Rối loạn ăn uống: cuộc chiến của một phụ nữ ppsx

Rối loạn ăn uống là những chứng bệnh đặc trưng bởi sự ám ảnh về cân nặng và thức ăn, gây ra những rối nhiễu nghiêm trọng và có thể nguy hiểm tính mạng trong hành vi ăn uống.. Người bị rố

Rối loạn ăn uống: cuộc chiến

của một phụ nữ

Nói đến chứng biếng ăn, hầu hết mọi người đều hình dung ra một thiếu nữ gầy gò hốc hác Heather Thompson biết rằng thực ra bệnh có thể bắt đầu ở lứa tuổi nhỏ hơn Lần đầu tiên cô bỏ ăn là vào năm 7 tuổi, khi người bạn thân nhất của cô đi xa

Ban đầu các bác sỹ an ủi cha mẹ cô, nói rằng Thompson chỉ "đang trải qua một thời kỳ đặc biệt" Song cô vẫn khăng khăng không chịu ăn, và cuối cùng phải vào viện Việc điều trị, bao gồm cả điều trị ngoại trú, đã giúp cô bắt đầu

ăn trở lại

Nhưng cuộc chiến của cô chưa kết thúc, và các triệu chứng tiếp tục diễn ra trong nhiều năm Ðến năm lớp 8, Thompson không chịu ăn cùng với gia đình Thay vì thế, cô thường ngồi một mình với một ít ngũ cốc và kem hoặc bánh mì nướng và mứt sau khi cả nhà đã ăn xong bữa tối

Cố gắng để được hoàn hảo

Cô cũng tốn khá nhiều thời gian để bổ sung calo Thompson giờ đã ngoài 20 tuổi cho biết "Tôi tập trung vào đó quá nhiều trong ngày, thật là mệt mỏi."

và "Tôi làm bài tập lâu gấp 3 lần vì tôi quá lo lắng."

Nhưng Thompson đảm bảo là cô đã làm được bài tập Cô không chấp nhận

số điểm dưới 100 cho các bài thi Cô cũng là một vận động viên bóng chuyền và chạy

Vào mùa hè trước năm cuối trung học, cân nặng của cô tụt xuống chỉ còn 30kg Trong một buổi kiểm tra sức khỏe, cô đã nổi xung khi bác sỹ nói rằng với chiều cao 1m45, cô cần tăng chừng 15 - 20kg Huấn luyện viên bóng chuyền lo cô sẽ bị gãy xương Huấn luyện viên chạy thấy cô bị kiệt sức và

đã lập cho cô một kế hoạch tăng cân dần dần, có hiệu quả với một số người

Ở trường, Thompson cố gắng ăn đủ để được chạy Nhưng những thói quen

ăn uống xấu của cô vẫn tiếp diễn, và cô gắn ăn uống với việc chạy

Thompson nói "Tôi luôn theo dõi," "Nếu tôi không chạy, tôi không đáng được ăn vì tôi không tiêu tốn năng lượng Nó trở thành một kiểu nghiện - chạy để ăn."

Cô tự nhủ rằng mình vẫn ổn vì cô luôn qua được các đợt khám sức khỏe

"Tôi có thói quen ăn uống kỳ cục, nhưng không phải là tôi không khỏe," cô

nghĩ "Nếu không thì tại sao bác sỹ lại ký giấy nói rằng tôi có thể chạy maratông?"

