10.ly thuyet tam ly xa hoi trong quan tri

Tâm lý xã hội trong quản trị

1

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

1 TỔNG QUAN VỀ LÝ THUYẾT TÂM LÝ XÃ HỘI TRONG QUẢN TRỊ: 2

1.1 Tổng quan về Tâm lý: 2

1.2 Đối tượng nghiên cứu của tâm lý trong quản trị: 2

1.3 Phương pháp nghiên cứu của tâm lý học quản trị: 3

1.3 Lịch sử phát triển của tâm lý học quản trị: 4

2 CÁC TRƯỜNG PHÁI CƠ BẢN CỦA LÝ THUYẾT TÂM LÝ XÃ HỘI TRONG QUẢN TRỊ 6

2.1 Robert Owen (1771 – 1858) : 6

2.2 Hugo Munsterberg (1863 – 1916) : 6

2.3 Mary Parker Follett (1863 – 1933): 7

2.4 Abraham Maslow (1908 – 1970) : 8

2.5 Donghlas Mc Gregor (1906 – 1964) : 8

2.6 Hawthorne do Elton Mayo (1880 – 1949) Giáo sư của Đại học Havard, ông đã thực hiện và kế thừa nhiều kết quả nghiên cứu thực nghiệm khác của các nhà tâm lý công nghiệp 9

2.7 Những quan điểm về hành vi con người: 9

3 THUYẾT NHU CẦU CỦA ABRAHAM MASLOW VÀ ỨNG DỤNG CỦA THUYẾT NHU CẦU TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ: 10

3.1 Tiểu sử: 10

3.2 Một số nội dung về thuyết nhu cầu của A.Maslow 10

3.3 Ứng dụng thuyết Maslow trong thực tiễn: 13

3.4 Những hạn chế của thuyết nhu cầu Maslow: 15

4 NHỮNG THÀNH TỰU VÀ HẠN CHẾ CỦA LÝ THUYẾT TÂM LÝ HỌC XÃ HỘI TRONG QUẢN TRỊ: 19

4.1 Thành tựu: 19

4.2 Hạn chế: 19

PHỤ LỤC: TRÒ CHƠI BẠN LÀ AI? 21

1 TỔNG QUAN VỀ LÝ THUYẾT TÂM LÝ XÃ HỘI TRONG QUẢN TRỊ: 1.1 Tổng quan về Tâm lý:

1.1.1 Khái niệm tâm lý:

Tâm lý là sự phản ánh sự vật hiện tượng của thế giới khách quan, não làm chức năng phản ánh đó Sự phản ánh này có tính chất chủ thể và mang bản chất

xã hội - lịch sử

1.1.2 Đặc điểm của tâm lý người:

Khi nói đến tâm lý người cần nắm một số đặc điểm cơ bản sau:

- Tâm lý là hiện tượng tinh thần là đời sống nội tâm của con người

- Tâm lý là một hiện tượng tinh thần gần gũi, thân thuộc với con người

- Tâm lý người phong phú, đa dạng và đầy tính tiềm tàng

- Tâm lý người có tính chất chủ thể nên tâm lý không ai giống ai

- Tâm lý người là kết quả của quá trình xã hội hoá

- Tâm lý tốt có thể tăng thêm sức mạnh và ngược lại

1.2 Đối tượng nghiên cứu của tâm lý trong quản trị:

Là ngành khoa học nghiên cứu việc ứng dụng tâm lý vào công tác quản trị kinh doanh Đối tượng nghiên cứu của tâm lý học quản trị là:

- Sự thích ứng của công việc SXKD với con người như phân công lao động, đánh giá việc thực hiện, tổ chức chế độ làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, đưa yếu tố thẩm mỹ vào SXKD

- Mối quan hệ "Người - Máy móc", nghiên cứu việc thiết kế máy móc phù hợp nhất với tâm sinh lý của người sử dụng

