Một số giải pháp hoàn thiện công tác lập và thẩm định dự án ở Tổng công ty xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2).DOC

Một số giải pháp hoàn thiện công tác lập và thẩm định dự án ở Tổng công ty xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2).

công cuộc đổi mới về kinh tế Điều đó đợc khẳng định bằng những thành tựu tolớn về giá trị cũng nh tốc độ tăng trởng trong những năm vừa qua Tốc độ tăngtrởng của nớc ta luôn đạt khá với khoảng trên dới 7% Góp chung vào sự thànhcông đó là hoạt động đầu t phát triển, đây là cơ sở cho các hoạt động kinh tếkhác trong tổng thể nền kinh tế nớc nhà Việc thu hút đầu t, các quy hoạch tổngthể về chiến lợc phát triển ngành đã và đang đa nền kinh tế phát triển đúng hớng

và ngày càng bền vững

Việt Nam đang nỗ lực cải tổ nền kinh tế theo hớng công nghiệp hoá, hiện

đại hóa Các nhà hoạch định chiến lợc, các nhà quản lý, các doanh nghiệp đang

có những biến chuyển đáng kể trong việc đổi mới t duy, đổi mới cách nhìn nhận

về các dự án đầu t Dự án đầu t bây giờ không chỉ là thủ tục trớc khi tiến hànhthực hiện công việc mà nó thực sự là bớc chuẩn bị quan trọng và quyết định sựthành bại của công cuộc đầu t Chính vì nhận thức đợc tầm quan trọng đó màviệc chuẩn bị dự án trớc khi tiến hành đầu t đợc các nhà quản lý cũng nh chủ dự

án quan tâm thực hiện một cách tích cực và đầy đủ hơn

Việc chuẩn bị dự án trớc khi tiến hành đầu t, tức là việc tổ chức lập và thẩm

định dự án đầu t tuy đã đợc nhìn nhận một cách đúng đắn nhng vì nhiều lý dokhách quan lẫn chủ quan mà việc chuẩn bị đó vẫn cha thực sự đáp ứng đợc nhucầu phát triển hiện tại

Đối với Tổng công ty xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thìviệc lập và thẩm định dự án cũng đã đợc coi trọng và tiến hành một cách quy củ.Tuy nhiên vẫn còn có những thiếu sót nhất định Chính vì vậy việc đổi mới côngtác lập và thẩm định dự án là rất quan trọng nhằm cạnh tranh và thực hiện hiệuquả các dự án đầu t trong công cuộc phát triển kinh tế đóng góp chung cho sựphát triển của nền kinh tế cũng nh sự phát triển của doanh nghiệp

Trong quá trình thực tập, kết hợp những lý luận đợc học tập và nghiên cứuvới thực tiễn hoạt động trong công tác lập và thẩm định dự án của Tổng công tyxây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, em nhận thấy hoạt động lậpcũng nh thẩm định dự án của Tổng công ty còn có những thiếu sót làm ảnh hởngtới chất lợng lập và thẩm định dự án làm ảnh tới công cuộc đầu t chung củadoanh nghiệp cũng nh gây lãng phí nguồn lực của đất nớc Với mong muốn làmsao cho các dự án đầu t ngày càng hiệu quả hơn, đóng góp nhiều hơn cho sự phát

triển của nền kinh tế nớc nhà em mạnh dạn lựa chọn đề tài Một số giải pháp“Một số giải pháp

hoàn thiện công tác lập và thẩm định dự án ở Tổng công ty xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn”.

Đề tài nghiên cứu của em gồm ba phần tơng ứng với ba chơng:

Ch

ơng 1 : Lý luận chung về lập và thẩm định dự án đầu t.

Ch

ơng 2 : Thực trạng hoạt động lập và thẩm định dự án đầu t tại Tổng công ty

xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

ơng 3 : Một số giải pháp hoàn thiện công tác lập và thẩm định dự án tại Tổng

công ty xây dựng nông nghiệp và phát triển nông thôn nói chung

Do thời gian tìm hiểu có hạn và còn thiếu kinh nghiệm khi nghiên cứu nêntrong quá trình thực hiện không tránh khỏi những sai sót, rất mong đợc sự đónggóp ý kiến của các thầy cô để em có thể hoàn thiện đề tài của mình

Em xin chân thành cảm ơn Thạc sỹ Trần Mai Hoa đã hớng dẫn em trongsuốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện đề tài

Phần II: nội dung Chơng I: Những vấn đề lý luận chung

I Những Lý luận về dự án đầu t.

1 Khái niệm dự án đầu t.

Dự án đầu t có thể đợc hiểu với nhiều cách khác nhau xuất phát từ góc độ tiếpcận vấn đề Hiện nay đang tồn tại một số quan niệm nh sau về dự án đầu t

- Dự án là những nỗ lực có thời hạn nhằm tạo ra một sản phẩm hoặc một dịch vụnhất định

- Dự án là tập hợp các hoạt động nhằm thực hiện một mục tiêu nhất định, trongquá trình thực hiện đó cần có các nguồn lực đầu vào (inputs) và các kết quả thu

 Trang bị lại thiết bị

Thời gian hoạt động từ 3 năm trở lên

- Dự án là một tập hồ sơ tài liệu, trình bày một các chi tiết và có hệ thống các hoạt

động và chi phí theo một kế hoạch nhằm đạt đợc những kết quả nhất định trên cơ

sở những mục tiêu xác định

- Xét về mặt hình thức: Dự án là một tập hồ sơ, đợc trình bày theo một trật tự logicnhất định, đợc chứng minh đầy đủ và chính xác mọi hoạt động để thực hiện mộtmục tiêu nhất định

- Theo ngân hàng thế giới (WB): Dự án đầu t là tổng thể các chính sách, hoạt động

và chi phí liên quan đến nhau đợc hoạch định nhằm đạt đợc những mục tiêu nào

đó

- ở Việt Nam hiện nay khái niệm đợc dự án đợc thể hiện ở văn bản pháp quy là:

Dự án đầu t là tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới,

mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt đợc sự tăng trởng

về số lợng hoặc duy trì, cải tiến, nâng cao chất lợng của sản phẩm hoặc dịch vụtrong khoảng thời gian xác định

2 Chu kỳ dự án đầu t.

Chu kỳ của hoạt động đầu t là các giai đoạn mà một dự án phải trải qua bắt

đầu từ khi dự án mới chỉ là ý đồ đến khi dự án đợc hoàn thành chấm dứt hoạt

động

Ta có thể minh họa chu kỳ của dự án theo sơ đồ sau đây:

Sơ đồ 1.1

Dự án đợc xây dựng và phát triển trong một quá trình gồm nhiều giai đoạnriêng biệt song gắn bó chặt chẽ với nhau và đi theo một tiến trình lôgíc đợc gọi

là chu kỳ dự án Có nhiều cách khác nhau để phân chia chu kỳ dự án

Cách 1: Phân chu kỳ dự án thành 5 giai đoạn: xác định dự án, phân tích và lập

dự án, phê duyệt dự án, triển khai thực hiện dự án, nghiệm thu, tổng kết và giảithể Sau đây chúng ta sẽ đi vào chi tiết hơn nội dung các giai đoạn

Xác định dự án: bao gồm các công việc chủ yếu sau: xác định ý đồ ban đầu, thu

thập t liệu, phân tích tình hình, đề xuất phơng án

Phân tích và lập dự án: bao gồm các công việc chủ yếu sau: thiết kế nội dung,

nghiên cứu tiền khả thi và nghiên cứu khả thi, soạn thảo chi tiết

Phê duyệt dự án: bao gồm các công việc chủ yếu sau: duyệt lại dự án, đánh giá

khả thi dự án, thông qua dự án

Triển khai thực hiện dự án: bao gồm các công việc kiểm tra, giám sát quá trình

thực hiện dự án

Nghiệm thu, tổng kết và giải thể: bao gồm các công việc chủ yếu sau: đánh giá

nghiệm thu, tổng kết, rút kinh nghiệm, giải thể

Cách 2: Phân chu kỳ dự án thành 3 giai đoạn: giai đoạn tiền đầu t (Chuẩn bị đầu

t), giai đoạn đầu t (Thực hiện đầu t) và giai đoạn vận hành các kết quả đầu t (Sảnxuất kinh doanh) Mỗi giai đoạn lại đợc chia làm nhiều bớc Chúng ta có thể sơ

đồ hóa theo sơ sau:

dự án)

Đánh giá

và quyết

định (thẩm

định dự

án)

Đàm phán

và ký kết các hợp

đồng

Thiết

kế và lập dự toán thi công xây lắp

Thi công xây lắp công trình

Chạy thử và nghiệm thu sử dụng

Sử dụng cha hết công suất

Sử dụng công suất ở mức cao nhất

Công suất giảm dần và thanh lý

Theo sơ đồ, lập và thẩm định các dự án đầu t nằm trong giai đoạn chuẩn bị

đầu t, nếu xem xét theo chu kỳ dự án 3 giai đoạn thì lập và thẩm định các dự án

đầu t sẽ nằm ở giai đoạn tiền đầu t Qua sơ đồ trên, chúng ta có thể thấy đợc vaitrò rất quyết định của lập và thẩm định đối với hiệu quả các dự án trong tơng lai.Việc nghiên cứu cơ hội đầu t là nhằm xác định các cơ hội đầu t thuận lợi nhằm

định hớng đầu t, trên cơ sở các cơ hội đầu t thuận lợi đó, tùy theo từng điều kiện

cụ thể, chúng ta lựa chọn các cơ hội đầu t phù hợp nhất và tiến hành nghiên cứu

ý đồ

dự án mới

tiền khả thi và khả thi Kết quả của nghiên cứu tiền khả thi là cơ sở cho việcquyết định có nghiên cứu khả thi hay không và kết quả của nghiên cứu khả thi sẽ

là cơ sở cho việc ra quyết định đầu t Ra quyết định đầu t đúng hay sai, hiệu quả

đầu t cao hay thấp phụ thuộc vào quá trình lập và thẩm định dự án

3 Vai trò của dự án đầu t.

3.1 Đối với sự phát triển kinh tế của đất nớc.

Việc thực hiện đồng thời nhiều mục tiêu trong công cuộc phát triển kinh tếcủa đất nớc sẽ gặp nhiều khó khăn cả về nguồn vốn cũng nh nguồn nhân lực đểthực hiện điều đó Chính vì vậy thực hiện công việc theo kế hoạch, theo quyhoạch và đợc cụ thể hoá bằng các công việc thông qua các dự án đầu t nhằm cân

đối và điều chỉnh các nguồn lực một cách hợp lý và hiệu quả

3.2 Đối với các chủ thể.