Lờ đi các dấu hiệu

Song, các dấu hiệu của bệnh vẫn còn đó Ví dụ, Thompson không có kinh trong những năm tuổi dậy thì Nhưng vì cô là một vận động viên, nên điều

đó không làm cô bận tâm lắm Trên thực tế, cô còn thấy nhẹ nhõm vì không

bị những cơn đau bụng mà nhiều cô gái khác hay phàn nàn Ngoài ra, Thompson luôn lo sợ khi ở cùng bạn bè, và cô tránh những cuộc tụ tập ăn uống

Từ trong sâu thẳm, cô biết rằng mình đang tự làm hại bản thân, nhưng mọi

nỗ lực để thay đổi đều gây quá nhiều sợ hãi Cho mãi đến khi cô tham gia một chương trình điều trị rối loạn ăn uống mà ở đó cô phải đối mặt với thách thức của việc tổ chức lại cuộc sống

"Một phần con người tôi quá mệt mỏi vì phải làm mọi thứ theo cách như vậy, nhưng tôi lại quá sợ sự thay đổi," Thompson nói "Chứng biếng ăn có cuộc sống của chính nó Bạn thường không tự nhìn nhận được mình một cách đúng đắn Nó chiếm lấy bạn Nó chính là bạn Nó tác động đến sức khỏe, tính cách và các hóa chất trong não bạn Nó là tất cả những gì bạn biết Bạn không bận tâm đến việc bạn đang làm hại chính mình."

Các loại rối loạn ăn uống

Cuộc chiến của Thompson là điển hình cho những người bị rối loạn ăn uống Rối loạn ăn uống là những chứng bệnh đặc trưng bởi sự ám ảnh về cân nặng

và thức ăn, gây ra những rối nhiễu nghiêm trọng và có thể nguy hiểm tính mạng trong hành vi ăn uống Có nhiều loại rối loạn ăn uống

Chứng biếng ăn

Ðây là tình trạng trong đó người bệnh sợ tăng cân và bắt mình nhịn đói Có tới 3,7% số phụ nữ Mỹ bị chứng chán ăn vào một thời điểm nào đó trong đời

Những người bị chứng biếng ăn có thể chia thành 2 nhóm:

Hạn chế Người bệnh thuộc nhóm này giảm cân bằng cách hạn chế lượng thức ăn ăn vào, chủ yếu bằng ăn kiêng và nhịn đói

Ăn vô độ và tống thức ăn ra khỏi cơ thể Người bệnh thuộc nhóm này thường ăn uống vô độ và tống thức ăn ra khỏi cơ thể, hoặc cả hai Hầu hết là

ăn vô độ sau đó tống thức ăn ra khỏi cơ thể để bù lại bằng cách gây nôn hoặc dùng thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu hoặc thụt tháo

Chứng cuồng ăn Ðây là tình trạng trong đó người bệnh ăn vô độ và sau đó

bù lại bằng nhiều cách, gồm gây nôn hoặc dùng thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu hoặc thụt tháo Một số người khác bù bằng cách nhịn đói hoặc tập quá

mức Ước tính 1 - 4% số phụ nữ sẽ bị chứng cuồng ăn ở một thời điểm nào

đó

Chứng cuồng ăn khó phát hiện hơn chán ăn vì người bệnh thường có cân nặng bình thường, mặc dù họ có thể muốn mình cực kỳ mảnh mai

Rối loạn ăn uống vô độ Ðây là tình trạng trong đó người bệnh - thường là những người hơi béo - thường xuyên và nhanh chóng ăn được một lượng thức ăn quá lớn, thường cho đến khi họ no đến tức cả bụng Khoảng 2 - 5% người Mỹ bị rối loạn này, mặc dù tỷ lệ cao hơn ở những người béo phì Rối loạn này chưa được chính thức phân loại thành một chẩn đoán bệnh tâm thần

Chán ăn, cuồng ăn và ăn uống vô độ có thể gây những rối loạn thực thể khác nhau, thậm chí tử vong Rối loạn ăn uống có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa

và sản sinh hormon Chúng làm chậm tăng trưởng và tăng nguy cơ bệnh loãng xương, thường xảy ra ở người già Các thiếu nữ có thể chậm có kinh hoặc mất kinh nếu đã có kinh

Ngoài ra, rối loạn ăn uống cũng có thể gây mất nước, yếu, mệt mỏi và thậm chí đau tim Ở người bị chứng cuồng ăn, thực quản có thể vỡ hoặc rách Người bị rối loạn ăn uống vô độ có thể bị cao huyết áp, đái đường và nhiều

vấn đề khác liên quan với béo phì Khoảng 10% số người bị chứng biếng ăn chết vì đói, tự sát hoặc các biến chứng khác

