Một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế (2).DOC

Một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế (2).

Lời mở đầu

Trớc Đại hội Đảng lần thứ 6 năm 1986 Việt Nam là một nớc có nềnkinh tế chậm phát triển, trì trệ, lạc hậu, và kém xa các nớc khác trên thế giới.Sau Đại hội Đảng 1986 thực hiện phơng châm, chính sách của Đảng đa dạnghoá, đa phơng hoá các quan hệ kinh tế, mở cửa nền kinh tế để thu hút vốn Đầu

t nớc ngoài Do vậy đến nay nền kinh tế của Việt Nam đã có những bớcchuyển biến rõ rệt và đang trên đà phát triển thành một nớc công nghiệp hoá,hiện đại hoá theo con đờng xã hội chủ nghĩa Qua đó ta cũng thấy đợc tầmquan trọng của Đầu t nớc ngoài là nh thế nào đối với nền kinh tế của một đấtnớc Luật Đầu t nớc ngoài tại Việt Nam đã qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung chophù hợp với xu thế chung Theo hớng ngày càng hoàn thiện hơn, thông thoánghơn

Hơn 15 năm thực hiện Luật Đầu t nớc ngoài, hoạt động đầu t nớc ngoài

đã đạt đợc những hiệu quả cao những thành tựu quan trọng góp phần tích cựcvào việc thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội mà Đảng và Nhà nớc đã đặt ra,

đa đất nớc Việt Nam phát triển bền vững trở thành một nớc công nghiệp hoá hiện đại hoá trong những thập kỷ tới Tuy nhiên để đạt đợc những mục tiêu đặt

-ra nh vậy không phải là dễ, bởi Luật Đầu t nớc ngoài tại Việt Nam qua quátrình thực hiện vẫn còn những hạn chế, những thiếu xót cha kịp sửa đổi bổsung, cơ sở hạ tầng - kinh tế kỹ thuật còn nhiều khó khăn so với các nớc kháctrong khu vực và trên thế giới nh: Trung Quốc, Thái Lan, Inđônêxia, Mỹ,Pháp, Anh Môi trờng đầu t ở Việt Nam cha đợc hoàn thiện, cha đáp ứng đợcyêu cầu của các nhà đầu t nhất là các vấn đề về thủ tục pháp lý Môi trờng đầu

t còn những hạn chế nh vậy làm sao có thể thu hút đầu t nớc ngoài vào ViệtNam ngày càng nhiều nh mong muốn? Làm sao có thể phát triển nền kinh tế ?Trong khi đó ở các nớc khác trong khu vực và trên thế giới nhất là TrungQuốc và Đài Loan ngày càng cải thiện môi trờng đầu t cho thông thoánghơn, thủ tục đầu t ít rờm rà hơn, cơ sở hạ tầng phát triển hơn

Trong mấy năm qua mặc dù số dự án đầu t nớc ngoài vào Việt Namngày càng tăng nhng số lợng không đáng kể, số dự án giải thể trớc thời hạnngày càng tăng, đến hết năm 2003 có trên một nghìn dự án giải thể trớc thờihạn với vốn đăng ký khoảng 12,3 tỷ USD chiếm gần 18,6% số dự án và 23%tổng vốn đăng ký của tất cả các dự án đợc cấp phép Tại sao số dự án giải thểtrớc thời hạn lại tăng nh vậy? Chúng ta cần phải xem xét lại các yếu tố củamôi trờng đầu t ở Việt Nam về những mặt tích cực và hạn chế, hệ thống chínhsách pháp luật ở Việt Nam những vấn đề cần sửa đổi bổ sung Chúng ta có lợithế là mặt chính trị ổn định hơn so với các nớc khác trong khu vực và trên thế

giới chúng ta nên phát triển lợi thế này cùng với các yếu tố kinh tế và phápluật của môi trờng kinh doanh để nền kinh tế Việt Nam ngày càng phát triểnhơn

- Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Nghiên cứu những quy định của phápluật về đầu t nớc ngoài tại Việt Nam, nghiên cứu về những chính sách của Nhànớc về tăng cờng thu hút đầu t nớc ngoài tại Việt Nam

- Mục tiêu của đề tài: Nghiên cứu một số vấn đề pháp lý về hoàn thiệnmôi trờng đầu t nớc ngoài trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế; đa ra một

số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện môi trờng đầu t nớc ngoài tại ViệtNam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế

- Phơng pháp nghiên cứu: Sử dụng phơng pháp truyền thống nh phơngpháp diễn dịch, phơng pháp quy nạp, phơng pháp tổng hợp, phơng pháp phântích

Qua đó ta thấy việc hoàn thiện môi trờng đầu t nớc ngoài tại Việt Namcho phù hợp với các yêu cầu của các nhà đầu t nớc ngoài, các tổ chức kinh tếquốc tế là một trong những yếu tố quyết định đến sự phát triển kinh tế của đấtnớc trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Xuất phát từ những yêu cầu trên mà tôi chọn đề tài: "Một số giải pháp

nhằm góp phần hoàn thiện môi trờng đầu t nớc ngoài tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế"

Về bố cục Luận văn bao gồm :

Mục lục

Danh mục từ viết tắt

Lời nói đầu

Chơng 1: Một số vấn đề chung về Môi trờng Đầu t nớc ngoài tại Việt nam.

Chơng 2: Một số vấn đề pháp lý về hoàn thiện Môi trờng Đầu t nớc ngoài tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập Kinh tế quốc tế.

Chơng 3: Một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện Môi trờng

Đầu t nớc ngoài tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập Kinh tế quốc tế.

Kết Luận

Danh mục tài liệu tham khảo

chơng 1 Một số vấn đề chung về môi trờng đầu

t nớc ngoài tại Việt Nam

1.1 Khái niệm chung về đầu t nớc ngoài

1.1.1 Một số quan niệm về đầu t nớc ngoài

Ngày nay Đầu t nớc ngoài đã trở thành một chìa khoá vàng để mở cửanền kinh tế Mặc dù Đầu t nớc ngoài (ĐTNN) đợc nghiên cứu và giải thích ởnhiều giác độ khác nhau nhng có một điểm chung đợc nhiều nhà nghiên cứuthừa nhận đầu t nớc ngoài là một trong những giải pháp quan trọng để có thểthúc đẩy và phát triển kinh tế của đất nớc mình Tuy nhiên trong thực tế cũng

có một số nớc vì những lý do khác nhau đã tìm mọi cách hạn chế việc thu hútvốn đầu t nớc ngoài vào nớc mình và tăng cờng bảo hộ đầu t trong nớc

Do vậy trên thế giới đã có những quan điểm khác nhau liên quan đếnlĩnh vực đầu t nớc ngoài

Quan điểm của các nớc đang phát triển: Xuất phát từ chính sách bảo hộmậu dịch,bảo hộ sản xuất trong nớc nên các nớc này đang e ngại, lo sợ, hoàinghi về việc t tởng nớc ngoài xâm nhập vào đất nớc mình, nên tìm mọi cách

để che chắn dòng đầu t, ngăn cản dòng đầu t từ nớc ngoài vào nớc mình Songsong với việc ngăn cản dòng đầu t nớc ngoài vào nớc mình các nớc này cũngtìm mọi cách che chắn bảo hộ đầu t trong nớc trớc sự tấn công của đầu t nớcngoài, tạo ra những rào cản chặt chẽ đối với việc tiếp nhận đầu t nớc ngoài

việc thành lập các vốn cơ bản có ở nớc ngoài Còn trong Từ điển báchkhoa về kinh tế chính trị thì đầu t nớc ngoài là các chi phí cơ bản về phơngtiện, vật chất, lao động, tiền tệ nhằm tái sản xuất vốn cơ bản ở nớc ngoài.Trong Hiệp định mẫu về khuyến khích và bảo hộ đầu t Liên Xô còn quan

niệm đầu t nớc ngoài là tất cả các loại giá trị vật chất mà nhà đầu t của nớcnày đa đến nhà đầu t nớc khác theo pháp luật của nớc tiếp nhận đầu t nớcngoài.

Quan điểm của các nớc công nghiệp phát triển: Đầu t nớc ngoài đối với

họ đã quá quen thuộc, nó không những có lợi cho nớc đầu t mà còn lợi cho cảnớc tiếp nhận đầu t Do vậy quan niệm về đầu t nớc ngoài đúng đắn là một yếu

tố quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế Đầu t nớc ngoài có thể

đem lại phúc lợi cho mọi ngời, có thể hỗ trợ cho các nớc khác phát triển, việctiếp nhận đầu t có thể làm cho các nớc xích lại gần nhau hơn Các nớc pháttriển thấu hiểu đợc vai trò của đầu t nớc ngoài nên họ tìm mọi cách để đầu tthông suốt và đầu t nớc ngoài tự do hơn Các nớc này quan niệm đầu t nớcngoài là t bản của nhà đầu t nớc này ở nớc khác đợc đa vào theo những điềukiện nhất định nhằm những mục đích nhất định (Anh, Mỹ )

Theo quan niệm của tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) thì

đầu t nớc ngoài bao gồm đầu t trực tiếp (FDI) và đầu t gián tiếp (ODA) Cácnguồn đầu t cho nớc ngoài có tài trợ phát triển chính thức gồm viện trợ pháttriển chính thức và các hình thức khác nh tín dụng xuất khẩu, tài trợ t nhânvay từ ngân hàng quốc tế, vay tín phiếu, đầu t trực tiếp các nguồn tài trợ t nhânkhác Nh vậy theo quan niệm của tổ chức này thì FDI là một trong nhữngnguồn tài trợ t nhân, quan niệm này cha đầy đủ vì chủ thể của FDI không phảiduy nhất chỉ có t nhân mà còn có nhà nóc và các tổ chức quốc tế khác Đầu ttrực tiếp nớc ngoài là ngời nớc ngoài trực tiếp bỏ vốn trực tiếp tham gia quản

lý điều hành và có thể quyết định toàn bộ hoạt động hoặc có thể tham giaquyết định

Trong lịch sử thế giới đầu t nớc ngoài đã tồn tại từ lâu nay, từ thời tiền

t bản, các công ty của Anh, Mỹ, Hà Lan, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha là nhữngcông ty đi đầu trong lĩnh vực đầu t nớc ngoài dới hình thức đầu t vốn vào cácnớc Châu á để khai thác đồn điền nhằm cung cấp nguyên liệu cho nghànhcông nghiệp của chính quốc, cùng với khai thác đồn điền là khai thác khoángsản nhằm mục tiêu thu lợi nhuận để kinh tế phát triển

Do quan niệm của các nớc khác nhau nh vậy nên rất khó khăn cho vấn

đề đầu t nớc ngoài Muốn đầu t thuận lợi, các nớc phải kí kết với nhau cáchiệp định quốc tế song phơng cũng nh đa phơng về vấn đề đầu t, cuộc đấutranh để xây dựng các văn bản pháp lý quốc tế nhiều bên về đầu t cho đến nayvẫn còn nhiều khó khăn do quan điểm khác nhau, hệ thống các hiệp định hiệnhành của WTO còn cha có một hiệp định chung về đầu t cho nên vấn đề đầu tnớc ngoài đợc giải quyết trong các hiệp định khác nhau của WTO nh hiệp

định Trims, hiệp định Trips, hiệp định Gatts Sau vòng đàm phán DoHa tổchức thong mại thế giới đang phấn đấu để xây dựng một hiệp định chungnhiều bên về đầu t hi vọng rằng sẽ kết thúc đàm phán trong năm tới (2005).

