Giáo trình vi khí hậu 20 ppsx

Xóm A có mật độ xây dựng lớn nhất, nên có nhiệt độ trung bình cũng như biên độ dao động nhiệt lớn nhất, tức là điều kiện vệ sinh ở xóm đó kém nhất; cá biệt còn có nhà trong một ngày đêm

- Ph¶i cê t¸c dông che n¾ng cho c«ng tr×nh, ®−íng phỉ v.v lµm gi¶m l−îng ph¶n x¹

- Kh«ng c¶n giê m¸t trong mïa hÌ, nh−ng l¹i c¶n ®−îc giê l¹nh trong mïa ®«ng

- ViÖc x¸c ®Þnh vÞ trÝ c©y trơng ph¶i theo yªu cÌu che n¾ng

H×nh 4 giíi thiÖu mĩt vµi kiÓu trơng c©y tr−íc nhµ, ®¶m b¶o che n¾ng, th«ng giê tỉt vµ kh«ng h¹n chÕ tÌm nh×n

Nêi chung, tr−íc mƯt nhµ h−íng nam nªn trơng c¸c c©y cê t¸n l¸ cao vµ lín, th©n c©y th¼ng hoƯc l¸ kim th−a, nh− l¸ c©y cau, cô, dõa, xoan, th«ng, bµng v.v (h×nh 4a) H−íng cê giê l¹nh thưi vÒ mïa ®«ng th× nªn chôn c¸c c©y cê t¸n l¸ lín, h×nh trô tõ gỉc ®Õn ngôn, hoƯc l¸ rỊm r¹p nh− chuỉi, chÌ, tre, nhYn, v¶i, mÝt, phi lao v.v Khi tr−íc nhµ cê lïm c©y thÍp ( hoƯc dỊu c©y)

Nªn bỉ trÝ hµng c©y cao gÌn nhµ h¬n ®Ó cê t¸c dông che n¾ng còng nh− kh«ng c¶n giê xuyªn qua phßng (xem h×nh 4c) ị th«n xêm n−íc ta viÖc tư chøc trơng c©y xanh, bịi v× ị ®©y nhµ th−íng thÍp tÌng, mỊt ®ĩ cao (ị ®ơng b»ng) c©y cỉi trơng nhiÒu, nÕu kh«ng tư chøc tỉt th× kh«ng cê lîi vÒ giê, mƯt kh¸c còng khê tỊn dông diÖn tÝch v−ín t−îc ®Ó canh t¸c ®−îc NÕu xung quanh nhµ cê luü tre hoƯc dỊu c©y d©m bôt bao bôc th× trong nhµ hÌu nh− kh«ng cê giê thưi qua Ngoµi ra, v× s©n v−ín cña c¸c gia ®×nh trong xêm th−íng s¸t liÒn nhau, nªn cê hµng c©y cê thÓ cê t¸c dông tỉt cho nhµ A nh−ng l¹i cê t¸c dông xÍu cho nhµ B bªn c¹nh

Trong thµnh phỉ, cÌn x©y c¸c c«ng viªn rĩng lín ị ®Ìu h−íng giê ®Ó lµm m¸t kh«ng khÝ, hoƯc ị gi÷a thµnh phỉ ®Ó t¹o c¸c vïng kh«ng khÝ cê nhiÖt ®ĩ thÍp C©y xanh trơng hai bªn

®−íng phỉ cê t¸c dông tỉt nh− che n¾ng mƯt ®−íng, gi¶m bøc x¹ vµ t¹o c¸c ỉng th«ng giê trong thµnh phỉ

Trong kiÕn tróc d©n gian, còng nh− trong kiÕn tróc hiÖn ®¹i ng−íi ta cßn dïng c¸c lo¹i giµn hoa, giµn thiªn lý, giµn m−íp, bÌu bÝ, giµn nho b¾c theo kiÓu th¼ng ®øng, n»m ngang hay ch¾n tr−íc cöa sư, trơng c©y leo phñ ngoµi t−íng ®Ó che n¾ng cho cöa sư vµ t−íng ngoµi NhiÒu thÝ nghiÖm ®Y chøng tâ r»ng nhí cê giµn c©y leo che n¾ng ngoµi cöa sư mµ nhiÖt ®ĩ trung b×nh trong phßng gi¶m ®i tõ 0,7 ®Õn 0,90C, biªn ®ĩ dao ®ĩng nhiÖt ®ĩ trong phßng còng gi¶m ®i 0,9 - 1,30C Nªn chôn c¸c lo¹i c©y leo rông l¸ trong mïa ®«ng ®Ó cê thÓ lîi dông n¾ng s−ịi Ím cho phßng

