Giáo Án Vật Lý 9 Tiết (29-30) potx

+ Vận dụng được qui tắt bàn tay trái biểu diễn lực từ t/d lên dòng điện thẳng đặt vuông góc với đường sức từ, khi biết chiều đường sức từ và chiều dòng điện.. Hoạt động 2: Tìm hiểu về tá

Tiết : 29 LỰC ĐIỆN TỪ

I/Mục tiêu:

1.Kiến thức:

+ Mô tả được TN chứng tỏ t/d của lực điện tư lên đoạn dây dẫn thẳng có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường

+ Vận dụng được qui tắt bàn tay trái biểu diễn lực từ t/d lên dòng điện thẳng đặt vuông góc với đường sức từ, khi biết chiều đường sức từ và chiều dòng điện

2.Kỹ năng: Mắc mạch điện theo sơ đồ, sử dụng các biến trở và các dụnh

cụ điện Vẽ và xác định chiều đường sức từ của NC

3.Thái độ: cẩn thận, trung thực

II/ Chuẩn bị:

Mỗi nhóm: 1 NC chữ U, 1 nguồn điện, 1 đoạn dây dẫn AB bằng đồng, 1 biến trở, 1 công tắc, 1 giá TN, 1 ampe kế

Cả lớp tranh vẽ phóng to hình 27.1 & hình 27.2 SGK

III/ Hoạt động dạy học:

Hoạt động của GV Hoạt động cuả HS

Hoạt động 1:Kiểm tra bài cũ và nêu

vấn đề Hs trả lời câu hỏi

Bài cũ:Nêu TN chứng tỏ dòng điện gây

ra tác dụng từ?

GV Nêu vấn đề : Qua TN chứng tỏ

dòng điện có t/d từ ( TN Ơcxtet).Vậy

ngược lại, NC có t/d lực lên dòng điện

hay không?Để biết được điều này , ta

nghiên cứu bài : Lực điện từ

Hoạt động 2: Tìm hiểu về tác dụng

của từ trường lên dây dẫn có dòng

điện:

Y/cầu hs nghiên cứu thí nghiệm và nêu

cách tiến hành TN, mục tiêu TN

-GV giới thiệu các dụng cụ thực để làm

thí nghiệm

Y/cầu hs nêu dự đoán hiện tượng gì xảy

ra đối với dây AB ?

Y/c HS làm TN theo nhóm kiểm tra dự

đoán

- Lưu ý cách bố trí TN, đoạn dây dẫn

I Tác dụng của từ trường lên dây dẫn có dòng điện:

1 Thí nghiệm: ( hình 27.1/73 - SGK)

Hs nêu được cách tiến hành TN và mục tiêu của TN

Hs nêu dự đoán

HS tiến hành TN theo nhóm và quan sát hiện tượng xẩy ra đối với dây dẫn

AB phải đặt sâu trong lòng NC chữ U,

không để dây dẫn chạm vào NC

- Gọi HS trả lời C1

 hỏi: TN cho thấy dự đoán của chúng

ta đúng hay sai?  rút ra kết luận

-Thông báo: Lực quan sát thấy trong

TN được gọi là lực điện từ

-TN hình 27.1 dây AB cắt các đường

sức từ thì có lực điện từ t/d lên dây AB

Vậy liệu khi dây AB // với đường sức

từ thì có lực điện từ t/d lên dây AB hay

không?

-GV h/d HS đặt NC sao cho dây AB //

với đường sức từ

-Có hiện tượng gì xảy ra với dây AB

hay không?

Y/cầu hs làm TN

*ĐVĐ:Ta đã biết lực là đại lượng có

C1 : Có lực tác dụng lên đoạn dây

AB

2 Kết luận: (học SGK/73

Hs rút ra kết luận

HS làm TN khi đặt dây AB// với đường sức từ của namchâm

-Như vậy khi dây AB // với đường sức từ thì không có lực từ t/d lên

hướng Vậy lực điện từ có hướng như

thế nào và bằng cách nào để xác định

chiều của lực điện từ 

Hoạt động 3:Xác định chiếu của lực

điện từ.Quy tắc bàn tay trái

*ĐVĐ: Từ kết quả TN ta thấy dây dẫn

AB bị hút hoặc bị đẩy ra ngoài 2 cực

của NC tức là chiều của lực điện từ

trong các TN khác nhau Vậy chiều

của lực điện từ phụ thuộc vào yếu tố

nào?

 vào phần 1

-Yêu cầu HS nghiên cứu TN và nêu dự

đoán

- Cần làm TN như thế nào để kiểm tra

được điều đó?

