Phân tích thiết kế hệ thống - Mô hình Các trường hợp sử dụng doc

03/11/24 PTTKHT - MHCTHSD4/36 Giới thiệu về THSD Use Case  Mọi hệ thống được cài đặt đều có một số NSD, mỗi người sử dụng hệ thống với mục đích khác nhau, trong những tình huống khác nh

Mô hình Các trường hợp sử dụng

Phân tích thiết kế hệ thống

– Giải thích sự cần thiết của việc sử dụng THSD

– Các câu hỏi khi phát triển MHCTHSD

Xác định vấn đề

– Chỉ rõ vấn đề cần giải quyết

– Có thể bắt đầu từ “trừu tượng khoá” (key abstraction) – một/một_số từ/cụm_từ chỉ ra cốt lõi của vấn đề cần giải quyết

 những gì thuộc trong lĩnh vực của trừu tượng khoá thì nằm trong phạm vi của vấn đề

03/11/24 PTTKHT - MHCTHSD

4/36

Giới thiệu về THSD (Use Case)

 Mọi hệ thống được cài đặt đều có một số NSD, mỗi người sử dụng hệ thống với mục đích khác nhau, trong những tình huống khác nhau

 Đối với NSD, tính năng của hệ thống được đánh giá qua việc họ sử dụng được hệ thống trong những

tình huống nào

 Tập hợp của tất cả các trường hợp sử dụng = tất cả các tình huống mà NSD tương tác với hệ thống = tất

cả những tính năng của hệ thống (theo quan điểm của NSD)

 Nắm bắt các trường hợp NSD sử dụng hệ thống

giúp nắm bắt yêu cầu của hệ thống trên quan điểm của NSD

 Tác nhân phụ (hỗ trợ)

– Hỗ trợ tác nhân chính để thực hiện THSD – Thường là một đối tượng trong tổ chức (nhân viên)

 Ví dụ:

– Một NSD, Một cái máy, Một hệ thống khác có tương tác

Tên THSD

Tên THSD

Các khái niệm (3)

Xét với hệ thống quản lý tài khoản

 Tác nhân

– Khách hàng – Nhân viên giao dịch – Nhân viên quản lý – Tài khoản (?)

 Các trường hợp sử dụng

– Mở một tài khoản mới – Đưa một bảng lãi suất mới vào hệ thống – Một giao tác được yêu cầu thực hiện – Thông tin tài khoản (?)

 Tác nhân và THSD

 Các THSD

– Phạm vi của hệ thống (tin học)

– Không bao chứa các tác nhân (chính/phụ)

Ví dụ

R út tiền

N ạp tiền

Chuyển khoản Nhân viên giao dịch

Khách hàng

H ệ thống gửi tiền tiết kiệm

03/11/24 PTTKHT - MHCTHSD

10/36

Công dụng của MHCTHSD

 Giúp

 Tập trung lên các NSD của hệ thống

 Xác định các vai trò mà NSD nắm giữ khi tương tác với hệ thống

 Xác định các dịch vụ chủ yếu (THSD) được yêu cầu đối với hệ thống, cho từng NSD, với các vai trò khác nhau

 Xác định tương tác giữa NSD với các dịch vụ được yêu cầu trên hệ thống

 THSD xác định các dịch vụ được cung cấp bởi hệ thống  giúp xác định các lớp, các phương thức mà

hệ thống cần cài đặt

– Kiểm tra số dư tài khoản

– In thông tin tài khoản

Ví dụ (2)

Ngân hàng Sinh viên

 Xác định các tác nhân

– Ai sẽ sử dụng các chức năng chính của hệ thống

– Ai cần sự hỗ trợ của hệ thống để thực hiện các công việc hàng ngày?

– Ai quản trị, bảo dưỡng để đảm bảo cho hệ thống hoạt động thường xuyên?

– Hệ thống quản lý, sử dụng những thiết bị nào?

– Hệ thống cần tương tác với những bộ phận, hệ thống nào khác?

– Ai hay cái gì quan tâm đến các kết quả xử lý của

hệ thống?

Các câu hỏi khi phát triển MHCTHSD

 Xác định các use case:

– Nhiệm vụ chính của các tác nhân là gì?

– Tác nhân cần phải truy cập/sửa đổi thông tin hệ thống hay không?

– Những thay đổi bên ngoài hệ thống thì tác nhân

có cần phải thông báo cho hệ thống hay không?

– Những tác nhân nào cần được thông báo về

những thay đổi của hệ thống?

– Hệ thống cần có những đầu vào/ra nào, đầu vào đến từ đâu và đầu ra chuyển đến đâu?

