Nâng cao CL giảng dạy, BD HS yếu môn Văn

Nhưng vẫn có một số em do ảnh hưởng của cuộc sống gia đình và hoàn cảnh xã hội hoặc cha mẹ thiếu quan tâm… làm các em mất đi khả năng nhận thức về việc tiếp thu kiến thức ở trường, từ đó

ĐỀ TÀI:

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY – BỒI DƯỠNG

HỌC SINH YẾU MÔN NGỮ VĂN

A ĐẶT VẤN ĐỀ:

hực tế đã cho thấy: lịch sử càng tiến lên, xã hội càng phát triển, khoa học công nghệ ngày càng thêm phong phú; cuộc sống đòi hỏi ngày được nâng lên Để đáp ứng mọi yêu cầu của thời đại đòi hỏi con người phải có tri thức Thế nên việc nâng cao chất lượng giáo dục đã được Đảng và nhà nước rất quan tâm Như các đồng

nghiệp cũng đã biết, từ khi nước nhà mới được giải phóng, Bác Hồ có nói “giặc đói ta

không sợ mà chỉ sợ giặc dốt” Tại sao Bác phải nói vậy? Đó là vấn đề để cho ta suy

nghĩ Vì đối với một đất nước muốn thoát nghèo thì việc trước tiên phải xóa hết nạn

mù chữ Chính điều này đã làm cho các nhà mô phạm trăn trở nhiều hơn

T

Chúng ta cũng đã biết rằng, đất nước ta đã trãi qua bao biến cố lịch sử, phải chịu mọi

áp lực của giặc ngoài; Hán học và Tây học lấn áp Tiếng Việt ta rất nhiều bởi nhu cầu phát triển về kinh tế Đến khi nước nhà được thống nhất, ngành giáo dục được đổi mới, Tiếng Việt có điều kiện phát triển và vươn lên Song, vấn đề cần giải quyết là phải làm thế nào để mọi người, mọi lứa tuổi đều biết viết, biết đọc Đây cũng là việc không khó gì, từng bước, từng bước đã tháo gỡ dần Nhưng ngày nay do mưu cầu về cuộc sống, về sự phát triển của đất nước đòi hỏi mỗi người phải biết chữ, đặc biệt là đối với trẻ đúng 6 tuổi phải vào lớp 1 và hết độ tuổi 15 phải tốt nghiệp THCS Trong khi đó phổ cập THCS phi chính qui mở ra hàng loạt, ở các địa phương, số lượng và chất lượng đang chạy đua nhau làm cho rất nhiều giáo viên phải đau đầu và đặt ra

nhiều câu hỏi (?) Làm thế nào để giải phóng các hiện tượng tiêu cực trong giáo dục?

và làm cách nào để thực hiện triệt để trong việc thực hiện hai không theo chỉ đạo của

bộ giáo dục – đào tạo?

hực chất trong môi trường giáo dục cũng có rất nhiều giáo viên muốn đem hết khả năng của minh để truyền đạt cho học sinh; muốn dạy cho các em hiểu thấu đáo những gì các em chưa biết Nhưng vẫn có một số em do ảnh hưởng của cuộc sống gia đình và hoàn cảnh xã hội hoặc cha mẹ thiếu quan tâm… làm các em mất đi khả năng nhận thức về việc tiếp thu kiến thức ở trường, từ đó sinh ra lười học, biếng học thậm chí còn sinh ra các tệ nạn khác làm cho môi trường giáo dục không đạt theo ý muốn Và cũng bắt đầu từ những hiện tượng này để chạy theo số lượng, một số giáo viên không tự tìm ra cho mình một giải pháp tối ưu nào để ngăn chặn mà chỉ biết

dùng những con số “trái lương tâm” để cuối năm các em cũng là những học sinh

được lên lớp Chính điều này mà mỗi năm cứ từ lớp dưới đưa lên lớp trên đến khi xét

tốt nghiệp THCS thì cũng đạt theo đúng chỉ tiêu, đến thi tuyển sinh vào lớp mười thì vần đề cần xem lại!