- Mối quan hệ của con người với nghề nghiệp bao gồm lựa chọn những người phù hợp với công việc, đào tạo những kỹ năng liên quan đến nghề nghiệp…

- Sự thích ứng của con người với con người trong SXKD như bầu không khí tâm lý tập thể, sự hoà hợp giữa các thành viên, mối quan hệ giữa lãnh đạo và nhân viên, tạo động cơ thúc đẩy lao động

- Tâm lý tiêu dùng Những khám phá được tâm lý học quả trị tìm ra có thể

sử dụng để thuê những nhân viên giỏi nhất, giảm bớt sự vắng mặt, cải thiện sự truyền đạt thông tin, tăng thêm sự thảo mãn trong công việc, giải quyết vô số vấn đề khác Hầu hết các nhà tâm lý học I/O cảm thấy có sự giống nhau giữa hai mặt: khoa học và thực hành Do đó, trong sự giáo dục các nhà tâm lý học I/O đều có mô hình người nghiên cứu -ứng dụng, họ được dạy cả cách điều tra nghiên cứu và ứng dụng vào thực tiễn

3

1.3 Phương pháp nghiên cứu của tâm lý học quản trị:

1.3.1 Các nguyên tắc cần tuân thủ khi nghiên cứu tâm lý người:

- Đảm bảo tính khách quan

- Đảm bảo tính toàn diện và tính hệ thống

- Đảm bảo tính biện chứng và tính lịch sử

- Đảm bảo tính sâu sắc và khoa học

- Phải kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu

1.3.2 Các phương pháp nghiên cứu:

- Quan sát: là phương pháp dùng các giác quan để tri giác đối tượng và

thông qua những gì tri giác được mà đoán định về tâm lý của đối tượng Quan sát là dùng tai để nghe, mắt để nhìn, mũi để ngửi mùi, da để cả, nhận sự đụng chạm và thông qua đó đoán định tâm lý của đối tượng

- Đàm thoại (phỏng vấn): Là phương pháp mà người nghiên cứu đặt ra một

loạt câu hỏi trong cuộc tiếp xúc trực tiếp để thông qua câu trả lời mà đoán định tâm lý của đối tượng

- Phương pháp bảng câu hỏi: là phương pháp dùng một bảng câu hỏi soạn

sẵn và dựa vào câu trả lời để đánh giá tâm lý của đối tượng

- Phương pháp trắc nghiệm: là phương pháp dùng các phép thử, thường là

các bài tập nhỏ, đã được kiểm nghiệm trên một số lượng người vừa đủ tiêu biểu,

và dùng kết quả của nó để đánh giá tâm lý của đối tượng

- Phương pháp thực nghiệm: là phương pháp mà người nghiên cứu đưa đối

tượng vào các tình huống thực tế trong hoạt động hàng ngày của họ, chính người tham gia cũng không biết là mình đang bị nghiên cứu, người nghiên cứu có thể chủ động tạo ra các tình huống đặc thù để đối tượng bật ra tâm lý thực Phương pháp này thường được nhà quản trị sử dụng khi muốn tìm hiểu tính cách của nhân viên mình, khi muốn kiểm tra năng lực của một cán bộ, nhân viên sắp được

đề bạt, khi muốn kiểm tra mô hình quản lý mới

- Phương pháp nghiên cứu tiểu sử: là phương pháp nghiên cứu các mối

quan hệ xã hội của đối tượng để suy ra tâm lý của họ; khi nghiên cứu cần nghiên cứu về gia tộc huyết thống của người đó, các mối quan hệ xã hội, nhịp sống xã hội của người đó

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: là phương pháp thông qua các sản phẩm mà người đó làm ra để đoán định tâm lý của họ

- Phương pháp trắc lượng xã hội: người nghiên cứu đưa ra một bảng hỏi từ 8-10 câu xoay quanh việc đối tượng chọn ai hoặc không chọn ai, thích ai, không thích ai để từ đó nghiên cứu ra mối quan hệ trong nhóm và tập thể

