Ngoađi ra, nhûông aâp lûơc nađy ăaô buöơc caâc chñnh phuê, cho ăïịn nay víîn lađ nguöìn cung cíịp ngín saâch lúân nhíịt cho giaâo duơc ăaơi hoơc, phaêi ăaânh giaâ laơi nhûông cam kïịt va
Trang 1Nhûäng thaách thûác trong viïåc Xêy dûång Trûúâng Àaåi hoåc àùèng cêëp Thïë giúái
Trang 2Nhûäng thaách thûác trong viïåc Xêy dûång Trûúâng Àaåi hoåc àùèng cêëp Thïë giúái
Jamil Salmi
NGÊN HAÂNG THÏË GIÚÁI
Oa-sinh-tún, DC
Trang 3© 2009 Ngín hađng Quöịc tïị vïì Taâi thiïịt vađ Phaât triïín / Ngín hađng Thïị giúâi
1818 H Street, NW
Washington, DC 20433
Telephone: 202-473-1000
Internet: www.worldbank.org
E-mail: feedback@worldbank.org
Baêo höơ baên quýìn.
1 2 3 4 12 11 10 09
Tíơp saâch nađy lađ saên phíím cuêa caâc caân böơ thuöơc Ngín hađng Quöịc tïị vïì Taâi thiïịt vađ Phaât triïín/Ngín hađng Thïị giúâi Caâc kïịt quaê tòm hiïíu, caâc giaêi thñch vađ kïịt luíơn ặa ra trong tíơp saâch nađy khöng phaên aânh quan ăiïím chñnh thûâc cuêa Ban Giaâm ăöịc ăiïìu hađnh Ngín hađng Thïị giúâi hoùơc caâc chñnh phuê mađ hoơ ăaơi diïơn
Ngín hađng Thïị giúâi khöng ăaêm baêo tñnh chñnh xaâc cuêa caâc dûô liïơu trong tíơp saâch nađy Ăûúđng biïn giúâi, mađu sùưc, tïn goơi vađ caâc thöng tin khaâc biïíu hiïơn trïn caâc baên ăöì trong tíơp saâch nađy khöng hađm
yâ bíịt kyđ ăaânh giaâ nađo cuêa Ngín hađng Thïị giúâi vïì võ thïị phaâp lyâ cuêa bíịt kyđ vuđng laônh thöí nađo vađ cuông khöng thïí hiïơn bíịt kyđ sûơ uêng höơ hay chíịp nhíơn nađo cuêa Ngín hađng vïì caâc ặúđng biïn giúâi ăoâ
Caâc quýìn vađ giíịy pheâp
Tađi liïơu cuêa íịn baên nađy ăaô ặúơc baêo höơ baên quýìn Viïơc sao cheâp vađ/hoùơc chuýín giao bíịt kyđ phíìn nađo hay toađn böơ nöơi dung cuêa tađi liïơu mađ khöng coâ giíịy pheâp coâ thïí bõ coi lađ hađnh vi vi phaơm luíơt phaâp Ngín hađng Quöịc tïị vïì Taâi thiïịt vađ Phaât triïín/Ngín hađng Thïị giúâi khuýịn khñch viïơc phöí biïịn tađi liïơu nađy vađ trong caâc ăiïìu kiïơn bònh thûúđng, seô cíịp pheâp chïị baên caâc phíìn cuêa tađi liïơu möơt caâch phuđ húơp.
Ăïí ặúơc pheâp sao cheâp hoùơc in laơi bíịt kyđ phíìn nađo cuêa tađi liïơu nađy, haôy gûêi ýu cíìu vúâi ăíìy ăuê thöng tin ăïịn Trung tím Cíịp pheâp Sûê duơng baên quýìn, 222 Rosewood Drive, Danvers, MA
01923, Hoa Kyđ; Söị ăiïơn thoaơi: 978-750-8400; fax: 978-750-4470; Internet: www.copyright.com Tíịt caê caâc cíu hoêi khaâc liïn quan ăïịn quýìn vađ giíịy pheâp, kïí caê nhûúơng baên quýìn, phaêi ặúơc gûêi vïì Vùn phođng Nhađ xuíịt baên, Ngín hađng Thïị giúâi, 1818 H Street NW, Washington, DC
20433, USA; fax: 202-522-2422; e-mail: pubrights@worldbank.org.
