Tóm tắt công thức vật lí -12 ( có bổ sung )

Phải dựa vào điều kiện ban đầu t=0 và xác định trạng thái dao động của vật... Gia tốc a hướng thẳng xuống dưới ví dụ: con lắc đặt trong thang máy chuyển động chậm đều đi lên hoặc nhanh d

ÔN TẬP CÁC CÔNG THỨC VẬT LÝ 12

DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA

1 Phương trinh DĐĐH :x = Acos(t+) ( cm)

2 Lực phục hồi: F=-kx= - kAcos(t+ ) với k là một hệ số

tỉ lệ

3 Vận tốc: v = x’= -Asin(t+) cm/s

= Acos(t++/2)

4 Gia tốc: a=v’=x’’= -2Acos (t+) = -2 x (cm/s2)

5 Tần số góc:

t

N f

T







2

2







Với N là số dao động vật thực hiện được trong t (s)

Chú ý: - vận tốc sớm pha hơn li độ x góc /2

Gia tốc sớm pha hơn vận tốc góc /2 và ngược pha so với li

độ x

6 Công thức độc lập với thòi gian:

2

2 2



v x

A  

7 Cơ năng:

W=Wđ +Wt =1 2 2

Chú ý: Nếu vật dđđh với  và T thì động năng và thế năng

biến thiên với chu kỳ T/2 và vận tốc góc 2.

8 Tính biên độ A.

- Nếu biết chiều dài quỹ đạo của vật là L, thì A=L/2

- Nếu vật được kéo khỏi VTCB 1 đoạn x0và được thả không

vận tốc đầu thì A=x0

- Nếu biết vmax và  thì A= vmax /

- Nếu lmax, lmin là chiều dài cực đại và cực tiểu của lò xo khi nó

dao động thì A=( lmax- lmin)/2

-

k

E

A  2 với E là cơ năng

- Biết gia tốc amax thì A= max2



a

- Biết lực phục hồi Fmax (khi vật ở vị trí biên) thì

k

F

A  max

9 Tính  Phải dựa vào điều kiện ban đầu t=0 và xác định

trạng thái dao động của vật Ví dụ:

- t=0, x=A →=0

- t=0, x=-A → = 

t= 0 x= -A 3

2 , v> 0 → = - 5/6

- t=0, x=0; v>0 →= -/2

- t=0, x=0; v<0 →=/2

Chú ý : Tìm A,  cùng lúc ta giải hệ 2 phương trình :

t= 0 x0= Acos

v0 = -Asin

10 Thời gian vật đi từ li độ x 1 đến li độ x 2 : t= t2 – t1 + Xác định Vị trí M1 ứng với x1 và chiều vậntốc v1, vị trí M2

ứng với x2 và chiều vận tốc v2 trên đường tròn  góc

M1OM2=  , ta có t=   t

11 Quãng đường đi được sau thờì gian t :

+ Tính số dao động : t/T= N ( phần nguyên) + p ( phần thập phân)

+ Quãng đường đi được s= N 4 A + s0 + Tính s0:

Xác định x0 và chiều cđ ở t0 = 0 AXác định x và chiều cđ ở t , trên đường tròn s0 là quãng đường ngắn nhất tính từ x0 đến x

10 Tính vận tốc trung bình :

d

quang uong s v

thoigian t

Trong một chu kỳ s= 4A , t=T nên:

4A 2 A 2 vmax

v T



  

CON LẮC LÒ XO

1 Chu kỳ và tần số góc

k

m

T  2  ;

l

g m

k









với g là gia tốc trọng trường l: độ biến dạng của lò xo khi ở VTCB (khi lò xo treo thẳng đứng). mg

l k

 

2 Cơ năng:

W=Wđ +Wt = 2 2

2

1 2

1

kx

2

1 2

1

A m

kA  

3 Biểu thức chiều dài của lò xo.

- Lò xo nằm ngang: l=l0+x=l0+Acos(t+)

lmax=l0+A; lmin=l0-A

-Treo thẳng đứng: l=l0+l0+x=l0+mg/k+Acos(t+)

(nếu chọn chiều dương hướng xuống).

- Lò xo dựng đứng: l= l0- l0-x= l0- mg/k- Acos(t+)

(nếu chọn chiều dương hướng xuống).

4 Biểu thức lực đàn hồi tác dụng lên giá đỡ.

ÔN TẬP CÁC CÔNG THỨC VẬT LÝ 12

- Lò xo nằm ngang: F=kx

-Treo thẳng đứng: F=k(l0+x)

-Lò xo dựng đứng: F=k(-l0+x)

Fmax= k (l0 + A)

F min= 0 khi l0  A ; Fmin = k (l0 - A) khi l0> A

5 Hệ 2 lò xo

- Hai lò xo k1, l1 và k2, l2 được cắt ra từ 1 lò xo k0, l0:

k0l0 = k1l1 = k2l2

- Hai lò xo ghép nối tiếp: khệ 1 2

2 1

k k

k k





kh





; chu kỳ:

T2=T 12 T22

Hai lò xo ghép song song: khệ=k1+k2→ 2 12 22

1 1 1

T T

CON LẮC ĐƠN

1 Chu kỳ

g

l

T  2  ; vận tốc góc:;

l

g



 ; tần số

l

g

f



2

1

 với g là gia tốc trọng trường

2 Phương trình dao động (, 0 ≤10 0 ):

- Theo tọa độ cong: s=s0cos(t+) (cm)

- Theo tọa độ góc:  =0cos (t+) (rad)

3 Năng lượng

E=Eđ +Et= mgl(1-cos )+ 2

2

1

mv = 2 02

2

1

s m

4 Vận tốc của vật tại điểm bất kỳ (góc lệch  )

5 Lực căng của dây treo T=mg(3cos -2cos 0)

6 Con lắc vướng đinh: T=T1/2+T2/2

7 Con lắc trùng phùng: t=NA.TA=NB.TB với N A =N B ±1;

8 Biến đổi chu kỳ của con lắc đơn :

8.1 Do nhiệt độ thay đổi

l = l0.(1+ t) với l 0 : chiều dài con lắc ở 0 0 C

l: chiều dài con lắc ở t 0 C

: hệ số nở dài (K -1 )

Đồng hồ chạy đúng ở t1C; chu kỳ là T1

a, Giảm nhiệt độ: t2C< t1C→ sau thời gian t(s) đồng hồ chạy

nhanh

1

1 2

T

t



b, Tăng nhiệt độ: t2C< t1C→ đồng hồ chạy chậm 8.2 Do thay đổi độ cao

Đồng hồ chạy đúng ở mặt đất; chu kỳ là T1, gia tốc g1

a, Đưa đồng hồ lên độ cao h: sau thời gian t(s) đồng hồ chạy

chậm

1

T h





b, Đưa đồng hồ xuống độ sâu h: sau thời gian t(s) đồng hồ

chạy chậm

1 2





8.3 Đưa đồng hồ từ nơi này sang nơi khác ( g thay đổi một

lượng rất nhỏ) :

1

1 2



8.4 Khi chiều dài thay đổi một đoạn nhỏ:

1 2



+ Khi cả chiều dài và gia tốc thay đổi 1 đoạn nhỏ:

8 4 Thời gian con lắc chạy chậm ( nhanh) trong một ngày

đêm  =

1

.24.3600

T T



 T> 0 Chu kỳ tăng , đồng hồ chạy chậm lại  T<0 Chu kỳ giảm , đồng hồ chạy nhanh hơn

9 Dao động trong điện trường.

- Quả nặng của con lắc đơn có khối lượng m và được tích điện

q (C) đặt trong điện trường có cường độ E (V/m) Các lực tác dụng lên vật: P ,T  và lực điện trường F =qE  nên gây ra gia tốc

m

E q m

F a









 Khi đó VTCB của con lắc có góc lệch

≠00 và chu kỳ dao động

'

2

g

l

T   với gia tốc hiệu dụng

a g

g  '    

- Lực điện trường F =qE  với q>0→F E 

q<0→F E 

- Trường hợp tụ điện phẳng: U=E.d Với - U là hiệu điện thế giữa hai bản tụ điện (V)

- d là khoảng cách giữa hai bản (m) 9.1 Vector E  và lực F nằm ngang, con lắc ở VTCB

- có góc lệch so với phương thẳng đứng: tg=Fđt /P

ÔN TẬP CÁC CÔNG THỨC VẬT LÝ 12

- Gia tốc hiệu dụng: g '  g2  a2

Hay

 cos

g 

9.2 Vector E  và lực F có phương thẳng đứng.

a, Nếu F hướng xuống thì g’=g+a→

'

2

g l

T  

ÔN TẬP CÁC CÔNG THỨC VẬT LÝ 12

b, Nếu F hướng lên thì

g’=│g-a│→

'

2

g

l

T  

(thông thường thì g>a)

10 Trong hệ quy chiếu

không quán tínhLực quán

tính: F    m a lực này

luôn ngược hướng với gia

tốc của hệ quy chiếu không

quán tính → gia tốc hiệu

dụngg  '  g   a 

10.1 Gia tốc a hướng

thẳng lên trên (ví dụ: con

lắc đặt trong thang máy

chuyển động nhanh đều đi

lên hoặc chậm dần đều đi

xuống ): g’=g+a

Chu kỳ

' 2

'

g

l

T  

10.2 Gia tốc a hướng

thẳng xuống dưới (ví dụ:

con lắc đặt trong thang

máy chuyển động chậm

đều đi lên hoặc nhanh dần

đều đi xuống ): g’=g-a

10.3 Gia tốc a hướng theo

phương ngang (ví dụ: con

lắc trong treo trong ôtô

đang chuyển động với gia

tốc a) g '  g2  a2 ,

con lắc bị lệch góc  so với

phương thẳng đứng: tg=

g

a

;



cos

g 



'

2

g

l

TỔNG HỢP HAI

DAO ĐỘNG –

CỘNG HƯỞNG

1 Tổng hợp dao động

Giả sử cần tổng hợp hai

dao động cùng phương,

cùng tần số:

- x1 = A1cos(t + 1); x2 =

A2cos(t + 2)

- Phương trình tổng hợp: x

= x1 + x2 = Acos(t + )

Có 3 cách để tìm phương trình tổng hợp:

+ Tính bằng lượng giác

(nếu A1=A2)

+Tính bằng công thức:

A  A  A  A A cos   

tg









+ Dựa vào một số trường hợp đặc biệt:  A 1A 2: A=A1+A2

 A 1A 2: A=│A1-A2│

+ A 1A 2:

2 2

2

1 A A

+ A 1=A 2:

2 cos 2A



Chú ý : Loại bài toán này

dùng máy tính Casio mau nhất

2 Cộng hưởngCon lắc

dao động với chu kỳ riêng

T0, tần số riêng

f0, chịu tác dụng lực bưỡng bức tuần hoàn có chu kỳ T, tần số f

.Nếu f=f0 thì xảy ra hiện tượng cộng hưởng, biên độ dao động đạt giá trí cực đại

Một số bài toán có thể tính chu kỳ T của dao động cưỡng bức bằng cách

v

s

T  với s là quãng đường, v là vận tốc

Ví dụ: 1 người xách thùng nước đi với vận tốc v, mỗi bước đi có quãng đường s

Ví dụ 2 Con lắc lò xo treo trong 1 toa tàu đang chuyển động với vận tốc v, mỗi đoạn đường ray có chiều dài là s

SÓNG CƠ HỌC

1 Chu kỳ (v), vận tốc (v), tần số (f), bước sóng ().

T

1

f

v vT

t

s v





 với s là quãng đường sóng truyền trong thời gian t

+ Quan sát hình ảnh sóng

có n ngọn sóng liên tiếp thì

có n-1 bước sóng Hoặc

quan sát thấy từ ngọn sóng thứ n đến ngọn sóng thứ m

(m>n) có chiều dài l thì

bước sóng

n m

l λ





2 Phương trình sóng

Giả sử ptdđ tại nguồn O:

u0=acos(t+) Khi đó tại điểm M bất kỳ nằm trên phương truyền sóng và cách O 1 khoảng d

có phương trình:

xM = acos(t+

-2 1

2 (  d d )





)

3 Độ lệch pha của 2 điểm dao động sóng.

λ

d d 2π

2 1







 Chúng dao động cùng pha khi: =2n (với nZ) ) Chúng dao động ngược pha khi: (=2n+1)

4 Năng lượng sóng.a,

2 2

M Dω A 2

1

E  Với D

là khối lượn g riêng của môi trường (kg/m3) A là biên độ sóng tại M

b, Gọi E0 là năng lượng sóng tại nguồn O Tại điểm

M cách nguồn một khoảng

r, năng lượng là EM

Nếu sóng truyền theo mặt phẳng thì

r

E

EM

2

0





Nếu sóng truyền theo mọi phương trong không gian

M

4ππ.

E

sóng truyền theo đường phẳng thì E=E0

5 Cường độ âm.

Cường độ âm

ΔS.Δt

E

I 

= P S



 với E là năng lượng sóng âm truyền qua diện tích S trong khoảng thời gian t; (đơn vị W/

m2)

Mức cường độ âm tại một điểm

0

I

I lg

L 

Với I là cường độ âm tại điểm đang xét I0 là cường

độ âm chuẩn Đơn vị L là Ben (B); hoặc

đexiben(dB); 1B=10dB

Mức cường độ âm tại 2 điểm M,N

2 2

M N

r I

( B)

6 Giao thoa sóng cơ học.

a, Điều kiện: – Có 2 nguồn

kết hợp (có cùng T, f,  và

=const theo thời gian)

- Hai nguồn kết hợp sinh ra

2 sóng kết hợp

b, Sự giao thoa: Tại M có

sự chồng chất của 2 sóng

Giả sử S1, S2 có ptdđ:

u=acos2ft

M trễ pha hơn so với S1:

λ

d 2π

1 



M trễ pha hơn so với S2:

λ

d 2π

2 



c, Độ lệch pha 2 sóng là:

λ

d d 2π Δ

Δ

2 1 12









+ Biên độ dao động cực đại Amax=2a: khi đó 12 = 2k → d1 - d2 = k

+ Biên độ dao động ở đó bằng 0 khi

ÔN TẬP CÁC CÔNG THỨC VẬT LÝ 12

2 1 2k d -d ) 1 2

(

12





+ Hai nguồn S 1, S 2 cùng

pha ; Trên đoạn S1 S2 (ta

không xét 2 điểm S1, S2)

Số gợn sóng (số điểm dao

động có biên độ cực đại)

là:

→ d1+d2= S1S2 và d1

-d2=k

( 0< d1,d2 < S1S2) →

1 2 1 2

S S S S

k

  

(kZ) )

(k= 0 đường đi qua trung

điểm S1 S2 dao dộng với

biên độ cực đại

- Số điểm đứng yên:

(kZ) )

1 2 1 1 2 1

k

- Vị trí các điểm dao dộng

với biên độ cực đại trên

đoạn

S1 S2 : d1 = 1 2S

S

k 



( *)

0<d1 < S1 S2 →

giới hạn cúa k → thay

vào

( *) → d1, d2

-Vị trí các điểm dao dộng

với biên độ cực tiểu trên

đoạn

S1 S2 : d1 =

1 2S 1

S

  ( *)

0<d1 < S1 S2 →

giới hạn cúa k → thay

vào

( *) → d1, d2

+ Hai nguồn S 1, S 2 ngược

pha ;

Trên đoạn S1 S2 (ta không

xét 2 điểm S1, S2) : đường

đi qua trung điểm S1 S2

dao dộng với biên độ cực

tiểu)

7 Sóng dừng trên sợi

dây.