1.4 Lịch sử phát triển của tâm lý học quản trị:

Lịch sử tâm lý học quản trị có thể chia thành các giai đoạn sau:

1.4.1 Những năm đầu 1900-1916 – Giai đoạn hình thành:

Giai đoạn này đánh dấu sự ra đời của tâm lý học quản trị Tâm lý học quả trị ra đời từ sự kết hợp tự nhiên giữa ý tưởng nghiên cứu tâm lý để vận dụng vào trong thực tiễn và sự mong muốn của các kỹ sư công nghiệp trong cải tiến năng suất lao động Với những tên tuổi nổi tiếng trong giai đoạn này như: năm 1897 W.L.Bryan viết một bài báo (Bryan &Harter, 1897) về phát triển kỹ năng nghề nghiệp của nhân viên điện báo trong việc gửi và nhận tín hiệu Morse; Cặp vợ chồng Frank and Lillian Gilbreth góp phần tiên phong cho những hiểu biết về thời gian cử động trong sản xuất công nghiệp; Walter Dill Scott với hai cuốn sách: lý thuyết quảng cáo (1903) và tâm lý học trong quảng cáo (1908); Frederick W Taylor với quyển sách những nguyên lý của quản trị khoa học (1911); Hugo Münsterberg với quyển sách của ông Tâm lý học và năng suất công nghiệp (1913) phân biệt 3 phần: lựa chọn người lao động, thiết kế điều kiện làm việc, và sử dụng tâm lý học trong bán hàng

1.4.2 Giai đoạn 1917-1945- Giai đoạn phát triển và khẳng định vai trò:

Giai đoạn này tâm lý học quản trị chịu tác động mạnh mẽ của hai cuộc chiến tranh thế giới Có thể chia thành các giai đoạn nhỏ như sau:

) Giai đoạn 1917-1918:

Chiến tranh thế giới thứ nhất đã đưa tâm lý học nói chung và tâm lý quản trị nói riêng lên vị trí được tôn trọng Với những nghiên cứu và đóng góp, các nhà tâm lý được coi trọng như những người có thể tạo ra những đóng góp có giá trị cho xã hội và cho việc ứng dụng của các doanh nghiệp, và cho nền kinh tế Cũng năm 1917 tạp chí lâu đời và tiêu biểu nhất trong lĩnh vực tâm lý học quản trị - Tạp chí tâm lý học ứng dung- bắt đầu được xuất bản Một số bài báo trong số đầu tiên là “Những mối quan hệ thực tế giữa tâm lý học và chiến tranh” của Hall, “Kiểm tra trí lực của sinh viên đại học” của Bingham, và “Người khờ dại là một vấn đề của chiến tranh” của Mateer Sau chiến tranh thế giới thứ nhất,

là thời kỳ bùng nổ các công ty tư vấn và các cơ quan nghiên cứu tâm lý Sự ra đời của các cơ quan này báo hiệu kỷ nguyên mới của tâm lý học quản trị

) Giai đoạn 1919-1940:

Giai đoạn này xã hội đã bắt đầu nhận thức rõ rằng tâm lý học quản trị có thể giải quyết những vấn đề của thực tiễn Tiếp sau chiến tranh, một vài cơ quan nghiên cứu tâm lý thực sự đạt đến thời kỳ rực rỡ Tiêu biểu như ở Mỹ Viện nghiên cứu nghệ thuật bán hàng của trường Đại học kỹ thuật Carnegie được Walter Bingham mở rộng

5

) Giai đoạn 1941-1945:

Trong thời gian này, các nhà tâm lý học nghiên cứu các vấn đề tuyển chọn người lao động và bố trí công việc và tiến hành lựa chọn họ với những kỹ thuật lớn lao hơn Trong giai đoạn này việc sử dụng các test cho nhân viên trong công nghiệp tăng lên nhiều Vì các doanh nghiệp cần một lực lượng lao động sản xuất

ra nhiều, các nhà tâm lý được gọi đến giúp làm giảm sự vắng mặt của người lao động (Pickard, 1945)