1.1.2 Định nghĩa về đầu t nớc ngoài theo quy định của pháp luật về

đầu t tại Việt nam

Theo quy định của luật đầu t nớc ngoài tại Việt Nam năm 2000 (khoản

1 Điều 2) đầu t nớc ngoài đợc hiểu là đầu t trực tiếp nớc ngoài tức là việc các

tổ chức, cá nhân nớc ngoài, nhà đầu t nớc ngoài trực tiếp đầu t vào Việt Namvốn bằng tiền hoặc bằng bất kỳ tài sản nào đợc chính phủ Việt Nam chấp nhận

để hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hoặc thành lập doanh nghiệp liêndoanh hoặc doanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài Luật đầu t nớc ngoài tại ViệtNam chỉ điều chỉnh những quan hệ đầu t trực tiếp từ nớc ngoài vào Việt Nam,Luật đầu t nớc ngoài tại Việt Nam không điều chỉnh các quan hệ đầu t giántiếp nh tín dụng quốc tế, viện trợ quốc tế và các quan hệ đầu t từ Việt Nam ranớc ngoài

Theo quy định của các hiệp định song phơng và đa phơng về khuyếnkhích và bảo hộ đầu t, đầu t nớc ngoài đợc hiểu là tất cả những giá trị vật chất

mà nhà đầu t đa vào từ nớc ký kết này sang nớc ký kết hữu quan theo phápluật nớc sử dụng đầu t Các giá trị vật chất đó có thể là động sản, bất độngsản,tiền tệ và các cổ phiếu các hình thức tham gia cổ phần khác, các quyềncủa nguyên đơn đối với các tài sản đợc góp để tạo ra các giá trị kinh tế hoặcquyền đợc kiện đối với các dịch vụ có giá trị kinh tế, quyền tác giả, quyền đốivới các sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu thơng phẩm, know-how,các giá trị vật chất khác đợc pháp luật nớc nhận đầu t công nhận (biên bản kỳhọp thứ 3 của ban thờng trực pháp lý thuộc ban th ký SEV trang 19-20)

Đầu t gián tiếp nớc ngoài chủ yếu do các quốc gia và các tổ chức liênchính phủ tiến hành, đầu t gián tiếp không gắn với hoạt động kinh doanh sảnxuất của nhà đầu t mà nó đợc thể hiện dới hình thức cho vay với lãi suất u đãihoặc viện trợ, do đó nó không nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận trực tiếp vàtrớc mắt nào từ vốn đầu t Khác với đầu t gián tiếp, Luật đầu t nớc ngoài tạiViệt Nam điều chỉnh quan hệ đầu t trực tiếp, các nhà đầu t trực tiếp đa vốn vào

để kinh doanh và trực tiếp tham gia vào quản lý và sử dụng vốn của mình, đầu

t trực tiếp chịu ảnh hởng của những quy luật thị trờng, tìm kiếm lợi nhuận trựctiếp bằng vốn đầu t của mình Trong đầu t trực tiếp ngời nào có vốn có thể bỏvốn để làm tăng thêm năng lực sản xuất hoặc tạo ra những năng lực sản xuấtmới, song cũng có thể mua lại một số cổ phần để thu hút đợc lợi tức cổ phần.Trong đầu t trực tiếp ngời có vốn bỏ ra có thể là ngời trong nớc mà cũng có

thể là ngời nớc ngoài nếu đợc luật pháp của nớc nhận đầu t cho phép, nókhông chỉ dựa vào nguồn vốn của nớc tiếp nhận mà cùng với vốn có thể có cả

kĩ thuật công nghệ, bí quyết kĩ thuật, sản xuất kinh doanh, năng lực Marketingcủa chủ đầu t khi đầu t vốn là đã tiến hành sản xuất kinh doanh và sản phẩmlàm ra phải đợc tiêu thụ ở thị trờng nớc chủ nhà hoặc thị trờng lân cận Đầu ttrực tiếp nớc ngoài tồn tại dới nhiều hình thức song những hình thức cơ bản làchủ đầu t bỏ vốn thành lập xí nghiệp 100% vốn của mình, mua lại toàn bộhoặc một phần xí nghiệp của nớc chủ nhà, cùng góp vốn với nớc chủ nhà, bỏvốn xây dựng công trình vận hành sau đó chuyển giao cho nớc chủ nhà theohợp đồng thoả thuận giữa hai bên nhng hình thức liên doanh là hình thức đợc achuộng nhất từ tróc đến nay

1.2 Các yếu tố cơ bản hình thành môi trờng đầu t nớc ngoài

Môi trờng là một khái niệm có nội hàm rộng và đợc sử dụng trongnhiều lĩnh vực khác nhau Theo định nghĩa thông thờng môi trờng là toàn bộnói chung những điều kiện tự nhiên và xã hội trong đó con ngời hay một sinhvật tồn tại phát triển trong mối quan hệ với con ngòi hay sinh vật ấy hay môitrờng là sự kết hợp toàn bộ hoàn cảnh hoặc điều kiện bên ngoài có ảnh hởngtới sự tồn tại phát triển của một thực thể hữu cơ Khái niệm môi trờng thờng đikèm với một khái niệm khác sau nó, môi trờng đầu t là một trong những vídụ Môi trờng đầu t là tổng hoà các yếu tố chính trị, kinh tế, pháp luật cácyếu tố này có liên quan mật thiết với nhau và tác động đến hoạt động của các

tổ chức, cá nhân nớc ngoài tại một nớc, các yếu tố này cấu thành môi trờng

đầu t Môi trờng đầu t thuận lợi sẽ tạo điều kiện tốt cho cá nhân, tổ chức nớcngoài hoạt động đầu t tại nớc đó, môi trờng đầu t thuận lợi là một môi trờng

đầu t trong đó bản thân từng yếu tố cấu thành nên môi trờng đầu t phải thậthoàn chỉnh, thuận lợi và sự vận hành giữa các yếu tố này phải ăn khớp vớinhau để có thể tạo thành một chỉnh thể thống nhất, một chỉnh thể hoàn hảo,hấp dẫn, thu hút, lôi cuốn các nhà đầu t Các yếu tố cấu thành phải có tính

đồng bộ, nhất quán với nhau, hỗ trợ nhau để có thể tạo thành một môi trờng

đầu t thuận lợi cho các nhà đầu t Sau đây sẽ đi sâu phân tích một số yếu tố cơbản của môi trờng đầu t :

1.2.1 Sự ổn định về chính trị

Đây là yêu cầu đầu tiên quan trọng nhất quyết định đến việc thu hút vốn

ĐTNN Hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, tài nguyên phong phú, hạ tầng cơ sởphát triển, nhân lực dồi dào và nhiều điều kiện thuận lợi khác cho nhà đầu t

mà chính trị không ổn định thì không thể nào tạo ra đợc sự chuyển dịch tíchcực của các nguồn vốn ĐTNN Khi tình hình chính trị không ổn định nhất làthể chế chính trị không ổn định đi liền với nó là pháp luật thay đổi dẫn đếnnhững mục tiêu đặt ra cũng sẽ thay đổi cả phơng thức thực hiện để đạt đợcmục tiêu đó Những cái mà ngày hôm qua đã xây dựng đợc dới chế độ chínhtrị cũ đã có thể trở thành lạc hậu thậm chí phải phá bỏ Nh thế sẽ thiệt hại vềlợi ích trong đó nhà ĐTNN phải gánh chịu một phần vậy rõ ràng không đápứng đợc mục tiêu lợi nhuận của nhà ĐTNN Cha kể đến những trờng hợp còn,mất hoặc thất thoát vốn đầu t nếu nh chính quyền mới thực hiện quốc hữu hoá

Sự mất ổn định thờng biểu hiện dới nhiều góc độ khác nhau đi liền với nó lànhững hậu quả phát sinh khác làm thiệt hại đến lợi ích của nhà đầu t Chẳnghạn một số nớc trong khu vực nh : Inđônêxia, Philippin thờng xuyên có xung

đột vũ trang, bắt cóc, khủng bố khiến các nhà đầu t lo ngại hoặc CHLB Nga

và một số nớc SNG thờng xuyên có khủng bố và bất ổn về chính trị khiến cácnhà đầu t không dám đầu t mạnh vì lo ngại có nhiều rủi ro …

Tiêu chí của sự ổn định chính trị mà các nhà đầu t quan tâm là sự ổn

định về đờng lối, về tổ chức và nhân sự của cơ quan Nhà nớc từ TW đến địaphơng, mức độ tranh giành quyền lực giữa các phe phái chính trị, sự hoạt độngcủa các đảng phái Nếu các điều kiện khác của môi trờng đầu t không đổichính trị càng ổn định thì độ tin cậy càng cao, càng hấp dẫn các nhà đầu t.Trong điều kiện cạnh tranh diễn ra gay gắt trên thị trờng đầu t sự ổn địnhchính trị có thể đợc xem là một lợi thế so sánh cần phát huy Đối với ViệtNam từ khi thực hiện sự nghiệp đổi mới sự ổn định chính trị luôn đợc đảmbảo Tuy nhiên đứng trớc nguy cơ diễn biến hoà bình và sự phá hoại của thếlực phản động trong nớc cũng nh quốc tế chúng ta phải luôn cảnh giác đồngthời tiếp tục duy trì và tăng cờng sự ổn định hơn nữa Để giữ vững và tăng c-ờng sự ổn định chính trị cần phải tiếp tục thực hiện đổi mới mạnh mẽ hơn nữa

về kinh tế, văn hoá, giáo dục, t tởng, y tế… đặc biệt là đổi mới hệ thống chínhtrị, thực hiện cải cách hành chính quốc gia Yếu tố quyết định sự thành công

đó là tăng cờng sự lãnh đạo của Đảng, tăng cờng vai trò nhà nớc pháp quyềncủa dân, do dân, vì dân, thực hiện dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dânchủ, văn minh, kịp thời ngăn chặn mọi âm mu của thế lực phản động, bảo đảmquốc phòng an ninh, bảo vệ chủ quyền quốc gia, từng bớc đi lên chủ nghĩa xãhội Chính sách ngoại giao mềm dẻo, đảm bảo nguyên tắc tôn trọng độc lậpchủ quyền, đa dạng hoá, đa phơng hoá trong quan hệ quốc tế với khẩu hiệuViệt Nam muốn làm bạn với tất cả các nớc trên thế giới vì hoà bình, hợp tác

và phát triển Đây là xu thế lớn phản ánh đòi hỏi của các quốc gia dân tộc trênthế giới Việt Nam đặt ra chính sách đối ngoại nhằm phục vụ đờng lối pháttriển kinh tế của đất nớc mình đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế, khai thácnguồn lực bên ngoài phục vụ cho sự nghiệp của đất nớc, nhiều nớc đang cốgắng giữ ổn định chính trị, tạo môi trờng hoà bình, thực hiện chính sách hoàgiải, hoà hợp dân tộc nhằm xây dựng một trật tự kinh tế quốc tế công bằng,bình đẳng, hợp lý Mở rộng quan hệ đối ngoại Việt Nam sẵn sàng là bạn là đốitác tin cậy của các nớc trong cộng đồng quốc tế Phấn đấu vì hoà bình, độc lập

và phát triển, mở rộng quan hệ nhiều mặt song phơng và đa phơng với các nớc

và vùng lãnh thổ, các trung tâm chính trị kinh tế quốc tế lớn Chính việc mởrộng quan hệ ngoại giao là tiền đề cho việc mở rộng quan hệ kinh tế quốc tếtrong đó có việc thu hút ĐTNN Sự ổn định chính trị có mối quan hệ nhân qủavới sự ổn định và an toàn xã hội nó là nhân tố tác động trực tiếp đến lợi íchcủa nhà đầu t, xã hội ổn định, trật tự, có kỷ cơng pháp luật là điều kiện tối cần

thiết cho các nhà đầu t Sự ổn định này có quan hệ với hàng loạt các nhân tốchính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội đến pháp luật Những năm vừa qua ViệtNam đã giữ đợc sự ổn định chính trị mà d luận thế giới đánh giá rất cao, quan

hệ ngoại giao đợc mở rộng và Việt Nam càng ngày càng thu hút đợc nhiều

ĐTNN tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế đất nớc

1.2.2 Sự phát triển kinh tế – kỹ thuật kỹ thuật

Cùng với yếu tố ổn định chính trị, yếu tố phát triển kinh tế– kỹ thuậtkỹ thuậtcũng đóng vai trò quan trọng trong môi trờng đầu t nớc ngoài tại Việt Nam

Sự yếu kém của nền kinh tế Việt Nam là nguồn gốc dẫn đến những hậu qủabất lợi về chính trị, xã hội, quân sự và các quan hệ quốc tế Do vậy từ Đại hội

VI Đảng và nhà nớc ta quyết tâm đa đất nớc sớm thoát khỏi cảnh nghèo nànlạc hậu, đặt nhiệm vụ phát triển kinh tế ở vị trí u tiên hàng đầu của chiến lợc.Mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 Việt Nam cơ bản trở thành một nớc côngnghiệp Việt Nam sẽ ngày càng phát triển và không ngừng cải thiện về kinh tế

Cải thiện nền kinh tế là một đòi hỏi khách quan, là một thách thức lớn

đối với Việt Nam , rõ ràng nớc ta không thể cải thiện môi trờng đầu t khi nềnkinh tế thiếu thốn, chắp vá, không thể cạnh tranh trên trờng quốc tế Nớc ta lànớc có vị trí địa lý thuận lợi, đợc thiên nhiên u đãi, giàu tài nguyên thiênnhiên, giàu tiềm năng, dân số gần 80 triệu ngời, nền văn hoá phong phú đậm

đà bản sắc riêng xuyên suốt bề dày lịch sử hàng nghìn năm đã hun đúc nênnhững con ngời cần cù, ham học và sáng tạo Tuy Việt Nam tài nguyên thiênnhiên phong phú, tiềm năng dồi dào nhng điều kiện kinh tế– kỹ thuậtkỹ thuật của đấtnớc cha đủ sức để có thể khai thác tốt, có hiệu quả cao tài nguyên thiên nhiên

đó Ngày nay giữa các quốc gia, các khu vực trên thế giới đang diễn ra mộtcuộc chạy đua quyết liệt nhằm cải thiện môi trờng đầu t để hấp dẫn đợc nguồnvốn đầu t nớc ngoài của các nớc khác trên thế giới Việt Nam đã và đang cốgắng khẳng định mình trong cuộc chạy đua này, một đất nớc đang bớc vàothời kỳ công nghiệp hoá-hiện đại hoá (CNH-HĐH) chắc chắn sẽ là một điểm

