Vùng đất quanh điện cực trở nên dẫn điện tốt, làm tăng khả năng tản dòng sét, tức làm điện trở tản xung giảm... 3.2 ĐIỆN TRỞ TẢN DÒNG XOAY CHIỀU R~ Khi dòng điện xoay chiều chạy qua điệ
Trang 1Chương 3:
NỐI ĐẤT TRONG HỆ
THỐNG ĐIỆN
Trang 23.1 KHÁI NIỆM
thẳng xuống mặt đất ở độ sâu từ 0,5m đến 0,8m
Đất
Không khí
độ chôn sâu t 0
dây dẫn dòng
sự cố, dòng sét
Cọc nối đất bằng đồng hay thép mạ kẽm
Trang 33.1 KHÁI NIỆM
trong đất ở độ sâu từ 0,5m đến 0,8m
Đất
Không khí
độ chôn sâu t 0
dây dẫn dòng
sự cố, dòng sét
Thanh nối đất bằng đồng hay thép mạ kẽm
Trang 43.1 KHÁI NIỆM
ghép nối với nhau, chôn trong đất ở
độ sâu 0,5m đến 0,8m
các thanh nối đất hay dây cáp kết nối thành
lưới
Cọc nối đất đóng ven chu vi (học dọc theo đường chéo)
Trang 53.1 KHÁI NIỆM
Các mối ghép kỹ thuật
Trang 63.1 KHÁI NIỆM
Nối đất làm việc: là nối đất điểm trung
tính của máy phát, máy biến áp công suất,
TI, TU…Đảm bảo sự làm việc của trang
thiết bị điện lúc bình thường và sự cố
Nối đất an toàn: là nối đất vỏ trang thiết
bị điện hoặc kết cấu kim loại Đảm bảo an
toàn cho người vận hành khi có sự cố rò
Muốn điện áp tại N = 0
Rđ
KTS
Trang 73.1 KHÁI NIỆM
Cấu tạo của nối đất: thông thường được thực hiện bằng một hệ thống những cọc bằng thép hoặc đồng ( có thể tròn hoặc dẹt) đóng vào đất, hoặc những thanh ngang chôn vào đất Hoặc cọc và thanh nối liền với nhau và chôn vào đất
Trạm phân phối: 3 hệ thống nối đất phải được nối riêng lẻ
Trạm truyền tải ( >=110 kV): 3 hệ thống nối đất được dùng chung
Điện trở nối đất Rđ là tỉ số giữa điện áp trên cực
Uđ và dòng điện qua nó Iđ Điện trở Rđ bao gồm
điện trở của bản thân điện cực và điện trở tản trong
Trang 93.1 KHÁI NIỆM
Khi tản dòng sét, quá trình truyền sóng trên cực nối đất tương tự như trên đường dây tải điện Do có điện cảm cản trở dòng điện đi sâu vào chiều dài điện cực nên điện thế phân bố không đều trên điện cực
T=L 0 .g 0 .l 2
T đs
Trang 103.1 KHÁI NIỆM
Hình : Quá điện áp tại các vị trí trên các thanh nối 20 m và 100m
Trang 113.1 KHÁI NIỆM
Khi tản dòng sét, ngoài ảnh hưởng của điện cảm L làm giảm khả năng tản dòng sét của htnđ, còn có ảnh hưởng phi tuyến bởi hiện tượng phóng điện tia lửa trong đất khi dòng sét có biên độ lớn Vùng đất quanh điện cực trở nên dẫn điện tốt, làm tăng khả năng tản dòng sét, tức làm điện trở tản xung giảm
Trang 123.1 KHÁI NIỆM
Hình: Bán kính của các phân đoạn trên thanh tại các thời điểm a) 0.2 μs và b) 0.5μs
Trang 133.1 KHÁI NIỆM
Hình: Quá điện áp tại vị trí vào dòng sét và vị trí cuối trên thanh từ a) FEM và b) FDTD
Trang 143.1 KHÁI NIỆM
Đối với nối đất chống sét cần phân biệt điện trở tản xung Rx với điện trở tản ổn định R∞ R∞ cũng chính là điện trở tản dòng xoay chiều ( R~) hay dòng một chiều
x x
R R
Trang 15l U
l I d
π
ρ =
Trang 163.2 ĐIỆN TRỞ TẢN DÒNG XOAY CHIỀU R~
Khi dòng điện xoay chiều chạy qua điện cực tản vào đất, tạo
nên trong đất quanh nó một điện trường Mỗi điểm trong điện
trường đó kể cả trên mặt đất có một điện thế nhất định
Uđ
φr/Uđ
Giảm điện áp trên điện cực U
Trang 17 Đối với điện cực nối đất đơn giản: công thức xác định điện trở
tản ở tần số công nghiệp của một số dạng điện cực thường dùng
(Bảng 4.1, 4.2)
4ln2
tt c
l R
ρπ
tt t
l R
l dt
ρπ
tt t
kL R
L dt
ρπ
=
Thanh có hình dáng đặc biệt:
d dang tròn
b b
dang góc d=0,95b
dang dẹp d=0,5b
Trang 183.2 ĐIỆN TRỞ TẢN DÒNG XOAY CHIỀU R~
Đối với điện trở nối đất của tổ hợp nhiều điện cực:
Hiệu ứng màn che làm méo dạng vùng đẳng thế giữa hai điện cực, làm giảm khả năng tản của hệ thống nối đất
Để đặc trưng cho hiệu ứng màn che, người ta dùng hệ số η~ η~ là hệ số sử dụng khi tản dòng điện xoay chiều tần số công nghiệp Đây là đại lượng toán học thể hiện bản chất vật lý là hiệu ứng màn che
Bỏ qua hiệu ứng màn che R tđ = R 1 //R 2 //R 3
R
Trang 193.2 ĐIỆN TRỞ TẢN DÒNG XOAY CHIỀU R~
Hệ số sử dụng phụ thuộc vào vào loại điện cực, số lượng và cách
bố trí chúng Nó có thể tra cứu trong các bảng số hoặc các đường
cong cho trong các tài liệu hướng dẫn(SBT PL 4 đến PL 7)
Xét tổ hợp thanh và cọc
…
cọc n
Rc, Rt: điện trở của từng cọc riêng lẻ và thanh
ηc,ηt hệ số sử dụng của cọc và thanh trong tổ hợp
3 m ηc = 0.7 , ηt = 0.74VD
Trang 203.3 ĐIỆN TRỞ TẢN NỐI ĐẤT CHỐNG SÉT
3.3.1 Điện trở tản xung của dạng nối đất tập trung
Kích thước thật của điện cực có thể thay thế bằng kích thước của khu vực phóng điện tia lửa
R x = α x R ~ (α x < 1 )
α x = f(I s , ρ đ ): đặc trưng cho phóng điện trong đất và giản nở điện cực nối đất.