Vai trò của dự án là rất quan trọng, nó quyết định tới hoạt động sản xuấtkinh doanh của từng đơn vị Chúng ta có thể thấy đợc vai trò dự án đợc lập đốivới từng đơn vị nh sau:

Đối với chủ đầu t, dự án đầu t đợc lập là cơ sở để xin cấp giấy phép đầu t

-kinh doanh từ cơ quan có thẩm quyền thông qua việc xem xét lợi ích của việcthực hiện dự án đối với nền kinh tế Dự án đầu t cũng đồng thời là cơ sở để chủ

đầu t vay vốn và gọi vốn từ bên ngoài để tiến hành thực hiện dự án Đặc biệt đốivới những dự án vay vốn của các Ngân hàng, các tổ chức tài chính đa phơnghoặc song phơng nh WB, IMF, ADB, JBIC (đây là nguồn vốn Nhà nớc vay) thìviệc lập dự án lại càng phải đợc thực hiện một cách đầy đủ và chi tiết Bên cạnh

đó, ngay cả khi dự án đợc phê duyệt và cấp vốn, việc thực hiện dự án không phảilúc nào cũng luôn suôn sẻ mà thờng gặp rất nhiều khó khăn do quá trình thựchiện dự án phục thuộc rất nhiều vào các yếu tố bên ngoài, kể cả những yếu tố mà

dự án không lờng tới Chính vì vậy, quá trình thực hiện dự án đòi hỏi phải có sựquản lý chặt chẽ của chủ đầu t và phải đi theo một trình tự hợp lý để có thể đảmbảo tiến độ thực hiện, đảm bảo chất lợng công trình với chi phí nhỏ nhất, giảmthiểu những rủi ro và đạt đợc hiệu quả cao nhất Muốn vậy, dự án đầu t phải đợclập một cách chi tiết, đúng đắn và đảm bảo tính hiệu quả Nh vậy, trong trờnghợp này, các nhà đầu t và các nhà quản lý dự án quan tâm đến hiệu quả của đồngvốn bỏ ra (hiệu quả tài chính), khả năng huy động các nguồn lực cũng nh phân

bổ các nguồn lực sao cho hợp lý đối với dự án

Đối với nhà nớc, dự án đầu t là cơ sở thẩm định, ra quyết định đầu t, tài trợ

cho dự án, cấp hoặc cho vay vốn, quản lý vốn, sản phẩm để có kế hoạch điềutiết và cân đối quá trình phát triển nền kinh tế quốc dân Đối với các dự án nóichung, nhà nớc luôn đứng trên lợi ích toàn bộ nền kinh tế để xem xét, hiệu quả

đợc xem xét ở đây chính là hiệu quả kinh tế - xã hội Trong trờng hợp Nhà nớccũng đồng thời là chủ đầu t thì hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh tế - xã hội sẽ

đồng thời đợc xem xét

Đối với ngân hàng và các tổ chức tín dụng, khi đọc một dự án thờng quan

tâm đến tính khả thi về tài chính, khả năng trả nợ của dự án, mức độ an toàn tíndụng khi cho dự án vay vốn

4 Sự cần thiết phải đầu t theo dự án.

Hoạt động đầu t phát triển có những đặc điểm khác biệt đối với các hoạt động

đầu t khác là:

- Hoạt động đầu t phát triển đòi hỏi cần có một số vốn lớn và nằm khê đọng trongsuốt quá trình thực hiện đầu t Đây là một cái giá lớn phải trả của đầu t pháttriển

- Thời gian để tiến hành một công cuộc đầu t cho đến khi các thành quả của nóphát huy tác dụng thờng đòi hỏi thời gian dài với nhiều biến động xảy ra

- Thời gian cần hoạt động để thu hồi vốn đã bỏ ra đối với các cơ sở vật chất kỹthuật phục vụ sản xuất kinh doanh thờng đòi hỏi nhiều năm tháng và do đókhông tránh khỏi sự tác động của các mặt tiêu cực và tích cực của các yếu tốkhông ổn định về tự nhiên, xã hội, chính trị, kinh tế, pháp lý

- Mọi thành quả và hậu quả của quá trình thực hiện đầu t chịu ảnh hởng nhiều củacác yếu tố không ổn định theo thời gian và điều kiện địa lý của không gian.Chính vì hoạt động đầu t phát triển có những đặc điểm nh phân tích ở trên chonên khi thực hiện công cuộc đầu t cần có những nghiên cứu kỹ lỡng, cần xem xét

và tính toán một cách toàn diện các hiệu quả kinh tế xã hội, những ảnh hởng đốivới nền kinh tế cân bằng với mục tiêu của doanh nghiệp Sự chuẩn bị này đợctrình bày trong một dự án đầu t và một dự án đầu t đợc chuẩn bị tốt là nhân tốquan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu tăng trởng và phát triển của đất n-ớc

ii phơng pháp luận về lập và thẩm định dự án đầu t.

1 Khái niệm.

Lập dự án đầu t là tập hợp các hoạt động xem xét, chuẩn bị, tính toán toàndiện các khía cạnh kinh tế - kỹ thuật, điều kiện tự nhiên, môi trờng pháp lý…trên cơ sở đó xây dựng một kế hoạch hoạt động phù hợp nhằm thực hiện một dự

án đầu t

2 Công tác tổ chức thực hiện lập dự án đầu t.

2.1 Yêu cầu và công dụng của công tác lập dự án đầu t.

Yêu cầu: Việc dự án có thể thực hiện tốt hay không là quyết định bởi những

ng-ời chịu trách nhiệm trong công tác lập dự án, để dự án mang lại hiệu quả thực tếthì việc lập dự án cần đảm bảo các yêu cầu sau:

- Thứ nhất là phải nắm vững chiến lợc phát triển kinh tế – xã hội của đất nớc, củangành, của địa phơng và các quy chế luật pháp về quản lý kinh tế, quản lý đầu t

và xây dựng của nhà nớc

- Thứ hai là trình độ trong công tác lập dự án đầu t phải đảm bảo yêu cầu tronghoạt động soạn thảo, đó là tính trung thực, tính chính xác và đầy đủ trong mỗi dự

án

Công dụng: Việc tổ chức thực hiện các chơng trình theo kế hoạch là rất cần

thiết, tránh đợc những sai sót trong quá trình thực hiện Việc lập dự án là một

ch-ơng trình chuẩn bị kỹ lỡng các phch-ơng án thông qua một tập hồ sơ gọi là bản luậnchứng kinh tế kỹ thuật Qua đó chúng ta có thể thấy đợc chơng trình làm việc,những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện, những kết quả đạt đợc cũng

nh những khó khăn gặp phải trong quá trình thực hiện Chính vì vậy công dụngcủa việc lập dự án là để tìm ra phơng thức thực hiện tốt nhất nhằm đem lại hiệuquả cho chủ đầu t nói riêng và nền kinh tế nói chung

2.2 Lập nhóm soạn thảo dự án đầu t.

Việc lập nhóm soạn thảo dự án đầu t là một công việc đợc tiến hành sau khi ýtởng dự án đợc hình thành Việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hởng tới dự án làphức tạp và khó khăn bởi sự tác động mọi mặt của nó tới các môi trờng kinh tế– chính trị – xã hội

Đối với Tổng công ty xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thì việclập nhóm soạn thảo dự án đầu t đợc sự chỉ đạo của Hội đồng quản trị sẽ do cácchuyên viên của tài chính của phòng Kế hoạch - Đầu t – Thị trờng xem xét vàtính toán các yếu tố liên quan đến pháp lý, hiệu quả tài chính, kế hoạch sản xuất,thị trờng tiêu thụ , các cán bộ phòng Kỹ thuật – Công nghệ chịu trách nhiệmnghiên cứu và đánh giá các thiết bị công nghệ Ngoài ra còn có một số thànhviên khác hỗ trợ những vấn đề phát sinh trong quá trình soạn thảo dự án đầu t

2.3 Quy trình, lịch trình soạn thảo dự án.

Quy trình lập một dự án xác định các bớc, các công việc cần tiến hành để lậpmột dự án đầu t Quy trình lập dự án đợc xây dựng trên cơ sở bản chất của quátrình lập dự án, các hoạt động cơ bản cần thiết cho quá trình lập dự án và các bớcchuẩn bị cho công tác lập dự án

Mỗi dự án đầu t khi đợc lập sẽ phải tuân thủ một quy trình nhất định để

đảm bảo chất lợng (tính chính xác, độ tin cậy, yêu cầu tối u…) cũng nh hiệu quảlập dự án Xây dựng một quy trình lập dự án sẽ góp phần chuyên môn hóa, hiệptác hóa trong quá trình lập dự án từ đó nâng cao chất lợng lập dự án cũng nhgiảm chi phí lập dự án và từ đó nâng cao hiệu quả công tác lập dự án

2.3.1 Logic của quá trình lập dự án.

- Mô tả các yêu cầu, các kết quả mà dự án cần đạt đợc, xác định các mục tiêu của

dự án

- Có thể đi vào chi tiết hơn: là xác định các đặc điểm chi tiết của đầu ra của dự án,nên lựa chọn cách tiếp cận hiệu quả để giải quyết vấn đề

- Xác định các hoạt động cần thực hiện để tạo ra đầu ra

- Xác định các đầu vào và trình tự thực hiện dự án ở đây cần trả lời câu hỏi: côngviệc của dự án cần đợc thực hiện nh thế nào? Thực hiện theo nguồn lực nào?Trên cơ sở trình tự đó sẽ xác định các đầu vào cần huy động theo số lợng và theothời gian nhằm tạo ra các đầu ra Từ đó thực hiện đợc các mục tiêu và giải quyết

đợc các vấn đề ban đầu đã đặt ra trong dự án

- Xác định phạm vi mà các mục tiêu cần đạt đợc trên cơ sở đánh giá dự án Việc

đánh giá dự án có thể tìm đợc các vấn đề khác và từ đó hình thành nên một dự ánmới

Nh vậy có thể thấy về mặt logic quá trình lập dự án và quá trình thực hiện dự

án là hai quá trình ngợc nhau Lập dự án phải đi từ xác định mục tiêu đến xác

định các hoạt động và nguồn lực để thực hiện mục tiêu Còn thực hiện dự án lại

đi từ xác định các nguồn lực và hoạt động để thực hiện mục tiêu Có thể mô hìnhhoá quá trình lập dự án và đánh giá dự án theo sơ đồ logic sau:

- Hoạt động kế hoạch hoá

- Hoạt động thu thập và xử lý thông tin

- Hoạt động phát triển nguồn lực.

Các hoạt động kế hoạch hoá: bao gồm nghiên cứu đánh giá tình hình kinh tế

– xã hội ảnh hởng đến dự án, nghiên cứu đánh giá các tác động môi trờng đếncác kế hoạch phát triển Các dự án cần đợc xây dựng trên cơ sở nội dung cốt lõicủa hoạch định phát triển ngành, vùng hoặc doanh nghiệp Có thể mô hình hoáviệc lập kế hoạch lập dự án trong doanh nghiệp nh sau:

Hoạt động thu thập dữ liệu và xử lí thông tin: Các dự án cần có các thông tin

chung và thông tin đặc thù, để lập đợc dự án thông tin cần đầy đủ và chính xác,các hoạt động trong thu thập dữ liệu và xử lí thông tin bao gồm: Thu thập thôngtin và xử lí dữ liệu, lập bản đồ, biểu đồ, sơ đồ , phát triển hệ thống thông tin,hình thành các phần mềm trợ giúp và quản trị cơ sở dữ liệu của dự án Mục đíchcủa việc thu thập và xử lí thông tin là nhằm giúp cho việc hoạch định và lập các

dự án

Phát triển các nguồn lực: Vấn đề tiếp theo là trên cơ sở các số liệu đầu vào

đã đợc xử lí phù hợp với yêu cầu thực tiễn của dự án, cần phát triển các nguồnlực để thực hiện mục tiêu cuối cùng của dự án Các nguồn lực này cần đợc cụ thểhoá theo lịch trình thời gian cũng nh số liệu kèm theo

2.3.3 Các bớc chuẩn bị để lập dự án

Để lập dự án công tác chuẩn bị chiếm một vị trí rất quan trọng Các bớc đểchuẩn bị lập dự án là khác nhau tuỳ theo yêu cầu từng dự án cụ thể cũng nh khảnăng huy động vốn Thông thờng việc lập dự án cần có các bớc chuẩn bị sau:Bớc 1 : Sắp xếp dữ liệu và thông tin sẵn có

Bớc 2 : Xác định các thông tin cần bổ xung (Cho việc luận chứng)

Bớc 3 : Xây dựng chơng trình hành động để lập dự án đầu t

Nội dung tiến hành của các bớc trên cụ thể là:

Bớc 1:Bớc này bao gồm việc nâng cấp và xử lý những dữ liệu và thông tin

đ-ợc thu thập ở bản luận chứng nghiên cứu cơ hội đầu t Những t liệu này cần thiếtcho: phần điều chỉnh của bản nghiên cứu khả thi, trong việc xác định tính kỹthuật của dự án trong quá khứ, hiện tại và tơng lai ở vùng lãnh thổ liên quan, liệu

dự án có đợc các nhà đầu t, các chính phủ hay các tổ chức bên ngoài có liên quan(các đối tác) quan tâm hay không và những t liệu này cần cho việc xây dựng kếhoạch dự án

Bớc 2: Trong bớc này cần xác định: Những dữ liệu nào không có trong bản

luận chứng nghiên cứu cơ hội đầu t nhng cần thiết cho bản luận chứng khả thi;Những thông tin bổ xung cần lấy từ nguồn nào? ở đâu? bằng cách nào? bằngnguồn nào?; Việc thu thập dữ liệu lập dự án có cần thiết hay không? có cần đến

sự t vấn của các nhà chuyên môn hay không?; Các quan chức Chính phủ hoặckhách hàng hoặc t vấn từ bên ngoài để lập một dự án đặc thù hay không?