ISBN: 978-8213-7865-6
eISBN: 978-0-8213-7876-2
DOI: 10.1596/978-0-8213-7865-6
Thû viïơn Dûô liïơu trong Danh muơc íịn baên cuêa Quöịc höơi
Salmi, Jamil.
Nhûông thaâch thûâc trong viïơc xíy dûơng trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi
Jamil Salmi.
p.cm – (Ăõnh hûúâng trong phaât triïín).
Bao göìm tû liïơu tham khaêo vađ baêng chuâ díîn.
ISBN: 978-8213-7865-6 (baên in) – eISBN: 978-0-8213-7876-2 (baên ăiïơn tûê)
1 Giaâo duơc ăaơi hoơc – Caâc khña caơnh kinh tïị 2 Kinh tïị phaât triïín – Taâc ăöơng cuêa giaâo duơc
3 Giaâo duơc ăaơi hoơc vađ nhađ nûơúâc 4 Giaâo duơc vađ toađn cíìu hoâa I Tiïu ăïì
LC67.6.S25 2009
338.43378-dc22
AÊnh trang bòa: Do Jamil Salmi chuơp úê Thû viïơn trûúđng ăaơi hoơc Soochow, Thõ tríịn ăaơi hoơc Dushu, Soochow, Trung Quöịc
Thiïịt kïị bòa: Cöng ty thiïịt kïị Naylor
2008051571
Trang 4Muåc luåc
Chûúng 1 Trûúâng àaåi hoåc àùèng cêëp thïë giúái laâ gò? 15
Chûúng 2 Caách thûác chuyïín àöíi 35
v
Trang 5Vai troâ cuãa caác nhên töë khaác 51
Chûúng 3 Hïå quaã àöëi vúái Ngên haâng Thïë giúái 67
Phuå luåc A So saánh caác phûúng phaáp xïëp haång quöëc tïë chñnh 75
cuãa trûúâng Àaåi hoåc Giao thöng Thûúång Haãi
Phuå luåc C Baãng xïëp haång Quöëc gia 2008 cuãa 79
Phuå trûúng giaáo duåc àaåi hoåc cuãa túâ Thúâi baáo (THES)
Phuå luåc D Nhûäng àùåc àiïím chñnh cuãa caác trûúâng àaåi hoåc 81
àùèng cêëp thïë giúái Phuå luåc E Caãi caách giaáo duåc àaåi hoåc úã Àan Maåch: 83
Àaåo luêåt trûúâng Àaåi hoåc nùm 2003 Phuå luåc F Nhûäng saáng kiïën nghiïn cûáu xuêët sùæc gêìn àêy 85 Phuå luåc G Caác trûúâng àaåi hoåc töët nhêët dûúái bêët kyâ 93
möåt phûúng phaáp àaánh giaá naâo nùm 2007-08
Höåp
Àaåi hoåc Wisconsin
hay khöng? Baâi hoåc tûâ sên boáng
vi Muåc luåc
Trang 62.6 Xêy dûång möåt têìm nhòn múái taåi Àaåi hoåc Clemson 57
àaåi hoåc Trung Quöëc
phaát triïín cuãa quï hûúng mònh
Sûå vûún lïn cuãa Trung Quöëc
Hònh veä
Liïn kïët caác nhên töë
Liïn kïët caác nhên töë cú baãn
Baãng
Phuå san Giaáo duåc Àaåi hoåc cuãa túâ Thúâi baáo (THES)
trong viïåc thaânh lêåp caác trûúâng àaåi hoåc àùèng cêëp thïë giúái
cuãa Phuå san Giaáo duåc Àaåi hoåc cuãa túâ Thúâi baáo vaâ Àaåi hoåc Giao thöng Thûúång Haãi, 2008
lûúng cao nhêët úã Myä 2005- 2006
àaåi hoåc àùèng cêëp thïë giúái
àïí thaânh lêåp caác trûúâng àaåi hoåc àùèng cêëp thïë giúái
Thïë giúái úã Myä nùm 2008
nûúác khaác nhau
vii Muåc luåc
Trang 7Lúđi noâi ăíìu