+ Điều kiện để có sóng

dừng trên dây:

* Có 2 đầu A và B cố định: chiều dài của dây:

2 

k

l 

* Có đầu 1 cố định, một đầu tự do : chiều dài của

dây:

4 1

l

Khoảng cách giữa hai bụng (hoặc hai nút ) bất kỳ là

2 

k

l 

- Khoảng cách giữa một điểm bụng và một điểm nút

l= 1

2 2

k  

- Tần số của dây đàn:

2.l

kv

f  (kN*)

- Nếu đề bài cho trên dây

có sóng dừng với m bó sóng (m múi) thì chiều dài của dây là

2

λ m.

HIỆU ỨNG ĐÔPPLE

1 Khi nguồn âm đứng

yên máy thu chuyển động

' v vM

v





f là tần số của nguồn âm phát ra

f’ là tần số máy thu nhận được ,

v là vận tốc truyền âm trong môi trường

vM vận tốc chuyển động của máy thu

dấu “+” khi máy thu chuyển động lại gần nguồn dấu “ –“ khi máy thu chuyển động ra xa nguồn

2 Nguồn âm chuyển động

, máy thu đứng yên :

''

S

v

v v





f là tần số của nguồn âm phát ra

f ‘’ là tần số máy thu nhận được ,

VS vận tốc chuyển động của nguồn

dấu “ - ” khi nguồn chuyển động lại gần máy thu dấu “ + “ khi nguồn chuyển động ra xa máy thu

3 Tổng quát khi máy thu

chuyển động tương đối với nhau:

'' M

S

v v

v v







HIỆU ĐIỆN THẾ XOAY CHIỀU-MẠCH RLC NỐI TIẾP

1 Hiệu điện thế xoay chiều : u= U0cos (t+u )

Đặt vào mạch điện nó sẽ cưỡng bức dao động sinh

ra dòng điện xoay chiều dạng hình sin: i= I0cos (

t+ i) với  là tần

số góc của u

2 Các giá trị hiệu dụng:

0

2

I

I  ;

0

2

U

U  ;

0

2

E

E 

3 Mạch R, L, C nối tiếp

Cho i= I0cos ( t+ i) và u= U0cos (t+u )

+  là độ lệch pha giữa hiệu điẹn thế và cường độ dòng điện

=u - i

Với

Z)

U I

; Z)

U

0 



Z) là tổng trở

C L

2 Z) Z) R

R

Z) Z)



 Nếu >0; Z) L>Z) C; u sớm pha hơn i

 Nếu >0; Z) L<Z) C; u trễ pha hơn i

 Nếu >0; Z) L=Z) C; u cùng pha với i; 2LC=1; mạch có cộng hưởng;

R

U Z)

U

min

0 0max  

4 Tính hiệu điện thế và cường độ dòng điện

  I  I R  IL   IC;

C L

R U U U

U       

C

C L

L R

Z)

U Z)

U R

U Z)

U

C L

2 R

0C 0L

2 0R

+ Có thể dựa vào giản đồ vector biểu diễn tính chất cộng của các hiệu điện thế u=u1+u2 →















U U U

U U













5 Công suất của dòng xoay chiều: P=UIcos=I.R 2

* Chú ý: có thể dùng

Z)

R cos  

+Nếu trong mạch, cuộn dây r thì trong Z) ; R được thay bằng

R0=R+r

* Mạch có nhiều dụng

cụ tiêu thụ điện

- Điện trở:

+ mắc nối tiếp:

Rnt=R1+R2+… + mắc song song:

R

1 R

1 R

1

2 1 //







-Tụ điện

+ mắc nối tiếp:

C

1 C

1 C

1

2 1 nt





+ mắc song song:

C//=C1+C2+…

- Cuộn cảm:

+ mắc nối tiếp: Lnt=L1+L2+

…

ÔN TẬP CÁC CÔNG THỨC VẬT LÝ 12

+ mắc song song:

L

1

L

1

L

1

2

1

//







6 Mạch RLC cộng hưởng

là hiện tượng cường độ

hiệu dụng trong mạch đạt

giá trị cực đại khi thay đổi

một trong 3 đại lượng L

hoặc C hoặc  sao cho

Z) L=Z) C hoặc 2LC=1

Khi đó Z) = Z) min = R ;

URmax= U ; UL= Uc = nU

với n= Z) L / R = Z) C / R ;

Pmax =

2

U

R ; Cos=1

7 Mạch R, L, C có một

đại lượng thay đổi.Tìm

Umax; Pmax

7.1 Tụ điện C thay đổi

+ C= 0  Z) C=   P=

0

+ C=   Z) C=0  P=

2

2 2

L

U R

R  Z

+ C0 = 12

L

 hay

Z) L=Z) C0  mạch cộng

hưởng  Pmax =

2

U R

+ Nếu cùng giá trị P <

Pmax có hai C1 , C2 thì

Z) C1+ Z) C2 = 2 Z) C0 hay

1 2 0

C  C  C ;