Bớc 3: Trong khuôn khổ thời gian lập dự án kể từ khi bắt tay vào công việc

chuyên viên lập dự án cần quyết định:

- Các dữ liệu bổ xung cần thu thập ở đâu và bằng nguồn nào?

- Chuẩn bị các buổi thảo luận với các chuyên gia thích hợp

- Chuẩn bị kế hoạch TOR (terms of reference - Điều khoản tham chiếu) cho quátrình lập dự án nếu cần thiết

- Xác định những chi phí nảy sinh sẽ đợc trang trải nh thế nào?

- Đa ra kế hoạch và tiến hành công việc đúng tiến độ

dự án

Sơ đồ 1.3

Đây là một quy trình lập dự án đầu t thờng đợc sử dụng ở các công ty t vấn ởViệt Nam Quy trình này đợc xây dựng trên cơ sở xác định các nội dung cần phải

Nhận nhiệm vụ dự án, kế hoạch dự án

Nghiên cứu kế hoạch và các tài liệu có liên quan, thu thập tài liệu cần thiết

Kiểm tra việc lập dự án

In, đóng quyển, ký, đóng dấu

lập dự án, chia nhỏ các bớc công việc để giao cho các bộ phận có liên quan thựchiện, nó sẽ là cơ sở để nâng cao chất lợng, hiệu quả dự án đầu t bằng việc chuyênmôn hoá, tiêu chuẩn hoá, công nghiệp hoá Quy trình này đã xác định toàn bộcác nội dung công việc cơ bản cần phải tiến hành Khâu đầu tiên là nhận nhiệm

vụ dự án, nhiệm vụ này đợc xác định trên cơ sở hợp đồng t vấn (đối với các công

ty t vấn) hoặc nhiệm vụ phát triển doanh nghiệp Nhiệm vụ này thờng đợc giám

đốc công ty t vấn hoặc giám đốc doanh nghiệp giao cho các bộ phận chức năngchịu trách nhiệm thực hiện Khi đã nhận nhiệm vụ các bộ phận này sẽ thu thập,nghiên cứu tài liệu liên quan đến dự án Việc nghiên cứu tài liệu này giúp choviệc xây dựng đề cơng (sơ bộ và chi tiết) cho việc lập dự án Đề cơng này sẽ đợctrởng các bộ phận và giám đốc thông qua, nó là cơ sở cho việc chuẩn bị cácnguồn lực cho lập dự án Việc lập dự án sẽ đợc tiến hành sau khi đề cơng đợcthông qua và kinh phí cho lập dự án đợc phân bổ Sau khi dự án đợc lập có bớckiểm tra và thẩm định dự án đợc lập Đây thực chất là quá trình thẩm định nội

bộ, một khâu của lập dự án Thực hiện tốt quy trình có nghĩa là sẽ góp phần nângcao chất lợng dự án đợc lập, giảm đợc chi phí cũng nh thời gian lập dự án Đốivới những công ty t vấn đầu t lớn, quy trình sẽ là cơ sở cho việc thực hiện chuyênmôn hóa các bộ phận trong "dây chuyền" lập dự án và từ đó càng có cơ hội nângcao chất lợng dự án đợc lập và giảm chi phí cũng nh thời gian lập dự án

3 Trình tự và nội dung nghiên cứu trong quá trình soạn thảo dự án đầu t

3.1 Trình tự nghiên cứu.

3.1.1 Nghiên cứu phát hiện cơ hội đầu t.

Nghiên cứu cơ hội đầu t là việc nghiên cứu các khả năng và điều kiện để nhà

đầu t có thể đa ra một quyết định sơ bộ về đầu t Mục đích của bớc nghiên cứunày là xác định một cách nhanh chóng về các cơ hội đầu t Việc nghiên cứunhằm chọn ra các cơ hội đầu t thuận lợi Cơ hội đầu t đợc coi là thuận lợi khi nóthuận lợi cả về đầu vào, cả về đầu ra và phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của doanhnghiệp Nội dung của việc nghiên cứu là xem xét các nhu cầu và khả năng choviệc tiến hành các hoạt động đầu t, các kết quả và hiệu quả sẽ đạt đợc nếu thựchiện đầu t Việc nghiên cứu phát hiện các cơ hội đầu t phải xuất phát từ các căn

cứ sau:

Chiến lợc phát triển kinh tế – xã hội của đất nớc hoặc chiến lợc phát triểnsản xuất kinh doanh dịch vụ của ngành, cơ sở Đây là những định hớng lâu dàicho sự phát triển của đất nớc và của các cơ sở Mọi công cuộc đầu t không xuấtphát từ những căn cứ này sẽ không có tơng lai và tất nhiên không đợc chấpnhận

Nhu cầu trong và ngoài nớc về những mặt hàng, hoạt động dịch vụ cụ thể

Đây là yếu tố quyết định sự hình thành và hoạt động của các dự án đầu t Không

có nhu cầu thì sự hoạt động của các dự án không để làm gì mà chỉ dẫn đến sựlãng phí tiền và công sức của xã hội, ảnh hởng không tốt đến sự hình thành vàhoạt động của d án có nhu cầu

Tình hình cung cấp những mặt hàng, hoạt động dịch vụ đó trong và ngoài

n-ớc có chỗ trống để doanh nghiệp chiếm lĩnh trong một thời gian dài Trong bốicảnh của nền kinh tế thị trờng, cạnh tranh là điều tất nhiên Tuy nhiên, ở nhữnglĩnh vực hoạt động cung cha đáp ứng cầu thì sự cạnh tranh trong tiêu thụ sảnphẩm và tiến hành các hoạt động dịch vụ không là vấn đề phải quan tâm nhiều

Do đó, tìm thị trờng phù hợp để tiến hành các hoạt động đầu t sẽ đảm bảo khảnăng tiêu thụ sản phẩm không gặp phải sự cạnh tranh gay gắt với các cơ sở khác

Điều này cho phép giảm chi phí tiêu thụ sản phẩm, tăng năng suất lao động,nhanh chóng thu hồi vốn đầu t Một điều cần lu ý là do vốn chi phí cho một côngcuộc đầu t phát triển thờng rất lớn, các thành quả của các công cuộc đầu t cầnphải hoạt động trong một thời gian dài mới thu hồi đủ vốn đã bỏ ra Vì vậy, thịtrờng tiêu thụ sản phẩm của dự án đầu t cũng phải tồn tại trong một thời gian dài

đủ để dự án hoạt động hết đời và chủ đầu t tiêu thụ hết sản phẩm của dự án.Tiềm năng sẵn có cần và có thể khai thác về vốn, tài nguyên thiên nhiên, sứclao động để thực hiện dự án của đất nớc, của địa phơng, của ngành hoặc của cáccơ sở Những lợi thế so sánh nếu thực hiện đầu t so với nớc khác, điạ phơng kháchoặc cơ sở khác

Những kết quả và hiệu quả sẽ đạt đợc nếu thực hiện đầu t Đây là tiêu chuẩntổng hợp để đánh giá khả thi của toàn bộ dự án đầu t Những kết quả này và hiệuquả này phải lớn hơn hoặc chí ít cũng phải bằng nếu đầu t vào dự án khác hoặcbằng định mức thì cơ hội đầu t mới đợc chấp nhận để chuyển sang tiếp giai đoạnnghiên cứu tiền khả thi

Việc nghiên cứu cơ hội đầu t đợc tiến hành theo hai bớc: nghiên cứu cơ hội

đầu t chung và nghiên cứu cơ hội đầu t cho từng dự án cụ thể Nghiên cứu cơ hội

đầu t chung là việc nghiên cứu theo ngành và theo vùng mà nhà đầu t có thể đầu

t Trên cơ sở xây dựng ma trận ngành và vùng, các nhà đầu t có thể xác địnhnhững ngành nào có thể đầu t ở những vùng nào, việc nghiên cứu này cần dựavào các bối cảnh kinh tế xã hội nói chung ảnh hởng đến các dự án đợc đề xuất.Những cơ hội đầu t đợc lựa chọn này sẽ là cơ sở để các nhà đầu t xây dựng chiếnlợc đầu t nhằm thực hiện các mục tiêu đã đề ra

Sau khi nghiên cứu cơ hội đầu t chung sẽ tiến hành nghiên cứu cơ hội đầu tcho từng dự án cụ thể Về cơ bản, việc nghiên cứu cơ hội đầu t khá sơ lợc Việcxác định đầu vào, đầu ra và hiệu quả kinh tế - xã hội, tài chính của cơ hội đầu t

có thể dựa vào các ớc tính tổng hợp hoặc các dự án tơng tự và đang hoạt độngtrong hay ngoài nớc làm cơ sở cho việc tính toán Tuy nhiên, việc nghiên cứu cơhội đầu t cũng cần làm rõ những vấn đề liên quan đến dự án nh: Sản phẩm nào?

Số lợng, chất lợng sản phẩm? Giá bán sản phẩm? Tổng lãi ớc tính? Tổng vốn đầu

t ớc tính? Vấn đề xử lý môi trờng của dự án

3.1.2 Nghiên cứu tiền khả thi.

Đây là bớc nghiên cứu tiếp theo của các cơ hội đầu t có nhiều triển vọng đã

đợc lựa chọn có quy mô đầu t lớn, phức tạp về mặt kỹ thuật, thời gian thu hồivốn lâu, chịu ảnh hởng của nó nhiều yếu tố bất định Bớc này nghiên cứu sâu

hơn các khía cạnh mà khi xem xét cơ hội đầu t còn thấy phân vân cha chắc chắnnhằm tiếp tục lựa chọn, sàng lọc các cơ hội đầu t hoặc để khẳng định lại cơ hội

đầu t đã đợc lựa chọn có đảm bảo tính khả thi hay không

Sở dĩ phải tiến hành nghiên cứu tiền khả thi trớc khi nghiên cứu khả thi bởi vìthông thờng việc nghiên cứu khả thi rất tốn kém về công sức, thời gian, trí tuệ vàtiền bạc Có thể xảy ra trờng hợp, sau khi nghiên cứu khả thi cho chúng ta kếtluận dự án hoạt động không có hiệu quả, lúc đó toàn bộ những chi phí bỏ ra choviệc lập dự án sẽ trở nên vô ích Chính vì vậy để tránh rủi ro, trớc khi nghiên cứukhả thi chúng ta nên thực hiện một bớc đệm đó là nghiên cứu tiền khả thi trớckhi nghiên cứu khả thi Ngoài ra, việc nghiên cứu tiền khả thi sẽ giúp cho chúng

ta lờng trớc đợc những khó khăn có thể gặp phải trong quá trình nghiên cứu tiếptheo và trên cơ sở đó có thể tiến hành nghiên cứu hỗ trợ Đối với cơ hội đầu t quymô nhỏ, không phức tạp về kỹ thuật và triển vọng đem lại hiệu quả rõ ràng thì cóthể bỏ qua giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi

Nội dung nghiên cứu tiền khả thi bao gồm các vấn đề sau:

- Nghiên cứu các khía cạnh kinh tế - xã hội, pháp lý có ảnh hởng đến việc thực hiện

đầu t và hoạt động của dự án sau này nh: điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiênnhiên, lao động, thị trờng tiêu thụ, kế hoạch, quy hoạch, chính sách của vùng,ngành để khẳng định đợc sự cần thiết phải tiến hành đầu t

- Nghiên cứu về thị trờng sản phẩm, dịch vụ đầu t mà dự án phục vụ

- Phân tích khía cạnh kỹ thuật của dự án: xem xét hình thức đầu t có hiệu quả,

ph-ơng án dự tính sản xuất, khả năng đầu vào và các giải pháp cung cấp đầu vào, địa