Möi trûúđng dađnh cho giaâo duơc ăaơi hoơc ngađy nay khöng ngûđng múê röơng trïn phaơm vi toađn cíìu– khöng nhûông vûúơt ra ngoađi khuön khöí cuêa caâc chûúng trònh trao ăöíi sinh viïn truýìn thöịng vađ thónh giaêng cuêa hoơc giaê mađ cođn bao truđm lïn caê nhûông víịn ăïì nhû ăíìu tû xuýn biïn giúâi vađ caơnh tranh theo cú chïị thõ trûúđng giûôa caâc cú súê ăađo taơo Vò víơy caâc ăöịi taâc tham gia trong giaâo duơc ăaơi hoơc cíìn phaêi xem xeât laơi nhûông ûu tiïn vađ ăiïìu mònh mong muöịn Trong lõch sûê, caâc cú súê giaâo duơc ăaơi hoơc ặúơc coi lađ neât ăùơc trûng vùn hoâa cuêa möîi quöịc gia Nhûông cú súê giaâo duơc nađy ăađo taơo sinh viïn cuêa riïng mònh, tûơ huíịn luýơn giaêng viïn, vađ lûu giûô truýìn thöịng vùn hoâa, lõch sûê ắa phûúng vuđng miïìn Nhûông aâp lûơc quöịc tïị, chuê ýịu lađ hïơ quaê tûđ sûơ luín chuýín cuêa caâc nguöìn lûơc giaâo duơc ăaơi hoơc trïn phaơm vi toađn cíìu – nhû tađi trúơ, yâ tûúêng, sinh viïn, vađ ăöơi nguô giaêng viïn – ăaô thuâc ăííy caâc cú súê ăađo taơo ăaânh giaâ laơi sûâ mïơnh cuêa mònh Ngoađi ra, nhûông aâp lûơc nađy ăaô buöơc caâc chñnh phuê, cho ăïịn nay víîn lađ nguöìn cung cíịp ngín saâch lúân nhíịt cho giaâo duơc ăaơi hoơc, phaêi ăaânh giaâ laơi nhûông cam kïịt vađ kyđ voơng cuêa mònh ăöịi vúâi caâc cú súê giaâo duơc Hïơ quaê nöíi bíơt cuêa nhûông tranh luíơn nađy lađ viïơc hònh thađnh nhiïìu loaơi baêng xïịp haơng khaâc nhau, tûđ ăoâ lađm tùng lïn niïìm khao khaât caơnh tranh ăïí ặúơc ặâng chín trong caâc baêng xïịp haơng toađn cíìu vïì giaâo duơc ăaơi hoơc
Tûđ nùm 1963, Ngín hađng Thïị giúâi ăaô höî trúơ phaât triïín giaâo duơc ăaơi hoơc vò sûơ phaât triïín vađ giaêm ngheđo Trong nhûông nùm tham gia can thiïơp, Ngín hađng Thïị
ix
Trang 8giúâi ăaô theo ăuöíi viïơc phaât triïín vađ ăöíi múâi chñnh saâch nhùìm khuýịn khñch caêi caâch hûúâng túâi muơc tiïu gia tùng cú höơi ặúơc tiïịp cíơn nïìn giaâo duơc ăaơi hoơc, ăaêm baêo sûơ bònh ăùỉng, phuđ húơp, vađ níng cao chíịt lûúơng hïơ thöịng giaâo duơc ăaơi hoơc cuêa caâc quöịc gia Sau 3 thíơp kyê nöî lûơc höî trúơ cho hïơ thöịng giaâo duơc ăaơi hoơc, Ngín hađng Thïị giúâi ăaô xuíịt baên cuöịn Giaâo duơc ăaơi hoơc: Nhûông bađi hoơc kinh nghiïơm (Higher Education: Lessons of Experience - 1994) nhùìm ghi laơi
lõch sûê cuêa giai ăoaơn nađy vađ nhûông nöî lûơc trong tûúng lai vïì giaâo duơc ăaơi hoơc Hiïíu roô giaâo duơc ăaơi hoơc giuâp caâc nûúâc coâ thu nhíơp trung bònh phaât triïín hiïơu
muơc ăñch cuêa chuýín ăöíi hún lađ baên thín sûơ chuýín ăöíi Cuöịn saâch cuông taâi khùỉng ắnh sûơ cíịp baâch cuêa viïơc ăíìu tû vađo giaâo duơc ăaơi hoơc chíịt lûúơng cao
duơc ăaơi hoơc taơi caâc nûúâc ăang phaât triïín: Hiïím hoơa vađ Triïín voơng (Higher Education in Developing Countries: Perils and Promise), trong ăoâ tiïịp tuơc nïu
