- Tính chất vật lý hoá học và ứng dụng của este.. Kỹ năng - Viết CTCT, gọi tên este - Viết ptpư thuỷ phân este - Làm một số dạng toán liên quan đến tính chất điều chế este 3.. Hoạt độ
Trang 1Bài 1 :ESTE
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức
- Nắm được công thức cấu tạo chung của este và một số dẫn xuất của axit cacboxylic
- Tính chất vật lý hoá học và ứng dụng của este
2 Kỹ năng
- Viết CTCT, gọi tên este
- Viết ptpư thuỷ phân este
- Làm một số dạng toán liên quan đến tính chất điều chế este
3 Trọng tâm : Cấu tạo và t/c của este
II Chuẩn bị
GV: Hệ thống câu hỏi, mẫu dầu ăn, mẫu dầu chuối để làm thí nghiệm trong SGK
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp
2 Bài cũ: không
3 Bài mới
Trang 2Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- Hoạt động 1 ;
Gv: So sánh CTCT của hai chất sau đây từ đó rút
ra nhận xét về cấu tạo phân tử este
CH3 – CO- OH CH3- CO- OC2H5
Axit axetic Etyl axetat (este)
- GV: phân tích cấu tạo của este
- GV hỏi: R, R’ có thể có cấu tạo như thế nào?
-GV: Giới thiệu một vài dẫn xuất khác của axit
cacboxylic
R-CO-O-CO-R’ ; R- CO -X ; R - CO- NR1R2
Anhidrit axit Halogenua axit amit
- Hoạt động 2
- GV h ỏi: nêu cách gọi tên este?
I/KHÁI NIỆM VỀ ESTE VÀ DẪN XUẤT KHÁC CỦA AXIT CACBOXYLIC
1.Cấu tạo phân tử:
HS: Khi thay nhóm OH ở nhóm cacboxyl của axit
cacboxylic bằng nhóm OR thì được este
-Este đơn giản có CTCT như sau:
R C OR' O
Với R,R’ là gốc hidrocacbon no, không
no hoặc thơm (este của axit focmic R là hidro)
- CT chung của este đơn no: CnH2nO2 (n 2)
2 Cách gọi tên este:
HS:
Tên gốc hiđrocacbon R’ + tên anion gốc axit có đuôi at
VD: H-COOC2H5 etyl fomat
CH3-COOCH3 metyl axetat
Trang 3- Hoạt động 3
- GV nhấn mạnh: mùi thơm, khả năng hoà tan
nhiều chất hữu cơ
- Hoạt động 4
- GV: Viết phản ứng theo chiều thuận
CH3-CH2-COOC2H5 etyl propionat
CH2 C COOCH3
CH3
H metyl
metacrylat
CH3 COO CH2 CH2 C CH3
CH3
iso-amyl axetat
- Xem thêm một số th í d ụ trong SGK
3.Tính chất vật lý:
HS: Đọc tính chất vật lý trong SGK
HS: Nh ận xét nhi ệt độ sôi của este, acol,axit có
cùng số nguy ên t ử C trong ph ân t ử, t ừ đ ó d ự đo
án este có t ạo đ ư ợc liên k ết hidro liên phân tử hay không?
HS: Nhỏ v ài giọt dầu ăn trong nước quan sát và trả
lơi câu h ỏi gợi ý của gi áo viên
Nhận xét mùi dấu chuối
- Thơm mùi quả chín: etyl butirat: mùi dứa
Iso-amyl axetat: mùi chuối chín
II/ TÍNH CHẤT HOÁ HỌC CỦA ESTE:
1 Phản ứng ở nhóm chức:
a)Phản ứng thuỷ phân
Trang 4- GV hỏi: khả năng phản ứng của sản phẩm
trong cùng điều kiện?
- GV: phân tích cách đóng khung trong phản ứng
trên
- GV: Viết ptpư
- GV hỏi: pư có xảy ra theo chiều ngược lại
không, vì sao?
GV: Gi ới thiệu phản ứng khử
- Hoạt động 5
GV: G ố Hidrocacbon kh ông no trong phân t ử
este có khả năng tham gia phản ứng cộng và
trùng hợp như hidrocacbon không no
+ Trong dd axit
H2SO4đ, to
CH3 C OC2H5
O
+
H OH
+ C2H5OH
-> Phản ứng thuỷ phân trong dd axit là phản ứng thuận nghịch
+ Trong dd bazơ ( pư xà phòng hoá)
CH3 C OC2H5
O
+NaOH
-> Phản ứng thuỷ phân trong dd bazơ là pư không thuận nghịch còn gọi là phản ứng xà phòng hoá
HS: Nghiên cứu dạng tổng quát trong SGK lên
bảng viết ph ương trình ví dụ điều chế etyl fomiat, iso- amyl axetat, metyl metacrylat từ axit và ancol tương ứng
b) Ph ản ứng khử:
R-COO-R’ LiAiH4 t, 0
R-CH2-OH + R’- OH
HS: Đọc SGK
2 Ph ản ứng ở g ốc hidrocacbon:
O OH
to CH 3 -COONa + C 2 H 5 -OH
Trang 5- Hoạt động 6
GV: Gi ới thiệu một vài phản ứng điều chế
GV: nh ấn mạnh điều kiện để nâng cao hiệu suất
phản ứng điều chế
GV: Đi ều ch ế este c ủa phenol kh ông d ùng
axit cacboxylic m à ph ải d ùng anhidrit axit ho
ặc clorua axit t ác d ụng v ới phenol
a)Phản ứng cộng vào gốc không no (cộng
H2,Br2,Cl2….) HS: Tham khảo SGK và lên bảng viết phản ứng ví
dụ
b) Ph ản ứng tr ùng h ợp:
HS: Tham khảo SGK v à viết PTPƯ
III/ ĐIỀU CHẾ VÀ ỨNG DỤNG:
1 Điều chế:
a) Este c ủa ancol:
Dùng phản ứng este hoá giữa acol và axit
H2SO4đ, to
CH3COOH + CH3OH CH3COOCH3 +
H2O
HS: Vi ết th êm hai ph ản ứng v à nghi ên c ứu đi ều
ki ện đ ể n âng cao hi ệu su ất ph ản ứng
b) Este c ủa phenol
HS: Vi ết ph ư ơng tr ình ph ản ứng:
C6H5-OH + (CH3CO)2O CH3COOC6H5 +
CH3COOH
Anhidrit axetic phenyl axetat
2 Ứng dụng
Trang 6- GV giới thiệu một số este chứa photpho được
sử dụng làm thuốc trừ sâu
HS:Cho học sinh sưu tầm theo dạng chiếu phim
- Este có mùi thơm được dùng để tăng hương vị cho bánh kẹo, nước giải khát, pha vào nước hoa, xà phòng
- Este có khả năng hoà tan tốt nhiều chất hữu cơ được dùng pha sơn
- Sản xuất thuỷ tinh hữu cơ
4 Củng cố :2.3/7 sgk
5 Dặn dò: 4,5/7 sgk
IV Rút kinh nghiệm