Trước khi đảo qua 7 bệnh thường gặp, hãy ghi nhớ 3 điểm cơ bản sau đây trong phòng và điều trị các bệnh nhiễm trùng thường gặp: Một trong những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa nhiễ
Trang 1Các bệnh ở trẻ nhỏ: phòng 7
bệnh thường gặp
Khi trẻ còn nhỏ, chúng được tiếp xúc với những bạn bè mới, những ý tưởng mới, những kinh nghiệm mới - và cả những bệnh nhiễm trùng mới nữa Giống như bất cứ địa điểm nào khác nơi con người chạm mặt nhau hằng ngày, trường học và các cơ sở nuôi dạy trẻ là những điểm nóng để vi khuẩn, virus và các vi sinh vật khác lây lan bệnh và phá vỡ nếp sống của gia đình bạn
Trước khi đảo qua 7 bệnh thường gặp, hãy ghi nhớ 3 điểm cơ bản sau đây trong phòng và điều trị các bệnh nhiễm trùng thường gặp:
Một trong những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa nhiễm trùng cũng là một trong những biện pháp đơn giản nhất - rửa tay Dạy trẻ rửa tay thường xuyên - trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, tiếp xúc với các chất dịch của cơ thể, chơi ở các điểm công cộng đông người và sau khi chơi với động vật Chỉ cho chúng biết cách rửa tay kỹ lưỡng, xát xà phòng lên toàn bộ bề
Trang 2mặt bàn tay - cả trước và sau và cọ kỹ bàn tay dưới vòi nước chảy Dậy trẻ nhỏ kì cọ bàn tay đến khi hát xong một bài hát ngắn như bài "Chúc mừng sinh nhật"
Nên nhớ rằng thuốc kháng sinh chỉ hữu ích trong điều trị một số bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn gây nên Hầu hết các bệnh gây triệu chứng cảm lạnh hoặc cúm đều là bệnh do virus và không thể điều trị bằng kháng sinh
Trừ khi có chỉ định của bác sỹ, đừng cho trẻ uống acetaminophen hoặc ibuprofen để điều trị sốt nhẹ - dưới 39oC hoặc điều trị đau nhẹ trong thời gian ngắn Ðừng bao giờ cho trẻ uống aspirin Cho trẻ uống aspirin khi
bị nhiễm virus có thể gây ra một bệnh hiếm gặp nhưng nguy hiểm là hội chứng Reye
Trong những năm đầu đời, trẻ có thể sẽ mắc một vài trong số 7 bệnh hay gặp được liệt kê dưới đây Và nhiều khả năng là bạn có thể xử lí được những căn bệnh này ở nhà Tuy nhiên nếu bệnh của trẻ nặng hoặc không tiến triển, hãy liên hệ với bác sỹ
Bệnh thuỷ đậu (varicella)
Trang 3Thuỷ đậu là gì? Thuỷ đậu là một bệnh hay gặp và dễ lây đặc trưng bởi
nhưng nốt sẩn đỏ, ngứa trên da, trở thành những nốt phỏng nước rồi khô đi
và tạo thành vảy
Phòng ngừa Sử dụng vaccin virus varicella (Varivax), có ở Mỹ từ
năm 1995, là cách tốt nhất để phòng bệnh thủy đậu Theo Trung tâm Phòng chống Bệnh dịch Mỹ (CDC), vaccin này bảo vệ 90 - 100% số người được tiêm phòng
Những đối tượng được khuyên nên tiêm vaccin thuỷ đậu gồm:
Trẻ nhỏ Thời gian tốt nhất để tiêm là từ 12 - 18 tháng tuổi theo lịch tiêm chủng
Trẻ em, thiếu niên và người lớn chưa bao giờ bị thuỷ đậu hoặc chưa từng tiêm vaccin Nếu bạn không nhớ đã mắc bệnh thuỷ đậu hay chưa, xét nghiệm máu có thể xác định khả năng miễn dịch của bạn