bíơt tíìm quan troơng cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc nhùìm xíy dûơng nùng lûơc toađn diïơn vađ giaêm ngheđo, ăöìng thúđi víîn nhíịn maơnh vai trođ cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc nhû möơt thađnh töị cú baên trong chiïịn lûúơc giaâo duơc do Ngín hađng Thïị giúâi phaât triïín Viïơc xuíịt baên cuöịn Kiïịn taơo Xaô höơi Tri thûâc: Nhûông thaâch thûâc múâi ăöịi vúâi giaâo duơc ăaơi hoơc (Constructing Knowledge Societies: New Challenges for Tertiary Education) nùm 2002 ăaô nhíịn maơnh tíìm quan troơng cú baên cuêa giaâo
duơc ăaơi hoơc trong viïơc phaât triïín caâc hïơ thöịng quöịc gia coâ liïn kïịt chùơt cheô vúâi quöịc tïị vïì caâc mùơt xaô höơi, chñnh trõ, vùn hoâa, hay kinh tïị Ăïí tíơn duơng ặúơc tiïìm nùng vïì xíy dûơng nùng lûơc cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc, caâc cú súê ăađo taơo phaêi chûâng toê ặúơc sûơ phuđ húơp vúâi hoađn caênh ắa phûúng nhûng víîn luön theo saât sûơ phaât triïín cuêa thïị giúâi Ngín hađng Thïị giúâi hiïơn víîn ăang quaêng baâ vađ höî trúơ cho viïơc phaât triïín möơt nïìn giaâo duơc ăaơi hoơc vò muơc tiïu giaêm ngheđo vađ phaât triïín bïìn vûông, bíịt kïí lađ caâc quöịc gia coâ mûâc thu nhíơp nhû thïị nađo Tíơp trung vađo caâc trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi, baâo caâo múâi nađy ăaânh giaâ sûâc maơnh cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc phuơc vuơ phaât triïín dûơa trïn quan ăiïím vïì sûơ xuíịt sùưc trong nghiïn cûâu vađ hoơc thuíơt vúâi nhûông mûâc ăöơ caơnh tranh nhíịt Baâo caâo cuông kõp thúđi nghiïn cûâu tíìm aênh hûúêng ngađy cađng roô rađng cuêa caâc baêng xïịp haơng trong viïơc ắnh hûúâng cho nhûông tranh luíơn vïì chñnh saâch giaâo duơc ăaơi hoơc trïn thïị giúâi Ăïí coâ ặúơc möơt võ trñ trong baêng xïịp haơng caâc trûúđng ăaơi hoơc töịt nhíịt thïị giúâi, caâc chñnh phuê vađ caâc bïn liïn quan ăïịn trûúđng ăaơi hoơc ăaô múê röơng nhíơn thûâc cuêa hoơ vïì muơc ăñch vađ vai trođ cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc trïn thïị giúâi Khöng quöịc gia nađo cođn thoêa maôn vúâi viïơc phaât triïín hïơ thöịng giaâo duơc ăaơi hoơc cuêa mònh chó nhùìm phuơc vuơ cho cöơng ăöìng ắa phûúng hay quöịc gia ăoâ Thay vađo ăoâ, caâc trûúđng ăaơi hoơc trong nûúâc tíơp trung nhiïìu hún vađo ắnh hûúâng phaât triïín phuđ húơp vúâi nhûông tiïu chñ ăaânh giaâ toađn cíìu Nhûông
x Lúđi noâi ăíìu
Trang 9trûúđng ăaơi hoơc ăùỉng cíịp thïị giúâi giúđ ăíy khöng cođn ăún thuíìn lađ nhûông cú quan vùn hoâa vađ giaâo duơc – caâc trûúđng nađy lađ niïìm tûơ hađo vađ ăiïím so saânh giûôa caâc quöịc gia qua ăoâ noâi lïn võ thïị cuêa tûđng quöịc gia trong möịi quan hïơ vúâi caâc quöịc gia khaâc