T

ậy bản thân là một giáo viên dạy cuối cấp THCS, một mặt quyết tâm tháo gỡ những vướng mắc mà một số học sinh đã trãi qua ở các lớp dưới; một mặt trang bị cho mình một số giải pháp, xây dựng kế hoạch để đút kết thành sáng kiến kinh nghiệm là làm thế nào để “NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY – BỒI

DƯỠNG HỌC SINH YẾU MÔN NGỮ VĂN” đúng với chỉ đạo của ngành “Nói

không với tiêu cực và bệnh thành tích trong thi cử”.

V

B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

I ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG:

I.1 Những thuận lợi và khó khăn:

I.1.1 Thuận lợi:

Được sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương, Hội cha mẹ học sinh

và Ban giám hiệu nhà trường tạo điều kiện thích hợp trong việc sắp xếp giờ giấc hợp lí, phân công đúng với chuyên môn, cùng với sự giúp đỡ của đồng

nghiệp đặc biệt là tổ chuyên môn tiếp sức để từng bước nâng cao tay nghề, nâng cao chất lượng giảng dạy

Phần đông là học sinh ở trong địa bàn và giáo viên chủ nhiệm gần địa phương nên việc liên hệ trong giảng dạy và liên hệ cha mẹ học sinh thuận tiện hơn so với trước

I.1.2 Khó khăn:

Do trường THCS Long Hòa mới tách ra từ trường THCS Long Sơn cách đây 2 năm và năm đầu còn học tạm ở trường THCS Long Sơn, giáo viên thực dạy 2 buổi, giữa các giáo viên trong tổ dạy trùng buổi, trùng tiết ảnh hưởng không nhỏ đến việc dự giờ rút kinh nghiệm cũng như trong hội họp hay bồi dưỡng trái buổi, dạy bù, đều gặp khó

Từ việc dạy trái buổi mà giáo viên bộ môn và giáo viên chủ nhiệm ít gặp nhau

để thông tin về tình hình học tập của các em, chỉ thông qua việc ghi sổ đầu bài; đôi lúc sự việc kéo dài đến năm – ba ngày hoặc một tuần mới được giải quyết thì cũng làm ảnh hưởng đến chất lượng học tập của các em

Đến năm học 2009 – 2010, trường được chuyển về địa bàn mới (trường THCS Long Hòa) Cơ sở vật chất, đồ dùng, thiết bị chưa đủ, mọi thứ còn phải mượn hoặc giáo viên tự làm Học sinh phải học 2 buổi, việc bồi dưỡng học sinh yếu còn phải tùy thuộc vào điều kiện trường, lớp Đến học kỳ II mới thực hiện được toàn cấp nhưng mỗi khối chỉ bồi dưỡng 2 tiết trên một tuần của một bộ môn

I.2 Thực trạng về chất lượng:

Tính từ năm 2005 (thay sách) đến nay, việc đổi mới phương pháp giảng dạy, bản thân còn gặp nhiều cái khó, cần đầu tư thêm về chuyên môn nhất là việc thảo luận nhóm của học sinh; thứ hai là trong giảng dạy giáo viên cần đặt câu hỏi thích hợp

sao cho khoa học, vừa ôn lại kiến thức cũ vừa gây hứng thú trong học tập của các

em Đặc biệt là làm cách nào để phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Cụ thể là một số học sinh viết chữ yếu, vậy trong thảo luận: các em phải luân phiên làm thư ký, liệu có thực hiện được không? Từ những yếu điểm của học sinh mà bản thân từng bước đưa ra những giải pháp để áp dụng sao cho phù hợp với tình hình học tập của các em

Kết quả giảng dạy năm học 2008 – 2009.