1.4.3 Giai đoạn phân hoá (1946-1963):

Trong thời kỳ này, tâm lý học quản trị tiến triển thành lĩnh vực chính thống của khoa học điều tra, tự nó đã có uy tín như một nghề thực nghiệm được thừa nhận Nhiều trường đại học và tổng hợp mở cá lớp “tâm lý học công nghiệp”, và đào tạo cả cấp độ cao học và tiến sĩ Sự quan tâm đến một chuyên ngành bắt đầu kết tinh, và tâm lý học công nghiệp tạo thành một lĩnh vực riêng

Vào những năm 1950, sự quan tâm tăng lên đối với nghiên cứu tổ chức Các nhà nghiên cứu dành sự chú ý hơn đến các ảnh hưởng của xã hội đã tác động đến hành vi trong tổ chức Các điều kiện như sự thay đổi của tổ chức và sự phát triển của tổ chức được xuất bản thành tài liệu thường xuyên hơn Hành vi tổ chức là sự pha trộn của tâm lý học công nghiệp, tâm lý xã hội và xã hội học

1.4.4 Giai đoạn có sự giám sát của chính phủ (1964 đến nay):

Vào cuối những năm 1950 và đầu những năm 1960, dưới tác động của Liên Hiệp Quốc về vấn đề nhân quyền, các quốc gia bắt đầu tăng cường quan tâm đến quyền của công dân, đến các khía cạnh công bằng trong công việc Từ trước đó Tâm lý học quản trị đã được xem như một nghề, các nhà tâm lý học quản trị tương đối được tự do và ít bị kiểm soát trong việc sử dụng trạng thái muôn màu muôn vẻ rộng lớn của các phương pháp đánh giá tâm lý (như là, test, phỏng vấn, và vân vân) để đưa ra các quyết định về lao động Kết quả của các quyết định lao động dựa trên đánh giá tâm lý bị cho là tạo ra sự hạn chế và không cho phép các nhóm thiểu số (đáng kể nhất là người da đen và nữ giới) tham gia làm việc Các chính phủ bắt đầu qui định sự giám sát và các thủ tục

cá nhân của người lao động Như vậy, tâm lý học quả trị phục vụ cả hai yêu cầu Thứ nhất là thực hiện công việc với chất lượng cao, điều đó dẫn tới các nghiên cứu khoa học hoặc các dịch vụ phục vụ cho khách hàng Thứ hai là đáp ứng sự khảo sát và đánh giá của chính phủ Các nhà tâm lý học quản trị hiện nay đã chấp nhận tầm quan trọng của việc chịu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi của mình Sự giám sát của pháp luật, nhắc nhở các nhà tâm lý học quản trị mở rộng tầm nhận thức của họ để đảm bảo được chấp nhận các vấn đề họ hướng đến và các giải pháp họ đề xuất Một nhà tâm lý học hiện đại đòi hỏi phải lưu tâm các qui định của luật pháp

2 CÁC TRƯỜNG PHÁI CƠ BẢN CỦA LÝ THUYẾT TÂM LÝ XÃ HỘI TRONG QUẢN TRỊ

2.1 Robert Owen (1771 – 1858) :

Ông sinh trưởng ở Newtown vùng Mongomery, nước Anh, trong một gia đình thợ thủ công bình thường Cuộc đời của Robert Owen trải qua các thời kỳ của cuộc cách mạng công nghiệp ở nước Anh Khi học hết tiểu học và học dở dang trung học, Owen tham gia vào việc kinh doanh vải, sau đó là chủ xưởng dệt