1 2

+ khi '

2 2

L C

L

R Z Z

Z





hay C’ = 2 2

L

L

Z

R Z

  thì

R

Z) R U

U

2 L

2 AB

Cmax





(mạch không cộng hưởng)

Và uRL vuông pha với u:

nên có thể tính UCmax theo

côngthức sau

ax

Cm R L

U  U  U  U

- Nếu cùng một giá trị UC<

UCmax có 2 giá trị C1 , C2

thì

'

1 2

Z  Z  Z hay

C1 + C2= 2C’

7 2 Cuộn cảm L thay đổi

+ Z) L= 0  P=

2

2 2

C

U R

R  Z

+ Z) L=   P= 0 + Z) L0=Z) C thì mạch cộng hưởng  UR, UC, URC,

Pmạch và I đạt max:  Pmax

= 2

U R

+ Nếu cùng giá trị P < Pmax

có hai L1 , L2 thì Z) L1+Z) L2 = 2 Z) L0 hay 2L0 = L1 + L2,

+ khi ,

2 2

C L

C

R Z Z

Z





hay L’

2 2

C C

R Z Z





R

Z) R U U

2 C

2 AB Lmax





(mạch không cộng hưởng)

Và uRC vuông pha u nên

có thể tính ULmax theo công thức sau

ax

Lm R C

U  U  U  U

+ Nếu cùng một giá trị UL<

ULmax có 2 giá trị L1 , L 2

thì

'

L L L

Z  Z  Z

1 2

L  L  L

7.3 Điện trở R thay đổi:

+ R= 0  Imax =

L C

U

Z  Z

+ R=   URmax = U + R0 =|Z) L-Z) C|; Khi đó

Pmạch max=

2R

U2 + Nếu mỗi giá trị P < Pmax

có hai giá trị R1, R2 thì

R1.R2= R02

+ Nếu cuộn cảmcó điện trở r0 mà điện trở R thay đổi thì

Pmạch max=

) r 2(R

U

0

2



Khi đó R=|Z) L-Z) C|- r0

7 4 Tần số góc  thay đổi :

+ f = 0  P= 0 + f=   P= 0 + f = f0 Pmax =

2

U

R ,và I

max= U/R:khi xảy ra hiện tượng cộng hưởng: Z) L=Z) C

+ Nếu mỗi giá trị P < Pmax

có hai giá trị f 1, f 2 thì f

1 f 2= f02-

Để UL max thì 2

2 2

2

2LC R C

 



Để UC max thì

2 2 2

2 2

2 2

LC R C

L C

Hai đại lượng liên hệ về pha

 Hiệu điện thế cùng pha với cường độ dòng điện

R

Z) Z)



=1

 Hai hiệu điện thế cùng pha: 1=2 tg1=tg2

 Hai hiệu điện thế vuông pha tg1 tg2 = -1

Ta có thể dùng giản đồ véc

tơ để tìm độ lệch pha 1 ,

2 đối với i rồi suy ra kết quả

SẢN XUẤT , TRUYỀN TẢI VÀ

SỬ DỤNG NĂNGH LƯỢNG ĐIỆN

1 Máy phát điện xoay chiều 1 pha :

1-1 Chu kỳ T và tần số f:

ω

2π f

1

T   ; =2f1-2

f = np=

60

n' p.

với p: số cặp cực; n tốc

độ quay của rô to (vòng /giây); n’ tốc độ quay của

rô to (vòng /phút)Với f là

số vòng quay trong 1 giây của khung

1-2 Biểu thức của từ thông qua khung:

=NBScost=0cost 1-4

Biểu thức suất điện động

t sinω E ωNBSsinωt Φ'

Δt

ΔΦ

2 Máy phát điện xoay chiều 3 pha

 Suất điện động cảm ứng

ở 3 cuộn dây của máy phát.e1=E0cos t; e2 =

E0cos(t-2/3); e3 =

E0cos(t+2/3)

Tải đối xứng mắc hình sao: Ud= 3Up; Id= Ip

Tải đối xứng mắc tam giác: Ud= 3Up; Id= 3Ip

3 Biến thế

+ Suất điện động ở cuộn

sơ cấp và thứ cấp:

Δt

ΔΦ N

Δt

ΔΦ N

2

1

2

1

N

N e

e



+ Nếu bỏ qua sự hao phí năng lượng trong máy biến thế thì:

k







2

1 2

1 2

1

I

I N

N U U

1 1

k k











Với k là hệ số biến đổi của máy biến thế

+ H là hiệu suất biến thế

H= 2 1

P P

Mạch từ phân nhánh: số đường sức từ qua cuộn sơ cấp lớn gấp n lần số đường sức từ qua cuộn thứ cấp

Từ thông qua mỗi vòng của cuộn sơ cấp lớn gấp n lần

từ thông qua mỗi vòng của cuộn thứ cấp: 1=n2

2

1 2

1 2

1

N

N U

U e

e

n





3 Sự truyền tải điện năng

ÔN TẬP CÁC CÔNG THỨC VẬT LÝ 12

+ Độ giảm thế trên đường

dây tải: U=RI;