Khi chiều dài của điện cực tăng lên thì α x tăng lên do ảnh hưởng của điện cảm.
Trang 213.3 ĐIỆN TRỞ TẢN NỐI ĐẤT CHỐNG SÉT
Trình tự tính toán điện trở tản xung của một tổ hợp nối đất tập trungB1: Chọn km (nối đất chống sét) ρtt = km.ρđo
B2: Tính R~ của từng loại điện cực riêng lẻ (R ~ c, R ~t)
B3: Tính R xcủa từng loại điện cực rriêng lẻ (R xc, R xt)
- Tính dòng sét phân bố qua mỗi điện cực riêng lẻ
- Tính α x : có thể tra bảng hoặc tính bằng công thức
n : số cọc
η x : hệ số sử dụng xung của tổ hợp ( η < η )
Trang 223.3 ĐIỆN TRỞ TẢN NỐI ĐẤT CHỐNG SÉT
BT 1: Chúng ta có một thanh sắt tròn dài
40 m đường kính 20 mm Hỏi dạng
nối đất nào sau đây, có điện trở tản
xoay chiều nhỏ nhất? Biết nối đất
được chôn sâu 0.8 m trong đất Đất
có điện trở suất đo vào mùa mưa là
nằm sâu trong đất 0.8 m có điện trở suất
đo lúc khô ráo là 120 Ωm Bỏ qua hiệu
ứng màn che Tính điện trở tản xoay
Trang 233.3 ĐIỆN TRỞ TẢN NỐI ĐẤT CHỐNG SÉT
BT 3:
BT 4:
Cho một hệ tổ hợp phức như hình gồm 3
cọc, mỗi cọc dài 3 m, đường kính 25 mm,
đóng cọc dọc theo thanh dạng tròn đường
kính 15 mm dài 12 m Cả tổ hợp nằm sâu
trong đất 0.5 m có điện trở suất đo lúc khô
ráo là 150 Ωm Tính điện trở tản xoay chiều
và tản xung của tổ hợp
Xác định điện trở xoay chiều và xung kích của ba thanh nối đất làm bằng thép dẹt 4x40 mm2, mỗi thanh dài 15 m chôn sâu trong đất 0.8 m Điện trở suất đất đo vào mùa ẩm là 200
Ωm Giả sử dòng sét chạy qua hệ thống nối đất là 120 kA
Trang 243.3 ĐIỆN TRỞ TẢN NỐI ĐẤT CHỐNG SÉT
3.3.2 Điện trở tản xung của nối đất kéo dài bằng thanh ngang
a Khi bỏ qua quá trình phóng điện trong đất (ρ lớn, is nhỏ)
Trang 253.3 ĐIỆN TRỞ TẢN NỐI ĐẤT CHỐNG SÉT
3.3.2 Điện trở tản xung của nối đất kéo dài bằng thanh ngang
a Khi bỏ qua quá trình phóng điện trong đất (ρ lớn, is nhỏ)
Điện áp tại vị trí bất kỳ theo thời gian t:
1 0
1 0
t T k
Trang 263.3 ĐIỆN TRỞ TẢN NỐI ĐẤT CHỐNG SÉT
3.3.2 Điện trở tản xung của nối đất kéo dài bằng thanh ngang
a Khi bỏ qua quá trình phóng điện trong đất (ρ lớn, is nhỏ)
Một cách gần đúng khi dòng sét đạt trị số cực đại (t = Tđs) thì tổng trở xung dầu vào có trị số lớn nhất
T T d
k d
Trang 273.3 ĐIỆN TRỞ TẢN NỐI ĐẤT CHỐNG SÉT
3.3.2 Điện trở tản xung của nối đất kéo dài bằng thanh ngang
b Khi xét đến quá trình phóng điện trong đất
Phóng điện dọc theo chiều dài thanh làm cho khu
vực phóng điện thu hẹp dần, dẫn đến điện dẫn tản xung
không còn là hằng số Hệ phương trình truyền sóng trở
nên không tuyến tính và được giải bằng phương pháp
gần đúng hoặc phương pháp số
Ứng với một trị số ρ và Is nhất định có một trị số
giới hạn của chiều dài điện cực mà vượt quá giới hạn
đó, tổng trở xung không giảm khi tăng chiều dài điện
cực nữa