Năm 19 tuổi, ông trở thành chủ xưởng dệt ở Manchester Năm 28 tuổi, Owen quản lý nhà máy dệt New Lanak (Scotland) Trong thời gian quản lý nhà máy (1797 - 1824), Robert Owen đã tham gia nghiên cứu kinh tế và chính trị học Với khả năng trí tuệ nhạy bén và môi trường hoạt động, ông đã làm nhiều việc để cải thiện điều kiện lao động và đời sống của công nhân Ông có những suy nghĩ sâu sắc về xã hội tư bản và nhưng dự định cải tạo xã hội đó Ông chuyển dần từ chủ nghĩa từ thiện sang chủ nghĩa xã hội không tưởng Ông là người đầu tiên nói đến nhân lực trong tổ chức Ông chỉ trích các nhà công nghiệp bỏ tiền ra phát triển máy móc nhưng lại không cải tiến số phận của những “máy móc người”

Học thuyết của Robert Owen được thể hiện trong những tác phẩm, chủ yếu

được ông viết từ 1812 - 1849 Nổi bật trong số các tác phẩm đó là: Báo cáo về xí

nghiệp ở New Lanak (1812), Quan điểm mới về xã hội hay tiểu luận về nguồn gốc của sự hình thành đặc tính nhân loại (1814), Thế giới đạo đức mới (1844), Cách mạng trong ý thức và hoạt động của nhân loại (1849), Tự thuật cuộc đời của Robert Owen (1857) Trong học thuyết của mình, Robert Owen phê phán

những cơ sở của chế độ tư bản chủ nghĩa như: chế độ tư hữu, kết cấu giai cấp xã hội, sự bần cùng hóa nhân dân lao động Ông đánh giá khá đúng đắn ý nghĩa to lớn của sự phát triển lực lượng sản xuất trong thời đại cách mạng công nghiệp Owen cho rằng chế độ tư hữu là nhân tố duy trì và tăng cường sự suy đồi về đạo đức của các giai cấp trong xã hội; là nguyên nhân của thù hằn và đấu tranh giữa

các dân tộc Ông cũng có thái độ phủ định gay gắt với giáo hội Thiên Chúa và

chế độ hôn nhân tư sản Từ đó Robert Owen đưa ra những dự định về việc xây dựng một xã hội mới Xã hội mới đó vận hành theo nguyên tắc sở hữu chung và lao động chung, kết hợp lao động trí óc và chân tay, sự phát triển toàn diện của

cá nhân, bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ

7

con người trước khi đi tìm những kĩ thuật thích hợp để kích thích họ làm việc Khi Munsterberg còn sống, những ý kiến ấy đã không được giới quản lý chú ý nhưng ngày nay lại đang được ứng dụng nhiều

Trong tác phẩm nhan đề “tâm lý học và hiệu quả trong công nghiệp” xuất bản năm 1913, ông nhấn mạnh là phải nghiên cứu một cách khoa học tác phong của con người để tìm ra những mẫu mực chung và giải thích những sự khác biệt Ông cho rằng năng suất lao động sẽ cao hơn nếu công việc giao phó cho họ được nghiên cứu phân tích chu đáo, và hợp với những kỹ năng cũng như tâm lý của họ

2.3 Mary Parker Follett (1863 – 1933): là nhà nghiên cứu quản trị và đã chú ý

đến tâm lý trong quản trị ngay từ những năm 20, bà có nhiều đóng góp có giá trị

về nhóm lao động và quan hệ xã hội trong quản trị

Thuyết quản lý của M.P Follet thể hiện các nội dung chủ yếu sau

- Giải quyết mâu thuẫn: M.P.Follet quan niệm mâu thuẫn không phải là sự

tranh chấp mà là sự khác biệt về ý kiến Nó không xấu và cũng không tốt, tất cả tuỳ thuộc sự nhận biết của nhà quản lý để có thể sử dụng hay loại trừ (giống như hiện tượng ma sát trong vật lý) Có 3 phương pháp chủ yếu để lựa chọn khi giải quyết mâu thuẫn, đó là: áp chế, thỏa hiệp và thống nhất