U2=U3+U ; với

S

l ρ

R 

+ Công suất hao phí trên

đường dây: P=RI2

+ Hiệu suất tải điện: H =

'

P

P = P

P

P  

;

P: công suất truyền đi; P’

là công suất nhận được nới

tiêu thụP: công suất hao

phí

MẠCH

DAO ĐỘNG

1 Mạch dao động

+ Tần dố góc , chu lỳ , tần

số

LC

1

LC 2π

ω

2π

LC

2π

1

T

1

+ Điện tích của tụ điện:

q=Q0cos(t+)-

+ Hiệu điện thế giữa hai

cực của tụ điện:

q Q0

u

cos(t+) = U0

cos(t+)-Cường độ dòng điện trong

mạch:

i=q’= -

Q0sin(t+)=

I0cos(t+ +

2



) với I0= Q0

2 Năng lượng của mạch

dao động:

- Năng lượng điện

trường:Wđ =

qu 2

1 Cu

2

1

2C



Năng lượng từ trường:

2

d Li 2

1

Năng lượng điện từ của mạch điện

:Wđ=Wt=

2 0

2 0

2

2

1 CU 2

1 C

Q 2

1





3 Trong mạch dao động

LC,

Nếu mạch là LC1 thì tần số f1; Nếu mạch là LC2

thì tần số f2; Nếu mắc nối tiếp C1ntC2

thì f2=f 12 f22

Nếu mắc song song C1//C2

2

2 1

1 f

1 f

1





* Dao động mạch RLC là dao động cưỡng bức với

“lực cưỡng bức” là hiệu điện thế uAB Hiện tượng cộng hưởng xảy ra khi Z) L=Z) C

4 Thu phát sóng điện

từ :

+ Bước sóng mà mạch dao động có thể phát ra là

=vT=3.108.2 LC

Để  nhỏ hay sóng điện từ

có năng lượng lớn thì phải chọn L, C nhỏ

+ Muốn thu sóng điện từ : f= f0 ,

Bước sóng mà mạch dao động thu được là

=vT=3.108.2 LC

+ Nếu mạch thu có tụ điện xoay Cx ( Cmin đến Cmax) ứng với góc xoay 00 dến

1800 để thu được sóng  ( ứng với C) góc xoay  

= 1800

0

C C



 = 1800 min

ax min

m

C C





SÓNG ÁNH SÁNG

1.Tán sắc ánh sáng:

+ Chiết suất môi trường phụ thuộc vào bước sóng

và tần số ánh sáng Khi truyền từ môi trường này sang môi trường khác tần

số không đổi , bước sóng , vân tốc ánh sáng thay đổi n=

c v

+ Ánh sáng truyền từ môi trường 1 sang môi trường 2:

1 2 2

2 1 1

n v

n v





Định luật khúc xạ ánh sáng :

2 21 1

sin sin

n i

n

r   n ;

sinigh = be

lon

n

n ;

+ Khi truyền t rong một môi trường trong suốt vân tốc ánh sáng không đổi

2 Giao thoa ánh sáng :

2.1 Hiệu đường đi ánh

sáng đến điểm M trên màn :

d 2 – d1 = a x

D 2.2 Khoảng vân: i= D

a



2.3 Vị trí vân sáng : x= k D

a



= ki k= 0 Vân sáng trung tâm

k=  1 vân sáng bậc 1

2.4 Vị trí vân tối : x= ( k+

1/2 ) D a



= ( k+1/2 ) i k= 0 Vân tối thứ 1 k= - 1 Vân tối thứ 1

2.5 Tìm số vân sáng , Vân

tối trên bề rộng trường giao thoa L :

2

L

k m

i   (

k N ) nếu m= 0 : NS = 2k +1,

Nt = 2k nếu m= 0,5 Ns= 2k+ 1 ;

Nt= 2 ( k+1)

Hoặc có thể xét : L

b

i 

khi đó Nếu b là số tự nhiên lẻ

NS= b; Nt= b+1 Nếu b là số tự mhiên chẵn :

Ns = b+1, Nt= b

2.6 Tại M * khi : xM

i = k

có vân sáng bậc k

* khi : xM

i = k

+ 0,5 có vân tối thứ k+1

2.7 Giao thoa trong môi

trường có chiết suất n : ’

=

n



2.8 Khi nguồn phát ra 2

ánh sáng đơn sắc  1 ,  2 :

Tại vị trí các vân sáng trùng nhau: k1 1 = k22 ,

 cặp k1; k2 hay x, x’

2.9 Giao thoa ánh sáng trắng :

2.9.1 Bề rộng quang

phổ :  x= k( iđ-

it )

2.9 2 Tại M có vân sáng :

= .