đến đầy tiềm năng cho những ai biết sử dụng và phát triển nó

Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm quản lý, kinh nghiệm cạnh tranh,kiến thức thị trờng, khoa học công nghệ của nớc ngoài để tạo cho mình mộtnền kinh tế vững chắc Hơn nữa chúng ta cũng cần thu hút vốn đầu t trong n-

ớc, nhà nớc ta cần chú trọng phát triển cơ sở hạ tầng để tạo cho mình một nềnkinh tế khá vững vàng có nh thế mới có thể thu hút đợc vốn ĐTNN Nếu chỉchú trọng thu hút vốn ĐTNN mà không chú trọng phát triển kinh tế trong nớcthì đất nớc sẽ không phát triển đợc bởi ĐTNN chỉ là một bộ phận của nền kinh

tế nhng nó không phải là hình ảnh thu nhỏ của nền kinh tế quốc dân Do vậy

Việt Nam cần phải có những chính sách phát triển kinh tế– kỹ thuậtkỹ thuật thích

đã điều tra 41 quốc gia đang phát triển và đã rút ra nhận xét là tốc độ tăng tr ởng kinh tế tỷ lệ thuận với mức độ mở cửa nền kinh tế và tốc độ tăng trởng đótác động qua lại rất chặt chẽ với việc thu hút vốn ĐTNN Kinh nghiệm của cácnớc ASEAN thập kỷ 60 và các nớc xã hội chủ nghĩa trớc đây cũng đã khẳng

-định điều đó ở Việt Nam nếu so sánh thời kỳ trớc 1987 đến bây giờ cũngthấy phù hợp với nhận xét đó Do vậy Việt Nam cần mở cửa bên ngoài đồngthời tăng cờng mở cửa bên trong, giữa mở cửa bên ngoài và mở cửa bên trong

có mối quan hệ mật thiết lẫn nhau, càng mở cửa bên trong càng thu hút đợcnhiều ĐTNN, điều này liên quan đến vấn đề về nhu cầu thị trờng, lao động,thông tin trong và ngoài ngoài nớc ( thông tin kinh tế, thị trờng, văn hoá, xãhội, khoa học công nghệ ) đặc biệt là phát triển liên lạc viễn thông quốc tế

Để thu hút ĐTNN từ năm 1987 Việt Nam đã xây dựng và duy trì sự ổn

định các hoạt động về tài chính, ngân hàng, không có những đợt biến động vềgiá cả, tỷ giá hối đoái… Điều đó làm yên lòng các nhà đầu t và chứng tỏ môitrờng kinh doanh của Việt Nam đã có nhiều cải thiện

Một trong những điều kiện mang tính chất tiên quyết hấp dẫn các nhà

đầu t đó là sự phát triển của cơ sở hạ tầng Kĩ thuật càng cao càng đòi hỏi mộtkết cấu hạ tầng tơng đối hoàn chỉnh và hiện đại nh đờng giao thông, đờng sắt,

đờng bộ, hàng không, đờng biển đồng bộ, thông tin liên lạc thuận lợi, kịpthời Hơn nữa trong nền kinh tế thị trờng, khi các nguồn vốn đều vận độngthông qua thị trờng, sự biến động nhanh chóng của thị trờng hàng hoá tiền tệ,tài chính, kĩ thuật tác động qua lại với nhau rất chặt chẽ, buộc các chủ đầu tphải ứng phó kịp thời, điều đó đòi hỏi phải có một cơ sở hạ tầng vật chất kĩthuật hiện đại, để không một nhà đầu t nào phải gánh chịu những thiệt hại vànhững chi phí trực tiếp do cơ sở hạ tầng yếu kém gây ra Những khoản thuế

mà họ nộp cho nhà nớc nhận đầu t đã bao hàm cả những chi phí về hạ tầng vậtchất kĩ thuật đó Do đó t bản nớc ngoài chỉ nhảy đến nơi có môi trờng đầu tthuận lợi mà sự thuận lợi trớc hết là nơi có cơ sở hạ tầng vật chất hoàn chỉnh

hiện đại Thờng thì các quốc gia đang phát triển không có một hệ thống hạtầng vật chất đầy đủ, đồng bộ nh đờng giao thông, bến cảng sân bay, thông tinliên lạc phục vụ đủ mức ngay từ đầu, những yếu tố này chỉ hình thành từng b-

ớc, có trọng điểm và cùng với sự phát triển kinh tế ngày càng đợc hoàn thiệnhơn Vì đầu t vào xây dựng một kết cấu hạ tầng vật chất hiện đại, đồng bộ đòihỏi những khoản vốn, kỹ thuật vô cùng to lớn, vốn lại luân chuyển chậm nênlợi nhuận không cao nếu t bản t nhân không chịu bỏ vốn vào khu vực này đòihỏi chính phủ nớc nhận đầu t phải gánh vác Bớc vào thực hiện chiến lợc kinh

tế mở, cơ sở hạ tầng Việt Nam còn yếu kém và cha đầy đủ, cha phù hợp vớicác yêu cầu hoạt động chuyển giao kỹ thuật, công nghệ hiện đại Song sauhơn 15 năm khôi phục và xây dựng từ đống đổ nát của chiến tranh việt Nambớc đầu đã có những hệ thống giao thông vận tải, thông tin liên lạc, đặc biệtcác cảng biển, cảng hàng không đợc xây dựng duy trì và củng cố từ chiếntranh cùng với hệ thống những xí nghiệp quốc doanh là cơ sở vật chất khôngkém phần hấp dẫn đối với các nhà đầu t nớc ngoài Hạ tầng cơ sở phải đợc cảithiện và có đầu t thích đáng để tạo niềm tin và sự an tâm, tạo điều kiện thuậnlợi cho các nhà đầu t khi họ đầu t vào Việt Nam nh hệ thống điện, nớc, buchính viễn thông, giáo dục, y tế, giao thông vận tải, tài chính ngân hàng tấtcả đều phải đợc quan tâm và đầu t một cách triệt để để nâng cấp, làm mới,ngày càng cải thiện cho phù hợp với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế Cơ sởhạ tầng yếu kém là trở ngại rất lớn đối với các nhà đầu t Nó là đòn bẩy thúc

đẩy nền kinh tế, là điều kiện quyết định đến chi phí sản xuất, tiến độ đầu t,chất lợng sản phẩm và lợi nhuận của nhà đầu t Vấn đề tổ chức giao thông vàchấp hành luật lệ giao thông ở các thành phố lớn nh Hà Nội, thành phố Hồ ChíMinh đang là một vấn đề nan giải, gây nhiều bức xúc cho xã hội, cho nên giaothông cần đợc đặc biệt quan tâm và không ngừng cải thiện để đảm bảo khôngchỉ vì lợi ích kinh tế mà còn giữ vững trật tự an toàn xã hội Từ năm 2000 trởlại đây Việt nam đã có nhiều giải pháp khắc phục yếu kém về giao thông nhkhôi phục giao thông công cộng bằng các biện pháp trợ giá xe buýt, trang bịcơ sở hạ tầng giao thông đô thị nh đèn tín hiệu giao thông, biển báo giaothông, hạn chế xe máy tham gia giao thông, nâng lệ phí đăng kí xe máy, ô tô,quy định mỗi ngời chỉ đợc đăng kí một xe Tăng cờng giáo dục mọi ngời tuânthủ luật lệ giao thông, trong vận tải hàng hoá cần hạn chế thời gian xe tải cỡlớn ra vào nội đô thị, cần xây dựng các cảng, điểm tập kết hàng hoá ở xungquanh thành phố Đợc sự giúp đỡ của Đức, Việt Nam đang nghiên cứu xâydựng hệ thống tàu điện ngầm, xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng của tỉnh,nguồn điện cần phải ổn định để phát triển sản xuất kinh doanh, giá điện, giá n-

ớc phải rẻ để giảm chi phí đầu vào cho các nhà đầu t, giá bu chính viễn thôngquá cao cần hạ xuống ngang bằng với các nớc trong khu vực, hoàn thành đờngdây 500 KV Bắc - Nam, triển khai các dự án nâng cấp, sửa chữa, mở rộng cáctuyến đờng quan trọng, thêm vào đó Ngân hàng thế giới đã chấp nhận choViệt Nam vay với lãi suất u đãi trong đó các khoản vay để thực hiện dự ánnâng cấp hệ thống thanh toán hiện đại cho ngân hàng Nhà nớc Việt Nam Qua

đó ta thấy yếu tố kinh tế ảnh hởng lớn đến môi trờng đầu t Sự phát triển kinh

tế kĩ thuật là điều kiện để có một môi trờng đầu t vững chắc, an toàn và hấpdẫn

1.2.3 Sự phát triển của hệ thống pháp luật về Đầu t

Cũng nh yếu tố kinh tế, chính trị, yếu tố pháp luật cũng có vai trò quantrọng không kém đối với môi trờng đầu t Môi trờng đầu t có hấp dẫn haykhông? Có hoàn thiện hay không? Là phụ thuộc không nhỏ vào các quy địnhcủa pháp luật về đầu t Tính hấp dẫn của một quốc gia về lĩnh vực đầu t trớchết phải đợc thể hiện ở Luật Đối với mọi quốc gia, Luật đầu t nớc ngoài làmột bằng chứng cụ thể của sự mở cửa và là cái mà các nhà đầu t đều quantâm

Cùng với luật là các văn bản dới luật trong hệ thống pháp luật là khôngkém phần quan trọng, nghiên cứu các văn bản pháp lý liên quan đến đầu t nớcngoài chúng ta thấy các văn bản ban hành sau đó bao giờ cũng thoáng hơn cácvăn bản trớc thể hiện đúng chủ trơng của Nhà nớc Việt Nam là tạo điều kiệnngày càng thuận lợi hơn cho các nhà đầu t đủ sức cạnh tranh với các nớc xungquanh Các nhà đầu t khi thực hiện đầu t vào một nớc sẽ phải đụng chạm rấtnhiều vấn đề về luật pháp Tuy nhiên cái mà họ quan tâm nhất đó là các vấn

đề về quyền kinh doanh, các biện pháp u đãi và bảo đảm đầu t, các thủ tục cấpphép đầu t và các phơng thức giải quyết tranh chấp về đầu t Đối với nớc ta kể

từ khi có Luật đầu t nớc ngoài năm 1987 đợc công bố các cơ quan quản lý ờng theo dõi tình hình thực tế, kịp thời kiến nghị những sửa đổi bổ sung, đặcbiệt đã đợc Quốc hội sửa đổi bổ sung nhiều lần cho phù hợp với cơ chế thị tr -ờng và quá trình hội nhập nền kinh tế quốc tế, sửa đổi lần một năm 1990 sau

th-đó sửa đổi năm 1992, 1996 và sửa đổi gần đây nhất năm 2000 Vì thế cho nên

về cơ bản Luật đầu t nớc ngoài tại Việt Nam đã phù hợp với nền kinh tế mở,phù hợp với tình hình trong nớc và trên thế giới, vừa đảm bảo lợi ích kinh tế xãhội của Việt Nam, vừa tăng tính hấp dẫn với các nhà đầu t nớc ngoài Tuynhiên vẫn còn nhiều vấn đề cần đợc tiếp tục sửa đổi bổ sung nh hệ thống phápluật của nớc ta cha đáp ứng kịp thời nhu cầu kinh doanh của các nhà đầu t nêngây nhiều khó khăn cho họ Nh đối tợng đợc hởng u đãi thì Luật đầu t nớc

ngoài năm 1987 quy định chỉ dành một số u đãi cho một số dự án liên doanh,không u đãi cho xí nghiệp 100% vốn nớc ngoài Thực tế xí nghiệp 100% vốnnớc ngoài cũng gặp nhiều khó khăn nh không có sự hỗ trợ của đối tác ViệtNam, chịu rủi ro một mình, trong khi nhiều dự án này cũng thuộc diện u tiêncủa Việt Nam Vì vậy cho nên pháp luật cần có những biện pháp bảo đảm vàkhuyến khích đầu t nhiều hơn cho các nhà đầu t, pháp luật cũng cần phải đợcsửa đổi, bổ sung, hoàn thiện nâng cao tính hấp dẫn Hệ thống pháp luật cha

đồng bộ cha đáp ứng kịp thời nhu cầu kinh doanh gây khó khăn cho nhà đầu

t dẫn đến khó khăn trong vấn đề đầu t Dù luật đầu t có mềm dẻo thông thoángnhng thủ tục đầu t rờm rà phức tạp tạo ra những khe hở cho quan chức địa ph-