điểm và quy trình công nghệ thích hợp

- Phân tích khía cạnh tài chính của dự án: ớc tính tổng vốn đầu t, nguồn huy động

và điều kiện huy động vốn, tính toán một số chỉ tiêu về hiệu quả của dự án nh:thời gian thu hồi vốn, giá trị hiện tại (tơng lai) ròng của dự án, hệ số hoàn vốnnội tại, hệ số lợi ích, chi phí

- Nghiên cứu lợi ích kinh tế - xã hội của dự án: dự tính khối l ợng đóng góp vàoGDP, nộp Ngân sách, số lợng ngoại tệ thu về, tạo việc làm

- Quản lý và bố trí lao động cho dự án: Số lợng nhân sự, tổ chức các phòng ban,

đào tạo lao động

Đặc điểm nghiên cứu các vấn đề ở giai đoạn này là cha chi tiết, vẫn đừng lại

ở trạng thái tĩnh, ở mức độ trung bình mọi đầu vào, đầu ra, mọi khía cạnh kỹthuật, tài chính kinh tế của cơ hội đầu t và toàn bộ quá trình thực hiện đầu t vậnhành kết quả đầu t Do đó độ chính xác cha cao

Sản phẩm cuối cùng của nghiên cứu tiền khả thi là luận chứng tiền khả thi.Nội dung của luận chứng tiền khả thi bao gồm các vấn đề sau:

Giới thiệu chung về cơ hội đầu t theo các nội dung nghiên cứu tiền khả thi ởtrên

Chứng minh cơ hội đầu t có nhiều triển vọng đến mức có thể quyết định cho

đầu t Các thông tin đa ra để chứng minh phải đủ sức thuyết phục các nhà đầu t

Những khía cạnh gây khó khăn cho thực hiện đầu t và vận hành các kết quảcủa đầu t sau này đòi hỏi phải tổ chức các nghiên cứu chức năng hoặc nghiêncứu hỗ trợ Nội dung của nghiên cứu hỗ trợ đối với các dự án khác nhau thờngkhác nhau tùy thuộc vào những đặc điểm về mặt kỹ thuật của dự án, về nhu cầuthị trờng đối với sản phẩm do dự án cung cấp, tình hình phát triển kinh tế vàkhoa học kỹ thuật trong và ngoài nớc Các nghiên cứu hỗ trợ có thể đợc tiếnhành song song với nghiên cứu khả thi hoặc cũng có thể tiến hành sau nghiêncứu khả thi tuỳ thuộc vào thời điểm phát hiện các khía cạnh cần phải tổ chứcnghiên cứu sâu hơn Chi phí cho nghiên cứu hỗ trợ nằm trong cứu khả thi.

Nếu nghiên cứu tiền khả thi cho kết quả dự án có khả năng thực hiện tốt và

có hiệu quả thì có thể tiến hành nghiên cứu khả thi

3.1.3 Nghiên cứu khả thi.

Đây là bớc nghiên cứu cuối cùng để lựa chọn dự án tối u ở bớc này phảikhẳng định cơ hội đầu t có khả thi hay không? Có vững chắc, hiệu quả haykhông?

Nội dung nghiên cứu khả thi cũng tơng tự nh nghiên cứu tiền khả thi, nhngkhác nhau ở mức độ chi tiết hơn chính xác hơn Mọi khía cạnh nghiên cứu đều

đợc xem xét ở trạng thái động, tức là có tính đến các yếu tố bất định có thể xảy

ra theo từng nội dung nghiên cứu Xem xét sự vững chắc hay không của dự ántrong điều kiện có sự tác động của các yếu tố này hoặc cần có các biện pháp tác

động đến đảm bảo cho dự án có hiệu quả

Nội dung nghiên cứu khả thi:

- Xem xét tình hình kinh tế tổng quát có liên quan đến dự án đầu t

- Điều kiện về địa lý tự nhiên (địa hình, khí hậu, địa chất, thuỷ văn ) có liênquan đến việc lựa chọn, thực hiện và phát huy hiệu quả của dự án

- Điều kiện dân số và lao động có liên quan đến nhu cầu và khuynh hớng tiêuthụ sản phẩm, đến nguồn lao động cung cấp cho dự án, nhất là đối với dự án xâydựng thì dân số và lao động cần phải đợc nghiên cứu kỹ càng

- Tình hình chính trị và các căn cứ pháp lý

- Các đặc điểm về quy hoạch, kế hoạch phát triển

- Tình hình ngoại hối (cán cân thanh toán, dự trữ ngoại tệ, nợ nần và tình hìnhthanh toán nợ )

- Nghiên cứu về thị trờng sản phẩm, dịch vụ đầu t mà dự án phục vụ

- Phân tích khía cạnh kỹ thuật của dự án: xem xét hình thức đầu t có hiệu quả,phơng án dự tính sản xuất, khả năng đầu vào và các giải pháp cung cấp đầu vào,

địa điểm và quy trình công nghệ thích hợp

- Phân tích khía cạnh tài chính của dự án: ớc tính tổng vốn đầu t, nguồn huy

động và điều kiện huy động vốn, tính toán một số chỉ tiêu về hiệu quả của dự ánnh: thời gian thu hồi vốn, giá trị hiện tại (tơng lai) ròng của dự án, hệ số hoànvốn nội tại, hệ số lợi ích, chi phí

- Nghiên cứu lợi ích kinh tế - xã hội của dự án: dự tính khối lợng đóng góp vàoGDP, nộp Ngân sách, số lợng ngoại tệ thu về, tạo việc làm

- Quản lý và bố trí lao động cho dự án: Số lợng nhân sự, tổ chức các phòngban, đào tạo lao động

Việc sử dụng số liệu đầy đủ và chính xác, nghiên cứu kỹ mọi mặt của dự án,việc nghiên cứu đợc tiến hành cho từng năm hoạt động đã tạo ra một bức tranhtổng thể về mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của một dự án trong tơng lai.Chính vì vậy, bản nghiên cứu khả thi là cơ sở để nhà đầu t đa ra quyết định đầu t,các cấp có thẩm quyền phê duyệt dự án và là cơ sở để các nhà quản lý dự áncũng nh các đối tác lập các kế hoạch kinh doanh trong tơng lai Nh trên đã đềcập, dự án đầu t đợc lập trên cơ sở nguyên tắc độc giả mục tiêu, tùy theo yêu cầu

cụ thể mà mỗi dự án sẽ có các nội dung lập phù hợp Nhà nớc có thể có nhữngquy định chung khi tiến hành lập dự án, có thể thấy rõ điều này qua các quy địnhhớng dẫn về nội dung lập báo cáo khả thi các dự án đầu t ở Việt Nam bao gồmnhững vấn đề chính sau đây:

- Những căn cứ để xác định sự cần thiết phải đầu t

- Phơng án giải phóng mặt bằng, kế hoạch tái định c (nếu có)

- Phân tích lựa chọn phơng án kỹ thuật, công nghệ (bao gồm cả cây trồng, vậtnuôi nếu có)

- Các phơng án kiến trúc, giải pháp xây dựng, thiết kế sơ bộ của các phơng án

đề nghị lựa chọn, giải pháp quản lý và bảo vệ môi trờng

- Xác định rõ nguồn vốn (hoặc loại nguồn vốn), khả năng tài chính, tổng mức

đầu t và nhu cầu vốn theo tiến độ Phơng án hoàn trả vốn đầu t (đối với dự án cóyêu cầu thu hồi vốn đầu t)

- Phơng án quản lý khai thác dự án và sử dụng lao động

- Phân tích hiệu quả đầu t

- Các mốc thời gian chính thực hiện đầu t Dự án nhóm C phải lập ngay kếhoạch đấu thầu Dự án nhóm A, B có thể lập kế hoạch đấu thầu sau khi có quyết

định đầu t (tuỳ điều kiện cụ thể của dự án) Thời gian khởi công (chậm nhất),thời hạn hoàn thành đa công trình vào khai thác sử dụng (chậm nhất)

- Kiến nghị hình thức quản lý thực hiện dự án

- Xác định chủ đầu t.

- Mối quan hệ và trách nhiệm của các cơ quan liên quan đến dự án

Một dự án đầu t đợc lập phải khẳng định đợc tính khả thi của nó Tính khảthi ở đây đợc hiểu là dự án đó có khả năng thực hiện và thực hiện có hiệu quả.Chính vì vậy khi lập dự án phải xác định đợc đầy đủ các mục tiêu cần đạt, cácnguồn lực cần huy động cũng nh các giải pháp tối u để thực hiện mục tiêu, cáckết quả và hiệu quả mà dự án sẽ đem lại cho nhà đầu t (hiệu quả tài chính), cũng

nh nền kinh tế quốc dân (hiệu quả kinh tế)

3.2 Nội dung nghiên cứu.

3.2.1 Nghiên cứu khía cạnh kinh tế xã hội và thị trờng của dự án

a Xem xét các khía cạnh kinh tế xã hội tổng quát liên quan tới dự án.

Các khía cạnh kinh tế xã hội tổng quát đợc đề cập trong dự án bao gồm:

- Điều kiện về địa lý tự nhiên

- Điều kiện về dân số và lao động

- Tình hình chính trị các chính sách và luật lệ có ảnh hởng đến sự an tâm củanhà đầu t

- Tình hình phát triển kinh tế xã hội của đất nớc, của địa phơng, tình hình pháttriển sản xuất kinh doanh của ngành, của cơ sở

- Tình hình ngoại hối, đặc biệt là các dự án phải nhập khẩu nguyên vật liệu vàthiết bị

- Tình hình ngoại thơng

b Nghiên cứu thị trờng.

Thị trờng chính là đầu ra của dự án Thông thờng nó đợc xác định trên cơ sởxác định thị trờng mục tiêu của dự án Thị trờng mục tiêu đợc xác định bằng babớc cơ bản:

- Quy mô thị trờng hiện tại, qui mô thị trờng tơng lai

- Nguồn cung cấp hiện tại, nguồn cung cấp tơng lai

- Các đặc điểm chủ yếu (dấu hiệu phân biệt đối với các sản phẩm cùng chứcnăng).

- Tính năng, công dụng

- Quy cách, các tiêu chuẩn chất lợng

- Hình thức bao bì

Vị trí của sản phẩm hoặc nhóm sản phẩm trong danh mục u tiên của nhà nớc

b Nghiên cứu kỹ thuật và phơng pháp sản xuất.

Việc nghiên cứu kỹ thuật và phơng pháp sản xuất cần phải đợc thực hiện mộtcách cẩn thận, chu đáo Từ việc nghiên cứu đó mà đa ra quyết định lựa chọn chophù hợp với tình hình về nguồn lực tài chính, trình độ nguồn nhân lực của đơn vị.Việc đánh giá để lựa chọn kỹ thuật và phơng pháp sản xuất thờng đợc nghiêncứu với các nội dung sau:

- Bản chất của kỹ thuật sản xuất

- Yêu cầu tay nghề của ngời sử dụng, khả năng tiếp thu kỹ thuật

- Yêu cầu năng lợng và nguyên liệu khi sử dụng

- Khả năng chuyển đổi sản xuất mặt hàng khác

- Nhà cung cấp, cách thức cung cấp và quyền sở hữu công nghiệp

- Yêu cầu về đầu t ngoại tệ

Trên cơ sở phơng án lựa chọn kỹ thuật và phơng pháp sản xuất từ đó đa raquyết định lựa chọn máy móc thiết bị Thông thờng việc chuyển giao các bíquyết về công nghệ đi kèm với máy móc thiết bị

Việc lựa chọn máy móc thiết bị cần chú ý tới khả năng tài chính của đơn vị,tình hình thời tiết khí hậu, và các điều kiện bảo dỡng sửa chữa

d Xác định công suất của máy móc thiết bị và của dự án.