Hình 4: Cách trồng cây trước cửa sổ

a) cây có tán cao và rộng hình ô; b) cây có tán hình trụ tròn;

c) phối hợp giữa cây thấp và cây cao

§ỉi víi nh÷ng kho tµng cÌn chỉng Ỉm th× tr¸nh trơng c©y xanh quanh nhµ, v× chóng g©y ra ®ĩ Ỉm lín vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho s©u bô, mỉc mỉi ph¸t triÓn Tỉt nhÍt nªn bỉ trÝ c«ng tr×nh kho tµng vµo chì quang ®Yng, th«ng tho¸ng

§ỉi víi c¸c khu c«ng nghiÖp, cÌn cê d¶i c©y xanh c¸ch ly ®Ó c¶i thiÖn chÍt l−îng m«i tr−íng kh«ng khÝ, gi¶m bít t¸c ®ĩng « nhiÔm bịi c¸c khÝ th¶i tõ khu c«ng nghiÖp ChiÒu rĩng c¸ch ly vÖ sinh còng nh− chiÒu rĩng c¸c d¶i c©y xanh bao quanh khu c«ng nghiÖp kh«ng nªn

®ơng ®Òu ị môi h−íng mµ nªn tû lÖ víi tÌn suÍt giê ị tõng h−íng

Tr−íc khi tiÕn hµnh tư chøc trơng c©y xanh cÌn ®iÒu tra c¸c sỉ liÖu c¬ b¶n cña tõng

Hình 5: Bố trí các dãy cây xanh cách ly khu công nghiệp & giao thông

Cây cao ở giữa, cây thấp 2 bên

Hình 6: Bố trí các dãy cây xanh cách ly khu công nghiệp & giao thông

Cây cao và thấp xen kẽ

hâng nÒn mêng c«ng tr×nh), tuưi thô cña c©y, kh¶ n¨ng c¶n bøc x¹, ph¶n x¹, ®ĩ xuyªn s¸ng cña c©y v.v ®Ó lùa chôn ®−îc ph−¬ng ¸n phï hîp vµ cê hiÖu qu¶ c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn vi khÝ hỊu trong c«ng tr×nh

III

III CÂY XANH VÀ VẤN ĐÊ CÂY XANH VÀ VẤN ĐÊ CÂY XANH VÀ VẤN ĐỀ VKH Ở NÔNG THÔN Ö VKH Ở NÔNG THÔN Ö VKH Ở NÔNG THÔN

Nh÷ng ®Ưc thï vÒ cÍu tróc n«ng th«n, vỊt liÖu x©y dùng, c¸ch bỉ trÝ nhµ còng nh− c©y cỉi, v−ín t−îc, ao hơ ị n«ng th«n t¹o thµnh nh÷ng ®Ưc ®iÓm vi khÝ hỊu riÖng biÖt cña kiÕn tróc n«ng th«n

§iÒu kiÖn vi khÝ hỊu trong kiÕn tróc n«ng th«n chÞu ¶nh h−ịng bịi nhiÒu nh©n tỉ nh−: quy ho¹ch vµ mỊt ®ĩ x©y dùng th«n xêm, bỉ trÝ mƯt b»ng nhµ, s©n, v−ín, bÕp, giÕng, chuơng ch¨n nu«i

Vi khÝ hỊu n«ng th«n, ngoµi vi khÝ hỊu nhµ ị, cßn gi¶i quyÕt c¸c vÍn ®Ò kh¸c, nh− vi khÝ hỊu trong c¸c chuơng tr¹i ch¨n nu«i; chiÕu n¾ng cho s©n ph¬i; sö dông vỊt liÖu ®Þa ph−¬ng

®Ó che m−a, che n¾ng, c¸ch nhiÖt cho nhµ

IIIIV V V –––– MỘT SỐ KẾT QUẢ MỘT SỐ KẾT QUẢ MỘT SỐ KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM XÁC Đ THỰC NGHIỆM XÁC Đ THỰC NGHIỆM XÁC ĐỊNH ỊNH ỊNH HIỆU QUẢ HIỆU QUẢ CỦA