ơng sách nhiễu gây phiền hà, tham ô, hối lộ, gây thiệt hại đến lợi ích nhà đầu

t làm họ nản lòng Thủ tục đầu t là một vấn đề nổi cộm đang đợc chúng ta cảitiến từng bớc Để đảm bảo tính hấp dẫn cần kiên quyết thực hiện '' một cửa ''

và quy định chặt chẽ thời gian tối đa để giải quyết thủ tục, kiên quyết xử lý và

xử lý nghiêm những trờng hợp gây phiền hà, ăn hối lộ Chẳng hạn việc thẩm

định thiết kế do Bộ Xây Dựng đề ra gồm 4 nội dung: T cách pháp nhân; kiếntrúc; an toàn xây dựng; giải pháp xây dựng và phòng chống cháy nổ nh hiệnnay là quá phiền hà Trong vấn đề này có lẽ chỉ nên kiểm tra t cách pháp nhâncủa nhà thiết kế và kiến trúc phải hợp quy hoạch cảnh quan, còn các nội dungkhác chỉ cần ban hành tiêu chuẩn, quy phạm xây dựng để nhà đầu t thực hiện

và chịu trách nhiệm là đủ Hớng sắp tới cần nhanh chóng thực hiện tối u hoácác thủ tục hành chính, rút ngắn tối đa thời gian mà các nhà đầu t phải chi phícho các công việc thủ tục Kinh nghiệm quốc tế trong những năm qua cũng đãcho ta bài học kinh nghiệm mặc dù độ thông thoáng nh nhau tạo ra tính hấpdẫn do luật đầu t mang lại cao nh nhau nhng ở nớc nào có thủ tục đầu t đơngiản gọn nhẹ thì ở đó thu hút đầu t mạnhhơn Chẳng hạn trong số các nớc ở khu vực ASEAN nh Thái Lan là nớc thựchiện đơn giản hoá thủ tục đầu t khá mạnh, cơ quan hợp tác đầu t là cửa duynhất tiếp nhận hồ sơ và giải quyết công việc tiếp theo đồng thời thay mặt nhà

đầu t liên hệ với cơ quan hữu quan rồi trả lời nhà đầu t, tạo điều kiện thuận lợicho nhà đầu t nhanh chóng trong thủ tục hành chính khi đầu t vào nớc mình

Do vậy mà Thái Lan thu hút đợc nhiều vốn đầu t nhất trong khu vực Trái lạithủ tục ở Philippin quá rờm rà có đến 45 cơ quan liên quan đến việc thực hiện

dự án Riêng việc xét duyệt cho phép đầu t cũng đã có 4 cơ quan có thẩmquyền xét duyệt gây cản trở đối với việc thu hút đầu t Đối với nớc ta thủ tục

đầu t là vấn đề trở ngại việc thu hút đầu t chẳng hạn thời gian chuẩn bị dự ánkéo dài thờng 6 tháng đến 1 năm hoặc dài hơn, cơ quan này cũng có quyền

buộc nhà đầu t trình dự án để họ xem xét góp ý mặc dù nhiều khi không đủtrình độ, thêm vào đó việc chuẩn bị dự án của bên Việt Nam thờng sơ suất, khi

đàm phán phải sửa đổi bổ sung nhiều lần Các nhà đầu t Đài Loan đánh giáthủ tục đầu t của Việt Nam quá rờm rà, gây lãng phí thời gian Do những khókhăn, phức tạp cộng sự thay đổi của cơ chế thị trờng mà pháp luật về đầu tcũng phải thay đổi nh thế nào cho phù hợp với sự thay đổi của đất nớc và thếgiới Luật đầu t nớc ngoài 1987 quy định cụ thể về các lĩnh vực khuyến khích

đầu t, các biện pháp bảo đảm đầu t, chính phủ quản lý về đầu t nớc ngoài Luật

Đầu t nớc ngoài 1987 ban hành vẫn mắc phải những sai lầm những nhợc điểmvốn có của hệ thống pháp luật thời kì bao cấp, bởi chúng đợc ban hành trongbối cảnh đất nớc mới bớc vào thời kì đổi mới sau Đại hội Đảng VI năm 1986nền kinh tế còn vận hành theo cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, quan hệkinh tế đối ngoại tập trung vào Liên Xô và Đông Âu Luật đầu t nớc ngoài

1987 chỉ tập trung hớng dẫn xí nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài mà coi nhẹ hợp

đồng hợp tác kinh doanh; giới hạn t nhân phải chung vốn với tổ chức kinh tế

có t cách pháp nhân để thành bên Việt nam; cho xí nghiệp liên doanh đợcmiễn giảm thuế lợi tức và chuyển lỗ 5 năm mà không áp dụng vấn đề này vớicác hình thức đầu t 100% vốn nớc ngoài và hình thức hợp đồng hợp tác kinhdoanh Để thực hiện yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy phạm pháp luật

đầu t nớc ngoài tại Việt Nam Ngày 30.9.1990 tại kì họp thứ 7 Quốc hội khoáVIII đã thông qua Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Đầu t nớc ngoàinăm 1987 sửa đổi, bổ sung 15 điều trên 42 điều của Luật đầu t nớc ngoài năm

1987 tập trung chủ yếu ba vấn đề :

1 Cho phép t nhân hợp tác đầu t với nớc ngoài

2 Quy định liên doanh nhiều bên và liên doanh tiếp

3 Quy định hàng thay thế hàng nhập khẩu

Sau khi sửa đổi bổ sung lần 1 Luật đầu t nớc ngoài 1990 đã có hàng loạtcác văn bản pháp luật có liên quan đến đầu t nớc ngoài cũng đã đợc ban hànhmới hoặc sửa đổi bổ sung cho phù hợp Với sự sửa đổi bổ sung đồng bộ này hệthống pháp luật về đầu t nớc ngoài góp phần làm cho môi trờng đầu t nớcngoài ở Việt nam vào những năm 1990 thêm hấp dẫn Luật đầu t nớc ngoài b-

ớc sang một giai đoạn phát triển mới đánh dấu sự thành công của chính sách

mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế của Đảng và Nhà nớc ta Tuy nhiên Luật Đầu

t nớc ngoài 1990 chỉ giải quyết đợc 3 vớng mắc nêu trên còn có những vớngmắc khác cha kể những vớng mắc phát sinh mới đã cản trở hoạt động đầu t n-

ớc ngoài tại Việt Nam Luật Đầu t nớc ngoài 1992 đã sửa đổi bổ sung một số

điều của Luật Đầu t nớc ngoài năm 1990 và đã giải quyết những bức xúc này

Năm 1992 tình hình kinh tế xã hội đã có nhiều biến chuyển tích cực việc hoànthiện hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật về đầu t nớc ngoài nói riêng

đã tạo hành lang pháp lý mới cho nền kinh tế tiếp tục tăng trởng Hơn nữa giai

đoạn này hệ thống pháp luật Việt Nam có sự ra đời của Hiến pháp 1992, Điều

25 quy định những nguyên tắc về hợp tác kinh tế với nớc ngoài, liên quan đến

Đầu t nớc ngoài đã tạo cơ sở pháp lý mới cho hoạt động đầu t nớc ngoài Vấn

đề thu hút vốn Đầu t nớc ngoài ngày càng có tính cạnh tranh gay gắt số nớckêu gọi đầu t nặng nhất là các nớc đang phát triển Cải thiện môi trờng Đầu tnớc ngoài là vấn đề bức xúc của các Quốc gia cần thu hút vốn đầu t nớc ngoài.Thực tiễn Đầu t nớc ngoài tại Việt Nam năm 1992 cho thấy các mục tiêu kinh

tế xã hội và tài chính của hoạt động Đầu t nớc ngoài có mối quan hệ chặt chẽ,tác động qua lại lẫn nhau, không khuyến khích đúng mức sẽ không thu hút đ-

ợc đầu t nớc ngoài, vốn đầu t nớc ngoài vào ít thì các mục tiêu kinh tế xã hộicũng không đạt đợc vì vậy việc điều chỉnh hành lang pháp lý về đầu t nớcngoài trong đó có vấn đề mở rộng, khuyến khích và u đãi là vấn đề có tínhkhách quan, ngày 23.12.1992 Quốc hội thông qua Luật sửa đổi bổ sung Luật

Đầu t nớc ngoài, đã sửa đổi bổ sung 9 Điều, bổ sung mới 3 Điều tập trung vào

9 vấn đề quan trọng là cho phép doanh nghiệp t nhân hợp tác đâù t với nớcngoài; quy định hạn chế góp vốn bằng nguồn tài nguyên; tăng dần tỉ trọng gópvốn của bên Việt Nam, tăng thời hạn đầu t lên 50 năm đến 70 năm; Mở tàikhoản vốn vay ở nớc ngoài; quy định về khu chế xuất; bổ sung phơng thứcBOT; bảo đảm quyền lợi của nhà đầu t khi có sự thay đổi của pháp luật; chodoanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài đợc hởng u đãi nh doanh nghiệp liêndoanh Sau đó Nghị định số 18 ngày 26.12.1992 của Chính phủ quy định chitiết thi hành Luật Đầu t nớc ngoài 1992 thay thế Nghị Định 28/HĐBT ngày6.2.1991 và 17 văn bản pháp luật liên quan đến Đầu t nớc ngoài cũng đợc banhành Do sự thay đổi của điều kiện kinh tế xã hội và sự thay đổi của tình hìnhthế giới mà Luật Đầu t nớc ngoài (LĐTNN) 1996 đợc ban hành sửa đổiLĐTNN 1992 tạo môi trờng pháp lý tơng đối đầy đủ, đồng bộ cho hoạt động

ĐTNN tại Việt nam Giai đoạn này đất nớc ta đã thoát khỏi khủng hoảng kinh

tế xã hội Nhịp độ tăng bình quân của tổng sản phẩm trong nớc (GDP) đạt8,2% Sản xuất công nghiệp tăng 13,2%, sản xuất nông nghiệp tăng 4,5%, kimngạch xuất khẩu tăng 20% Quan hệ đối ngoại không ngừng đợc mở rộng, hộinhập kinh tế quốc tế đợc tiến hành chủ động và đạt hiệu quả tốt, tăng cờngquan hệ hữu nghị, hợp tác nhiều mặt với các nớc xã hội chủ nghĩa, các nớcláng giềng, các nớc bạn bè truyền thống, tham gia tích cực các hoạt động thúc

đẩy sự hợp tác cùng có lợi trong hiệp hội các nớc ASEAN, diễn đàn APEC,

tăng cờng quan hệ với các nớc phát triển và nhiều nớc, nhiều tổ chức khu vựcquốc tế khác Xây dựng Nhà nớc ta thành một nớc công nghiệp có cơ sở vậtchất và kinh tế hiện đại cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, phùhợp với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thầncao, an ninh vững chắc, LĐTNN 1996 tiếp tục tạo môi trờng pháp lý hấp dẫn,thể hiện chính sách nhất quán thu hút ĐTNN vào Việt nam của Đảng và Nhànớc ta Nó đợc ban hành trong bối cảnh hệ thống pháp luật về kinh tế đã đợcsửa đổi bổ sung tơng đối đầy đủ so với trớc kia, nhiều đạo luật quan trọng đã

đợc ban hành vào thời điểm này nh Bộ Luật Dân sự, Luật thuế thu nhập doanhnghiệp nhằm thu hút tối đa mọi nguồn vốn đầu t, phục vụ sự nghiệp côngnghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc LĐTNN 1996 gồm có 6 chơng, 68 điều cónội dung cơ bản sau:

- Lĩnh vực địa bàn khuyến khích đầu t

- Lĩnh vực địa bàn hạn chế đầu t hoặc cấm đầu t

- Quy định miễn, giảm thuế nhập khẩu

- Miễn giảm tiền thuê đất

- Bổ sung một số quy định nhằm hoàn thiện hình thức đầu t

- Quản lý ngoại hối

- Nguyên tắc nhất trí trong Hội đồng quản trị của doanh nghiệp liêndoanh ( DNLD)

- Quy định đối với ngời Việt nam định c ở nớc ngoài đầu t về nớc

- Mở chi nhánh

- Quản lý Nhà nớc về ĐTNN

-Thủ tục đầu t

- Khiếu nại, khiếu kiện

- Phân cấp cấp giấy phép đầu t

Nghị Định 12/CP ngày 18.2.1997 của Chính Phủ quy định chi tiết thi hànhLĐTNN 1996 và 15 văn bản pháp lý khác có liên quan ban hành tạo dựngkhung pháp lý cơ bản điều chỉnh hoạt động ĐTNN phù hợp với đờng lối quan

điểm của Đảng, phát triển mở cửa nền kinh tế, đáp ứng đợc yêu cầu thời điểm

đó

Sớm khắc phục những quy định chồng chéo, không thống nhất giữa cácvăn bản pháp luật liên quan đến hoạt động ĐTNN nh về một số loại thuế, về

đất đai, ngoại hối hiện đang gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp có vốn

ĐTNN đồng thời tình hình mới cũng đặt ra yêu cầu phải xem xét để đa vàoLĐTNN một số vấn đề mà trong các đợt sửa đổi bổ sung Luật trớc đây cha có

điều kiện làm đợc nh điều chỉnh cơ cấu tổ chức và cơ chế điều hành doanh

nghiệp liên doanh, thiết kế rõ ràng cơ chế chế tài xử lý tranh chấp, phá sản, đa

ra các giải pháp hữu hiệu để tranh thủ nhiều hơn các đối tác có tiềm năng vềvốn và công nghệ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, giúp đỡ họ vợt qua tác