Việc xác định công suất của máy móc thiết bị và của dự án để từ đó cónhững phơng án đầu t hợp lý vào hệ thống máy móc, thực hiện tối u hoá đồngvốn đầu t Việc xác định công suất của dự án để thực hiện việc sản xuất kinhdoanh một cách hiệu quả tránh tình trạng không có sản phẩm để bán hay sảnphẩm sản xuất d thừa gây thiệt hại cho hoạt động sản xuất kinh doanh của đơnvị

Đây là vấn đề sống còn của dự án khi bớc vào vận hành hoạt động Nguyênvật liệu đầu vào bao gồm tổng thể các nhu cầu về, nguyên vật liệu sản xuất sảnphẩm, nhiên liệu, năng lợng, nớc và các yếu tố đầu vào khác Chính vì nó có vaitrò quyết định tới việc sản xuất cho nên cần có những nghiên cứu những nộidung sau:

- Xác định nguyên vật liệu sẽ sử dụng cho dự án thuộc loại nào

- Đặc tính và chất lợng của nguyên vật liệu sử dụng cho dự án

- Nguồn và khả năng cung cấp.

- Giá thu mua, vận chuyển

- Xác định chơng trình cung cấp, nhằm đảm bảo ổn định, đúng thời hạn,

đúng chủng loại và chất lợng các nguyên vật liệu và các yếu tố đầu vào khác

Đối với các nguyên vật liệu phải nhập từ nớc ngoài thì cần phải xác định rõnguồn cung cấp, thời hạn giao hàng và địa điểm giao hàng, giá cả và phơng ánthay thế bằng các nguồn sản xuất trong nớc

Cơ sở hạ tầng bao gồm hệ thống giao thông, hệ thống thông tin liên lạc, điệnnớc cũng cần phải đợc xem xét vì nó ảnh hởng trực tiếp tới chi phí đầu t và chiphí sản xuất

Thông thờng việc này cũng không cần phải quan tâm nhiều vì trong luậtkhuyến khích đầu t trong nớc và luật đầu t nớc ngoài đã có những danh mục utiên đối với những vùng có cơ sở hạ tầng khác nhau

Nhu cầu nhân lực trong từng giai đoạn là khác nhau tuỳ thuộc đó là giai đoạnthực hiện đầu t hay quá trình vận hành Trong đó chia ra:

Theo khu vực: + Gián tiếp

Việc lựa chọn địa điểm của dự án cần xác định rõ các nội dung:

- Khu vực hành chính, vị trí địa lý

- Các số liệu về diện tích, ranh giới

- Môi trờng xã hội, dân c, dịch vụ

- Số liệu khảo sát về địa chất khu vực thực hiện dự án

i Kỹ thuật xây dựng công trình của dự án.

Việc xác định quy mô xây dựng và các hạng mục công trình là khá phức tạp

và quan trọng, bởi lẽ cân bằng đợc với nhu cầu và việc tiết kiệm chi phí là một

- Tính toán các hạng mục công trình cấu trúc hạ tầng trong khuôn viên xí nghiệp:

Đờng nội bộ, hệ thống cấp thoát nớc, hệ thống thông tin liên lạc, tờng rào, câyxanh

Việc đánh giá tác động tới môi trờng của dự án ngày càng đợc quan tâm Cần

có những đánh giá tổng quát về lợng chất thải, khí thải tới môi trờng đồng thời

đ-a rđ-a những biện pháp xử lý phù hợp

3.2.3 Phân tích tài chính dự án đầu t.

a Xác định tổng vốn đầu t và cơ cấu nguồn vốn đầu t của dự án.

Vốn đầu t cho dự án bao gồm vốn cố định và vốn lu động Việc đầu t đợc thựchiện liên tục trong quá trình thực hiện dự án Chính vì vậy việc xác định nhu cầuvốn của từng thời kỳ là quan trọng để tiến độ thực hiện của dự án đợc đúng theo

Báo cáo tài chính là cơ sở để phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh của dự

án Qua báo cáo tài chính có thể thấy đợc tình hình hoạt động cũng nh các mụctiêu của dự án có đạt đợc hay không

- Vốn đầu t

- Chi phí sản xuất

- Doanh thu

- Bản dự trù lãi lỗ

c Các chỉ tiêu phản ánh về mặt tài chính của dự án đầu t.

Giá trị hiện tại dòng: NPV đây là một tiêu thức quan trọng trong việc xem xét

hiệu quả của dự án Có thể hiểu NPV là tổng lãi ròng của dự án quy về thời điểmhiện tại Xác định NPV theo công thức:

C B NPV

0 1

Bi : Dòng thu năm i

Ci : Dòng chi năm i

r : Tỷ lệ chiết khấu đợc chọn

n : Thời gian hoạt động của dự án

Thời hạn thu hồi vốn đầu t : (T) xác định khoảng thời gian khi số vốn đầu t bỏ

vào thu hồi lại đợc hoàn toàn

+ Thời hạn thu hồi vốn đầu t giản đơn đợc xác định bằng công thức:



T i i CF K

T : Thời hạn thu hồi vốn đầu t giản đơn

CFi : Dòng tiền năm i (CFi = Bi - Ci )

+ Thời hạn thu hồi vốn đầu t có chiết khấu đợc xác định bằng công thức:

i i i ) (

C B K

i i i ) IRR (

C B NPV

NPV

Tỷ lệ lợi ích trên chi phí: Đây là mối quan hệ giữa lợi ích thu đợc của dự án so

với chi phí mà dự án bỏ ra Tỷ lệ lợi ích trên chi phí đợc xác định theo công thức:

n i

i i

) ( C

) ( B

PWC

PWB R

C B

0

0

1 1

Trong đó:

+ PWC tổng lợi ích quy về hiện tại ( PWB = 

n i

i i ) (

C

3.2.4 Phân tích hiệu quả kinh tế xã hội của dự án đầu t.

a Giá trị gia tăng thuần tuý NVA.

Đây là chỉ tiêu cơ bản phản ánh hiệu quả kinh tế – xã hội của đầu t NVA làmức chênh lệch giữa giá trị đầu ra và giá trị đầu vào Công thức tính toán nh sau:NVA = O – (MI + Iv)

Trong đó:

NVA : Giá trị gia tăng thuần tuý do đầu t đem lạ

O : Giá trị đầu ra của dự án

MI : Giá trị đầu vào.

NVAi : Giá trị gia tăng thuần tuý năm i của dự án

Oi : Giá trị đầu ra của dự án năm i

i

n i

v ipv

Iv0 : Giá trị vốn đầu t đã quy chuyển về đầu thời kỳ phân tích

b Chỉ tiêu số lao động có việc làm.

Số lao động có việc làm: Tức là số lao động có việc làm trực tiếp cho dự án và

số lao động có việc làm ở các dự án liên đới Việc xác định số lao động có việclàm do thực hiện dự án nh sau:

- Xác định số lao động cần thiết cho dự án đang xem xét tại nămhoạt động bình thờng đời dự án

- Xác định số lao động cần thiết cho việc tăng thêm ở các dự án liên

đới cả về đầu vào và đầu ra Đây chính là số lao động gián tiếp nhờ việc thựchiện dự án đang xem xét

- Tổng số việc lao động có việc làm trên đây chính là tổng lao động

có việc làm nhờ thực hiện dự án

Trong khi tạo việc làm cho một số lao động thì sự hoạt động của dự án mớicũng có thể làm cho một số lao động của các cơ sở sản xuất kinh doanh dịch vụkhác bị mất việc do các cơ sở này không thể cạnh tranh nổi với sản phẩm của dự

án mới, phải thu hẹp sản xuất Hoặc trong dự án mới có thể có một số ngời nớcngoài Do đó số lao động của đất nớc có việc làm nhờ thực hiện dự án sẽ chỉ baogồm số lao động có việc trực tiếp và gián tiếp trừ đi số lao động mất việc ở cáccơ sở có liên quan và số ngời nớc ngoài làm việc cho dự án

Số lao động có việc làm trên một đơn vị vốn đầu t: Để tính chỉ tiêu số lao

động có việc làm trên một đơn vị giá trị vốn đầu t thực hiện nh sau:

 Số lao động có việc làm trực tiếp tính trên một đơn vị giá trị vốn đầu t trực tiếp(Id)

Id =

d

d Iv

L

Trong đó:

Ld : Số lao động có việc làm trực tiếp của dự án

Ivd : Số vốn đầu t trực tiếp của dự án

 Toàn bộ số lao động có việc làm tính trên một đơn vị vốn đầu t đầy đủ (IT)

IT =

T

T Iv

L

Trong đó:

LT : Toàn bộ số lao động có việc của dự án

IvT : Số vốn đầu t của dự án đang xem xét và các dự án liên đới

LT = Ld + Lind

IvT = Ivd + Ivind

Lind : Số lao động có việc làm gián tiếp

Ivind : Số vốn đầu t gián tiếp

c Tác động tới phân phối thu nhập và công bằng.

Chỉ tiêu này phản ánh tác động điều tiết thu nhập giữa các nhóm dân c hoặc vùng lãnh thổ Để xác định chỉ tiêu này

d Tiết kiệm và tăng ngoại tệ.

Một nhiệm vụ cơ bản khi xem xét lợi ích kinh tế – xã hội của dự án là xemxét tác động của dự án tới cán cân thanh toán quốc tế của đất nớc Xác định chỉtiêu này theo trình tự nh sau:

ipv ) PE ( P 1

và P(PE) =  

  m j n i

jpv ) PE ( P

1 1

Trong đó:

P(PE) : Tổng chênh lệch thu chi ngoại tệ cả đời dự án

i = 1, 2, , n : Các năm của đời dự án

j = 1, 2, , m: Tổ hợp các dự án đang xem xét và các dự án liên đới

Nếu P(PE) > 0 là dự án tác động tích cực làm tăng nguồn ngoại tệ của đất nớc.Nếu P(PE) < 0 là dự án tác động tiêu cực làm giảm nguồn ngoại tệ của đất nớc

e Chỉ tiêu khả năng cạnh tranh quốc tế.

Chỉ tiêu này cho phép đánh giá khả năng cạnh tranh quốc tế của sản phẩm do

dự án sản xuất ra trên thị trờng quốc tế

Phơng pháp xác định nh sau:

sản xuất hàng xuất khẩu thay thế cho nhập khẩu

 So sánh số ngoại tệ tiết kiệm đợc với giá trị các đầu vào trongnớc Nếu tỷ số này lớn hơn 1 là sản phẩm của dự án có khả năng cạnh tranh quốc

n

i

ipv ) PE (

DR

P IC

1 1

IC : Chỉ tiêu biểu thị khả năng cạnh tranh quốc tế

DR : Các đầu vào trong nớc dùng để sản xuất sản phẩm xuất khẩu hoặcthay thế nhập khẩu

f Những tác động khác của dự án.

- Những ảnh hởng đến kết cấu hạ tầng: Sự gia tăng năng lực phục vụ của kết cấuhạ tầng sẵn có, bổ xung năng lực phục vụ mới của kết cấu hạ tầng mới

- Tác động tới môi trờng: Đây là những ảnh hởng của các đầu vào, đầu ra của dự

án đến môi trờng Trong các tác động có tác động tích cực, tác động tiêu cực.Nếu có tác động tiêu cực thì phải có các giải pháp khắc phục, chi phí để thựchiện các giải pháp đó

- Nâng cao trình độ kỹ thuật sản xuất, trình độ nghề nghiệp của ngời lao động,trình độ quản lý của những nhà quản lý, nâng cao năng suất lao động , nâng caothu nhập của ngời lao động

- Những tác động về xã hội , chính trị và kinh tế khác nh: phát triển địa phơngkém phát triển, tận dụng vùng khoáng sản

4 Các yếu tố chủ yếu ảnh hởng tới công tác lập dự án.

- Thứ nhất, đó là chất lợng của đội ngũ cán bộ làm công tác lập dự án.

- Thứ hai, đó là khả năng quản lý yếu kém của cán bộ lãnh đạo trong công tác

lựa chọn t vấn

- Thứ ba, là hệ thống thông tin dữ liệu còn thiếu, mức độ tìm hiểu và thu thập

thông tin còn hạn chế

B thẩm định dự án đầu t.