- Yêu cầu HS làm TN2: Kiểm tra sự phụ

thuộc của chiều lực điện từ vào chiều

dòng điện chạy qua dây dẫn AB

dây AB

II Chiều của lực điện từ Qui tắc bàn tay trái:

1 Chiều của lực điện từ phụ thuộc vào những yếu tố nào?

a) Thí nghiệm: ( Hình 27.1/ 73 - SGK)

HS tiến hành TN quan sát chiều của lực điện từ khi thay đổi chiều của dòng điện hoặc thay đổi chiều của đường sức từ

- Yêu cầu HS làm TN3: Kiểm tra sự phụ

thuộc của chiều lực điện từ vào chiều

đường sức từ

- Qua 2 thí nghiệm, chúng ta rút ra

được kết luận gì?

- ĐVĐ: Vậy làm thế nào để xác định

chiều lực điện từ khi biết chiều dòng

điện chạy qua dây dẫn và chiều của

đường sức?

- Treo hình vẽ 27.2 yêu cầu HS kết hợp

hình vẽ để hiểu rõ qui tắc bàn tay trái

-GV h/d HS cách đặt bàn tay trái

- Rèn cho HS hiểu rõ qui tắc bàn tay

trái :GV giới thiệu mô hình  gọi HS

lên bảng xác định chiều của lực điện từ

 cho HS vận dụng qui tắc để đối

chiếu với chiều chuyển động của dây

dẫn AB trong TN đã quan sát được ở

trên

b) Kết luận: Chiều của lực điện

từ tác dụng lên dây dẫn AB phụ thuộc vào chiều dòng điện chạy trong dây dẫn và chiều của đường sức từ

2 Qui tắc bàn tay trái:

(học SGK/75)

III Vận dụng:

Hs trả lời câu hỏi theo y/cầu của

gv

C2: Trong đoạn dây dẫn AB, dòng điện có chiều đi từ B đến A

Hoạt động 4: Củng cố và vận dụng

* Củng cố: gv gọi HS trả lời: Chiều của

lực điên từ phụ thuộc vào yếu tố nào?

Nêu qui tắc bàn tay trái?

- Nếu đồng thời đổi chiều dòng điện

chạy qua dây dẫn và chiều của đường

sức từ thì chiều của lực điện từ có thay

đổi không?

- Hướng dẫn HS vận dụng kiến thức

vừa học để trả lời câu C2,C3,C4

GV: Gọi hs trả lời các câu hỏi

Y/cầu hs nhận xét

-Gọi HS đọc phần ghi nhớ

A

B F



C3: Đường sức từ của nam châm

có chiều đi từ dưới lên trên

F



C4: -Hình 27.5a: Cặp lực điện từ

N

S

N

S

- Cho HS đọc mục có thể em chưa biết có tác dụng làm khung quay cùng

chiều kim đồng hồ

- Hình 27.5b: Cặp lực điện từ không có tác dụng làm khung quay

Hình 27.5c: Cặp lực điện từ có tác dụng làm khung quay theo chiều

ngược với chiều kim đồng hồ

* Củng cố và hướng dẫn tự học:(3 phút)

a Củng cố: GV hệ thống lại những kiến thức vừa học

Hướng dẫn HS giải BT 27.1 SBT

b Hướng dẫn tự học :

*Bài vừa học: Học thuộc ghi nhớ và các kết luận SGK Giải BT 27.2  27.5 SBT

*Chuẩn bị bài mới: “ Động cơ điện 1 chiều.”

Tiết : 30 ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU

I/ Mục tiêu:

1.Kiến thức: Mô tả được các bộ phận chính, giải thích được h/đ của

động cơ điện 1 chiều Nêu được t/d của mỗi bộ phận chính trong động cơ điện Phát hiện được sự biến đổi điện năng thành cơ năng khi động cơ điện h/đ

2.Kỹ năng: Vận dụng qui tắc bàn tay trái xác định chiều lực điện từ,

biễu diễn lực điện từ Giải thcnhs được ng/ tắc h/đ của động cơ điện 1 chiều

3.Thái độ: Ham hiểu biết, yêu thích môn học

II/ Chuẩn bị:

1.Giáo viên: 1 mô hình độnh cơ điện 1 chiều có thể h/đ được với nguồn điện 6V, 1 nguồn điện 6V