động của khủng hoảng kinh tế Cạnh tranh thu hút vốn đầu t nớc ngoài trênthế giới và trong khu vực diễn ra ngày càng gay gắt do cung cầu về vốn

ĐTNN luôn luôn căng thẳng Các nớc trong khu vực nhất là các nớc ASEAN

đã và đang cải thiện mạnh mẽ môi trờng đầu t theo hớng dành nhiều u đãi hơncho ĐTNN nhằm vợt lên các nớc khác, coi đó là giải pháp chiến lợc để vợtqua khủng hoảng và phục hồi phát triển kinh tế Chính điều này tạo sức cạnhtranh mạnh là thách thức lớn đối với Việt Nam vì trong khuôn khổ khu vựcmậu dịch tự do giữa các nớc ASEAN (AFTA) các nhà đầu t Nhật Bản, Tây

Âu, Mỹ chỉ cần đầu t ở các nớc ASEAN khác do môi trờng kinh doanh thuậnlợi hơn mà vẫn bán đợc hàng vào Việt Nam với thuế suất giảm dần 0 - 5%.Trong bối cảnh đó, pháp luật chính sách về ĐTNN ở Việt nam trớc 97 đợc coi

là hấp dẫn thông thoáng đang mất dần tính cạnh tranh, trong khi độ rủi ro củaviệc đầu t ở Việt nam năm 96 là rất cần thiết góp phần nâng cao sức cạnhtranh của môi trờng đầu t ở Việt nam so với các nớc khác trong khu vực vàtrên thế giới Trong giai đoạn này nớc ta đã chủ động hội nhập với kinh tế khuvực và trên thế giới, trở thành thành viên chính thức của Hiệp hội các nớc

Đông Nam á (ASEAN), tổ chức kinh tế Châu á - Thái Bình Dơng (APEC);Diễn đàn hợp tác kinh tế á - âu (ASEM) và đang đàm phán gia nhập tổ chứcthơng mại thế giới (WTO); đang thực hiện những cam kết trong khuôn khổkhu vực mậu dịch tự do giữa các nớc ASEAN ( AFTA) Do vậy mà ngày9.6.2000 Quốc Hội đã thông qua Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật

ĐTNN 1996 LĐTNN 2000 đã đa ra những quy định nhằm tháo gỡ những ớng mắc, khó khăn, giảm thiểu rủi ro cho các doanh nghiệp có vốn ĐTNN.Nghị Định 24/2000/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành LĐTNN 2000 tạo điềukiện xích gần hơn giữa đầu t trong nớc và đầu t nớc ngoài, tạo thế chủ độngtrong tiến trình hội nhập và đảm bảo các cam kết quốc tế, làm cho môi trờngkinh doanh của Việt nam hấp dẫn, thông thoáng hơn so với trớc đây và so vớimột số nớc trong khu vực LĐTNN 2000 sửa đổi 4 nội dung và 26 vấn đề:

- Nội dung thứ nhất là các vấn đề cần đến sự tháo gỡ của chính phủgồm: Nguyên tắc bảo đảm quyền lợi của nhà đầu t khi có sự thay đổi về chínhsách, pháp luật, cân đối ngoại tệ; nguyên tắc không hồi tố; đền bù giải phóngmặt bằng; thế chấp tài sản gắn liền với đất và giá trị quyền sử dụng đất, bảo

đảm bảo lãnh của Chính phủ; áp dụng pháp luật nớc ngoài

- Nội dung thứ hai là các vấn đề mở rộng quyền tự chủ của doanhnghiệp có vốn ĐTNN; Thành lập văn phòng điều hành; nguyên tắc nhất trítrong doanh nghiệp liên doanh, việc tổ chức lại doanh nghiệp; cơ cấu lại vốn

đầu t, vốn pháp định, chuyển nhợng vốn; Thanh lý phá sản doanh nghiệp đốivới doanh nghiệp (DN) có vốn ĐTNN; quy định về xuất nhập khẩu, chuyểngiao công nghệ và bảo vệ môi trờng; tuyển dụng lao động

- Nội dung thứ ba là các vấn đề mở rộng các u đãi về thuế, tài chính;thuế chuyển lợi nhuận ra nớc ngoài, miễn thuế nhập khẩu, thuế giá trị giatăng, chuyển lỗ của DN, quy định về lập quĩ

- Nội dung thứ 4 là các vấn đề về cải tiến thủ tục hành chính, tăng cờng

sự quản lý nhà nớc về ĐTNN; Điều kiện cấp giấy phép đầu t, thời hạn cấpphép đầu t, khen thởng, chế độ thanh tra, kiểm tra, quản lý nhà nớc về ĐTNN,các phụ lục và danh mục

Qua nhiều lần sửa đổi bổ sung điều quan trọng nhất mà chúng ta cầnquan tâm là phải rút ra bớt những thủ tục hành chính rờm rà, phức tạp gây khókhăn cho nhà đầu t, thứ hai phải xoá bỏ những văn bản pháp luật chồng chéotrái với những văn bản mà cơ quan quyền lực cấp trên ban hành, có nh vậypháp luật mới trở thành một chỉnh thể thống nhất, hoàn chỉnh từ trên xuống d-

ới, tạo hành lang pháp lý an toàn cho các nhà đầu t, hệ thống pháp luật hoànchỉnh với đội ngũ luật s có đầy đủ khả năng t vấn về mọi lĩnh vực pháp luậttheo yêu cầu của khách hàng là yếu tố hấp dẫn để thu hút các nhà đầu t Trongkhi đó ở nớc ta vấn đề t vấn của các Luật s ở các đoàn Luật s còn hạn chế cha

đáp ứng đầy đủ nhu cầu của các nhà đầu t Việt Nam cũng cần phải quy địnhcho phép các công ty Luật nớc ngoài đầu t vào Việt Nam để nâng cao chất l-ợng của dịch vụ t vấn Luật trong nớc, nh thế luật s trong nớc mới có thể họchỏi đợc kinh nghiệm và mở rộng quan hệ với luật s nứớc ngoài Ngoài ra Nhànớc còn phải tổ chức các buổi toạ đàm, trò chuyện để thông báo, giao lu vớidoanh nghiệp, giúp các nhà đầu t cập nhật đợc pháp luật mới ban hành haymới sửa đổi bổ sung nh vậy sẽ tạo niềm tin cho các nhà đầu t, bảo đảm an toànpháp lý cho nhà đầu t khi họ đầu t vào Việt Nam Chế độ hai giá đối với ngờinớc ngoài cũng nên bãi bỏ để tạo sân chơi bình đẳng giữa ngời Việt Nam vàngời nớc ngoài một khi họ đã tham gia đầu t kinh doanh ở Việt Nam

Các yếu tố chính trị, kinh tế - kĩ thuật, pháp luật có mối quan hệ mậtthiết, tác động lẫn nhau và cùng có vai trò quyết định đến môi trờng đầu t màcác nhà đầu t hết sức quan tâm Không có sự ổn định chính trị thì hệ thốngpháp luật không đầy đủ, không đồng bộ thì không thể phát triển kinh tế nóichung và thu hút nguồn vốn ĐTNN nói riêng Không có sự phát triển của kinh

tế kĩ thuật thì không thể thu hút và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ĐTNN,không thể thực hiện đợc nguyên tắc độc lập, tự chủ, bình đẳng cùng có lợi vàkhông thể cạnh tranh nổi với các đối thủ trên thị trờng đầu t Do vậy 3 yếu tốnày yếu tố nào cũng quan trọng và có tính chất quyết định đến sự thành côngtrong việc thu hút vốn đầu t nớc ngoài của môi trờng đầu t nớc ngoài tại ViệtNam.

1.3 Vai trò của đầu t nớc ngoài đối với sự phát triển kinh tế

Nghị quyết Đại Hội Đảng lần thứ IX của Đảng Cộng Sản Việt Nam đãkhẳng định kinh tế có vốn ĐTNN là một bộ phận cấu thành quan trọng củanền kinh tế thị trờng định hớng XHCN ở Việt Nam, đợc khuyến khích pháttriển lâu dài, bình đẳng với các thành phần kinh tế khác Thu hút và sử dụnghiệu quả vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài là chủ trơng nhất quán và lâu dài nhằmgóp phần khai thác các nguồn lực trong nớc, mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế,tạo nên sức mạnh tổng hợp phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đạihoá đất nớc Hơn 15 năm qua kể từ khi ban hành Luật ĐTNN 1987 thì hoạt

động đầu t nớc ngoài đã đạt đợc những kết quả khả quan góp phần tích cựcvào việc thực hiện các mục tiêu kinh tế phát triển kinh tế xã hội, tăng cờng thế

và lực của Việt Nam trên trờng quốc tế Thực tế cho thấy ĐTNN đã trở thànhmột trong những nguồn vốn quan trọng cho đầu t phát triển, có tác dụng thúc

đẩy cho sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hớng CNH-HĐH, nâng cao nănglực quản lý và trình độ công nghệ mở rộng thị trờng xuất khẩu, tạo thêm nhiềuviệc làm mới, góp phần mở rộng hoạt động kinh tế đối ngoại và thực hiện chủ

động hội nhập kinh tế quốc tế Qua đó ta thấy ĐTNN có vai trò rất quan trọng

đối với nền kinh tế Việt Nam ĐTNN làm tăng nguồn vốn đầu t xã hội trongkhi tích luỹ xã hội của nền kinh tế còn thấp, góp phần tạo công ăn việc làmcho ngời lao động tạo ra nhiều hàng hoá xuất khẩu cũng nh hàng hoá tiêu thụtrong nớc ĐTNN nhất là đầu t trực tiếp (FDI) luôn kèm theo chuyển giaocông nghệ dẫn đến tăng năng xuất lao `động; FDI góp phần làm tăng nguồnthu ngân sách, mở rộng nguồn thu thuế của địa phơng và đóng góp cho nguồnthu của Chính phủ, thúc đẩy tăng trởng kinh tế ở những vùng có ĐTNN tạocông ăn việc làm, tăng thu nhập, nâng cao mức sống của ngời dân ĐTNN cònkhuyến khích đầu t trong nớc phát triển Thực tế những năm qua cho thấy

ĐTNN không những không lấn sân của đầu t trong nớc mà còn khuyến khíchphát triển đầu t trong nớc Điều này thể hiện ở chỗ doanh nghiệp trong nớc cócơ hội trở thành nhà cung cấp hoặc nhà phân phối cho các doanh nghiệp cóvốn ĐTNN Ngoài ra các doanh nghiệp có vốn ĐTNN còn tạo ra sự cạnh tranh

trong một số lĩnh vực kinh tế mà trớc đây do một hoặc một vài doanh nghiệptrong nớc độc quyền.

ĐTNN góp phần mở rộng quy mô và thị trờng xuất khẩu Việc tăng ờng thu hút ĐTNN tăng xuất khẩu đã tạo thuận lợi cho việc tiếp cận và mởrộng thị trờng quốc tế, nâng cao năng lực xuất khẩu của kinh tế Việt Nam.Xuất khẩu của khu vực ĐTNN thời kì 1996-2000 đạt trên 16 tỷ USD chiếm23% kim ngạch xuất khẩu của cả nớc, chiếm tỷ trọng cao là các mặt hàng giàydép, may mặc, điện tử Xuất khẩu năm 2003 của khu vực kinh tế có vốn

c-ĐTNN tiếp tục có chiều hớng gia tăng, đạt mức 6,225 tỷ USD tăng 38,5% sovới năm 2002 Đến hết năm 2003 tỷ trọng xuất khẩu của ĐTNN đã chiếm tới31% xuất khẩu cả nớc, vợt chỉ tiêu 25% đề ra năm 2005 trong nghị quyết 09năm 2001 của Chính phủ về tăng cờng nâng cao hiệu quả FDI thời kì 2001-2005

Ngoài ra khu vực ĐTNN góp phần mở rộng thị trờngtrong nớc, thúc đẩycác hoạt động dịch vụ phát triển nhanh đặc biệt là khách sạn, du lịch và cácdịch vụ t vấn pháp lý, chuyển giao công nghệ tạo cầu nối cho các doanhnghiệp trong nớc tham gia xuất khẩu tại chỗ hoặc tiếp cận với thị trờng quốc

tế Nghị quyết 01/2004 của Chính phủ coi việc đẩy mạnh xuất khẩu và hộinhập kinh tế quốc tế là nhiệm vụ quan trọng đặc biệt của năm 2004 Nh vậy

ĐTNN góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế đất nớc phát triển nhất

là vấn đề xuất khẩu trong khu vực ĐTNN cũng nh mở rộng quy mô xuất khẩucủa doanh nghiệp trong nớc Ngoài ra ĐTNN còn có vai trò quan trọng trongviệc thúc đẩy tăng trởng kinh tế, tăng năng lực sản xuất và thúc đẩy chuyểndịch cơ cấu kinh tế