Chất lượng giảng dạy của bản thân năm học 2008 – 2009

(thực dạy 3 lớp 9)

Ở học kỳ I:

Lớp 91,2,3: trên trung bình 65,3%

Cả năm học:

Tổng

số

108

II.1 Giai đoạn 1:

- Kết hợp với giáo viên chủ nhiệm xây dựng nề nếp học tập, phân công cán bộ lớp kiểm tra tình hình học tập của các em, báo cáo kịp thời những hiện tượng tiêu cực trong mỗi giờ học, buổi học

- Sắp xếp chỗ ngồi cho từng đối tượng, chia đều theo nhóm (mỗi nhóm có giỏi, khá, trung bình, yếu) Phát động phong trào đăng ký đôi bạn cùng tiến, giúp đỡ nhau trong học tập, tổ chức học nhóm có kiểm tra,

- Kết hợp với tổ phát động phong trào học sinh làm đồ dùng học tập chấm điểm, khuyến khích lấy điểm cộng vào cột 15 phút

- Tham mưu với tổ chuyên môn và ban chuyên môn xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh yếu, mục đích yêu cầu, chương trình thực hiện đúng đối với đối tượng học sinh

- Thường xuyên cho kiểm tra 15 phút, kể cả bài tập ở nhà để khích lệ tính ham học của các em (qui định đối với những bài làm ở nhà điểm giỏi cộng 2 vào cột 15 phút ở lớp, điểm khá cộng 1 điểm, trung bình cộng nửa điểm)

II.2 Giai đoạn 2: Xây dựng kế hoạch.

Định hướng: Sau khi xây dựng được nề nếp học của học sinh, bản thân là giáo viên

dạy lớp tự định ra kế hoạch học tập của học sinh là: ngoài việc chuẩn bị ở nhà (học thuộc bài cũ, làm bài tập và soạn bài mới) học sinh cần phải nắm bắt các thao tác ở các phân môn như sau:

II.2.1 Đối với học sinh:

- Đối với một tác phẩm văn học phải nắm thời gian và hoàn cảnh sáng tác Ngoài ra:

+ Đối với tác phẩm thuộc thể loại truyện, tiểu thuyết, ngoài việc phải nắm nội dung, phân tích học sinh phải tóm tắt được tác phẩm

+ Đối với tác phẩm thơ: học sinh phải thuộc lòng thơ và nắm nội dung từng phần và nghệ thuật của bài thơ đó

- Đối với tiếng Việt: phải biết ứng dụng lí thuyết vào thực hành và giải quyết mọi bài tập (ở lớp + ở nhà)

- Đối với tập làm văn: thuộc ghi nhớ để ứng dụng vào thực hành, biết vận dụng một cách thích hợp ở phân môn văn và tiếng Việt vào bài tập làm văn

II.2.2 Đối với giáo viên (bản thân):

- Thường xuyên theo dõi sát các em qua từng tiết học

- Em nào thực hiện tốt hoặc chưa tốt hay không thực hiện được thì tìm cách giúp đỡ Hướng dẫn các em cách học, cách làm, có thể hỏi bạn, trao đổi trong học nhóm,

- Theo dõi kết quả học tập trong tuần, trong tháng để khen ngợi, khuyến khích hoặc góp ý xây dựng Đồng thời giành ít thời gian riêng tư góp ý về phương pháp học tập cũng như làm công tác nhẹ nhàng một vài học sinh cá biệt để bước đầu các em nhận thức được mục đích học tập của mình

- Kết hợp với giáo viên chủ nhiệm thông tin nhanh những biểu hiện lơ là trong học tập của học sinh Bên cạnh đó cũng trực tiếp gặp những phụ huynh có con em học tốt, cần tạo điều kiện cho các em phấn đấu tốt hơn

- Đối với học sinh có ý thức học tập tốt, bản thân cũng giới thiệu thêm một số tài liệu tham khảo truy cập trên mạng nhằm nâng cao kiến thức, phát huy khả năng vượt trội làm gương tốt trong tập thể lớp

II.3 Biện pháp thực hiện:

II.3.1 Những biện pháp cụ thể để nâng cao chất lượng học sinh trung bình, yếu, kém:

II.3.1.1 Thực hiện trên lớp (dạy buổi chính thức):

Song song với kế hoạch và những định hướng đã đề ra, bản thân đã trang bị cho mình một số biện pháp dựa trên sự chỉ đạo của trường và ngành giáo dục sao cho kết quả giảng dạy đạt mức cao nhất