1 Khái niệm thẩm định dự án đầu t.

Thẩm định dự án đầu t là xem xét, kiểm tra tính khả thi về các mặt của dự án

đầu t

Thẩm định dự án đầu t là hoạt động chuẩn bị dự án đợc thực hiện bằng kỹthuật phân tích dự án đã đợc xây dựng, giúp cho việc đa ra quyết định đầu t thỏamãn những yêu cầu đợc đặt ra đối với dự án

Quá trình thẩm định dự án đầu t là quá trình xem xét một cách khách quan,khoa học và toàn diện các nội dung của dự án hoặc so sánh đánh giá các ph ơng

án của một dự án hay nhiều dự án nhằm đa ra các quyết định đầu t, hỗ trợ choviệc quản lý đầu t nh đặt ra các quy định về đầu t, cho phép đầu t

Thẩm định dự án là các bớc công việc đợc thực hiện xen kẽ của cấp có thẩmquyền trong tiến trình đầu t trên cơ sở các tài liệu có tính pháp lý, các giải trìnhkinh tế kỹ thuật đã đợc thiết lập “Một số giải phápthẩm tra lại”, “Một số giải phápthiết lập lại” về các mặt nh tínhpháp lý, tính hợp lý, tính phù hợp, tính thống nhất, tính hiệu quả, tính hiệnthực… đứng trên giác độ một doanh nghiệp, một tổ chức và trên giác độ toàn bộnền kinh tế nhằm hợp pháp hóa dự án và điều chỉnh triển khai thực hiện đầu t.

Có rất nhiều quan điểm khác nhau về thẩm định tùy theo tính chất của hoạt

động đầu t và chủ thể có thẩm quyền quyết định, song đứng trên giác độ tổngquát có thể định nghĩa nh sau:

Thẩm định đầu t là quá trình một cơ quan chức năng (Nhà nớc hoặc t nhân) thẩm tra xem xét một cách khách quan khoa học và toàn diện về các mặt pháp lý, các nội dung cơ bản, ảnh hởng đến hiệu quả, tính khả thi, tính hiện thực của dự án, để quyết định đầu t hoặc cấp giấy phép đầu t, quy định về đầu t.

Nh vậy, thẩm định dự án đầu t là một khâu quan trọng trong quá trình chuẩn

bị đầu t, nó là một khâu của quá trình chuẩn bị đầu t nhng lại tách biệt với khâusoạn thảo dự án Thực chất, đây là quá trình kiểm tra đánh giá toàn diện nộidung của dự án trên cơ sở các tiêu chuẩn, quyết định, định mức của cơ quanquản lý nhà nớc, các tiêu chuẩn thông lệ quốc tế, đối với doanh nghiệp là nhữngtiêu chuẩn, yêu cầu của doanh nghiệp đối với các dự án đầu t trong sự phát triểnchung của doanh nghiệp Những kết luận về tính khả thi của dự án đầu t sau khi

đợc thẩm định sẽ là cơ sở để các nhà đầu t đa ra quyết định đầu t, các cấp cóthẩm quyền cho phép dự án hoạt động

2 Mục đích và ý nghĩa của thẩm định dự án.

Việc thẩm định các dự án đầu t là rất cần thiết, một mặt đối với chủ đầu t,

nó khẳng định lại ý tởng đầu t ban đầu là hiện thực hay không, trên cơ sở đó đa

ra quyết định đầu t, mặt khác, đây cũng là công cụ để chủ đầu t tiến hành huy

động vốn cũng nh đệ trình lên các cấp có thẩm quyền để thông qua dự án, chophép dự án hoạt động Nh vậy, việc thẩm định dự án đầu t là cần thiết cho chủ

đầu t, cho ngân hàng và các tổ chức tín dụng và cho các cơ quan Nhà nớc cóthẩm quyền

3 Yêu cầu của thẩm định dự án đầu t.

Thẩm định dự án đầu t đợc tiến hành đối với tất cả các dự án thuộc mọi nguồnvốn, thuộc các thành phần kinh tế Tuy nhiên, yêu cầu của của công tác thẩm

định với các dự án này cũng khác nhau Theo quy định của nhà nớc thì tất cả các

dự án đầu t có xây dựng thuộc mọi thành phần kinh tế đều phải thẩm định về quyhoạch xây dựng, các phơng án kiến trúc, công nghệ, sử dụng đất đai, tài nguyên,bảo vệ môi trờng sinh thái, phòng chống cháy nổ và các khía cạnh của dự án

Đối với các dự án đầu t sử dụng vốn ngân sách của nhà nớc còn phải đợc thẩm

định về phơng diện tài chính và hiệu quả kinh tế của dự án Đối với các dự án

đầu t sử dụng nguồn vốn ODA thì phải phù hợp với quy định của nhà nớc vàthông lệ quốc tế

- ý kiến của cấp trực tiếp quản lý chủ đầu t.

- Toàn bộ báo cáo về dự án (Nghiên cứu khả thi hoặc tiền khả thi, các báo cáochuyên đề )

- ý kiến của bộ quản lý ngành, UBND tỉnh, thành phố quản lý lãnh thổ và cácngành có liên quan

- Các căn cứ có giá trị pháp lý về khả năng huy động vốn, huy động các nguồnlực

- Các căn cứ pháp lý khác

4.2 Cấp thẩm định và xét duyệt dự án.

Việc thẩm định dự án đầu t đợc quy định nh sau:

Chủ đầu t có trách nhiệm lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và báo cáonghiên cứu khả thi để trình ngời có thẩm quyền quyết định đầu t xét duyệt

Nghiên cứu tiền khả thi đợc đợc ngời có thẩm quyền quyết định đầu t thôngqua bằng văn bản là cơ sở để tiến hành lập nghiên cứu khả thi, hoặc để tiếp tụcthăm dò, đàm phán, ký thoả thuận giữa các đối tác trớc khi lập nghiên cứu khảthi Đối với các dự án nhóm A, Thủ tớng chính phủ xem xét quyết định theo đềnghị của của Bộ Kế hoạch và Đầu t và bộ quản lý ngành trong thời hạn khôngquá 20 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ

Thẩm định nghiên cứu khả thi đợc quy định nh sau:

Đối với các dự án nhóm A, Bộ Kế hoạch và Đầu t là cơ quan chủ trì, cótrách nhiệm tổng hợp ý kiến của các bộ ngành, địa phơng liên quan, sử dụng các

đơn vị chuyên môn của bộ, các tổ chức t vấn và các chuyên gia t vấn để thẩm

định, lập báo cáo thẩm định trình Thủ tớng Chính phủ Tuỳ theo tính chất và sựcần thiết của dự án, Thủ tớng yêu cầu Hội đồng thẩm định nhà nớc về các dự án

đầu t nghiên cứu và t vấn trớc khi đa ra quyết định

Đối với các dự án nhóm B, Bộ trởng Bộ Kế hoạch và Đầu t và Bộ trởng bộquản lý ngành tổ chức thẩm định để có ý kiến thống nhất về dự án để cấp cóthẩm quyền quyết định Các dự án nhóm B, C thuộc tỉnh, thành phố trực thuộctrung ơng thì cơ quan chuyên môn là sở Kế hoạch và Đầu t làm đầu mối tổ chứcthẩm định, trình cấp có thẩm quyền quyết định đầu t hoặc cấp giấy phép đầu t

4.3 Quy định về thẩm quyền ra quyết định đầu t, cho phép và cấp giấy phép đầu t.

Thẩm quyền ra quyết định đầu t các dự án sử dụng vốn nhà nớc:

- Thủ tớng chính phủ ra quyết định đầu t các dự án nhóm A

- Bộ trởng, thủ trởng cơ quan ngang bộ, cơ quan trực thuộc chính phủ, Uỷ bannhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ơng quyết định các dự án nhóm B, C.Thẩm quyền cho phép và cấp giấy phép đầu t các dự án trong nớc không sử dụngvốn nhà nớc:

- Bộ trởng Bộ Kế hoạch và Đầu t cấp giấy phép đầu t cho các dự án thuộc nhóm Asau khi đợc Thủ tớng chính phủ cho phép đầu t

- Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ơng cho phép đồngthời cấp giấy phép đầu t cho các dự án thuộc nhóm B sau khi có ý kiến của bộ tr-ởng bộ quản lý ngành

- Sở Kế hoạch và Đầu t cấp giấy phép đầu t cho các dự án đầu t thuộc nhóm C saukhi đợc chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ơng cho phép

đầu t

5 Nội dung thẩm định dự án đầu t.

5.1 Những yếu tố thuộc môi trờng kinh tế vĩ mô.

- Những yếu tố thuộc về tiến bộ khoa học kỹ thuật: Các hoạt động đầu t phải đitheo trào lu công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế Bởi vậy trong công tácthẩm định cần phải tìm hiểu, đi sát với quá trình phát triển của khoa học – côngnghệ để từ đó có thể dự đoán đợc hết những rủi ro có thể xảy ra đối với dự án do

sự tiến bộ của khoa học kinh tế gây ra

- Những yếu tố về nền kinh tế: Hoạt động đầu t phải đảm bảo mục tiêu sinh lợichính vì vậy cần xem xét những rủi ro có thể xảy ra đối với dự án thông qua việcxem xét, đánh giá khả năng tăng trởng GDP – GNP trong khu vực, những lợithế so sánh so với những nơi khác

- Những yếu tố thuộc về chính trị và chính sách của nhà nớc: Chiến lợc đầu t củadoanh nghiệp có sự chi phối bởi những chính sách của nhà nớc chính vì vậy cầnphải bám sát những chủ trơng chính sách của nhà nớc nhằm nắm bắt những cơhội cũng nh hạn chế những rủi ro trong hoạt động đầu t

- Những yếu tố thuộc về điều kiện tự nhiên: Những điều kiện tự nhiên trong khuvực dự án xây dựng và hoạt động sẽ ảnh hởng không nhỏ tới tiến độ thi côngcũng nh gây rủi ro cho khả năng thu hồi vốn

- Những yếu tố thuộc về văn hoá - xã hội: Phân tích những tác động của dự án tớicộng đồng

5.2 Những yếu tố thuộc môi trờng kinh tế vi mô.

- Cơ sở pháp lý, quyết định thành lập hoặc giấy phép hoạt động

- Các vấn đề tài chính của đơn vị:

- Các vấn đề tài chính của dự án.

- Sản phẩm – thị trờng và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp

6 Phơng pháp thẩm định dự án.

6.1 Phơng pháp so sánh các chỉ tiêu

Phơng pháp so sánh các chỉ tiêu đợc tiến hành theo một số chỉ tiêu sau:

- Tiêu chuẩn thiết kế, xây dựng, do nhà nớc quy định hoặc điều kiện tài chính mà

dự án có thể chấp nhận đợc

- Tiêu chuẩn về công nghệ, thiết bị trong hoạt động đầu t

- Tiêu chuẩn đối với loại sản phẩm của dự án mà thị trờng đòi hỏi

- Các chỉ tiêu tổng hợp cơ cấu vốn đầu t, suất đầu t

- Các định mức về sản xuất, tiêu hao năng lợng

- Các chỉ tiêu về hiệu quả đầu t

6.2 Phơng pháp thẩm định theo trình tự.

a Thẩm định tổng quát: Là việc xem xét nội dung cầm thẩm định của dự án, qua

đó phát hiện những vấn đề hợp lý hay cha hợp lý cần phải đi sâu xem xét

b Thẩm định chi tiết: Đợc tiến hành sau thẩm định tổng quát Việc thẩm địnhnày đợc tiến hành với từng nội dung của dự án từ việc thẩm định các điều kiệnpháp lý đến phát triển hiệc quả tài chính và kinh tế xã hội của dự án

6.3 Phơng pháp phân tích độ nhạy của dự án.

Cơ sở của phơng pháp này là dự kiến một số tình huống bất trắc có thể xảy

ra trong tơng lai đối với dự án nh: vợt chi phí đầu t, sản lợng đạt thấp, giá các chiphí đầu vào tăng và giá tiêu thụ sản phẩm giảm, có sự thay đổi chính sách theohớng bất lợi Khảo sát tác động của các yếu tố đó tới hiệu quả đầu t và khả nănghoà vốn của dự án