+ Áp chế đem lại thắng lợi dễ dàng cho nhà quản lý, nhưng không làm cho người lao động tự nguyện chấp nhận, để lại hậu quả lâu dài

+ Thỏa hiệp thường được các công đoàn thực hiện song chỉ là chấp nhận tạm thời

+ Phương pháp thống nhất là tốt nhất vì nó tạo ra giá trị phụ trội lớn hơn tổng giá trị của các cá thể, giải quyết được triệt để mâu thuẫn Cần công khai mâu thuẫn, sau đó xem xét ý muốn của mỗi bên, tìm ra “tiếng nói chung” như là nhu cầu chung cần đạt

- Ra mệnh lệnh: Ra mệnh lệnh quản lý là việc cần thiết, song không coi đó

là sự áp đặt theo “chủ nghĩa ông chủ” khiến người chấp hành thụ động thiếu tự nguyện Ra mệnh lệnh phải đạt tới sự thống nhất với thái độ phù hợp tâm lý đối tượng, trong đó họ thấy sự cần thiết và phần trách nhiệm chung, không bị thúc

ép miễn cưỡng

- Quyền lực và thẩm quyền: Phân biệt quyền lực do tổ chức “ban” cho với

thẩm quyền (quyền hạn) được sử dụng để thực thi chức năng, nhiệm vụ cần tiến hành Nhà quản lý cần tập trung vào thẩm quyền (quyền lực liên kết) thay vì quyền lực tuyệt đối; gắn với chức năng thay vì chức vị

- Trách nhiệm tích luỹ: Đó là trách nhiệm chung mà mỗi cấp quản lý dự

phần trong việc ra quyết định và người thừa hành ý thức được Cần tăng cường các mối quan hệ ngang (phối hợp – cộng tác) thay vì chỉ điều khiển – phục tùng

- Lãnh đạo và điều khiển: Quyền điều khiển thuộc về người lãnh đạo

(đứng đầu) Người đó phải có hiểu biết sâu rộng nhất về hoàn cảnh cần có quyết định; phải có năng lực thuyết phục; biết tạo điều kiện và rèn luyện cho cấp dưới biết cách tự điều khiển, tự ra quyết định và chịu trách nhiệm

Nhìn chung, thuyết này quan tâm đến yếu tố tâm lý trong việc ra quyết định và điều hành các hoạt động; khơng lạm dụng quyền lực Song nĩ mới chỉ đề cập một số nội dung cụ thể, chưa đủ khái quát để trở thành một thuyết hồn chỉnh

2.4 Abraham Maslow (1908 – 1970) : Là nhà tâm lý học đã xây dựng một lý

thuyết về nhu cầu của con người gồm 5 bậc được xếp từ thấp lên cao theo thứ tự (1) nhu cầu sinh lý, (2) nhu cầu an tồn, (3) nhu cầu xã hội, (4) nhu cầu được tơn trọng

và (5) nhu cầu tự hồn thiện

Sơ đồ 2 : Sự phân cấp nhu cầu của Maslow

9 Maslow đã chia các nhu cầu thành hai cấp : cấp cao và cấp thấp Các nhu cầu cấp thấp là các nhu cầu sinh lý và an tồn, an ninh

Các nhu cầu cấp cao bao gồm các nhu cầu xã hội, tự trọng, và tự thể hiện

Sự khác biệt giữa hai loại này là các nhu cầu cấp thấp được thỏa mãn chủ yếu

từ bên ngồi, trong khi các nhu cầu cấp cao được thỏa mãn chủ yếu là từ nội tại của con người

2.5 Donghlas Mc Gregor (1906 – 1964) :

Mc Gregor cho rằng các nhà quản trị trước đây đã tiến hành các cách thức quản trị trên những giả thuyết sai lầm về tác phong của con người