Người bị rối loạn ăn uống cũng dễ mắc các rối loạn tâm thần khác, như trầm cảm, lo âu và nghiện ma túy Mặc dù chưa rõ liệu rối loạn ăn uống là triệu chứng của các bệnh này hay các bệnh này xảy ra do sự cô lập, định kiến và những thay đổi sinh lý gây bởi rối loạn ăn uống

Một số đặc điểm tính cách hay gặp ở người bị rối loạn ăn uống Người bị chứng biếng ăn thường là người cầu toàn, tuân thủ và bị ám ảnh Họ nén chặt những cảm xúc của mình Họ có vẻ tự chủ, nhưng thực ra họ rất thiếu tự tin và tự chỉ trích mình gay gắt Người bị chứng cuồng ăn rất khó kiềm chế

và khó đối phó với stress và lo âu Họ cũng có những vấn đề về lạm dụng thuốc

Những người có nguy cơ

Như với Thompson, rối loạn ăn uống có thể bắt đầu từ rất sớm Một nghiên cứu của Trường Ðại học Havard trên trẻ em 8-10 tuổi thấy rằng một nửa số

bé gái và 1/3 số bé trai không hài lòng với dáng vóc của mình Trong đó phần lớn các bé gái muốn thanh mảnh hơn và khoảng một nửa số bé trai muốn mình nặng cân hơn hoặc vạm vỡ hơn

Mặc dù thông thường các rối loạn ăn uống bắt đầu từ giữa tuổi vị thành niên, khoảng 14 - 18 tuổi Và mặc dù rối loạn ăn uống thường đặc trưng là vấn đề của các thiếu nữ, song nam giới không phải là không bị bệnh

Từ 10-15% số bệnh rối loạn ăn uống là nam Tỷ lệ thậm chí có thể còn cao hơn vì các bác sỹ ít thừa nhận rối loạn ăn uống ở nam Ðó là vì triệu chứng thường khác Ví dụ, các nam thiếu niên thường ít có ý nghĩ phi thực tế là mình bị thừa cân như nữ Hơn thế, những người bắt đầu ăn ít đi thường là bị thừa cân nhẹ hoặc vừa Họ hay có liên quan với tập luyện, tập tạ, tập cơ bắp

và có nguy cơ lạm dụng steroid

Rối loạn ăn uống cũng có thể xảy ra ở người lớn Nhưng hầu hết phụ nữ bị rối loạn ăn uống ở tuổi trung niên thực ra đã có bệnh từ khi còn trẻ và bị tái phát hoặc chưa bao giờ đi điều trị bệnh

Rối loạn ăn uống không phân biệt ai Người thuộc mọi chủng tộc, dân tộc và đẳng cấp đều có thể bị ở Mỹ, các nhà nghiên cứu thấy rằng rối loạn ăn uống được chẩn đoán ở người gốc Tây Ban Nha với tỷ lệ như ở người da trắng, trong khi tỷ lệ hơi cao hơnở người da đỏ Mặc dù bệnh ít gặp hơn ở người gốc á và người da đen, có bằng chứng cho thấy người da đen dễ bị chứng cuồng ăn hơn chứng chán ăn

Các báo cáo về rối loạn ăn uống xuất hiện trên khắp thế giới ở Nhật, rối loạn ăn uống xảy ra với tỷ lệ tương đường ở Mỹ, và chúng cũng được ghi nhận ở Tây Ban Nha, Argentina và Quần đảo Fiji

Hiểu về nguyên nhân

Rối loạn ăn uống không phải là một hiện tượng mới có được kích động bởi hình ảnh của những người mẫu và diễn viên mảnh mai và những vận động viên cuồn cuộn cơ bắp Y văn của người Hy Lạp và La Mã cổ đại đã đề cập tới các rối loạn ăn uống Và một số chuyên gia khảo cổ đã xác định niên đại của chúng là từ thế kỷ 12