Nhûông tiïu chuíín ăùỉng cíịp thïị giúâi coâ thïí lađ möơt muơc tiïu húơp lyâ ăöịi vúâi möơt söị cú súê ăađo taơo úê nhiïìu nûúâc, song nhûông tiïu chuíín nađy dûúđng nhû khöng phuđ húơp, khöng sinh lúơi, hoùơc khöng hiïơu quaê ăöịi vúâi nhiïìu cú súê ăađo taơo khaâc Trong möi trûúđng giaâo duơc ăaơi hoơc toađn cíìu, viïơc hiïíu ặúơc cíìn phaêi lađm gò, lađm nhû thïị nađo ăïí töịi ăa hoâa lúơi nhuíơn tûđ giaâo duơc ăaơi hoơc úê trong nûúâc lađ möơt thaâch thûâc lúân ăöịi vúâi hïơ thöịng caâc trûúđng ăaơi hoơc trïn toađn thïị giúâi ÍỊn phíím nađy lađ möơt cöng cuơ quan troơng ăïí höî trúơ cho muơc ăñch trïn
Justin Lin
Phoâ Chuê tõch cao cíịp vađ chuýn gia Kinh tïị Trûúêng
Ngín hađng Thïị giúâi
xi Lúđi noâi ăíìu
Trang 10Lúđi caêm ún
Taâc giaê xin bađy toê lúđi caêm ún ăùơc biïơt vúâi Roberta Malee Bassett, ngûúđi khöng nhûông ăaô höî trúơ möơt caâch xuíịt sùưc trong quaâ trònh nghiïn cûâu mađ cođn ăoâng goâp quan troơng trong viïơc xem laơi baên thaêo sau khi chuíín bõ xong dûơ thaêo líìn ăíìu Taâc giaê cuông muöịn caêm ún nhûông ăöìng nghiïơp lađm viïơc trong vađ ngoađi Ngín hađng Thïị giúâi, nhûông ngûúđi ăaô giuâp xem laơi caâc baên thaêo trûúâc ăoâ vađ ăoâng goâp nhûông gúơi yâ vö giaâ, ăùơc biïơt lađ Nina Arnhold, Vladimir Briller, Marguerite Clarke, John Fielden, Luciano Galaân, Richard Hopper, Isak Froumin, Nadia Kulikova, Yevgeny Kuznetsov, Kurt Larsen, Sam Mikhail, William Saint, Alenoush Saroyan, vađ Rolf Tarrach Cuöịi cuđng nhûng khöng keâm phíìn quan troơng, Lorelei Lacdao ăaô töí chûâc vađ chónh sûêa hònh thûâc baên thaêo, vađ Veronica Grigera ăaô laônh ăaơo quaâ trònh xuíịt baên möơt caâch chuýn nghiïơp Cuöịn saâch nađy ặúơc viïịt dûúâi sûơ hûúâng díîn tíơn tònh cuêa Ruth Kagia (Giaâm ăöịc giaâo duơc), vađ Robin Horn (Quaên lyâ lônh vûơc giaâo duơc) Tuy nhiïn, nhûông sai soât vađ diïîn giaêi sai lïơch hoađn toađn thuöơc traâch nhiïơm cuêa taâc giaê
Vïì taâc giaê:
Jamil Salmi lađ Ăiïìu phöịi viïn giaâo duơc ăaơi hoơc, thuöơc Maơng lûúâi Phaât triïín Con ngûúđi cuêa Ngín hađng Thïị giúâi Öng lađ taâc giaê chñnh cuêa baâo caâo chñnh saâch gíìn ăíy nhíịt cuêa Ngín hađng Thïị giúâi vïì caêi caâch giaâo duơc ăaơi hoơc, Kiïịn taơo Xaô höơi Tri thûâc: Nhûông thaâch thûâc múâi ăöịi vúâi giaâo duơc ăaơi hoơc (Constructing knowl-edge societies: New challenges for tertiary education).
xiii
Trang 11Chûä viïët tùæt
xv
Trang 12SJTU Trûúâng Àaåi hoåc Giao thöng Thûúång Haãi
THES Phuå san Giaáo duåc Àaåi hoåc cuãa túâ Thúâi baáo
16
xvi Chûä viïët tùæt