Gregor gọi những giả thiết đĩ là X, Những giả thiết đĩ cho rằng

Phần đơng mọi người đều khơng thích làm việc,

Thích được chỉ huy hơn là tự chịu trách nhiệm,

Hầu hết mọi người làm việc vì lợi ích vật chất,

Như vậy các nhà quản trị đã xây dựng những bộ máy tổ chức với quyền

hành tập trung đặt ra nhiều quy tắc thủ tục, đồng thời với một hệ thống kiểm tra giám sát chặt chẽ

Gregor đề nghị một loạt giả thuyết khác mà ơng gọi là Y: Thuyết Y cho rằng con người sẽ thích thú với cơng việc nếu cĩ được những thuận lợi và họ cĩ thể

Nhu cầu tự thân vận động Những nhu cầu về sự tôn trọng Những nhu cầu về liên kết và chấp nhận Những nhu cầu về an ninh hoặc an toàn Những nhu cầu về sinh lý

9

đóng góp nhiều điều hơn cho tổ chức và thay vì nhấn mạnh đến cơ chế kiểm tra thì nhà quản trị nên quan tâm nhiều hơn đến sự phối hợp hoạt động

2.6 Hawthorne do Elton Mayo (1880 – 1949) Giáo sư của Đại học Havard,

ông đã thực hiện và kế thừa nhiều kết quả nghiên cứu thực nghiệm khác của các nhà tâm lý công nghiệp

- Từ những kết quả nghiên cứu tại nhà máy, ông đã cho rằng sự thỏa mãn các nhu cầu tâm lý của con người như muốn được người khác quan tâm, muốn được người khác kính trọng, muốn có vai trò quan trọng trong sự nghiệp chung, muốn làm việc trong bầu không khí thân thiện giữa các đồng sự v.v… có ảnh hưởng lớn đến năng suất và thành quả lao động của con người

- Quan điểm cơ bản của lý thuyết này cũng giống như quan điểm của lý thuyết quản trị khoa học Họ cho rằng sự quản trị hữu hiệu tùy thuộc vào năng suất lao động của con người làm việc trong tập thể Tuy nhiên, khác với ý kiến của lý thuyết quản trị khoa học, lý thuyết tâm lý xã hội cho rằng yếu tố tinh thần

có ảnh hưởng mạnh đối với năng suất của lao động

- Từ nhận thức đó, các nhà lý thuyết tâm lý quản trị cho rằng các nhà quản trị nên thay đổi quan niệm về công nhận Họ không phải là những con người thụ động, thích được chỉ huy, thích được giao việc cụ thể Trái lại, họ sẽ làm việc tốt hơn, năng suất cao hơn, phát huy sáng kiến nhiều hơn, nếu được đối xử như những con người trưởng thành, được tự chủ động trong công việc

- Ngoài ra, nhà quản trị phải cải thiện các mối quan hệ con người trong tổ chức, từ mối quan hệ giữa thủ trưởng với nhân viên, đến mối quan hệ giữa các đồng sự ngang hàng, vì con người sẽ làm việc tốt hơn trong một môi trường quan hệ thân thiện

2.7 Những quan điểm về hành vi con người: các tác giả trong trường phái

này cho rằng hoạt động của con người phụ thuộc nhiều vào các yếu tố tâm lý xã hội Chính các yếu tố này tạo nên các quan hệ tốt đẹp trong quá trình lao động,

từ đó mà có thể đạt hiệu quả cao trong quá trình làm việc

Ðiển hình trong quan điểm này là các nghiên cứu về các tác động tâm lý

vào quá trình lao động tại Western Electric’s Hawthorne Plant Công trình

nghiên cứu này gọi là những nghiên cứu Hawthorne Trong nghiên cứu đó, các tác giả đã sử dụng các biện pháp tạo cho công nhân cảm giác tâm lý là họ đang được các nhà lãnh đạo, quản trị chú ý đến như:

- Thay đổi chế độ sáng (tăng và giảm độ sáng)