- Thực tế hiện nay đang dạy 2 lớp 9 và một lớp 8

Theo tình hình chung đầu năm học (đầu tháng 8) giáo viên chủ nhiệm huy động học sinh xây dựng nề nếp cùng với việc ôn tập của giáo viên bộ môn (ở 2 tuần đầu), bản thân đã dự kiến kế hoạch ôn tập của năm cũ và đưa ra một số yêu cầu để các em có một số hướng chuẩn bị

- Một là: giới thiệu nội dung chương trình của phân môn ngữ văn đang học (năm

2009 – 2010) khối lớp này có liên quan đến phần nào của các lớp trước Nêu một

số câu hỏi có liên quan để các em về nhà tham khảo những kiến thức cũ để chuẩn

bị cho phần học sắp tới

- Hai là: làm công tác tư tưởng, xây dựng nề nếp học tập và xác định mục đích

học tập của mình sao cho cuối năm đạt kết quả khả quan

- Ba là: Mỗi học sinh phải tự sắp xếp cho mình phương pháp học tập, có sổ tay,

nhật kí ghi chép những thông tin của thầy cô, nhà trường dặn dò những việc hằng ngày để nhớ mà về nhà thực hiện

- Bốn là: đòi hỏi tính năng động của mỗi học sinh, thực hiện tốt phương châm

“học đi đôi với hành”, học về kiến thức ở nhà trường, học về đạo đức, tác phong,

lối sống của người học sinh trong môi trường xã hội đang phát triển Các em có quyền học ở mọi nơi, mọi lúc, học ở thầy, ở bạn, không ngần ngại khi gặp khó Cùng với những giải pháp phát sinh của cá nhân đặt ra cho mình trong quá trình giảng dạy, bản thân còn thực hiện:

II.3.1.2 Thực hiện ở trường:

+ Khâu kiểm tra bài cũ, đầu giờ giáo viên qui định học sinh được mở tập, tất cả

các em nghe đặt câu hỏi và cách trả lời của bạn, sau đó có thể nhận xét bổ sung khi nghe giáo viên gọi

Mục đích của giáo viên là cốt để các em tập trung vào nội dung bài cũ, đồng thời

ôn lại kiến thức giúp các em cũng cố lại phần đã học nhằm khắc sâu kiến thức

+ Bài mới: Trong quá trình giảng bài, giáo viên có qui định từ đầu năm: các em

có quyền nghe và trả lời câu hỏi, riêng những câu hỏi khó có điểm cá nhân hoặc bài tập (nhóm) cũng vậy, có điểm khuyến khích cộng cho nhóm Nhưng đối với học sinh thiếu tập trung, trả lời không được, sau khi nghe bạn nhắc nội dung bài học lần 2, nếu lặp lại không được thì sẽ có dấu trừ trong cột kiểm tra miệng Mục đích là để học sinh tập trung vào nội dung bài học, không phải phân tâm vào chuyện riêng tư

+ Phần luyện tập (bài tập):

• Bài tập dành cho cá nhân lên bảng làm Sau khi làm xong, giáo viên cho gọi các em khác lên nhận xét, sau đó giáo viên chốt lại nội dung và hình thức (xem có đúng với yêu cầu của bài tập không? Và nhận xét cách viết: lỗi chính

tả, lỗi ngữ pháp, dấu câu, ) nhằm điều chỉnh cách viết văn của các em

• Bài tập nhóm (thảo luận), thực hành qua bảng phụ, sau khi nhóm thống nhất, thư kí ghi, các em khác phải tập trung theo dõi và kiểm tra cách viết về lỗi thường mắc phải mà giáo viên đã sửa như phần bài tập cá nhân

Mục đích là luyện cho các em cách viết đúng, từng bước có khả năng diễn đạt tốt khi viết tập làm văn

II.3.1.3 Thực hiện ở nhà:

- Học sinh phải làm bài tập, học bài cũ và soạn bài mới Về việc làm bài tập và soạn bài mới đối với học sinh trung bình, yếu khó mà thực hiện tốt được Ở phần này các em có thể học hỏi lẫn nhau, trao đổi trong học nhóm

Mục đích là tất cả đều có làm bài tập và soạn bài mới, các em tự kiểm tra và quan tâm giúp đỡ nhau trong học tập