M

a x

D k ; với

0,38    0,76



k nguyên có bao nhiêu k bấy nhiêu bức xạ cho vân sáng

2.9.3 Tại M có vân tối



k nguyên có bao nhiêu k bấy nhiêu bức xạ cho vân tối

U

2

Đường dây I

U 3

‘

Tải

ÔN TẬP CÁC CÔNG THỨC VẬT LÝ 12

2.10.Giao thoa với bản

mặt song song :

Đặt trước khe S1 hoặc khe

S2 một bản mặt song song

có chiết suất n , bề dày e

Vân trung tâm có tọa độ

x0 = e n ( 1) D

a



Nói cách khác hệ vân mới

dịch chuyển 1 đoạn x0 so

với hệ vân cũ về phía cí

bản mặt //

2.11.Giao thoa ánh sáng

với hai nguồn không cùng

pha:

Khi dịch chuyển S // S1S2

về phía S1 1 đoạn y vân

trung tân có tọa độ

x0 = D'

y

D



Nói cách khác hệ vân mới

dịch chuyển 1 đoạn x0 so

với hệ vân cũ theo hướng

ngược lại

LƯỢNG TỬ

ÁNH SÁNG

1 Năng lượng phô tôn: 

= hf= hc



2 Giới hạn quang điện : 0

= hc

A

3 Công thức Anhxtanh:

= A+ Wđ0max

 hc

 = 0

hc

2

0 ax

2

m

mv

3 Vận tốc ban đầu cực

đại :

v0max =

0

2( hc hc )

m

=

2 eUh

m

4 Hiệu điện thế hãm: Để

triệt tiêu dòng quang

điện cần đặt vào Anốt

và Katốt 1 hiệu điện

thế hãm Uh :

2

0 ax

1 2

e U  mv

5 Cường độ dòng quang điện : I= n’ e ( n’ là số e đến Anốt trong mỗi giây

6 Cường độ dòng quang

điện bão hòa : Ibh= n.e ( n

là số e đến anốt trong mỗi giây cũng chính số e thoát

ra khỏi katốt trong mỗi giây)

7 Công suất chiếu sáng :

P= N.= Nhc

 ( N là số

photon tới bề mặt kim loại hoặc phát từ nguồn trong mỗi giây )

8 Hiệu suất lượng tử: H=

n N

9 Vận tốc cực đại của e

quang điện khi đến Anốt

Áp dụng định lý động năng :

ax . 0 ax

.

AK

mv m v

eU

Nếu UAK >0  vmax >v0max

e chuyển động nhanh dần đều

Nếu UAK <0  vmax <v0max

e chuyển động chậm dần đều

Nếu UAK = 0  vmax

=v0max e chuyển động đều

10 Điện thế cực đại của quả cầu cô lập :

2

0 ax

1

2 m v  eVm

11 Eléctron chuyển động

trong từ trường đều B :

( v 0  B ) : fL= fht

 e.v0 B = 0

2

mv

R  R=

0

mv eB

Nếu v đạt cực đại thì R cũng cực đại

TIA RƠNGHEN

1 Công suất của dòng điện qua ống Rơnghen chính là năng lượng của chùm e mang tới đối catốt trong 1 giây: W= UI

2 Dòng điện qua ống Rơnghen : I= N.e ( N là

số e đập cào đối catốt trong

1 giây )

3 định lý động năng

2 2

0

.

m v mv

eU

4 Định luật BTNL: Eđ=

+ Q = hf+ Q Với  là năng lượng tia

X , Q là nhiệt lượng làm nóng catốt

5 Bước sóng nhỏ nhất

của bức xạ do ống Rơnghen phát ra ứng với trường hợp toàn bộ năng lượng e biến đỏi rhành năng lượng tia X:

hf Ed= eUAK 

d

hc E

min

d

hc hc

E eU

QUANG PHỔ HIĐRÔ

1 Bước sóng của phô tôn

do nguyên tử Hiđrô phát ra ( hoặc hấp thụ khi chuyển

từ Em lên En) : hf= En -Em

 hc



= En -Em

2 Trạng thái dừng có năng lượng xác định :

2

13,6

n

E n



 (eV)

3 Bán kính quĩ đạo dừng : r= n2 r0 ; với r0 = 0,53.10-10

m gọi là bán kính Bo

4 Năng lượng Ion hóa khi nguyên tử ở trạng thái ứng với mức năng lượng thứ n ( là năng lượng cần thiết để đưa nguyên tử từ mức năng lượng này ra vô cực ): 

E= E- En = -En (E

=0)

5 Tính số vạch quang phổ của một nguyên tử có thể phát ra khi e chuyển từ quĩ đạo thứ n về quĩ đạo k ( ứng với n=1 ) : N=

2

n n 

VẬT LÝ HẠT NHÂN

1 Số nguyên tử có trong

m gam chất :

N=

. A

m N A

2 Số nguyên tử còn lại

sau thời gian t:

N= 0 0.2

2

t T t

T

N

N 



= N0 e t  là hằng số phóng xạ =ln 2

T

3 Khối lượng của chất phóng xạ còn lại sau thời gian t: m=

0

2

t T

m

= m0 2

t T

 = m0 e t

5 Độ phóng xạ còn lại sau thời gian t:

H= 0

2

t T

H

= H0 2

t T

 =

H0 e t; H0 = N0 

Đơn vị H trong hệ SI: Bq (

1Bq= 1phân rã /s )

6 Xác định số nguyên

tử , khối lượng chất

bị phân rã :

ÔN TẬP CÁC CÔNG THỨC VẬT LÝ 12

0

1- e t)

0

   = m0 (

1-t

e  )