Giáo viên, nhân viên nuôi dạy trẻ và nhân viên y tế Những người này thường làm việc với nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh thuỷ đậu
Trang 4Vaccin được tiêm 1 liều cho trẻ từ 1 - 12 tuổi Người lớn hơn độ tuổi trên cần tiêm 2 liều, cách nhau 4 - 8 tuần Tác dụng bảo vệ kéo dài ít nhất 10
- 20 năm và có lẽ lâu hơn, nhưng chưa rõ liệu có cần tiêm nhắc lại không Nhiều loại vaccin cần nhắc lại Thời gian và các nghiên cứu sẽ cho biết Varivax có nằm trong số đó hay không
Vaccin không được phép dùng cho phụ nữ mang thai, người có hệ thống miễn dịch yếu và người dị ứng với gelatin hoặc kháng sinh neomycin Tham khảo ý kiến bác sỹ để có thêm thông tin về vaccin thuỷ đậu
Bạn có thể băn khoăn về sự an toàn của vaccin thuỷ đậu đối với con mình Kể từ khi ra đời, đã có hàng triệu liều vaccin thuỷ đậu được tiêm cho trẻ em Mỹ Các nghiên cứu tiếp tục khẳng định vaccin này là an toàn và hiệu quả Các phản ứng phụ nói chung thường nhẹ, gồm mẩn đỏ, đau, mệt mỏi, buồn nôn và trong một số ít trường hợp là nổi những nốt sẩn nhỏ ở chỗ tiêm
Cảm lạnh (nhiễm trùng đường hô hấp trên)
Cảm lạnh là gì? Cảm lạnh là một nhiễm trùng đường hô hấp trên và
thường kèm theo thở khò khè, chẩy nước mũi, đau họng, ho, mệt và sốt nhẹ
Phòng bệnh Vì có rất nhiều loại virus gây cảm lạnh nên không có vaccin nào hiệu quả để phòng bệnh Nhưng mặc dù có lẽ chắc chắn sẽ xảy
Trang 5ra, bạn có thể dạy trẻ một số biện pháp đề phòng thông thường để làm giảm
sự lây lan của virus:
Dạy cho trẻ hiểu tầm quan trọng của việc rửa tay
Không khuyến khích trẻ ăn chung thức ăn, đồ uống, dùng chung khăn mặt và khăn ăn với những trẻ khác
Dạy cho trẻ xì mũi và ho bằng vào khăn giấy dùng một lần, vứt
bỏ khăn giấy đã dùng và rửa tay ngay sau đó
Bên cạnh đó, hãy tìm nơi gửi trẻ có công tác đảm bảo vệ sinh tốt và có qui định cho trẻ ốm nghỉ ở nhà Nếu có thể hãy tìm nơi gửi trẻ có tỉ lệ trẻ/người lớn là 5/1 hoặc thấp hơn
Chấy
Chấy là gì? Chấy là loại côn trùng kí sinh nhỏ, không cánh sống trên
đầu gây ra ngứa và trứng nhỏ mầu trắng bám chặt trên tóc
Phòng bệnh Rất khó ngăn chặn sự lây lan của chấy trong trẻ em ở
trường học và nơi trông giữ trẻ Có quá nhiều sự tiếp xúc gần gũi giữa những đứa trẻ và vật dụng của chúng mà chấy có thể dễ dàng lây lan Việc trẻ có chấy không phản ánh thói quen vệ sinh của bạn và của trẻ, và cũng không
Trang 6phải là lỗi của bạn trong vai trò làm cha mẹ Cách tốt nhất là thực hiện một
số bước tích cực để loại trừ chấy và trứng chấy để không còn có thêm chấy
Bạn có thể yêu cầu con không dùng chung mũ, khăn quàng, áo khoác, lược, bàn chải, đồ trang trí tóc và những vật dụng cá nhân khác Nhưng việc mong chờ có thể loại trừ được tất cả các mối tiếp xúc với chấy là phi thực tế
Tăng bạch cầu đơn nhân
Tăng bạch cầu đơn nhân là gì? Tăng bạch cầu đơn nhân là một
nhiễm virus đặc trưng bởi mệt mỏi, sốt, đau họng và hạch to Bệnh do virus Epstein-Barr (EBV) gây ra