CỦA CÂY XANH, AO HỒ CÂY XANH, AO HỒ CÂY XANH, AO HỒ ĐỐI VỚI ĐỐI VỚI ĐỐI VỚI CÁC CÔNG TRÌNH XÂY CÁC CÔNG TRÌNH XÂY CÁC CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG DỰNG DỰNG

1/ ¶nh h−ịng cña mỊt ®ĩ x©y dùng ®Õn vi khÝ hỊu:

Nhµ n«ng th«n n−íc ta hiÖn nay th−íng lµ mĩt tÌng nªn vi khÝ trong nhµ chÞu ¶nh h−ịng lín cña tr¹ng th¸i bÒ mƯt ®Ít xung quanh nhµ MỊt ®ĩ x©y dùng cµng lín th× diÖn tÝch

ao hơ, v−ín t−îc vµ chì trỉng cµng Ýt ®i, nªn ®iÒu kiÖn vi khÝ hỊu còng thay ®ưi KÕt qu¶ nghiªn cøu sau ®©y chøng tâ ®iÒu ®ê TiÕn hµnh quan tr¾c t¹i 3 xêm A, B, C , cê vÞ trÝ t−¬ng

®ỉi giỉng nhau, nh−ng kh¸c nhau vÒ mỊt ®ĩ x©y dùng (b¶ng 1) ®Ó so s¸nh

B¶ng 1:

MỊt ®ĩ x©y dùng nhµ 27,2% 19,1% 16,8% MỊt ®ĩ c©y xanh vµ ao hơ 21,5% 52% 53,9%

MỊt ®ĩ ®−íng x¸, bYi 34,1% 19,7% 18,5% B¶ng 2:

§iÓm ®o NhiÖt ®ĩ

trung b×nh Biªn ®ĩ

NhiÖt ®ĩ trung b×nh Biªn ®ĩ

NhiÖt ®ĩ trung b×nh Biªn ®ĩ

Ngoµi v−ín 32,2

4

32,1

2

31,9

1,5

Ơ một số xóm chọn một số nhà có hình thức, vị trí, cấu trúc tương quan giống nhau làm đặc trưng và tiến hành đo lường nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió (cứ 2 giờ đo một lần đồng thời

ở các nhà) trong các nhà đó để so sánh Bảng 2 cho kết quả đo nhiệt độ trong các giờ ban ngày

ở mỗi xóm

Phân tích số liệu ở bảng 2 ta thấy rõ giữa mật độ xây dựng và nhiệt độ trong nhà có quan hệ mật thiết Xóm A có mật độ xây dựng lớn nhất, nên có nhiệt độ trung bình cũng như biên độ dao động nhiệt lớn nhất, tức là điều kiện vệ sinh ở xóm đó kém nhất; cá biệt còn có nhà trong một ngày đêm biên độ giao động nhiệt lên tới 60C, có hại đến sức khoẻ con người Trong điều kiện cụ thể này, mật độ xây dựng giảm khoảng 10% thì có thể giảm được nhiệt độ trung bình trong xóm khoảng 0,50C (tương đương với nhiệt độ thay đổi theo chiều cao gần 100m)

Ta cũng nhận thấy nhiệt độ ở sân bao giờ cũng lớn nhất, điều đó chứng tỏ sân có ảnh hưởng xấu đến khí hậu trong nhà

Về gió, ta nhận được kết quả ghi trong bảng 3 dưới đây :

Bảng 3:

Xóm Tốc độ gió trung bình (m/s) Tỉ lệ % so với trạm chuẩn

Như vậy ta thấy mật độ xây dựng có ảnh hưởng rất lớn đến tốc độ gió; mật độ càng tăng thì tốc độ gió càng giảm, đặc biệt ở xóm A mỗi nhà đều có tường xây bọc kín xung quanh, nên tốc độ gió trong nhà lại càng nhỏ hơn nữa

Từ các kết quả trên, cần suy nghĩ đến việc xác định mật độ xây dựng hợp lý trong thôn xóm để có khả năng giải quyết tốt điều kiện vi khí hậu, đồng thời vẫn thoả mYn yêu cầu kinh

tế, có thể lấy trị số này vào khoảng 20%

2/ ảnh hưởng của mặt nước ao hồ đến vi khí hậu thôn xóm:

Trong thôn xóm miền đồng bằng, mặt nước chiếm tỉ lệ khá lớn, thường từ 20 - 50% Ơ những vùng đồng chiêm trũng tỉ lệ đó còn cao hơn Ao hồ có ảnh hưởng rất lớn đến khí hậu xung quanh, tác dụng của nó phụ thuộc vào độ lớn nhỏ, sâu rộng của ao hồ cũng như trạng thái bề mặt của nó (mặt nước được che phủ hay không, nằm ngoài nắng hay trong bóng râm, nước đục hay nước trong, nước chảy hay nước đọng) v.v Các số liệu quan trắc thực tế sau

đây chứng minh điều đó:

Bảng 4:

Đại lượng Ao bèo Ao đục,

nước chảy

Ao nước không chảy, được che râm

Ao nước không chảy, trống trải Nhiệt độ không khí trên mặt nước 30,3 30,2 31,3 33,4 Nhiệt độ lớp nước trên mặt 32,2 31,8 33,1 34,4

Ap suất hơi nước trong không khí 36 34,8 53,2 39,7

Hệ số Anbêđô (phản xạ bức xạ) 0,31 0,25 0,18 0,18 Phân tích các số liệu quan trắc có thể nhận xét sơ bộ sau đây :

1 Nhiệt độ lớp nước trên mặt: nhiệt độ lớp nước trên mặt lớn hay nhỏ sẽ có tác dụng trực tiếp đến nhiệt độ không khí bên trên và quá trình bốc hơi bề mặt Đáng lẽ nếu nước càng

đục, thì khả năng hút bức xạ mặ trời càng lớn và nhiệt độ của nước càng cao nhưng qua bảng 8.4 ta thấy ngược lại, nhiệt độ lớp nước trên mặt ở ao đục lại thấp nhất (31,80C); nguyên nhân là do nước luôn luôn chảy nên lượng nhiệt bức xạ mặt trời do nước hấp thụ được xáo trộn và mang đi theo dòng nước chảy Nhiệt độ mặt nước được che râm cũng thấp, vì nó được che khỏi bức xạ mặt trời trực tiếp Mặt nước ao trống trải có nhiệt độ cao nhất (34,40C) bởi vì

nó bị bức xạ mặt trời trực tiếp đốt nóng Mặt nước ao bèo cũng có nhiệt độ tương đối thấp, vì

nó vừa được che râm lại vừa được quá trình quang hợp của bèo thu nhiệt

2 Nhiệt độ không khí trên mặt ao hồ (cách mặt nước 30 cm) Lớp không khí này thường

được gió thổi đưa vào trong nhà Qua số liệu đo lường thực tế ta thấy nhiệt độ của lớp không khí này thấp hơn nhiệt độ không khí ở trên mặt đất cùng khu vực, đó là nhờ ảnh hưởng tốt của ao hồ Nhìn vào bảng trên ta cũng thấy nhiệt độ không khí ở trên mặt ao bèo và ao nước chảy thấp nhất, rồi đến ao được che râm, và cao nhất là ao trống trải

3 Hệ số Anbêđô: Hệ số phản bức xạ của mặt ao hồ thường nhỏ hơn mặt đất nhưng cũng không phải là nhỏ lắm, nhất là ao bèo (A = 0,31), ao đục (A=0,25) Vì vậy khi bố trí ao hồ cũng cần chú ý tránh bức xạ phản chiếu từ ao hồ xuyên qua cửa sổ vào trong nhà Dựa vào các kết quả phân tích trên ta có thể kết luận rằng: ao hồ có tác dụng rất tốt đối với khí hậu thôn xóm Khi quy hoạch xây dựng thôn xóm mới, ta cần triệt để lợi dụng nó, phân bố đều trong làng, để không những nó có tác dụng làm thông thoáng trong khu vực cư trú, mà còn làm giảm nhiệt độ khu vực Nếu chú ý phát triển các ao thả bèo hoặc thả rau và nối thông chúng với nhau để nước lưu thông thì lại càng có tác dụng lớn hơn Nhân dân ta từ lâu đY biết lợi dụng tính ưu việt của ao hồ để xây nhà "thuỷ tạ" hay làm hồ bán nguyệt trước nhà Phát triển kinh nghiệm quý báu trên có thể bố trí mặt nhà nhìn ra ao, đặt ao ở phía Nam, đầu gió, mặt ao thả hoa sen, rau muống hay thả bèo, bờ ao trồng cây với tán lá cao để che râm tốt nhưng không chắn gió mát Sau nhà trồng các bụi cây um tùm như chuối, nhYn để cản gió lạn mùa đông