Chú ý : có bao nhiêu

nguyên tử bị phân rã có

bấy nhiêu nguyên tử chất

mới tạo thành

7 Xác định thời gian

phóng xạ :

7.1 Công thức : Từ N=

N0 e t  et =

0

N

N 

t =

ln 2

T

.ln N0

N hoặc t=

ln 2

ln m

m

hoặc t =

ln 2

ln H

H

7.2 Xác định tuổi mẫu vật

có nguồn gốc sịnh

vật:thường người ta dựa

vào độ phóng xạ , hoặc số

nguyên tử còn lại của C146

- Khi sinh vật sống thành

phần C(14) không đổi

- Khi sinh vật chết đi thành

phần C(14) phân rã dần

Áp dụng công thức trên để

tìm tuổi trong đó H là độ

phóng xạ củaC614đo ở mẫu

vật H0 là độ phóng xạ của

14

6

C của một khối lượng

giống mẫu vật , cùng chất

liệu sống ở tự nhiên

7 .3 Xác định tuổi mẫu vật

có nguồn gốc khoáng

chất :

Giả sử : Z AX  Chuỗi

phóng xạ  A'' '

Z X ( X’ là

hạt nhân bền , không

phóng xạ nữa )

* Nếu biết tỉ số khối lượng

chất phóng xạX còn lại và

chất thu được cuối cùng

X’ :

'

m

m = ' '

.

A N

A N =

0

'

0

.

t

t

A N e

A N e









t

e

 t

8 Năng lượng liên kết hạt nhân ( ( năng lượng tỏa

ra khi phân rã hạt nhân ) :

Phân rã 1 hạt nhân E1 = ( Z) mp + N.mn-

mX ) c2

= ( Z) mp + N.mn-

mX ).931,5 MeV = m 931,5 MeV

* Phân rã m gam hạt nhân

E = N E1 trong đó N

số nguuyên tử có trong m gam chất

9 Năng lượng Của phản ứng hạt nhân :

1

1

A

Z A+ 2 2

A

Z B 

3 3

A

Z C+ 4 4

A

Z D

M0 khối lượng các hạt tương tác M0 = mA+mB

M khối lượng các hạt tạo thành M = mC+mD

M0 > M : Năng lượng tỏa

ra E =M 931,5 MeV

M0 < M : Năng lượng thu vào

10.Vận dụng định luật BTđộng lượng , BT năng lượng :

+ p A+ p B= p C+

D

p 

+ Liên hệ động lượng

p và động năng K p2 = 2mK

+ Định luật BTNL:

( mA+mB ) c 2 + KA +KB= (mC+mD) c2 + KC+KD

CHUYỂN ĐỘNG QUAY CỦA VẬT RẮN

1 Các đại lượng động học

: + Vị trí tọa độ : 

+ Tốc độ góc: tb

t



' 0

t



 





+Gia tốc góc: tb

t



 ;

0

lim

tt t

t





 







2 Các phương trình động học của chuyển động quay biến đổi đều Chọn

góc thời gian t=0 lúc khảo sát chuyển động

+  cos nt

+  0   t

+

2

0 0

1 2

+ Công thức độc lập với thời gian:

2 2

0 2 ( 0)

Chú ý :* Thông Thường

người ta chọn chiều dương

là chiều chuyển động : 

>0

*   >0 chuyển động

quay nhanh dần đều

.

 <0 chuyển động quay

chậm dần đều

* trong chuyển động tròn không đều : a   a ht  a tt

Với

2

ht

v a R

 và att

R



3 Phương trình động lực học

M= I  =  m ri i2

Với M là mô men lực là đại lượng đặc trưng cho tác dụng làm quay của lực , đo bằng tích của lực và cánh tay đòn của nó M= F.d

I là mô men quán tính của vật đối với trục quay đặc trưng cho mức quán tính của vật I=  m ri i2

4 Mô men quán tính của một số vật đồng chất có khối lượng M

+ Vành tròn hay hình trụ rỗng có trục quay đối xứng:

I= M.R2

+ Đĩa tròn hay hình trụ đặc

có trục quay đối xứng : I=

1

2

+ Quả cầu đặc có trục quay

đi qua tâm : I= 2

2

+ Thanh mảnh có trục quay

là đường trung trực của thanh:

I= 1

12

MR2

+ Thanh mảnh có trục quay

đi qua đầu thanh và vuông góc thanh: I= 1

3MR 2+

Chú ý : Nếu trục quay là

trục  bất kỳ song song với trục đi qua khối tâm G

2

d

G

I  I  m

Với d là khoảng cách vuông góc giữa trục  và trục dong song đi qua khối tâm

5 Mô men động lượng :

L= I  = mv.R ( kg.m2/s )

Độ biến thiên mô men động lượng trong một khoảng thời gian bằng tổng các xung của các mô men lực tác dụng lên vật trong thời gian đó : L= Mt=

I22 - I11

6 Định luật bảo toàn mô men động lượng : L=0

 I22 = I11

7 Động năng của vật rắn quay quanh một trục cố định:

Wđ= 1

2I 2

ÔN TẬP CÁC CÔNG THỨC VẬT LÝ 12

8 Định lý động năng :

Wđ= Wd2- Wd1= 1

2I

2 2

2 1

Chúc các em thi đạt kết quả tốt