6.4 Phơng pháp dự báo.

Cơ sở của phơng pháp này là dùng số liệu dự báo, điều tra thống kê để kiểmtra cung cầu của sản phẩm dự án trên thị trờng, giá cả và chất lợng của côngnghệ, thiết bị, nguyên liệu ảnh hởng trực tiếp đến hiệu quả, tính khả thi của dự

án

6.5 Phơng pháp triệt tiêu rủi ro.

Vòng đời của dự án thờng rất dài, trong khi đó dự án đợc xây dựng trên cơ sởcác dữ liệu giả định cho tơng lai, từ khi thực hiện dự án đến khi dự án đi vào khaithác có thể phát sinh nhiều rủi ro ngoài ý muốn Vì vậy khi phân tích đánh giá

dự án chúng ta cần xem xét những nhân tố ảnh hởng đến kết quả của dự án, xác

định mức độ biến động của các nhân tố này, trên cơ sở đánh giá lại dự án Nếurủi ro nảy sinh mà dự án vẫn hiệu quả thì dự án có độ an toàn cao Trong tr ờnghợp ngợc lại thì cần phải có các biện pháp phòng ngừa rủi ro hoặc phải khớc từ

dự án Bảng sau là một ví dụ trong đó xác định các rủi ro thờng gặp đối với các

dự án và các biện pháp phòng ngừa kèm theo

Giai đoạn thực hiện đầu t

Chậm tiến độ thi công Đấu thầu, chọn thầu, bảo lãnh thực hiện

hợp đồngVợt tổng mức đồng t Kiểm tra hợp đồng giá (một giá hoặc các

điều kiện phát sinh tăng giá)Cung cấp dịch vụ kỹ thuật-công

Cung cấp các yếu tố đầu vào Hợp đồng cung cấp dài hạn

Đa ra các nguyên tắc về giá

Tiêu thụ sản phẩm Hợp đồng bao tiêu sản phẩm

Nguyên tắc tiêu thụ sản phẩmTài chính (thiếu vốn kinh

doanh)

Cam kết đảm bảo nguồn vốn tín dụng

Mở L/C với các cơ quan cấp vốnQuản lý điều hành Năng lực quản lý của doanh nghiệp, phải

có hợp đồng thuê quản lýRủi ro bất khả kháng Mua bảo hiểm tài sản, kinh doanh

Những biện pháp phòng ngừa đều dẫn tới chi phí kèm theo Khi thẩm địnhcác biện pháp phòng ngừa rủi ro, chúng ta cần tính toán lại hiệu quả của dự án.Nếu dự án vẫn có hiệu quả thì chúng ta có thể chấp nhận dự án, còn trong tr ờnghợp ngợc lại thì phải bác bỏ dự án

Không khả thi

Phân tích tài chính

nhận

khả thi kinh tế

Sơ đồ 1.4

Nếu coi thẩm định dự án là các bớc công việc cần tiến hành tuần tự thì thẩm

định một dự án đầu t sẽ đợc tiến hành theo nhiều bớc, có thể mô hình hóa theo sơ

đồ sau:

Tiếp nhận hồ sơ dự án Lập Hội đồng thẩm định

Kiểm tra, phê duyệt quyết toán

vốn đầu t

Sơ đồ 1.5

Chơng II Thực trạng công tác lập và thẩm định dự án đầu t

tại Tổng công ty xây dựng Nông nghiệp

- Trụ sở chính: 68 Đờng Trờng Chinh - Đống Đa – Hà Nội

2 Chức năng và nhiệm vụ của Tổng công ty.

Nhiệm vụ và ngành nghề kinh doanh chủ yếu của Tổng công ty xây dựng

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nh sau:

a Tham gia xây dựng quy hoạch và kế hoạch xây dựng các công trình nông nghiệp

và phát triển nông thôn

b Ngành nghề kinh doanh:

- Thi công các công trình xây dựng nông nghiệp, nông thôn, các công trình dândụng, công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi, đờng dây hạ thế và trạm biến thế từ35KV trở xuống

- Hoàn thiện các công trình xây dựng và trang trí nội ngoại thất

- Sản xuất, khai thác và cung ứng vật liệu xây dựng

- San ủi, khai hoang, cải tạo và xây dựng đồng ruộng

- Kinh doanh vật t, vật liệu, thiết bị xây dựng, phơng tiện vận tải, bất động sản vàphát triển nhà

- Kinh doanh khách sạn và du lịch

- May mặc xuất khẩu, sản xuất kinh doanh đồ gia dụng

- Xuất nhập khẩu trực tiếp:

+ Xuất khẩu: Lao động, thiết bị xây dựng, vật liệu xây dựng, hàng may mặc, nônglâm sản đã qua chế biến

+ Nhập khẩu: Vật t, vật liệu, hoá chất và thiết bị phục vụ xây dựng và sản xuất vậtliệu xây dựng, phơng tiện vận tải và một số hàng tiêu dùng theo giấy phép của

Bộ Thơng Mại

c Thực hiện nghiên cứu khoa học và công nghệ nhằm công nghiệp hoá và hiện đạihoá trong xây dựng và sản xuất vật liệu xây dựng

d Tham gia đào tạo cán bộ và công nhân kỹ thuật

e Liên doanh, liên kết với các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nớc trong khuônkhổ cho phép của pháp luật nhằm phát triển sản xuất và kinh doanh của Tổngcông ty

3 Đặc điểm sản xuất kinh doanh và hình thức tổ chức sản xuất của Tổng công ty.

Tổng công ty xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đợc thành lậptrên cơ sở hợp nhất nhiều công ty nhỏ Chính vì vậy mà lĩnh vực hoạt động củacông ty rất đa dạng, đặc biệt trong thời điểm hiện tại đã có nhiều bớc tiến mớiphù hợp với tình hình thực tế Ngoài lĩnh vực hoạt động chính là xây dựng thìTổng công ty cũng đã có những lĩnh vực hoạt động mới nh xuất khẩu lao động,xuất nhập khẩu đồ may mặc, kinh doanh khách sạn

Tổng công ty hoạt động theo phơng châm Uy tín – Chất lợng – Hiệu quả,Tổng công ty hoạt động với phơng thức 4 đa ( đa ngành nghề, đa lãnh thổ, đanguồn vốn, đa quy mô)

Đối với một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng thì Tổng công

ty còn có những hạn chế về mặt máy móc thiết bị, nguồn nhân lực cho nênnhững dự án mà Tổng công ty tham gia chủ yếu là những dự án vừa và nhỏ.Tổng công ty đang phấn đấu trở thành một công ty lớn mạnh trong lĩnh vực xâydựng để có thể liên danh với những công ty lớn khác tham gia đấu thầu nhữngcông trình lớn phù hợp với khả năng của Tổng công ty

4 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Tổng công ty.

Bộ máy điều hành và quản lý của Tổng công ty xây dựng Nông nghiệp vàPhát triển nông thôn nh sau:

4.1 Hội đồng quản trị : Có 5 thành viên do Bộ trởng Bộ nông nghiệp và phát triển

nông thôn bổ nhiệm sau khi thống nhất ý kiến với Bộ trởng, Trởng ban Ban tổchức cán bộ Chính phủ Trong đó có một Chủ tịch Hội đồng quản trị, một thànhviên kiêm Tổng giám đốc, một thành viên kiêm Trởng ban Ban kiểm soát Hiệnnay chủ tịch hội đồng quản trị của Tổng công ty là ông Huỳnh Xuân Ba

Hội đồng quản trị có một số chuyên viên chuyên trách giúp việc do Hội đồngquản trị quyết định

4.2 Bộ máy điều hành:

Một Tổng giám đốc do Bộ trởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn bổnhiệm sau khi thống nhất ý kiến với Bộ trởng, Trởng ban tổ chức cán bộ Chínhphủ Tổng Giám đốc Tổng công ty xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nôngthôn hiện nay là Ông Bạch Quang Dũng

Các Phó Tổng Giám đốc và Kế toán trởng Tổng công ty do Bộ trởng Bộ Nôngnghiệp và Phát triển nông thôn bổ nhiệm.

 Phó Tổng Giám đốc Kinh doanh: Ông Nguyễn Văn Hội

 Phó Tổng Giám đốc Kế hoạch – Kỹ thuật: Ông Trần Đình Hỷ

 Phó Tổng Giám đốc phụ trách khu vực phía nam: Hoàng Văn Xô

 Phó Tổng Giám đốc thờng trực: Phan Văn Phong

Các đơn vị thành viên:

Tổng công ty có 29 đơn vị hạch toán độc lập, 4 đơn vị hạch toán phụ thuộc

và 3 đơn vị tham gia liên doanh

4.3 Ban kiểm soát.

Ban kiểm soát Tổng công ty xây dựng nông nghiệp và phát triển nôngthôn là tổ chức hoạt động do Hội đồng quản trị Tổng công ty xây dựng Nôngnghiệp và Phát triển nông thôn quyết định thành lập theo luật Doanh nghiệp.Hoạt động theo điều lệ về tổ chức và hoạt động của Tổng công ty xây dựngNông nghiệp và Phát triển nông thôn, chịu sự lãnh đạo trực tiếp của HĐQT

Hoạt động của ban kiểm soát phải trung thực, khách quan, kịp thời, đầy

đủ, chấp hành nghiêm chỉnh các chế độ chính sách Nhà nớc, điều lệ, quy chế vàcác Nghị quyết, chủ chơng của HĐQT

4.4 Các phòng ban trực thuộc.

Trực thuộc tổng công ty hiện nay có 5 phòng ban trực thuộc, có nhiệm vụ giúp việc, tham mu t vấn cho ban lãnh đạo những vấn đề liên quan tới chuyên môn

Qua biểu đồ doanh thu chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy trong giai đoạn

2000 – 2001 Tổng công ty có những phát triển vợt bậc, doanh thu tăng 296.968

tỷ đồng tức 31,44% đó là một kết quả rất tốt trong hoạt động sản xuất kinhdoanh, thể hiện sự nỗ lực không ngừng của Tổng công ty Từ năm 2001 – 2003tốc độ tăng tuy có chậm lại nhng vẫn đạt trên 10% (năm 2002 tăng 155.345 tỷtức 12.51%, năm 2003 tăng 147.172 tỷ tức 10,53%) Đến năm 2004 doanh thucủa Tổng công ty giảm sút so với năm 2003 (giảm 7 tỷ đồng ), về mức giảm 7 tỷ

là con số không nhiều nhng nếu xét trên đà tăng trởng trên 10% một năm củatổng công ty thì có thể thấy điều này là tín hiệu đáng lo ngại với hoạt động sảnxuất kinh doanh của toàn Tổng công ty bởi lẽ các công ty xây dựng ngày càngnhiều về số lợng và lớn mạnh về chất lợng, bên cạnh đó là tình trạng đấu thầukhông minh bạch và thiếu chính xác đã làm ảnh hởng tới hoạt động của Tổngcông ty Nhiều công ty bằng mọi giá thắng thầu đã hạ giá thầu làm ảnh hởng tớichất lợng công trình, tiến độ thực hiện cũng nh ảnh hởng tới hoạt động kinhdoanh của những công ty khác Chính vì vậy công ty cần có những đổi mới phùhợp để đáp ứng đợc đòi hỏi của thị trờng trong thời gian tới

Biểu đồ 2: biểu đồ nộp ngân sách và lợi nhuận

Qua biểu đồ nộp ngân sách và lợi nhuận có thể thấy đợc tình hình nộp ngânsách của Tổng công ty trong những năm vừa qua tơng đối lớn, năm 2004 vềdoanh thu có giảm sút nhng nộp ngân sách vẫn lớn hơn năm 2003 (10.7 tỷ

đồng) Trên biểu đồ ta thấy hầu hết tình hình nộp ngân sách và lợi nhuận nămsau cao hơn năm trớc (Lợi nhuận năm 2001 tăng 14.033 tỷ, năm 2002 tăng 1.394

tỷ năm 2003 giảm 1.145 tỷ, năm 2004 tăng 0.6 tỷ) nhng vẫn có những cá biệt

nh năm 2002 lợi nhuận lại nhiều hơn các năm còn lại nhng nộp ngân sách lại íthơn năm 2001, 2003, 2004 Điều này đợc giải thích là do trong năm 2002 Tổngcông ty đã có khoản lợi nhuận phát sinh là khoản lợi nhuận năm trớc phát hiệntrong năm

BIểU Đồ nộp ngân sách và lợi nhuận

Biểu đồ 3: biểu đồ tiền lơng

Thu nhập bình quân của ngời lao động đã có hớng tăng lên nhng đang chững lại

II Thực trạng Công tác lập và thẩm định dự án tại Tổng công ty.