Hiện nay ĐTNN đóng góp trên 13% GDP, chiếm 18% tổng số vốn đầu

t xã hội, trên 50 % kim ngạch xuất khẩu (kể cả dầu thô) đạt trên 35% giá trịsản xuất công nghiệp và khoảng 7% thu ngân sách cả nớc Khu vực ĐTNNcũng đã thu hút đợc gần nửa triệu lao động trực tiếp và hàng chục vạn lao

động gián tiếp khác Nhờ nguồn vốn này mà Nhà nớc đã chủ động hơn trongviệc bố trí cơ cấu đầu t góp phần khai thác hiệu quả các nguồn lực trong nớctheo tinh thần kết hợp giữa nội lực và ngoại lực để tạo sức mạnh tổng hợp chocông cuộc đổi mới và phát triển đất nớc Hoạt động của khu vực ĐTNN có tác

động tích cực đối với các cân đối lớn của nền kinh tế nh cân đối ngân sách,

mở rộng nguồn thu ngoại tệ, cải thiện cán cân vãng lai, cán cân thanhtoán Đến hết năm 2002 khu vực có vốn ĐTNN chiếm tới 35,3% giá trị sản l-ợng công nghiệp của cả nớc, ĐTNN năm 2003 tiếp tục xu hớng đầu t vào lĩnhvực công nghiệp và xây dựng với trên 70% dự án và vốn đăng kí tập trung chủ

yếu vào khu vực kinh tế trọng điểm Miền Nam và Miền Bắc ĐTNN đã gópphần đa tốc độ tăng trởng công nghiệp của cả nớc đạt 14,5% ĐTNN đã tạothêm nhiều ngành nghề sản phẩm mới góp phần làm tăng đáng kể năng lựccác ngành công nghiệp Việt Nam Chỉ riêng 4 tỉnh Đồng Nai, Bình Dơng, BàRịa Vũng Tàu, TPHCM đã chiếm gần 60% số dự án và gần 51% tổng số vốncấp mới của toàn quốc, các dự án ĐTNN có tác dụng lan toả ảnh hởng, thúc

đẩy cạnh tranh, hình thành các xí nghiệp vệ tinh để tăng thêm giá trị của sảnphẩm từ thị trờng trong nớc.Nhờ đợc trang bị công nghệ mới, kỹ thuật, kinhnghiệm quản lý tiên tiến nên sức cạnh tranh của sản phẩm hàng hoá của nhiềudoanh nghiệp đã đợc nâng cao đáng kể Nhiều sản phẩm đã có chỗ đứng vàchiếm thị phần tơng đối khá trên thị trờng nội địa và xuất khẩu ra thị trờng thếgiới Sự cạnh tranh về nhiều mặt của các doanh nghiệp ĐTNN với doanhnghiệp trong nớc đã thúc đẩy tính cạnh tranh của nền kinh tế và làm cho sứccạnh tranh của các doanh nghiệp nói chung này ngày càng đợc nâng lên.Thuhút vốn ĐTNN có đóng góp quan trọng trong sự nghiệp phát triển của một sốngành kinh tế mũi nhọn nh khai thác dầu khí, công nghiệp chế biến, điện tử

ĐTNN tạo điều kiện cho nớc tiếp nhận vốn đầu t tiếp thu công nghệmới và học tập kinh nghiệm quản lý tiên tiến; đội ngũ lao động đợc đào tạobồi dỡng nâng cao trình độ về nhiều mặt Khu vực ĐTNN đã góp phần nângcao trình độ công nghệ kĩ thuật của nhiều ngành sản xuất để tạo điều kiệnnâng cao tay nghề, kinh nghiệm quản lý tiên tiến, góp phần quản lý nguồnnhân lực phục vụ sự nghiệp CNH-HĐH đất nớc Ngoài ra khu vực ĐTNN đãthu hút đợc một lợng đáng kể lao động trực tiếp và lao động gián tiếp, thunhập của ngời lao động đợc tăng, mức sống đợc cải thiện Khoa học côngnghệ mới đợc đa vào áp dụng sẽ tăng năng suất lao động, sản phẩm đạt hiệuquả cao, khai thác triệt để tiềm năng và nguồn nhân lực dồi dào của đất nớckết hợp với kinh nghiệm quản lý tiên tiến sẽ tạo điều kiện cho nền kinh tế đấtnớc càng ngày càng phát triển một cách mạnh mẽ

chơng 2 Một số vấn đề pháp lý về hoàn thiện

môi trờng Đầu t nớc ngoài tại Việt nam trong

bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế

2.1 Quá trình hoàn thiện môi trờng đầu t theo quy định của Luật đầu t nớc ngoài tại Việt nam năm 1987; 1990; 1996; 2000.

2.1.1 Các quy định về bảo đảm Đầu t

Biện pháp đảm bảo đầu t là một trong nhiều quy định cơ bản củaLĐTNN tại Việt Nam Quy định này khẳng định sự cam kết của Chính Phủkhông trng thu, không quốc hữu hoá, trng mua tài sản của nhà đầu t Nếutrong điều lệ ĐTNN năm 1977 cha khẳng định việc nhà nớc Việt Nam cóquốc hữu hoá các xí nghiệp có vốn ĐTNN hay không thì trong LĐTNN 1987

đã quy định những nguyên tắc và những biện pháp bảo đảm đầu t nhằm làmcho các nhà ĐTNN yên tâm hơn khi đầu t vào Việt Nam '' Nhà nớc Việt Nambảo đảm quyền sở hữu đối với vốn đầu t và các quyền lợi khác của các tổ chứccá nhân nớc ngoài, tạo những điều kiện thuận lợi nhất định, các thủ tục dễdàng cho các tổ chức cá nhân đó đầu t vào Việt Nam” Trờng hợp bị trng thutài sản thì các nhà ĐTNN đợc đền bù thoả đáng Tuy nhiên giống nh các nớc

đang phát triển khác Việt Nam không cam kết đảm bảo đối với các rủi rokhông chuyển đổi đợc các khoản thu nhập từ đồng tiền trong nớc ra đồng tiềnnớc ngoài đặc biệt Việt Nam không công nhận và không đảm bảo về quyền sởhữu về đất nh các nớc Malaixia, Thái Lan Trong khi đó Việt Nam lại có quy

định Hiến pháp về bảo đảm quyền sở hữu hợp pháp đối với vốn, tài sản khác,các quyền lợi hợp pháp khác và bảo đảm không quốc hữu hoá đối với cácdoanh nghiệp có vốn ĐTNN, cụ thể Điều 21 LĐTNN 1987 khẳng định ''Trong quá trình đầu t vào Việt Nam, vốn và tài sản của các tổ chức, cá nhân n-

ớc ngoài không bị trng thu trng dụng hoặc bị tịch thu bằng biện pháp hànhchính, xí nghiệp có vốn ĐTNN không bị quốc hữu hoá '' Ngoài ra LĐTNNnăm 1987 còn cho phép nhà đầu t chuyển lợi nhuận và mọi khoản tiền khácthuộc quyền sở hữu hợp pháp của họ (Đ22) cho phép các nhân viên nớc ngoàilàm việc trong các xí nghiệp có vốn ĐTNN đợc chuyển về nớc thu nhập hợppháp của mình sau khi đã nộp đủ thuế thu nhập (Đ23)

Biện pháp bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu t nớc ngoàikhi có sự thay đổi về chính sách pháp luật Đối với các nhà kinh doanh , yêucầu hàng đầu của họ khi có một dự án đầu t muốn đầu t vào một nớc là phápluật cũng nh chính sách của nhà nớc phải ổn định để không làm đảo lộn các

tính toán kinh doanh của họ, nhng dới góc độ quản lý vĩ mô của nhà nớc khitình hình thay đổi thì chính sách, pháp luật cũng phải đợc thay đổi cho phùhợp Để giải quyết mâu thuẫn nói trên cần có giải pháp thích hợp về mặt phápluật.Trong trờng hợp do thay đổi của pháp luật Việt nam mà làm thiệt hại đếnlợi ích của các bên tham gia Hợp đồng hợp tác kinh doanh, doanh nghiệp cóvốn đầu t nớc ngoài đã đợc cấp giấy phép thì nhà nớc có biện pháp giải quyếtthoả đáng với quyền lợi của nhà đầu t Chủ trơng đảm bảo về vốn và tài sảncủa nhà ĐTNN không những đợc thể hiện trong Luật ĐTNN 1992 mà còn thểhiện trong nghị định số 18/CP ngày 26.12.1992 của Chính phủ quy định chitiết thi hành Luật ĐTNN tại Việt Nam 1992 nh sau: Trong trờng hợp nếunhững thay đổi của pháp luật Việt Nam làm thiệt hại đến lợi ích của các tổchức cá nhân nớc ngoài đầu t vào Việt Nam quy định trong giấy phép đầu t vàgiấy phép kinh doanh thì Uỷ Ban nhà nớc về hợp tác và đầu t (Nay là Bộ kếhoạch và Đầu t) có biện pháp giải quyết thoả đáng để bảo đảm quyền lợi củacác chủ đầu t bằng cách thoả thuận với họ theo các hớng :

1 Thay đổi mục tiêu hoạt động của các dự án

2 Giảm miễn thuế trong khuôn khổ của pháp luật

3 Thiệt hại của chủ đầu t là khoản lỗ, khoản lỗ này đợc chuyển sangnăm tiếp theo không đợc vợt quá 5 năm

4 Cho phép xí nghiệp 100% vốn nớc ngoài đợc tiếp tục hoạt động theoquy định của giấy phép đầu t đã cấp trong một số trờng hợp nếu thấy việc chophép dự án tiếp tục hoạt động không ảnh hởng đến lợi ích quốc gia Theo tậpquán quốc tế giấy phép đầu t do nhà nớc cấp không những xác định tráchnhiệm, nghĩa vụ, quyền lợi của nhà đầu t mà còn đợc coi là cam kết giữa nhànớc và nhà đầu t Thực tiễn thời gian qua cho thấy có những trờng hợp do thay

đổi quy định của pháp luật Việt Nam đã làm đảo lộn kế hoạch kinh doanh đợchoạch định từ trớc, gây thiệt hại đến lợi ích của nhà đầu t, đồng thời để phùhợp với luật pháp quốc tế, LĐTNN sửa đổi 1992 đã đa ra nguyên tắc bảo đảmquyền lợi của nhà đầu t, nhà nớc khi có sự thay đổi chính sách, pháp luật củaViệt nam nhng cha đầy đủ.LĐTNN sửa đổi bổ sung năm 2000 đã thay khoản

3 Điều 21 trong LĐTNN 1996 bằng điều 21a trên cơ sở Luật hoá điều 01 Nghị

định 12/CP ngày 18.2.1997của chính phủ quy định chi tiết thi hành LĐTNNnăm 1996 nhằm quy định cụ thể các biện pháp bảo đảm quyền lợi của nhà đầu

t trong trờng hợp do có những thay đổi trong quy định của pháp luật Việt nam

mà làm thiệt hại đến lợi ích của nhà đầu t theo hớng: Cho phép nhà đầu t tiếptục đợc hởng các u đãi đã đợc quy định trong giấy phép đầu t và LĐTNN hoặc

áp dụng các biện pháp nh cho phép thay đổi mục tiêu hoạt động của dự án,

miễn giảm thuế theo quy định của pháp luật, thiệt hại của DN có vốn ĐTNN

đợc xem xét bồi thờng thoả đáng trong một số trờng hợp cần thiết Việc sửa

đổi cũng nêu rõ những quy định mới u đãi hơn ban hành sau khi cấp giấy phép

đầu t sẽ đợc áp dụng cho các DN có vốn ĐTNN và các bên tham gia hợp đồnghợp tác kinh doanh

Biện pháp bảo đảm bảo lãnh của Chính phủ đối với các dự án xây dựng

- kinh doanh - chuyển giao (BOT) và các dự án cơ sở hạ tầng đặc biệt quantrọng Nhà ĐTNN mong muốn đợc Chính phủ bảo lãnh các nghĩa vụ về tàichính, chia sẻ rủi ro với nhà đầu t nớc ngoài thậm chí có cả những cam kết bảolãnh mà pháp luật cha quy định Những mong muốn về cam kết, bảo lãnh vớicác dự án này là chính đáng, việc tôn trọng đầy đủ các cam kết đó là điều kiệnquan trọng nhiều khi mang tính tiên quyết để nhà ĐTNN bỏ vốn đầu t, tìmkiếm đợc nhà tài trợ và để triển khai dự án thành công Các cam kết này thờng

đa dạng và các dự án khác nhau biện pháp bảo lãnh sẽ khác nhau LĐTNN

2000 đã bổ sung cơ chế quản lý, cơ chế pháp lý về bảo lãnh đối với một số dự

án đặc biệt quan trọng là căn cứ vào nguyên tắc quy định của LĐTNN tại ViệtNam Chính phủ có thể khuyến khích các thoả thuận với nhà ĐTNN hoặcchia ra các biện pháp bảo đảm, bảo lãnh về đầu t

