kiện xh dòng điện cảm ứnggiải câu C5

C5: Khi quay núm của đinamô, NC quay theo Khi 1 cực của NC lại gần cuộn dây,số đường sức từ qua tiết diện

S của cuộn dây tăng,lúc đó xh dòng điện cảm ứng Khi cực đó của NC ra xa cuộn dây thì số đường sức từ qua tiết diện S của cuộn dây giảm,lúc đó cũng

xh dòng điện cảm ứng

-Trả lời câu C6

-Vì lúc đó số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín không

điều kiện để trong cuộn dây xh

dòng điện cảm ứnglà cuộn dây dẫn

phải kín và số đường sức từ xuyên

qua tiết diện S của cuộn dây phải

biến thiên

* Hướng dẫn về nhà ;

- Học ghi nhớ

- Làm bài tập

- Ôn lại những kiến thức đã học

biến thiên