1 Thực trạng về công tác lập dự án.

1.1 Đặc điểm các dự án đợc lập ở Tổng công ty.

Tổng công ty xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hoạt động chủyếu trong lĩnh vực xây dựng vì vậy các dự án đợc lập ở Tổng công ty là các dự án

về quy hoạch, về xây dựng các công trình Với vai trò là đơn vị quản lý của các

đơn vị thành viên, Tổng công ty có trách nhiệm thông qua các dự án, duyệt các

dự án do các đơn vị thành viên trình Đồng thời Tổng công ty cũng tiến hànhthẩm định nội bộ đối với các dự án trong Tổng công ty Ngoài ra Tổng công tycòn có các công ty t vấn 1, 2 chuyên về lập và thẩm định các dự án đầu t Đối vớihai đơn vị này chủ yếu thực hiện công việc lập dự án cho các đơn vị có nhu cầu.Việc thẩm định dự án cũng đợc thực hiện nhng không nhiều và chủ yếu là thẩm

định kỹ thuật Có thể khái quát những đặc điểm về những dự án đợc lập tại Tổngcông ty xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nh sau:

Thứ nhất là về quy mô những dự án đợc lập tại Tổng công ty: Các dự án của

Tổng công ty và các đơn vị thành viên chủ yếu là các dự án nhóm C và nhóm B,những dự án này chủ yếu là những dự án xây dựng, ngành hoạt động chính củaTổng công ty Quy mô vốn của các dự án thờng dới 100 tỷ

Thứ hai là về thẩm quyền quyết định phê duyệt các dự án đầu t: Với các dự

án đầu t có giá trị dới một tỷ đồng thì thẩm quyền quyết định đợc Hội đồng quảntrị uỷ quyền cho tổng giám đốc Với những dự án đầu t có giá trị lớn hơn 1 tỷ

đồng thì quyền quyết định thuộc Hội đồng xét duyệt các dự án đầu t

Thứ ba là về nội dung và phơng pháp lập dự án: Việc lập dự án cha đợc coi

trọng đúng mức, các đơn vị chỉ coi đây là một thủ tục trớc khi bớc vào thực hiện

831 999

1173 1323 1375

0 200 400 600 800 1000 1200 1400

đầu t Trong thời gian gần đây việc lập dự án cũng đã có những bớc thay đổi chophù hợp với tình hình nền kinh tế.

Về quy trình lập dự án: Các dự án của Tổng công ty đợc lập với sự t vấn

h-ớng dẫn của các chuyên gia, các viện nghiên cứu cho nên quy trình ngày càng

đ-ợc cải tiến theo hớng phù hợp hơn, các hoạt động nh nghiên cứu đánh giá tìnhhình kinh tế xã hội liên quan đến dự án, thu thập dữ liệu và xử lý thông tin, lập

dự án, đánh giá dự án đều dần đợc các đơn vị chuẩn hóa

Sơ đồ 1.7

Với trách nhiệm là đơn vị quản lý đầu mối thì hoạt động lập dự án của Tổngcông ty xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ yếu do các đơn vịthành viên lập, bên cạnh đó cũng có một số những dự án do chính Tổng công tylập và thực hiện Việc thực hiện lập dự án của Tổng công ty đợc sự phối kết hợpchặt chẽ giữa các phòng ban trực thuộc Tổng công ty Đó là mối quan hệ giữa

Nhận nhiệm vụ dự án, kế

hoạch dự án

Nghiên cứu kế hoạch và các tài liệu có liên quan, thu thập tài liệu cần thiết

Bàn giao tài liệu

L u hồ sơ

Đơn vị thành viên Thuê t vấn

Hội đồng thẩm

định Công ty t vấn 1

Công ty t vấn 2

các nhân tố cấu thành của dự án Việc dự án đợc lập và khả thi phụ thuộc chặtchẽ vào sự kết hợp giữa phòng Kế hoạch - Đầu t - Thị trờng, phòng Kỹ thuật –Công nghệ, phòng Kế toán – Tài chính.

Với sự liên kết nh vậy trong hoạt động lập dự án thì việc lên kế hoạch, tiếnhành thu thập và xử lý thông tin cũng nh định hớng cho nội dung các dự án đợclập thuộc vai trò và trách nhiệm của phòng Kế hoạch - Đầu t - Thị trờng Vềthiết bị công nghệ, yêu cầu về những yếu tố kỹ thuật thuộc phần trách nhiệm củaphòng Kỹ thuật – Công nghệ Với vai trò và chức năng của mình thì phòng Kếtoán – Tài chính có nhiệm vụ cung cấp những thông tin về khả năng huy độngvốn, khả năng tài chính của Tổng công ty trong việc thực hiện dự án

Ngoài ra các đơn vị thành viên khi lập dự án thì việc tham khảo ý kiến của cácthành viên trong các ban chuyên môn là cần thiết để tạo ra một hệ thống hoànchỉnh trong Tổng công ty

1.3 Nội dung các bớc soạn thảo.

Về nội dung: Các dự án của Tổng công ty cũng dần đợc xây dựng theo hớng các

mẫu chuẩn Cụ thể, theo Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, các dự án củangành công nghiệp xây dựng mà ở đây là Tổng công ty xây dựng Nông nghiệp

và Phát triển nông thôn thờng đề cập đến những nội dung cơ bản sau đây:

a Những căn cứ xác định sự cần thiết phải đầu t

- Căn cứ pháp lý

- Căn cứ thực tiễn

- Định hớng phát triển ngành

- Sự cần thiết phải đầu t và mục tiêu dự án

b Thị trờng và giá cả của dự án

- Tình hình sản xuất sản phẩm và đầu ra của dự án ở Việt Nam

- Thị trờng thế giới và trong nớc về sản phẩm của dự án

c Lựa chọn hình thức đầu t

- Hình thức đầu t

- Phơng án đầu t

d Địa điểm xây dựng nhà máy

- Lựa chọn địa điểm xây dựng

- Thông tin về địa điểm đợc lựa chọn

- Những thuận lợi và khó khăn đối với địa điểm đợc chọn

- Tính toán khối lợng xây dựng

- Giải pháp quản lý và bảo vệ môi trờng

h Phơng pháp quản lý khai thác dự án và sử dụng lao động

- Sơ đồ hệ thống tổ chức bộ máy của nhà máy

- Nhu cầu lao động

j Vốn đầu t, hiệu quả đầu t

đầu t đã đợc chú trọng và thực hiện một cách tơng đối đầy đủ

1.4 Thời gian lập dự án

Thời gian lập dự án của các đơn vị thành viên cũng nh các phòng ban trựcthuộc của Tổng công ty xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn còn cónhiều bất cập, đó là việc kéo dài thời gian do thiếu và yếu về nguồn nhân lực, về

hệ thống các kênh thông tin Việc chậm thời gian cho công tác lập dự án sẽ dẫntới những ảnh hởng không nhỏ tới công cuộc đầu t nh: thị trờng đã bão hoà, các

nhà đầu t khác chiếm lĩnh thị trờng Chính vì vậy việc giảm thời gian lập dự án

là một việc cần thiết phải thực hiện trong thời gian tới

Việc kéo dài thời gian lập dự án kéo theo việc tăng chi phí cho hoạt độngnày Mặc dù kinh phí cho công tác này là cố định theo phần trăm kinh phí dự án

đợc lập nhng những chi phí khác nh tiền lơng tháng, các khoản phát sinh, cácthiệt hại hữu hình và vô hình khác

1.5 Quản lý dự án đầu t.

Việc quản lý công tác lập dự án của Tổng công ty cũng đã có nhiều biến đổisong thực sự vẫn cha đáp ứng đợc về yêu cầu trong quản lý hiện đại Việc sửdụng các thiết bị cũng nh con ngời với lối t duy còn cũ đã ảnh hởng không nhỏtới công tác quản lý dự án tại Tổng công ty Trớc hết với số đơn vị thành viênhạch toán độc lập đông (29 thành viên) trải dài từ Bắc tới Nam đã gây cản trở tớiviệc quản lý Việc thông báo tới Tổng công ty chỉ là những báo cáo trên giấy,

đôi khi còn thiếu chính xác và để quản lý đợc chất lợng cũng nh tiến độ của các

đơn vị thành viên này là một điều khó khăn Một vấn đề khác làm ảnh hởng tớiviệc quản lý dự án là trình độ của đội ngũ quản lý cha đáp ứng đợc yêu cầu trongthời điểm hiện tại Đó cũng là một điểm cần giải quyết trong thời gian tới củaTổng công ty

2 thực trạng về việc thẩm định dự án đầu t

2.1 Những vấn đề liên quan tới thẩm định dự án của Tổng công ty.

Tổng công ty thực hiện việc thẩm định dự án thông qua hai đơn vị thành viênhạch toán phụ thuộc là Công ty t vấn 1 ( Hà Nội) và Công ty t vấn 2 (TP Hồ ChíMinh), với một số dự án do hội đồng thẩm định tổ chức thẩm định cũng nh vớinhững dự án vợt ngoài khả năng của Tổng công ty thì Tổng công ty tiến hànhthuê t vấn làm công tác thẩm định Thông thờng các dự án của các đơn vị thànhviên trình Tổng công ty thì công ty với lực lợng sẵn có của mình làm công tácthẩm định dự án luôn Điều này vô hình chung đã làm cho vấn đề thẩm định cha

đợc đánh giá một cách khách quan

Mặt khác, trình độ của đội ngũ cán bộ làm công tác thẩm định trong Tổngcông ty còn hạn chế, chính vì vậy mà việc thẩm định dự án cha mang lại hiệuquả nh mong muốn Dự án do hai đơn vị thành viên của Tổng công ty một đơn vịlập và một đơn vị thẩm định dẫn đến sự thiếu trách nhiệm trong công tác lậpcũng nh thẩm định bởi suy nghĩ đều là thành viên của Tổng công ty nên Tổngcông ty duyệt Tổng công ty sẽ chịu trách nhiệm

2.2 Quy trình thẩm định dự án tại Tổng công ty.

Có thể thấy qua sơ đồ dới quá trình thẩm định dự án của Tổng công ty đợc

đề cập một các khá toàn diện các nội dung Tuy nhiên thực tế tại Tổng công tyviệc thẩm định dự án chủ yếu là thẩm định các yếu tố kỹ thuật còn việc thẩm

định những nội dung về tài chính, hiệu quả cha đợc chú trọng điều đó dẫn tớiviệc các dự án sau khi đợc thẩm định vẫn cha đạt đợc yêu cầu một cách toàn diện

về hiệu quả nh mong muốn Điều này có thể hiểu do đặc thù hoạt động của Tổngcông ty là ngành xây dựng mang tính chất kỹ thuật nhiều Nhng trong sự phát

triển của kinh tế xã hội trong thời gian qua thì việc chỉ chú trọng thẩm định kỹthuật đã bộc lộ nhiều bất cập và cần đợc điều chỉnh cho phù hợp hơn, đó là thẩm

định toàn diện các dự án đầu t, chú trọng thẩm định các hiệu quả kinh tế xã hộicũng nhu thẩm định về kỹ thuật

Chúng ta có thể thấy rõ hơn nữa thông qua những bớc thực hiện việc thẩm địnhthông qua sơ đồ sau:

Tiếp nhận hồ sơ dự án Lập Hội đồng thẩm định

Tờ trình của doanh nghiệp xin

án

Tờ trình xin Tổng công ty phê duyệt dự án khả thi

Cơ quan t vấn hoặc chủ đầu t