Riêng đối với một số bài có địa chỉ tích hợp về môi trường và kế hoạch hóa gia đình, ngoài việc hướng dẫn theo yêu cầu sách giáo khoa, còn nêu một vài câu hỏi phụ có liên quan đến môi trường hoặc dân số tùy theo đặc thù của mỗi bài gắn với thực tế, đời sống để các em liên hệ Song song với vấn đề trên, còn hướng dẫn các

em về cách học ứng dụng công nghệ thông tin, phần nào xem trả lời, phần nào là nội dung bài học cần ghi giúp các em thực hiện hoàn hảo trong tiết học, không có

em nào phải lúng túng

Đó là một số biện pháp mà bản thân xem là biện pháp cứng Nhưng cũng không quên rằng bên cạnh đó có rất nhiều học sinh trung bình, yếu, dạng cá biệt đôi lúc

áp dụng không đúng sẽ gây phản tác dụng Vì vậy mà trong quá trình giảng dạy bản thân luôn theo dõi thái độ, tác phong của từng học sinh để xem khả năng tiếp thu bài của các em thế nào, dành riêng một số câu hỏi để cho đối tượng này, khuyến khích các em trả lời để lấy điểm nếu cần nhằm kích thích các em có tinh thần ham học Với những đối tượng này, bản thân cần gần gũi nhiều hơn, trao đổi, tìm hiểu nguyên nhân do hoàn cảnh, điều kiện gia đình, động viên các em khá giỏi tạo điều kiện giúp đỡ để các em không chán học

II.3.2 Bồi dưỡng học sinh trung bình, yếu trái buổi:

II.3.2.1 Nhận thức tình hình chung:

Để đạt được mục tiêu giáo dục của ngành và kết quả đăng kí của trường, bản thân đã kết hợp với tổ chuyên môn, ban chuyên môn đề ra kế hoạch bồi dưỡng học sinh trung bình, yếu Nhưng do mới vừa về trường mới, cơ sở vật chất còn thiếu thốn, chưa đáp ứng đủ yêu cầu học tập Cho nên kế hoạch mới được thực hiện kể từ học

kỳ II (đối với lớp 9 và 8)

Kết quả bước đầu: số lượng học sinh có trong danh sách bồi dưỡng đến lớp khoảng 80%, nề nếp học tập khá ổn định Các em chịu khó học hỏi, ít nhiều nhận thức được vai trò học tập của mình và có chiều hướng phấn đấu Riêng đối với một số học sinh không đến lớp, bản thân có tham mưu với Ban giám hiệu kết hợp với giáo viên chủ nhiệm, cho mời phụ huynh của những em đó để nắm lí do, cùng tạo điều kiện cho các em học tập tốt hơn

Trước tình hình chung của trường, hầu như còn gặp khó, nên việc bồi dưỡng chỉ thực hiện có 2 tiết trên một tuần Vậy bản thân phải làm gì để đạt kết quả khả quan! Đây là vấn đề nan giải trong nghề nghiệp

II.3.2.2 Kế hoạch thực hiện:

- Bước một là: làm công tác tư tưởng các em, xác định được mục đích học tập, lấy ví

dụ từ bài “Chuẩn bị hành trang vào thế kỷ mới” Cái quan trọng nhất là sự chuẩn bị

của con người

- Bước hai là: xây dựng cho mình kế hoạch là làm sao cho tất cả học sinh dự tuyển

vào lớp mười không bị điểm cản Bằng mọi cách các em phải viết được, làm được

dù là mức thấp nhất

- Bước ba là: xây dựng kế hoạch cụ thể dựa theo phân phối chương trình:

+ Xác định mục tiêu cần bồi dưỡng

+ Rèn luyện kỹ năng nghe, nói, đọc, viết

+ Yêu cầu nội dung bài học:

• Giải quyết mọi tồn đọng, vướng mắc còn lại ở giờ học chính thức mà các

em chưa nắm

• Dạy từ kiến thức cơ bản và từng bước nâng lên

• Củng cố lại các kiến thức của tiết học trước có liên quan và kiến thức trước