Tâm lý học quản lý dành cho người lãnh đạo pot

Để đạt được tất cả những điều này thì người lãnh đạo – quản lý phải nắm được trong tay mình một thứ vũ khí quan trọng, đó chính là phong cách lãnh đạo hợp lý.. Phong cách lãnh đạo hợp lý

Tâm lý học quản lý dành cho người lãnh đạo

Bước vào thế kỷ XXI, thế giới đã mang theo nhiều những biến đổi to lớn

mang tính toàn cầu Chỉ trong hai thập kỷ cuối cùng của thế kỷ XX, loài

người đã chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin,

cuộc cách mạng trong kỹ thuật sinh học và đặc biệt là những biến đổi

trong quan niệm về mối quan hệ người – người trong các quan hệ xã hội,

vai trò của con người được đề cao hơn bao giờ hết

Ngày nay sẽ không còn đất cho sự tồn tại của một ông giám đốc chỉ biết

ngồi chờ đợi khách hàng tới mua bán sản phẩm do doanh nghiệp mình

làm ra sẵn mà phớt lờ đi nhu cầu, nguyện vọng của khách hàng Và cũng

không còn những ông giám đốc chỉ biết ngồi quát tháo ra lệnh và chờ

đợi cấp dưới tuân thủ Như vậy, trong bối cảnh mới của sự phát triển

toàn cầu, trong đó Việt Nam đang cần hội nhập đã đặt ra yêu cầu cơ bản

đối với các doanh nghiệp muốn thành công trong kinh doanh, bên cạnh

việc thay đổi về kỹ thuật, công nghệ, đào tạo còn cần phải có những tư

duy mới trong công tác lãnh đạo – quản lý Điều đó có nghĩa là người

lãnh đạo – quản lý phải là người hoàn toàn khác với những ông chủ tư

bản trước kia điều khiển xí nghiệp bằng roi vọt, ra những quyết định từ

chiếc ghế phô tơi, hay những vị giám đốc không dám nghĩ, dám làm chỉ

thụ động làm theo những quy định cứng nhắc của cơ chế cũ dưới thời

bao cấp

Những nhà lãnh đạo – quản lý giỏi của tương lai phải là người có những

cái nhìn thực tế hơn về giá trị của họ đối với tổ chức mà họ quản lý Họ

sẽ phải khai thác được nhiều nhất tài nguyên con người (tức năng lực, trí

tuệ, lòng nhiệt tình ) xung quanh họ

Để đạt được tất cả những điều này thì người lãnh đạo – quản lý phải nắm

được trong tay mình một thứ vũ khí quan trọng, đó chính là phong cách

lãnh đạo hợp lý Phong cách lãnh đạo hợp lý là phong cách mà ở đó

người lãnh đạo vừa đáp ứng được các nhu cầu khác nhau của người lao

động, vừa phát huy được sức mạnh cá nhân và tập thể người lao động

trong hoạt động sản xuất kinh doanh Có thể khẳng định rằng phong

cách lãnh đạo sẽ là chìa khoá của 90% thành công trong làm ăn của 1

doanh nghiệp

Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi sẽ đề cập đến vấn đề phong

cách lãnh đạo và lựa chọn phong cách lãnh đạo phù hợp nhất trong bối

cảnh Việt Nam hiện nay

Từ góc độ lý luận cũng như thực tiễn tâm lý học, vấn đề quản lý trong

đó nổi bật là phong cách lãnh đạo đã được bàn nhiều trong các công

trình khoa học và thường khái niệm phong cách lãnh đạo thường được

hiểu theo các góc độ sau:

- Được coi là một nhân tố quan trọng của người quản lý, lãnh đạo; nó

gắn liền với kiểu người lãnh đạo và nghệ thuật lãnh đạo, quản lý con

người

- Phong cách lãnh đạo không chỉ thể hiện về mặt khoa học và tổ chức

lãnh đạo, quản lý mà còn thể hiện, tài năng, chí hướng, nghệ thuật điều

khiển, tác động người khác của người lãnh đạo

- Phong cách lãnh đạo là cách thức làm việc của nhà lãnh đạo

- Phong cách lãnh đạo là hệ thống các dấu hiệu đặc trưng của hoạt động

quản lý của nhà lãnh đạo, được quy định bởi các đặc điểm nhân cách của

họ

- Phong cách lãnh đạo là kết quả của mối quan hệ giữa cá nhân và sự

kiện và được biểu hiện bằng công thức: Phong cách lãnh đạo = cá tính x

môi trường

Nhìn chung những định nghĩa trên đã đề cập và phản ánh khá rõ nhiều

mặt, nhiều đặc trưng khác nhau của phong cách lãnh đạo Tuy nhiên

phần lớn các định nghĩa chỉ nhấn mạnh đến mặt chủ quan, mặt cá tính

của chủ thể lãnh đạo chứ chưa đề cập, xem xét phong cách lãnh đạo như

một kiểu hoạt động Kiểu hoạt động đó được diễn ra như thế nào còn

phụ thuộc vào yế tố môi trường xã hội trong đó có sự ảnh hưởng của hệ

tư tưởng, của nền văn hoá Như vậy chúng ta có thể định nghĩa phong

cách lãnh đạo như sau: Phong cách lãnh đạo là kiểu hoạt động đặc thù

của người lãnh đạo được hình thành trên cơ sở kết hợp chặt chẽ và tác

động qua lại biện chứng giữa yếu tố tâm lý chủ quan của người lãnh

đạo và yếu tố môi trường xã hội trong hệ thống quản lý

Để hiểu rõ hơn, chúng ta lần lượt nghiên cứu các kiểu phong cách lãnh

đạo qua các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học phương Tây và

phương Đông

Trong các công trình của các tác giả phương Tây thường nêu lên hai

kiểu quản lý (phong cách lãnh đạo) cơ bản Đó là kiểu quản lý dân chủ

và kiểu quản lý mệnh lệnh

Kiểu quản lý dân chủ được đặc trưng bằng việc người quản lý biết phân

chia quyền lực quản lý của mình, tranh thủ ý kiến cấp dưới, đưa họ tham

gia vào việc khởi thảo các quyết định Kiểu quản lý này còn tạo ra

những điều kiện thuận lợi để cho những người cấp dưới được phát huy

sáng kiến, tham gia vào việc lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch đồng

thời tạo ra bầu không khí tâm lý tích cực trong quá trình quản lý

Kiểu quản lý mệnh lệnh độc đoán được đặc trưng bằng việc tập trung

mọi quyền lực vào tay một mình người quản lý, người lãnh đạo – quản

lý bằng ý chí của mình trấn áp ý chí và sáng kiến của mọi thành viên

trong tập thể

K.Lêvin, nhà Tâm lý học người Mỹ là người đầu tiên nghiên cứu một

cách có hệ thống các phong cách quản lý Theo ông, ngoài 2 phong cách

quản lý trên còn có một kiểu thứ 3 Đó là kiểu quản lý hình thức (hay

phong cách quản lý tự do) Theo kiểu này, người quản lý chỉ vạch ra kế

hoạch chung ít tham gia trực tiếp chỉ đạo, thường giao khoán cho cấp

dưới và làm các việc khác ở văn phòng, chỉ làm việc trực tiếp với người

bị quản lý hay tập thể trong những trường hợp đặc biệt

Sau này bằng các kết quả nghiên cứu về các phong cách lãnh đạo trong

các tập thể, các nhà tâm lý học đã chỉ ra rằng: ở mỗi phong cách lãnh

đạo (dân chủ, độc đoán, tự do) đều có những điểm mạnh, điểm yếu Tuy

nhiên, phong cách lãnh đạo dân chủ sẽ đem lại hiệu quả kinh tế – xã hội

cao hơn

Nói điều này không đồng nghĩa với việc phủ nhận hiệu quả của phong

cách lãnh đạo độc đoán và phong cách lãnh đạo tự do Điều quan trọng

nhất đối với nhà quản lý đó là phải biết vận dụng một cách linh hoạt

phong cách lãnh đạo của mình trong các tình huống quản lý cụ thể Điều

này đã được khẳng định qua các công trình nghiên cứu Người ta thấy

rằng kiểu quản lý mệnh lệnh độc đoán sẽ đại hiệu quả khi nhà quản lý

cần đề ra những yêu cầu cứng rắn, những tình huống cần phải giải quyết

ngay trong một thời gian ngắn Sẽ là không tưởng khi một vị chỉ huy

trong một trận đánh khi ra quyết định tấn công hay rút lui lại phải họp

toàn thể quân lính để hỏi ý kiến Hay người quản lý một tập thể các nhà

khoa học có thể sử dụng phong cách lãnh đạo tự do để khuyến khích các

nhà khoa học đó được tự do trong việc triển khai các công trình nghiên

cứu, thí nghiệm