- Thay đổi về tiền lương

- Thay đổi thời gian làm việc

Sự thay đổi này đã dẫn đến các tác động tâm lý làm tăng năng suất lao động Tiếp cận các động cơ về hành vi của con người: các tác giả đã tập trung nghiên cứu vào các yếu tố tác động vào hành vi của con người trong quá trình làm việc với tư cách là động cơ làm việc của họ

3 THUYẾT NHU CẦU CỦA ABRAHAM MASLOW VÀ ỨNG DỤNG CỦA THUYẾT NHU CẦU TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ:

3.1 Tiểu sử:

Abraham Maslow (1908 – 1970) Là một nhà tâm lý học người Mỹ Ông là người đáng chú ý nhất với lý thuyết về Tháp Nhu Cầu ("Hierarchy of Needs" hay "Pyramid of Needs") Ông được xem là cha đẻ của chủ nghĩa nhân văn trong Tâm Lý học

Maslow sinh ra ở Brooklyn, New york Là con cả trong một gia đình người

Do Thái có 7 anh em, nhập cư từ Nga Bố mẹ ông không được ăn học nhưng họ khuyên Maslow nên học ngành Luật

Đầu tiên ông thực hiện lời hứa của bố mẹ mình bằng cách ghi tên vào trường City College of New York Tuy nhiên, sau 3 học kỳ ông chuyển sang học tại Cornell, sau đó ông quay trở lại CCNY Sau đó ông cưới một người bà con là Bertha Maslow, ông chuyển đến Wisconsin và theo học tại University of Wisconsin Tại đây ông đã nhận được B.A (1930), M.A (2011), PHD (1934) tâm

lý Trong khi học tại Wisconsin ông đã học với Harry Maslow, người được biết đến với những thí nghiệm gây tranh cãi về hành vi và tập tính xã hội của khỉ Một năm sau khi tốt nghiệp, Maslow trở lại NewYork và làm việc với E L Thorndike tại đại học Columbia Maslow bắt đầu giảng dạy toàn thời gian tại Brooklyn College Trong suốt thời gian này ông đã gặp gỡ nhiều nhà tâm lý học hàng đầu Châu Âu bao gồm Alfred Adler và Erich Fromm

1951, Maslow trở thành trưởng khoa Tâm lý học tại Brandeis University, nơi mà ông bắt đầu với công tác nghiên cứu học thuyết của mình Ông đã gặp Kurt Goldstein, người đã giới thiệu ông ta về ý tưởng của sự tự nhận thức về nhu cầu

Ông về hưu tại California Chết vì đau tim năm 1979, thọ 62, sau nhiều năm sức khoẻ kém

3.2 Một số nội dung về thuyết nhu cầu của A.Maslow

Thuyết nhu cầu của A Maslow là thuyết đạt tới đỉnh cao trong việc nhận dạng các nhu cầu tự nhiên của con người nói chung Cho đến nay, chưa có thuyết nào thay thế tốt hơn thuyết này mặc dù cũng có khá nhiều “ứng cử viên"

Trong thời điểm đầu tiên của lý thuyết, Maslow đã sắp xếp các nhu cầu

của con người theo 5 cấp bậc:

9 Nhu cầu cơ bản (basic needs)

9 Nhu cầu về an toàn (safety needs)

11

9 Nhu cầu về xã hội (social needs)

9 Nhu cầu về được quý trọng (esteem needs)

9 Nhu cầu được thể hiện mình (self-actualizing needs)

Sau đó, vào những năm 1970 và 1990, sự phân cấp này đã được Maslow hiệu chỉnh thành 7 bậc và cuối cùng là 8 bậc:

- Nhu cầu cơ bản (basic needs)

- Nhu cầu về an toàn (safety needs)

- Nhu cầu về xã hội (social needs)

- Nhu cầu về được quý trọng (esteem needs)

- Nhu cầu về nhận thức (cognitive needs)

- Nhu cầu về thẩm mỹ (aesthetic needs)

- Nhu cầu được thể hiện mình (self-actualizing needs)

- Sự siêu nghiệm (transcendence)