Các chuẩn mực sắc đẹp thịnh hành chỉ là một phần của bức tranh Di truyền, sinh học và các vấn đề tâm lý xã hội cũng ảnh hưởng đến rối loạn ăn uống Các nhà nghiên cứu chưa xác định được gen đặc trưng khiến một số người

dễ bị rối loạn ăn uống Nhưng di truyền có vẻ đóng một vai trò Người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột bị rối loạn ăn uống cũng dễ bị bệnh Ngoài ra, anh chị em sinh đôi cùng trứng cũng dễ bị bệnh cả hai hơn anh chị em sinh đôi khác trứng, có thấy có thể có mối liên quan di truyền

Sinh học cũng giúp xác định giai đoạn bị rối loạn ăn uống Ví dụ, khi trẻ em tới tuổi dậy thì, chúng thường ăn ngon miệng hơn, nhưng chúng có thể

không thấy thoải mái khi ăn nhiều hơn Chúng cũng không hài lòng với những thay đổi của cơ thể, nhất là khi hông và ngực nở

Sinh hóa cũng đóng một vai trò, và nó giải thích làm thế nào mà người đang nhịn đói có thể soi gương để chẳng thấy gì ngoài hình ảnh một bộ xương di động Các nhà nghiên cứu thấy rằng não của một số người bị rối loạn ăn uống có nồng độ hormon và chất dẫn truyền thần kinh bất thường, mặc dù chưa rõ liệu sự mất cân bằng này nảy sinh trước hay sau khi rối loạn ăn uống

đã xảy ra Sự mất cân bằng hóa chất có thể đóng vai trò trong nhận thức và tâm trạng lệch lạc gây ra kiểu ăn uống bất thường Sự mất cân bằng này có thể tồn tại thậm chí sau khi cân nặng đã trở lại bình thường

Các bằng chứng chỉ ra rằng người bị rối loạn ăn uống có nồng độ serotonin bất thường trong não, là chất có vai trò trong một số rối loạn tâm thần khác Rối loạn trong các chu trình thần kinh sử dụng serotonin có liên quan với các hành vi ám ảnh và làm giảm sự điều hòa ăn uống, tâm trạng và sự thôi thúc

Các yếu tố tâm lý xã hội

Nhiều vấn đề tâm lý và xã hội cũng góp phần gây rối loạn ăn uống

Các vận động viên trẻ đặc biệt dễ bị, nhất là những vận động viên trong các môn thể thao chú trọng dáng vóc mảnh mai, như thể dục dụng cụ, ba lê,

trượt băng nghệ thuật và chạy nước rút Ngay cả hình ảnh của những vận động viên mạnh mẽ và cơ bắp như hai ngôi sao quần vợt Venus và Serena William hay ngôi sao chạy nước rút Marion Jones cũng làm tăng thêm những nỗ lực giảm cân và sự ganh đua nghề nghiệp

Nhiều người có nguy cơ bị biếng ăn lại là những sinh viên cực kỳ xuất sắc trong các môn thể thao Họ hướng tất cả năng lực vào việc giảm cân, và họ thành công ở chỗ mà nhiều người trong chúng ta không thể Họ giữ không

để tăng cân, và rồi cái đuôi bắt đầu chỉ huy cái đầu

Nguồn gốc của chứng biếng ăn có thể nằm ở những lời bình phẩm ngẫu nhiên Một thiếu nữ trẻ có thể để ý đến lời gợi ý của bạn trai, huấn luyện viên hoặc một người có ảnh hưởng khác về chuyện giảm cân và bắt đầu ngày càng bị ám ảnh bởi thức ăn Cô có thể nghĩ ra những nghi thức tinh vi với thức ăn, như đẩy thức ăn quanh đĩa hoặc cắt thành từng miếng nhỏ để khỏi phải ăn hoặc để ngồi ở bàn rất lâu nhưng chỉ ăn rất ít