Phòng bệnh Tăng bạch cầu đơn nhân thường được gọi là bệnh do hôn Cái tên này chỉ đúng một phần Hôn có thể làm lây virus gây bệnh, nhưng bệnh thường lây qua ho, sổ mũi hoặc dùng chung cốc chén
Dạy trẻ rửa tay thường xuyên Nhắc chúng ho và xì mũi vào khăn giấy dùng một lần, vứt ngay khăn sau khi dùng và rửa sạch tay Cũng ngăn không cho trẻ dùng chung thức ăn và bát đĩa
Ðau mắt đỏ (viêm kết mạc)
Trang 7Viêm kết mạc là gì? Viêm kết mạc là viêm lớp màng trong suốt (kết
mạc) bao phủ bên trong mí mắt và một phần nhãn cầu Bệnh đặc trưng bởi ngứa mắt, đỏ, nhìn mờ, dễ bị chói mắt và rử mắt đóng thành vảy trong khi ngủ Viêm kết mạc có thể do virus hoặc vi khuẩn gây ra Kháng sinh chỉ điều trị được viêm do vi khuẩn Viêm kết mạc không dễ lây hơn cảm cúm thông thường, nhưng cả hai bệnh này đều dễ lây ở trẻ em
Phòng bệnh Thực hành vệ sinh tốt là cách tốt nhất để kiểm soát sự
lây lan của bệnh Khi đã có chẩn đoán đau mắt đỏ, phải thay khăn tắm, khăn mặt vấmó gối cho trẻ hằng ngày Ðể phòng ngừa bệnh về lâu dài, hãy dạy trẻ rửa tay kỹ Yêu cầu chúng không dụi tay lên mắt và tránh dùng chung khăn mặt, khăn tay, mỹ phẩm
Viêm dạ dày ruột
Viêm dạ dày ruột là gì? Viêm dạ dày ruột là một bệnh nhiễm trùng
đường ruột đặc trưng bởi buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt và đau bụng Viêm
dạ dày ruột có thể do virus, vi khuẩn hoặc kí sinh trùng gây ra
Phòng bệnh Cách tốt nhất để phòng chống lây nhiễm viêm dạ dày ruột là làm theo những biện pháp thông thường sau đây:
Trang 8 Nhắc trẻ rửa tay kĩ bằng xà phòng và nước ấm, nhất là sau khi
đi vệ sinh
Tránh dùng chung bát đĩa cốc chén
Dùng riêng khăn tắm
Nấu chín thịt
Cẩn thận không để thịt bị nhiễm bẩn từ thớt và bàn làm bếp
Lau rửa tủ lạnh thường xuyên
Nơi trông giữ trẻ phải có phòng riêng để thay tã và chế biến thức ăn Phòng có bàn thay tã cần có chậu rửa cũng như đường chuyển tã bẩn
Bệnh tai khi đi máy bay
Bạn vừa mới yên vị cho một chuyến bay dài và thư giãn Nhưng rồi bạn bắt đầu cảm thấy sức ép và sự khó chịu trong tai Có vẻ hơi đau thì phải Còn âm thanh thì bị nghẹt đi Có lẽ bạn đang bị một tình trạng thái được gọi
là bệnh tai khi đi máy bay
Còn được gọi là chấn thương khí áp hoặc hay viêm tai giữa khí áp, bệnh tai khi đi máy bay là một chấn thương ở tai giữa Nguyên nhân là do sự
Trang 9thay đổi nhanh chóng về độ cao và áp suất không khí Bệnh thường xảy ra khi bạn bị cảm lạnh, nghẹt mũi, dị ứng mũi, viêm họng hoặc xoang (viêm xoang) Nó cũng có thể xẩy ra khi bạn đi xe lên núi, hoặc lặn dưới nước Dù chỉ là một khó chịu nhẹ nhưng bệnh có thể gây đau tai và giảm sức nghe tạm thời
Đau tai khi đi máy bay là do áp lực không cân bằng giữa tai giữa và khoang máy bay Bình thường, vòi nhĩ thông tai giữa với phần sau họng và mũi sẽ cân bằng áp suất Nhưng nếu vòi nhĩ bị tắc do xung huyết hoặc một vấn đề nào khác, áp lực không cân bằng ở màng nhĩ có thể làm giảm sức nghe và gây ù tai, chóng mặt và đau tai Nếu vòi nhĩ bị tắc hoàn toàn, sự thay đổi áp suất có thể nặng đến mức gây ra tích dịch hoặc chảy máu tai