Các câu hỏi khi phát triển MHCTHSD (2)

03/11/24 PTTKHT - MHCTHSD

16/36

Các câu hỏi khi phát triển MHCTHSD (3)

– Có tồn tại tình huống nào mà NSD tương tác với

hệ thống mà chưa có THSD tương ứng?

– Có tồn tại THSD nào không bao giờ được kích hoạt (không thể đủ điều kiện để xảy ra)?

Phát triển Mô hình Các trường hợp sử dụng

Quan hệ mở rộng (extends relationship)

kiện nào đó, có thành phần là một THSD khác (đã tồn tại)

– THSD In thông tin tài khoản đã tồn tại

– Các THSD Mở tài khoản, Cập nhật thông tin tài khoản, Đóng

tài khoản sau khi thực hiện xong công việc chính, có thể thực

hiện việc in thông tin tài khoản nếu được yêu cầu

 In thông tin tài khoản là trường hợp mở rộng của các trường hợp cơ sở Mở tài khoản, Cập

03/11/24 PTTKHT - MHCTHSD

20/36

Quan hệ mở rộng (2)

Quan hệ mở rộng (3)

• Không nhất thiết mỗi khi THSD Mở tài khoản xảy

ra thi THSD In TT tài khoản xảy ra

Có thể không cần ghi stereotype <<extends>>

Chiều mũi tên

Trường

hợp cơ sở

Trường hợp mở rộng

Quan hệ Sử dụng (Uses Relationship)

– Có một mảnh thành phần giống nhau

– Phần này tương đối độc lập

 Tách riêng phần giống nhau thành một THSD

 Đặt quan hệ sử dụng (use) giữa các THSD ban

đầu và THSD mới được tách ra

03/11/24 PTTKHT - MHCTHSD

24/36

Quan hệ Sử dụng (2)

Trong hệ thống quản lý ngân hàng

– Các THSD Rút tiền, Gửi tiền, Chuyển khoản đều

có phần In biên lai (giống nhau)

Quan hệ Sử dụng (3)

theo THSD sử dụng xảy ra.

– Chiều mũi tên đi

từ THSD cơ sở

đến THSD sử dụng.

Quan hệ gộp nhóm (Grouping Relationship)

– Có quá nhiều THSD

– Có từng nhóm THSD

 Các THSD trong nhóm có quan hệ với nhau

 Các nhóm tương đối độc lập với nhau

 Mô hình các THSD được chia thành các gói (package), mỗi gói chứa một số THSD.

– Kiểm tra số dư tài khoản

– In thông tin tài khoản.

– Thay đổi lãi suất

– Thay đổi chiết khấu giao dịch

– Thay đổi số tiền mở tài khoản ban đầu

– Xem thống kê tài khoản

– Xem tình hình kinh doanh

– Xem thống kê các giao dịch

dành cho khách hàng

dành cho giám đốc

dành cho người phụ trách kinh doanh

Phân chia thành

3 gói, theo đối tượng

sử dụng

có liên quan

Quan hệ gộp nhóm (3)

Hệ thống quản lý tài khoản

Quan hệ gộp nhóm (5)

PT Kinh doanh

Package

Biến thể trong THSD

 Với mỗi THSD, ngoại trừ tình huống thông thường – cơ sở (được mong muốn), còn có những tình huống bất thường (ngoại lệ)

 Ví dụ:

– Mở tài khoản:

 Bình thường: một tài khoản mới được đăng ký

 Ngoại lệ: khách hàng không hợp lệ  không đăng ký được tài khoản mới

– Rút tiền:

 Bình thường: khách hàng rút được số tiền mong muốn

– Luồng bình thường (cơ sở)

– Luồng ngoại lệ (lỗi)

sau) để biểu diễn các luồng.

Nhận và kiểm tra giấy tờ

Kiểm tra tài khoản

Nhận yêu cầu rút tiền

Kiểm tra số dư tài khoản

[Tai khoan hop le]

Thông báo lỗi tài khoản [Tai khoan khong hop le]

Thông báo thiếu tiền [Khong du tien]

[Thay doi so tien rut]

[Khong rut tien nua]

Biến thể

trong

THSD (3)

L u ồ n

g c

ơ s

Lối rẽ

Lối rẽ

– Luồng sự kiện // sự kiện kích hoạt THSD

– Luồng cơ sở // Chi tiết về luồng cơ sở, có chỉ ra các //

lối rẽ

– Luồng phụ (lỗi) //mô tả các lối rẽ

thống sau khi THSD được thực hiện

Ví dụ

Tóm tắt quá trình phát triển MHSTHSD

sử dụng