NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ SÀNG LỌC SÀNG LỌC PHÁT HIỆN SỚM UNG THƯ VÚ (Phần 5) docx

Khi muốn so sánh 2 tỷ lệ mắc bệnh hoặc tử vong ở 2 địa phương với nhau, việc dùng tỷ lệ thô để so sánh chỉ đúng khi 2 địa phương đó có cùng cấu trúc dân số như nhau.. Nếu cấu trúc dân số

NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ SÀNG LỌC SÀNG

LỌC PHÁT HIỆN SỚM UNG THƯ VÚ

(Phần 5)

1.8 Các chỉ số được chuẩn hoá (Adjust or Standardized indicators)

Khi muốn so sánh 2 tỷ lệ mắc bệnh hoặc tử vong ở 2 địa phương với nhau, việc dùng tỷ lệ thô để so sánh chỉ đúng khi 2 địa phương đó có cùng cấu trúc dân số như nhau Nếu cấu trúc dân số khác nhau thì việc so sánh trực tiếp các tỷ lệ thô như vậy có thể dẫn đến kết luận sai Ví dụ: Nếu địa phương có tỷ lệ người già cao thì tỷ lệ tử vong thô thường cao hơn so với địa phương có ít người già Nếu ta không chú ý, dùng tỷ lệ chết thô để so sánh trong trường hợp này thì có thể dẫn đến kết luận rằng sức khoẻ của người dân ở vùng nhiều người già kém hơn so với vùng có cấu trúc dân số trẻ Thực ra, sự khác nhau về tỷ lệ chết thô giữa 2 vùng chỉ là do sự khác nhau về cấu trúc tuổi gây nên Để tránh được những sai lầm như vậy, các chỉ số phải được chuẩn hoá trước khi nhận định

hoá này dùng để so sánh giữa các vùng, các năm với nhau sẽ chính xác hơn so với các chỉ số chưa được chuẩn hoá

• Để có được một chỉ số ổn định và tin cậy hơn trong những trường hợp phải so sánh giữa các nhóm nhỏ với nhau

Ví dụ: Bảng dưới đây minh hoạ cách chuẩn hoá Từ số liệu của bảng tính toán cho thấy tỷ lệ chết thô của xã A thấp hơn so với xã B

Bảng 1 : Tỷ suất tử vong tại 2 xã (chưa được chuẩn hoá):

0 - 44

tuổi

>= 45

tuổi

Tổng

Xã

A

Tỷ suất chết

(P1000)

Xã

B

Tỷ suất chết

(P1000)

Tuy nhiên, khi xem xét số liệu ta thấy rằng cấu trúc dân số của 2 xã

không giống nhau, xã A có cấu trúc dân trẻ hơn xã B Tại xã A, tỷ lệ dân từ 45 tuổi trở lên chỉ có 25%, trong khi đó tỷ lệ này ở xã B là 75% Để loại bỏ sự ảnh hưởng của cấu trúc tuổi, tỷ lệ tử vong được chuẩn hoá theo độ tuổi Tỷ lệ được tính lại với giả định rằng cấu trúc tuổi của 2 xã là giống nhau Trong trường hợp này, giả định rằng cấu trúc tuổi của xã B giống xã A Khi tính như thế này, số người chết của xã B (dựa theo tỷ lệ chết thực tế của xã B và cấu trúc tuổi của xã A) là 17,5

của xã A)

0 - 44

tuổi

>= 45

tuổi

Tổng

số

Xã

A

tỷ suất chết (P1000)

Xã

B

Tỷ suất chết (P1000)

Những sai lầm phổ biến khi sử dụng các tỷ lệ so sánh là chưa chuẩn hoá

2 Đo lường mắc bệnh