Biện pháp bảo đảm đối với việc chuyển các khoản liên quan đến đầu t.Mục đích của kinh doanh nói chung và của đầu t nói riêng là lợi nhuận Muốnthu hút đợc nhiều vốn ĐTNN thì nhất thiết pháp luật phải đảm bảo cho nhà

đầu t có thể chuyển vốn, lợi nhuận và các tài sản hợp pháp khác của họ ra nớcngoài một cách thuận tiện Về vấn đề này Điều 22 LĐTNN 1992 quy định các

tổ chức cá nhân nớc ngoài đầu t vào Việt Nam đợc chuyển ra nớc ngoài lợinhuận thu đợc trong quá trình kinh doanh; những khoản tiền trả cho việc cungcấp kĩ thuật, dịch vụ; tiền gốc và lãi của các khoản vay nớc ngoài trong quátrình hoạt động; vốn đầu t; các khoản tiền và tài sản khác thuộc quyền sở hữuhợp pháp của mình Nội dung của Nghị định 18 cũng nêu rõ việc chuyển tiềntrích từ khấu hao tài sản cố định trong vốn đầu t chỉ đợc chuyển sau khi đãgóp đủ số vốn pháp định Số tiền này đợc rút tơng ứng với quỹ khấu hao đợclập phù hợp với tỷ lệ khấu hao tài sản do Bộ Tài chính quy định Việc chuyểncác khoản tiền chỉ đợc thực hiện sau khi đã nộp đủ các khoản thuế phải nộp vàphải bảo đảm số vốn còn lại của xí nghiệp không ít hơn vốn pháp định quy

định tại giấy phép đầu t Khi kết thúc và giải thể xí nghiệp tổ chức kinh tế vàcá nhân đợc chuyển ra nớc ngoài vốn đầu t vào các xí nghiệp sau khi thanhtoán mọi khoản nợ Trong trờng hợp số tiền chuyển ra nớc ngoài cao hơn vốnban đầu và vốn tái đầu t thì số tiền chênh lệch đó chỉ đợc chuyển ra nớc ngoài

khi Bộ kế hoạch và Đầu t chuẩn y Ngời nớc ngoài làm việc tại Việt Namtrong xí nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài hoặc trong hợp đồng hợp tác kinhdoanh cũng đợc chuyển ra nớc ngoài lơng và các khoản thu nhập hợp phápkhác sau khi đã nộp thuế thu nhập trừ các khoản chi phí.

Biện pháp bảo đảm áp dụng pháp luật nớc ngoài.Về nguyên tắc mọihoạt động ĐTNN tại Việt Nam phải tuân thủ mọi quy định của pháp luật

ĐTNN tại Việt Nam Tuy nhiên hệ thống chính sách pháp luật của nớc ta đangtrong quá trình xây dựng và tiếp tục hoàn chỉnh Do tính đa dạng và phức tạpcủa hoạt động ĐTNN nên có thể dẫn đến những vấn đề mà pháp luật ViệtNam cha quy định cụ thể do đó có thể thiếu những cơ sở pháp lý cho việc xử

lý các vấn đề liên quan Mặt khác nớc ta chủ động hội nhập với khu vực vàquốc tế và nớc ta đã trở thành thành viên chính thức của nhiều tổ chức quốc tế

và đã kí nhiều điều ớc quốc tế liên quan đến các Hiệp định đa phơng và Hiệp

định song phơng Để đảm bảo tính rõ ràng ổn định của hệ thống pháp luật,phù hợp với thông lệ quốc tế, phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam

đã kí đồng thời làm cho các nhà đầu t nớc ngoài yên tâm đầu t vào Việt Nam,LĐTNN 2000 đã bổ sung Điều 66 LĐTNN 1996:'' Hoạt động đầu t nớc ngoàitại Việt Nam phải tuân theo quy định Luật này và các quy định có liên quancủa pháp luật Việt Nam Trong trờng hợp pháp luật Việt Nam cha có quy

định, các bên có thể thoả thuận trong hợp đồng việc áp dụng pháp luật nớcngoài nếu việc áp dụng pháp luật nớc ngoài không trái với những nguyên tắccơ bản của pháp luật Việt Nam” Quy định trên cũng phù hợp với tinh thầncủa Bộ luật Dân sự và Luật Thơng Mại mới ban hành Đồng thời quy định mớinày đã đảm bảo đợc nhất quán và đồng bộ giữa các đạo luật trong hệ thốngpháp luật Việt Nam

Biện pháp bảo đảm trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp: Trong kinhdoanh thờng xảy ra tranh chấp không chỉ ở trong môi trờng kinh doanh ở ViệtNam mà cả trong môi trờng kinh doanh của các nớc khác Nớc ta đang thu hútvốn ĐTNN nhng đồng thời cũng tham gia vào cuộc cạnh tranh quyết liệt vớicác nớc khác trong khu vực Kết quả đạt đợc phụ thuộc vào việc giải quyếttranh chấp trong quá trình đầu t Điều 25 Luật ĐTNN 2000 quy định về việcgiải quyết tranh chấp '' Các tranh chấp giữa các bên tham gia hợp đồng hợp táckinh doanh hoặc giữa các bên liên doanh cũng nh các tranh chấp giữa cácdoanh nghiệp có vốn ĐTNN các bên tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanhvới các doanh nghiệp Việt Nam trớc hết phải đợc giải quyết thông qua thơnglợng, hoà giải Trong trờng hợp các bên không hoà giải đợc thì vụ tranh chấp

đợc đa ra giải quyết tại tổ chức trọng tài quốc tế hoặc toà án Việt Nam theo

pháp luật Việt Nam hoặc cơ quan xét xử khác do các bên thoả thuận”.ViệcLuật quy định các tranh chấp trớc hết phải đợc giải quyết thông qua con đờnghoà giải là một hớng đi đúng bởi vì nếu hoà giải thành, các bên có tranh chấp

sẽ không phải tốn thời gian, tiền của để đa tranh chấp ra một cơ quan trọng tài,hơn nữa nhờ đó mà công việc sản xuất kinh doanh không bị đình trệ.Việc giảiquyết tranh chấp trong ĐTNN tại Việt Nam đợc pháp luật quy định khá cụthể, thể hiện sự quan tâm của nhà nớc đối với các nhà ĐTNN Bên cạnh đónhà nớc Việt Nam cũng đã chú ý đến việc xây dựng các văn bản pháp luật cógiá trị cao trong đảm bảo pháp lý quan trọng đối với các hoạt động ĐTNN tạiViệt Nam khi tranh chấp phát sinh

2.1.2 Các quy định về khuyến khích Đầu t

Nh mọi nớc kém phát triển khác nớc ta xuất phát từ một nền kinh tế yếukém, đi lên CNH-HĐH Do đó việc thu hút các nguồn vốn đầu t nớc ngoài làrất quan trọng và thực sự là một cuộc cạnh tranh gay gắt Khuyến khích đầu t

là làm những gì chúng ta đang có ngày một sinh sôi nảy nở

Quy định lĩnh vực khuyến khích đầu t: Luật ĐTNN 1987 đã cho phépcác tổ chức cá nhân nớc ngoài đợc đầu t vào Việt Nam trong các lĩnh vực củanền kinh tế quốc dân đồng thời Khoản 2 Điều 3 còn quy định cụ thể nhữnglĩnh vực đợc khuyến khích đầu t nh :

- Thực hiện các chơng trình kinh tế lớn, sản xuất hàng xuất khẩu vàhàng thay thế hàng nhập khẩu

- Sử dụng kĩ thuật cao, công nhân lành nghề, đầu t theo chiều sâu đểkhai thác, tận dụng các khả năng và nâng cao công suất của các cơ sở kinh tếhiện có

- Sử dụng nhiều lao động, nguyên liệu, tài nguyên thiên nhiên sẵn có ởViệt Nam

lĩnh vực không cấp giấy phép đầu t Điều 3 Nghị định 12 quy định Bộ kếhoạch đầu t phối hợp các Bộ, nghành, Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trựcthuộc trung ơng trình Chính phủ quyết định và cho công bố các loại danh mục

đó Nh vậy trong LĐTNN 1996 chúng ta vẫn cha quy định dợc danh mục cácnghành nghề cụ thể cấm đầu t hoặc đầu t có điều kiện cho đến khi Nghị định24/2000/CP ngày 31.7.2000 quy định chi tiết thi hành LĐTNN tại Việt Nam

đợc ban hành, chính phủ công bố chính thức danh mục các lĩnh vực khuyếnkhích đầu t, danh mục địa bàn khuyến khích đầu t, danh mục lĩnh vực đầu t có

điều kiện, danh mục lĩnh vực không cấp phép đầu t Các danh mục này đợcsửa đổi bổ sung theo hớng quy định rõ và bổ sung các lĩnh vực khuyến khích,

đặc biệt khuyến khích đầu t, quy định rõ danh mục địa bàn khuyến khích đầu

t Thu hẹp danh mục lĩnh vực đầu t có điều kiện theo hớng không áp dụng hệthống liên doanh đối với các dự án sản xuất xi măng, sắt thép, kinh doanh hạtầng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, thể thao giải trí, quy

định rõ khái niệm dự án kinh doanh xây dựng Hớng sửa đổi nói trên là phùhợp với xu thế trong khu vực Luật Xúc tiến đầu t trong nớc 1998 của HànQuốc quy định cụ thể 1148 nghành nghề của nền kinh tế trong đó Hàn Quốcchỉ đóng cửa 13 nghành và hạn chế 13 lĩnh vực đối với ĐTNN Luật kinhdoanh của ngời nớc ngoài 1998 của Thái Lan đã thu hẹp lĩnh vực cấm và hạnchế đầu t từ 68 lĩnh vực theo Luật năm 1972 xuống còn 38 lĩnh vực

* Quy định về thuế : LĐTNN 1987 đã quy định về các loại thuế một

cách hợp lý vừa đảm bảo đợc lợi ích của nhà nớc Việt Nam, vừa đảm bảo đợclợi ích của nhà đầu t, đồng thời có tính hấp dẫn hơn so với các loại thuế tơngứng đợc ban hành ở các nớc Đông Nam á và Trung quốc

Về thuế lợi tức: Điều lệ đầu t nớc ngoài năm 1977 quy định 3 mức

thuế lợi tức: 30%;40%;50% là quá cao so với các nớc khác trong khu vực.LĐTNN 1987 đã quy định thuế lợi tức cho các xí nghiệp liên doanh, xí nghiệp

có 100% vốn nớc ngoài và bên nớc ngoài hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp

đồng từ 10% - 25% lợi nhuận thu đợc trên cơ sở quy định này Nghị định 139

đã quy định 3 loại: Trờng hợp đặc biệt cần khuyến khích đầu t áp dụng 10%

đến 14% lợi nhuận thu đợc; Trờng hợp u tiên áp dụng 15% đến 20% lợi nhuậnthu đợc, trờng hợp phổ thông áp dụng từ 21% đến 25% lợi nhuận thu đợc

Đối với các trờng hợp tái đầu t, LĐTNN 1987 đã quy định cơ quanthuế phải hoàn lại số tiền thuế lợi tức đã nộp liên quan đến phần lợi nhuận tái

đầu t cho nhà đầu t nớc ngoài Doanh nghiệp có vốn ĐTNN và bên nớc ngoàitham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh có thể đợc miễn thuế lợi tức trong mộtthời gian tối đa là 2 năm tiếp theo Trờng hợp dự án có nhiều tiêu chuẩn

khuyến khích đầu t thì đợc miễn thuế lợi tức trong thời gian tối đa là 4 năm kể

từ khi bắt đầu kinh doanh có lãi và đợc giảm 50% thuế lợi tức trong thời giantối đa là 4 năm tiếp theo Đối với những trờng hợp đặc biệt khuyến khích đầu

t thời gian miễn thuế lợi tức tối đa là 8 năm Nghị định 12 cụ thể hoá mức thuếlợi tức u đãi trong các trờng hợp khuyến khích đầu t cũng nh đơn giản các tiêuchuẩn đợc hởng mức thuế lợi tức u đãi Các mức thuế lợi tức u đãi này đợc h-ởng trong thời gian tơng ứng là 10 năm, 12 năm, 15 năm kể từ khi dự án bắt