Thông thường các bước tự chăm sóc có thể làm giảm nhanh chóng triệu chứng của bệnh tai khi đi máy bay Tuy nhiên, chấn thương khí áp nặng
có thể cần tới sự trợ giúp của bác sỹ
Dấu hiệu và triệu chứng
Bệnh tai khi đi máy bay có thể xẩy ra ở một hoặc cả hai tai Dấu hiệu
và triệu chứng bao gồm:
Khó chịu hoặc đau trong tai
Trang 10 Cảm giác đầy hoặc tức nặng trong tai
Giảm thính lực nhẹ
Ù tai
Chảy máu tai
Chóng mặt
Nếu bệnh tai khi đi máy bay nặng hoặc kéo dài, bạn có thể bị:
Ðau tai giữa
Cảm thấy sức ép trong tai, như khi ở dưới nước
Giảm sức nghe từ vừa đến nặng
Nguyên nhân
Bệnh tai khi đi máy bay xảy ra khi màng nhĩ bị phồng ra ngoài hoặc lõm vào trong do thay đổi áp suất không khí Không khí trong tai giữa được hấp thu thường xuyên bởi niêm mạc trong tai và cung cấp trở lại thông qua vòi nhĩ Khi điều này xảy ra, áp suất không khí ở 2 bên màng nhĩ sẽ được cân bằng
Trang 11Khi vòi nhĩ bị tắc, áp suất không khí ở hai phía màng nhĩ sẽ không như nhau Áp suất trong tai giữa không thể cân bằng, và tai bạn có cảm giác như bị nút kín Khi điều này xảy ra, màng nhĩ không thể rung bình thường,
do đó âm thanh bị nghẹt hoặc tắc Và bạn cũng bị đau tai vì màng nhĩ bị kéo căng ra
Các yếu tố nguy cơ
Cảm lạnh thông thường là nguyên nhân thường thấy gây ra tắc vòi nhĩ dẫn đến bệnh tai khi đi máy bay Các yếu tố khác có thể dẫn đến bệnh này gồm viêm xoang hoặc dị ứng mũi, chẳng hạn như bệnh sốt mùa hè Nghẹt mũi thường gây ra nghẹt tai vì niêm mạc phù nề làm tắc lỗ vòi nhĩ
Trẻ em đặc biệt dễ bị vì vòi nhĩ của trẻ chúng hẹp hơn người lớn, nên
dễ bị tắc hơn Các thợ lặn bằng bình khí và người leo núi cũng thường bị chấn thương khí áp Những người chơi lướt ván cũng dễ bị Bị tát hoặc đánh vào tai cũng làm thay đổi nhanh áp suất trong tai Những người lướt ván có thể bị tình trạng này khi ngã và đập vào nước ở tốc độ cao
Khi nào cần đi khám
Nếu triệu chứng không hết trong vòng một vài giờ hoặc nếu đau kéo dài dai dẳng, hãy đến gặp bác sĩ Bác sĩ sẽ khám tai của bạn và, nếu có chỉ
Trang 12định, sẽ chuyển bạn đến bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng Hãy đi khám bác
sĩ nếu bạn có những dấu hiệu và triệu chứng mới, nhất là sốt, đau tai nhiều, hoặc có dịch chảy ra từ tai
Sàng lọc và chẩn đoán
Bác sĩ sẽ khám tai để xác định xem bạn có bị chấn thương khí áp không bằng một dụng cụ chiếu sáng để xem bên trong tai Màng nhĩ hơi phồng ra hoặc lõm vào báo hiệu chấn thương khí áp Nếu bệnh nặng, có thể
có máu đằng sau do màng nhĩ Chấn thương khí áp nặng đôi khi khó phân biệt với viêm tai
Biến chứng
Những biến chứng có thể gặp của bệnh tai khi đi máy bay gồm:
Thủng hoặc rách màng nhỉ
Viêm tai
Điếc