Ðiều trị rối loạn ăn uống

Ðiều trị rối loạn ăn uống thường cần sự tiếp cận từ nhiều hướng, bao gồm thuốc, tư vấn, lời khuyên dinh dưỡng và kể cả vào viện Và đôi khi phải mất nhiều năm

Mục tiêu đầu tiên là ngừng hoặc đẩy lùi các rối loạn thực thể liên quan với rối loạn ăn uống Nếu bạn bị nhẹ cân, điều này có nghĩa là triển khai một kế hoạch để ăn uống và tăng cân Nếu bạn thừa cân - như nhiều người bị chứng

ăn vô độ - bác sỹ sẽ giúp bạn vạch kế hoạch giảm cân hợp lý

Bác sỹ tâm lý hoặc bác sỹ chuyên khoa khác có thể thiết lập một hệ thống hành vi tưởng thưởng dựa trên những mục tiêu này Việc ra lệnh hoặc tối hậu thư, dù mang nghĩa tốt, thường không có tác dụng, nhất là khi đòi hỏi một người bị chứng biếng ăn phải ăn Ở đây có cái gì đó tựa như chiến thuật

"cây gậy và củ cà rốt" Ví dụ, nếu cô gái đó chạy việt dã, hãy nhắc nhở rằng

cô ta phải giữ được cân nặng để thi đấu

Một khi bạn đã tăng cân trở lại, mục tiêu của liệu pháp cá nhân, nhóm hoặc gia đình ngày càng hướng vào các vấn đề tâm lý, như kém tự tin hoặc nhu cầu tự chủ bằng cách giảm cân Hiện có nhiều kiểu liệu pháp, và bác sỹ có thể giúp tìm ra liệu pháp phù hợp nhất với nhu cầu của bạn

Một loại liệu pháp có tên là liệu pháp hành vi ý thức là một cách truyền thống để điều trị rối loạn ăn vô độ Nó nhằm thay đổi những hành vi không mong muốn và những ý nghĩ liên quan với chúng Nhưng một nghiên cứu công bố trên tạp chí Archives of General Psychiatry số tháng 8/2002 cho thấy liệu pháp giữa các cá nhân có thể hiệu quả tương đương Liệu pháp

giữa các cá nhân là một loại tâm lý trị liệu ngắn có cấu trúc trong đó bạn tìm hiểu các vấn đề xã hội và giữa các cá nhân

Thuốc chống trầm cảm cũng có ích, nhất là nếu bạn bị cuồng ăn hoặc ăn vô

độ Nói chung, thuốc chống trầm cảm bị coi là ít hiệu quả ở người bị chứng biếng ăn

Tốn công sức để bình phục

Việc bình phục có thể rất tốn thời gian và buồn chán Ngay cả sau khi bình phục, một số người bị rối loạn ăn uống vẫn rất cầu toàn, quá để ý đến hình thể, dễ bị trầm cảm và lo âu Tuy nhiên, đa số sẽ tốt, và sự tiến bộ trong việc nhìn xa trông rộng, tự đánh giá và khôn ngoan là đáng hài lòng

Bệnh tật buộc những người dù tuổi còn trẻ đã phải nghiền ngẫm một số vấn

đề khá cơ bản khiến họ vượt trước bạn bè cùng lứa trong việc hiểu thấu đáo điều gì là quan trọng

Trong 3 tháng, Thompson dành hầu hết thời gian trong ngày cho chương trình điều trị rối loạn ăn uống ở đó, cô đã đồng ý ăn 3000 calo thức ăn, gồm

3 bữa mỗi ngày Cô cũng tham gia các buổi trị liệu cá nhân và theo nhóm Ðây là một quá trình khó khăn Thompson lo rằng cá tính của cô đã mất, rằng cô đã mất đi sức mạnh chiến thắng và trở nên tùy tiện, lười biếng và vô

tổ chức