đầu hoạt động kinh doanh Đối với các dự án đầu t theo phơng thức xây kinh doanh-chuyển giao (BOT), xây dựng chuyển giao (BT); xây dựng-chuyểngiao-kinh doanh (BTO); xây dựng kết cấu hạ tầng, khu công nghiệp (KCN);khu chế xuất (KCX); mức thuế lợi tức u đãi đợc áp dụng trong toàn bộ quátrình hoạt động của dự án Nghị định này còn quy định về thời hạn giảm ,miễnthuế lợi tức nh sau: Các dự án hởng thuế lợi tức u đãi mức 20% đợc xét miễnthuế 2 năm, giảm 50%trong thời hạn tối đa 3 năm tiếp theo Các dự án hởngmức thuế lợi tức 15% đợc xét miễn thuế 2 năm, giảm 50% trong 4 năm tiếptheo Các dự án hởng mức thuế lợi tức 10% đợc xét miễn giảm thuế 4 năm,giảm 50% trong 4 năm tiếp theo Các dự án đặc biệt khuyến khích đầu t đợcmiễn thuế lợi tức 8 năm Nếu so sánh với đầu t trong nớc, thì mức thuế suất lợitức với doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài thấp hơn so với doanh nghiệptrong nớc; Mức thuế suất lợi tức phổ thông áp dụng đối với doanh nghiệptrong nớc là 32%, mức thuế suất u đãi là 25%

dựng-Nếu so sánh với các nớc trên thế giới, với mức thuế lợi tức phổ thông ápdụng cho các doanh nghiệp có vốn ĐTNN ở nớc ta là 25% thì thuế suất củaViệt nam vào loại thấp nhất, vì mức thuế suất thu nhập công ty của các nớckhác thờng ở mức 30%-60% Do vậy mức thuế suất phổ thông của Việt Nam,cũng nh các trờng hợp miễn giảm đợc coi là hấp dẫn so với các nớc trong khuvực nh Brunei là 30%, Malaisia 28%, Mianma 30%, Thái Lan 30%, TrungQuốc 30% Mặt khác quy định của Việt Nam về hoàn thuế lợi tức trong trờnghợp tái đầu t cũng vào loại hấp dẫn nhất trong khu vực vì Thái Lan, Indonexia,

ấn Độ không có u đãi về tái đầu t

Về thuế xuất nhập khẩu: Việc miễn thuế nhập khẩu đợc áp dụng cho

thiết bị máy móc, phơng tiện vận tải chuyên dùng nằm trong dây chuyền côngnghệ để tạo tài sản cố định hoặc mở rộng quy mô dự án đầu t và phơng tiệnvận chuyển nhập khẩu dùng để đa đến công nhân Chính phủ quy định việcmiễn giảm thuế xuất nhập khẩu đối với các hàng hoá đăc biệt cần khuyếnkhích đầu t khác Luật đầu t nớc ngoài năm1996 bỏ qua quy định miễn thuếnhập khẩu đối với vật t và xe ô tô con Nghị định 12 quy định cụ thể việc miễn

thuế nhập khẩu đối với trờng hợp mở rộng quy mô dự án, thay thế, đổi mớicông nghệ Miễn thuế nhập khẩu đối với các giống cây trồng, vật nuôi, nôngdợc đặc chủng đợc phép nhập khẩu để thực hiện dự án nông nghiệp, lâmnghiêp, ng nghiệp, miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hoá, vật t khác dùng chocác dự án đăc biệt khuyến khích đầu t theo quyết định của Thủ tớng Chínhphủ Nếu so sánh việc miễn thuế nhập khẩu đối với các nhà đầu t trong nớc thìquy định trên không u đãi hơn, bởi lẽ điều15, 16 Luật khuyến khích đầu ttrong nớc, nhà đầu t đợc miễn thuế nhập khẩu đối với các loại hàng hoá sau

đây mà trong nớc cha sản xuất đợc hoặc sản xuất cha đáp ứng đợc nhu cầu:

nh thiết bị, máy móc, phơng tiện vận tải nằm trong dây chuyền công nghệ đểtạo tài sản cố định hoặc để mở rộng quy mô đầu t, đổi mới công nghệ, phơngtiện vân chuyển dùng để đa đón công nhân

Nhằm khuyến khích thu hút ĐTNN và tháo gỡ khó khăn đối với các dự

án đang hoạt động, Chính phủ đã tiếp tục ban hành nhiều chính sách u đãi liênquan đến miễn thuế nhập khẩu đối với các dự án ĐTNN nh Nghị địnhsố10/1998/NĐ-CP ngày 23.1.1998 của chính phủ; quyết định số 53/1999/QĐ-TTg ngày 26.3.1999 của TTg Để nâng cao hiệu lực pháp lý của các biệnpháp quan trọng này Luật ĐTNN 2000 sửa đổi đã luật hoá các quy định trên

và sửa đổi bổ sung một số quy định về miễn thuế nhập khẩu nh sau: '' Doanhnghiệp có vốn ĐTNN, các bên tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh đợcmiễn thuế nhập khẩu đối với hàng nhập khẩu để tạo tài sản cố định '' Việcmiễn thuế nhập khẩu đối với hàng hoá nhập khẩu quy định tại khoản này đợc

áp dụng cho cả trờng hợp mở rộng quy mô dự án, thay thế, đổi mới công nghệ.Nguyên liệu, vật t, linh kiện điện tử nhập khẩu để sản xuất các dự án thuộclĩnh vực đặc biệt khuyến khích đầu t hoặc địa bàn có điều kiện kinh tế -xã hội

đặc biệt khó khăn đợc miễn thuế nhập khẩu trong thời hạn 5 năm kể từ khi bắt

đầu sản xuất

Về thuế chuyển lợi nhuận ra nớc ngoài: LĐTNN 1987 quy định cụ thể

về mức thuế chuyển lợi nhuận ra nớc ngoài từ 5%-10% số tiền chuyển ra nớcngoài LĐTNN 1996 quy định cụ thể hơn: ngoài việc phải nộp thuế thu nhậpdoanh nghiệp nhà ĐTNN khi chuyển lợi nhuận ra nớc ngoài vẫn phải nộp mộtkhoản thuế 5%, 7%, 10% số lợi nhuận chuyển ra nớc ngoài, tuỳ thuộc vào quymô góp vốn của nhà đầu t nớc ngoài vào vốn pháp định của doanh nghiệp Đểcải thiện môi trờng đầu t, Luật sửa đổi, bổ sung LĐTNN 2000 đã sửa đổi Điều

43 LĐTNN 1996 theo hớng giảm mức thuế chuyển lợi nhuận ra nớc ngoàixuống các mức tơng ứng là 3%, 5%, 7% Riêng nhà đầu t ở KCX, KCN và nhà

đầu t là ngời Việt Nam định c ở nớc ngoài thì đợc hởng mức u đãi là 3%, còn

nhà đầu t ở các lĩnh vực khám chữa bệnh, giáo dục, đào tạo nghiên cứu khoahọc chỉ phải nộp tối đa là 5 %.

Về thuế giá trị gia tăng (GTGT): Đây là loại thuế mới cha đợc quy

định trong LĐTNN năm 1996 khi luật thuế GTGT đợc ban hành, doanhnghiệp có vốn ĐTNN phải nộp thuế GTGT đối với các loại máy móc thiết bị,vật t nhập khẩu đồng bộ để tạo tài sản cố định (chỉ đợc miễn đối với các loạithiết bị, máy móc, phơng tiện chuyên dùng trong nớc cha sản xuất đợc) Quy

định này thực chất là đánh thuế vào vốn đầu t của doanh nghiệp, làm tăng chiphí của doanh nghiệp, trong khi sức hấp dẫn, tính cạnh tranh của môi trờng

đầu t ở Việt Nam đang giảm dần Để tháo gỡ những vớng mắc về thuế GTGT

đối với các doanh nghiệp có vốn ĐTNN, LĐTNN 2000 đã sửa đổi theo hớngcho phép thiết bị, máy móc, phơng tiện vận tải nhập khẩu đồng bộ (không phụthuộc vào việc trong nớc sản xuất đợc hay cha) và vật t trong nớc cha sản xuất

đợc đều là đối tợng không thuộc diện chịu thuế GTGT

* Chuyển lỗ của doanh nghiệp: LĐTNN 1996 quy định cho phép

doanh nghiệp liên doanh đợc chuyển lỗ của bất kì năm nào sang năm tiếptheo và đợc bù lỗ đó bằng lợi nhuận của những năm tiếp theo nhng không đợcquá 5 năm Quy định đó cha thật công bằng đối với doanh nghiệp 100% vốnnớc ngoài, các bên tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh cũng đợc hởng utiên nh doanh nghiệp liên doanh là đợc chuyển lỗ sang năm tiếp theo và đợc

bù khoản lỗ đó bằng lợi nhuận của những năm tiếp theo, nhng không quá 5năm

* Quy định về hàng thay thế hàng nhập khẩu và trả lơng bằng tiền

n-ớc ngoài: Một trong các lĩnh vực đợc LĐTNN 1987 khuyến khích đầu t là sản

xuất hàng xuất khẩu và hàng thay thế hàng nhập khẩu ( K1Đ3) Tuy nhiênmột số quy định trong luật này lại không khuyến khích việc tiêu thụ sản phẩmcủa các xí nghiệp có vốn ĐTNN tại Việt Nam Ví dụ Điều 16 LĐTNN 1987quy định ''Lơng và các khoản phụ cấp khác thu đợc của ngời lao động Việtnam đợc trả bằng tiền Việt Nam hoặc tiền nớc ngoài '' Quy định này trên thực

tế đã ngăn cấm cả việc xí nghiệp dùng những khoản tiền Việt Nam mà xínghiệp thu đợc bằng cách tiêu thụ sản phẩm tại thị trờng Việt Nam để trả lơngcho ngời lao động Việt Nam Điều 27 Luật ĐTNN 1987 về điều kiện để đợcmiễn, giảm thuế lợi tức quy định ''Tuỳ thuộc vào lĩnh vực đầu t, quy mô đầu t,khối lợng hàng hoá xuất khẩu, tính chất và thời gian hoạt động, cơ quan nhànớc quản lý đầu t nớc ngoài có thể miễn thuế lợi tức cho xí nghiệp liên doanhtrong thời gian tối đa là 2 năm, kể từ năm bắt đầu kinh doanh có lãi và giảm

thuế lợi tức trong một thời gian tối đa là 2 năm tiếp theo'' Rõ ràng quy địnhnày cũng không đề cập đến vấn đề sản xuất hàng thay thế hàng nhập khẩu.

Để giải quyết những vớng mắc nêu trên, LĐTNN (sửa đổi) năm 1990 đãsửa đổi bổ sung Điều 16 và 27 của LĐTNN 1987 nh sau: Đoạn cuối của Điều

16 đợc sửa lại là'' Lơng và các khoản phụ cấp của ngời lao động Việt Nam đợctrả bằng tiền Việt Nam hoặc tiền nớc ngoài trích từ tài khoản của xí nghiệp

mở tại Ngân hàng''

Bổ sung vào điều 27 một đoạn nh sau:'' Tuỳ thuộc vào lĩnh vực đầu t,quy mô vốn đầu t khối lợng hàng xuất khẩu, khối lợng hàng thay thế hàngnhập khẩu thiết yếu mà trong nớc cha sản xuất đợc hoặc sản xuất cha đủ, tínhchất và thời gian hoạt động ''

* Miễn giảm tiền thuê đất: Việc miễn giảm tiền thuê đất, mặt nớc, mặt

biển đợc áp dụng cho các dự án BOT, BTO, BT, dự án đầu t vào miền núi,vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn theo quy địnhcủa chính phủ Điều 42 Nghị định 12 quy định '' Tiền thuê đất, mặt nớc, mặtbiển và việc miễn, giảm tiền thuê đất, mặt nớc, mặt biển do Bộ Tài chính quy

định

* Cho doanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài đợc hởng u đãi nh doanh

nghiệp liên doanh: Trong LĐTNN năm 1987 có sự phân biệt về chế độ u đãi

giữa các xí nghiệp liên doanh và xí nghiệp 100% vốn nớc ngoài, trong đó xínghiệp liên doanh đợc hởng ba u đãi mà xí nghiệp 100% vốn nớc ngoài lạikhông đợc hởng, đó là đợc miễn, giảm thuế trong vài năm đầu(Đ27, Đ28)trong trờng hợp đặc biệt đợc hởng khung thuế lợi tức thấp nhất từ 10 - 15%;

Đợc chuyển lỗ từ năm trớc sang năm sau

Khi ban hành LĐTNN 1987 mục đích chính của ta là khuyến khích việcthành lập hình thức xí nghiệp liên doanh, vì trong đó có phần góp vốn của bênViệt Nam và ta muốn thông qua hình thức xí nghiệp liên doanh để học hỏikinh nghiệm quản lý, mở rộng thị trờng, thông qua bên Việt Nam trong liêndoanh để giám sát, kiểm tra hoạt động của xí nghiệp Đến nay chủ trơng nàyvẫn đúng Nhng thực tiễn thi hành LĐTNN còn cho thấy, trong thời gian đầunhiều nhà ĐTNN muốn thành lập xí nghiệp liên doanh, vì họ cha quen thị tr-ờng Việt Nam nên muốn thông qua bên Việt Nam trong liên doanh để cùngchia sẻ rủi ro và lo các thủ tục hành chính cần thiết Đến nay, nhiều nhà

ĐTNN nhất là những ngời đã quen thị trờng Việt Nam và có ý đồ làm ăn lớn,

có xu hớng muốn thành lập xí nghiệp 100% vốn nớc ngoài hơn là xí nghiệpliên doanh vì họ muốn tự do trong kinh doanh hơn

2.1.3 Quyền kinh doanh của Doanh nghiệp FDI