2.Học sinh: Hình vẽ 28.2/SGK SGK phóng to

III/ Hoạt động dạy học:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Hoạt động 1 Nêu vấn đề: Nếu đưa liên

tục dòng điện vào trong khung dây thì

khung dây sẽ liên tục CĐ trong từ

trường của NC, như thế ta sẽ có một

động cơ điện  Bài mới

Hoạt động 2 :Tìm hiểu động cơ điện

- Phát động cơ điện 1 chiều cho các

nhóm Y/c HS đọc SGK phần 1 kết hợp

với quan sát mô hình chỉ ra cá bộ

phận của động cơ điện 1 chiều

- Vẽ mô hình cáu tạo đơn giản lên bảng

- Yêu cầu HS đọc phần thông báo và nêu

nguyên tắc hoạt động của động cơ điện 1

chiều

- Yêu cầu HS trả lời C1

- Cặp lực từ vừa vẽ được có t.d gì đối

I.Nguyên tắc cấu tạo và hoạy động của động cơ điện một chiều:

1 Các bộ phận chính của động

cơ điện một chiều:

-Cá nhân làm việc với SGK, kết hợp với ng/cứu hình vẽ 28.1 và

mô hình động cơ điện 1 chiều nêu được các bộ phận chính của động

cơ điện 1 chiều

2 Hoạt động của động cơ điện 1 chiều:

(SGK)

với khung dây?

- Yêu cầu HS làm TN  kiểm tra dự

đoán (câu 3)

- Động cơ điện 1 chiều có các bộ phận

chính là gì? Nó hoạt động theo nguyên

tắc nào?

Hoạt động 3: Tìm hiểu về động cơ một

chiều trong kỹ thuật

- Treo hinh vẽ phóng to 28.2 yêu cầu HS

quan sát hình vẽ để chỉ ra ác bộ phận

chính của động cơ điện 1 chiều trong kĩ

thuật

- Cá nhân đọc phần thông báo SGK  nêu được nguyên tắc h/đ của động cơ điện 1 chiều là dựa trên t/d của từ trường lên khung dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường

- Cá nhân thực câu C1: Vận dụng qui tắc bàn tay trái, xác dịnh cặp lực từ t/d lên 2 cạnh AB, CD của khung dây

- Mỗi HS suy nghĩ và trả lời C2

- Tiến hành TN kiểm tra dự đoán câu C3 theo nhóm Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, so sánh với dự đoán ban đầu

- Trao đổi  rút ra kết luận về cấu tạo và nguyên tắc hoạt động

- Động cơ điện 1 chiều trong kỹ thuật,

bộ phận tạo ra từ trường có phải là NC

vĩnh cửu không? Bộ phận quay của động

cơ có đơn gỉan chỉ là một khung dây hay

không?

- Thông báo trong động cơ điện trong kĩ

thuật; - bộ phận cơ động  Roto

- bộ phận đứng yên  Stato

- Gọi HS đọc kết luận SGK về động cơ

điện 1 chiều trong KT

-Thông báo ngoài động cơ điện 1 chiều

còn động cơ điện xoay chiều, là loại

động cơ thường dùng trong đời sống và

trong KT

-Khi hoạt động động cơ điện chuyển hoá

từ dạng nào sang dạng nào?

của động cơ điện 1 chiều

3 Kết luận

II Động cơ điện 1 chiều trong

kĩ thuật:

1 Cấu tạo của động cơ điện 1 chiều trong kĩ thuật: (SGK)

-Quan sát hình 28.2 để chỉ ra được 2 bộ phận chính của động

cơ điện trong KT

- Nhận xét sự khác nhau giữa 2

bộ phận chính của nó so với mô hình động cơ điện 1 chiều ta vừa tìm hiểu trả lời câu hỏi của GVthực hiện câu C4

Hoạt động 4: Củng cố và vận dụng

- Động cơ điện 1 chiều có các bộ phận

chính là gì? Nó hoạt động theo nguyên

tắc nào?

-Động cơ điện 1 chiều trong kỹ thuật, bộ

phận tạo ra từ trường có phải là NC vĩnh

cửu không? Bộ phận quay của động cơ

có đơn gỉan chỉ là một khung dây hay

không?

-Tổ chức cho HS làm việc cá nhân trả

lời câu C5,C6,C7

- Cho HS đọc mục có thể em chưa biết

* Hương dẫn về nhà:

2 Kết luận:

- Đọc kết luận SGK

III Sự biến đổi năng lượng trong động cơ điện:

Cá nhân nêu nhận xét về sự chuyển hoá năng lượng trong động cơ điện

IV Vận dụng :

C5: Khung dây hình 28.3 quay ngược chiều kim đồng hồ

C6:Vì NC vĩnh cửu không tạo ra

từ trường mạnh như NC điện

- Cá nhân HS trả lời C5, C6,C7

- Học ghi nhớ

- Làm bài tập

-Chuẩn bị bài thực hành

- Đọc thêm mục có thể em chưa biết