Trong khu dân cư không nên để ao tù đọng và nông hẹp, vì những ao này không những

có ảnh hưởng xấu về vệ sinh như trở thành tổ ruồi muỗi mà về khí hậu cũng có ảnh hưởng xấu

3/ ảnh hưởng của mặt sân đến vi khí hậu:

Sân là một bộ phận chính để tổ hợp thành một gia đình nông dân, nó không thể thiếu

được vì chức năng của nó gắn liền với đời sống và công việc của nông dân ta hiện nay, như dùng làm sân phơi, nơi làm việc, nghỉ ngơi, hội họp Vì vậy, cần phải nghiên cứu ảnh hưởng của sân đến vi khí hậu để tìm được phương án bố trí hợp lý về sử dụng đồng thời cũng không

có ảnh hưởng xấu về vi khí hậu

Nhiệt độ mặt sân càng cao thì càng có lợi về mặt phơi phóng và có tác dụng sưởi ấm trong mùa đông, nhưng lại gây nóng bức trong mùa hè

Sự biến thiên của nhiệt độ không khí theo chiều cao tính từ mặt sân gạch (građien nhiệt) cho ở hình 7 Từ hình 7 ta thấy lớp không khí bị mặt sân đốt nóng nhiều nhất là từ 60 - 80cm trở xuống Vì vậy không khí nóng ở mặt sân ít ảnh hưởng đến vi khí hậu đối với những nhà có nền cao và có các tầng trên của nhà nhiều tầng

Qua sỉ liÖu ®o l−íng mƯt s©n g¹ch biÕn thiªn theo thíi gian trong ngµy (h×nh 7) ta còng thÍy r»ng: mƯt s©n g¹ch nêng lªn nhanh vµ nguĩi còng nhanh Kho¶ng 19h tỉi nhiÖt ®ĩ kh«ng khÝ s¸t mƯt s©n ®Y trị l¹i b×nh th−íng, tÍt nhiªn nhiÖt ®ĩ cña b¶n th©n mƯt s©n th× cßn nêng l©u h¬n

NÕu ®Ưt mƯt nhµ cµng xa s©n g¹ch th× c−íng ®ĩ bøc x¹ chiÕu ®Õn mƯt cöa cµng rÍt nhiÒu Khi bỉ trÝ v−ín t−îc, ®−íng ngđ cÌn ®¶m b¶o tr−íc mƯt nhµ th«ng tho¸ng, giê thưi vµo nhµ dÔ dµng

Khi bỉ trÝ mƯt b»ng c¨n hĩ ph¶i lÍy yªu cÌu ®¶m b¶o vÖ sinh tỉt cho nhµ chÝnh lµm nhiÖm vô trung t©m Muỉn vỊy, tr−íc tiªn ph¶i chôn h−íng tỉt cho nhµ chÝnh H−íng nhµ chÝnh tỉt kh«ng nh÷ng ®¶m b¶o nhµ th«ng tho¸ng mµ vÒ nhiÖt ®ĩ còng cê ¶nh h−ịng tỉt rđ rÖt

Mĩt ®Ưc ®iÓm nưi bỊt trong nhµ n«ng th«n lµ cÌn ph¶i s¾p xÕp hîp lý vÞ trÝ t−¬ng quan gi÷a nhµ chÝnh vµ nhµ phô ®Ó ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn vi khÝ hỊu trong nhµ chÝnh tỉt h¬n KÕt qu¶

®o l−íng nhiÖt ®ĩ ®ơng thíi ị c¸c nhµ víi c¸c kiÓu bỉ trÝ mƯt b»ng kh¸c nhau cho thÍy ®iÒu kiÖn vi khÝ hỊu ị nhµ cê mƯt b»ng h×nh ch÷ "U" xÍu nhÍt, mƯt b»ng víi nhµ phô ®Ưt sau nhµ chÝnh hoƯc ®Ưt nhµ phô ị phÝa T©y tỉt h¬n c¸c mƯt b»ng kh¸c

Khi mƯt b»ng kiÓu ch÷ "L" th× nhµ phô bỉ trÝ ị phÝa T©y sÏ −u viÖt h¬n h¼n ị phÝa

§«ng Nh−ng ®ỉi víi c¸c ®Þa ph−¬ng cê h−íng giê chÝnh trong mïa hÌ lµ T©y Nam th× ®Ưt nhµ phô ị phÝa §«ng l¹i tỉt h¬n

0

30

60

90

120

150

180

Hình 7: Nhiệt độ không khí biến thiên theo độ cao trên sân gạch