Bênh tai khi đi máy bay thường không nghiêm trọng và đấp ứng tốt với tự điều trị Giảm thính lực hầu như chỉ là tạm thời
Trang 13Ðiều trị
Ðiệu trị bệnh tai khi đi máy bay thường tập trung vào làm giảm các triệu chứng Nếu việc tự điều trị không làm giảm khó chịu sau vài giờ hoặc nếu bệnh nặng, bạn có lẽ cần đến gặp bác sĩ Bác sĩ có thể đưa ra những cách điều trị sau:
Thuốc: thuốc xịt mũi giảm sung huyết, thuốc giảm sung huyết dùng đường uống hoặc các kháng histamin dùng đường uống có thể làm giảm nghẹt mũi và giúp làm thông vòi nhĩ Kháng sinh có thể ngăn ngừa viêm tai trong trường hợp chấn thương khí áp nặng
Phẫu thuật: Nếu các cách điều trị khác nhau không làm thông vòi nhĩ, bạn có thể phải phẫu thuật Bác sĩ có thể rạch màng nhĩ để áp lực được cân bằng và dịch thoát ra ngoài Tuy nhiên, hiếm khi cần đến phẫu thuật Đôi khi, bác sĩ đặt ống vào màng nhĩ nếu sự thay đổi độ cao thường xuyên là không thể tránh được hoặc nếu bạn dễ bị bệnh tai khi đi máy bay
Phòng bệnh
Hãy làm theo các gợi ý sau để tránh bệnh tai khi đi máy bay:
Trang 14 Không đi máy bay khi bị cảm cúm, sung huyết hoặc viêm đường hô hấp trên nếu không thật cần thiết
Thử dùng thuốc các thuốc chống sung huyết như thuốc xít mũi oxymetazolin (Afrin, Dristan) hoặc thuốc chứa pseudoephedrin (Actifed, Sudated) một giờ trước khi cất cánh và một giờ trước khi hạ cánh.Những thuốc này có thể giúp ngăn ngừa tình trạng tắc vòi nhĩ
Nếu bạn bị dị ứng, hãy uống thuốc trước khi bay
Mút kẹo hoặc nhai kẹo cao su trong khi bay để tăng hoạt động nuốt Động tác nhai cũng kích hoạt các cơ mở thông vòi nhĩ
Làm thông tai thường xuyên khi cất cánh và hạ cánh bằng cách bịt mũi và ngậm miệng rồi thổi nhẹ (nghiệm pháp Valsalva) Làm lại nhiều lần khi hạ cánh để cân bằng áp suất giữa tai và môi trường
Tránh ngủ trong khi hạ cánh để đảm bảo rằng bạn đang nuốt đủ
để giữ cho tai luôn thông
Nên cho em bé uống nước trong thời gian máy bay cất cánh và
hạ cánh để khuyến khích bé nuốt Uống acetaminophen 30 phút trước khi
Trang 15máy bay cất cánh để giúp giảm sự khó chịu có thể xảy ra Nói chung không nên dùng thuốc giảm sung huyết cho trẻ nhỏ
Nếu gần đây bạn có phẫu thuật tai, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bay
Thử dùng nút tai, giúp cân bằng từ từ áp lực trên màng nhĩ trong khi cất và hạ cánh Bạn có thể mua nút tai này trong hiệu thuốc hoặc quầy bán đồ lưu niệm ở sân bay, hoặc ở phòng khám tai
Uống nhiều nước để tránh mất nước Tránh uống rượu và cafe bởi vì chúng làm co mạch máu
Tự chăm sóc
Nếu tai bạn bị tắc trong khi bay, hãy thử làm thông bằng các bước sau (nghiệm pháp Valsalva)
Bước 1: Bịt mũi chặt
Bước 2: Ngậm đầy không khí vào miệng
Bước 3: Dùng cơ má và họng, đẩy nhẹ không khí vào sau mũi như thể bạn đang cố thổi ngón tay cái và các ngón khác ra khỏi mũi
Trang 16Khi nghe thấy tiếng nổ to trong tai, bạn đã thực hiện thành công Nếu tai của bạn vẫn bị tắc sau một vài giờ, bạn nên đi gặp bác sĩ